# وشظ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D8%B8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B4%D8%B8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وشظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D8%B8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وشظ

وشظ الفأس والعقب، كوعد: ضيق خرتها، أي شد فرجة خرتها بخشب ونحوه يضيقها به، نقله الجوهري. وشظ العظم يشظه وشظا: كسر منه قطعة، نقله الجوهري.
 وقال ابن عباد: وشظت القوم إلينا، إذا لحقوا بنا، فصاروا معنا، وهم قليل.
 وقال أيضا: واشظا، وتواشظا، إذا أنعظا فعصر كل واحد منهما ذكره في بطن صاحبه.
 وفي العباب: الوشيظ، كأمير: الأتباع والخدم والأحلاف. قال جرير:
  يخزى الوشيظ إذا قال الصميم لهمعدوا الحصى ثم قيسوا بالمقاييس يقول: عدوا شرفنا وعددنا، ثم قيسوا أنفسكم بنا.
 ومن المجاز: الوشيظ: لفيف من الناس ليس أصلهم واحدا، نقله الجوهري، وهو قول الليث، وجمعه الوشائظ. ومنه حديث الشعبي: كانت الأوائل تقول: إياكم والوشائظ، هم السفلة من الناس.
 والوشيظة، بالهاء: قطعة عظم تكون زيادة في العظم الصميم، نقله الجوهري من كتاب الليث. وقال الأزهري وهو غلط من الليث، إنما الوشيظة: قطعة خشب يشعب بها القدح، والمصنف تبع الجوهري من غير تنبيه عليه بل جمع بين القولين، وهو غريب.
 وقال الكسائي: هم وشيظة في قومهم، أي هم حشو فيهم، وأنشد:
  هم أهل بطحاوي قريش كليهماوهم صلبها، ليس الوشائظ كالصلب ومما يستدرك عليه: الأوشاظ: لفائف الفأس، جمع وشيظ. قال رؤبة:
  إذا الصميم ساقط الأوشاظا والوشائظ: الدخلاء في القوم، والسفلة من الناس. والوشيظ: الخسيس.

### Türkçe

**وشظ** balta ve topuk (ayakkabı topuğu), **كوعد** gibi: onun **خرتها**sını daralttı; yani onun **خرتها**sının aralığını, onu daralttığı bir tahta ve benzeriyle sıktı. Bunu el-Cevherî nakletti. Ve **وشظ** kemiği, onu **يشظه** ve **وشظا**: ondan bir parça kırdı. Bunu el-Cevherî nakletti.
İbn Abbâd dedi ki: **وشظت** kavim bize doğru; bize yetiştikleri zaman, böylece bizimle oldular; ve onlar azdır.
Yine dedi ki: **واشظا** ve **تواشظا**: **أنعظا** oldukları zaman; sonra ikisinden her biri, kendi erkeğini arkadaşının karnında sıktı.
Ve el-ʿUbâb’da: **الوشيظ**, **كأمير** gibi: tâbiler, hizmetçiler ve müttefikler. Cerîr dedi ki:
  **يخزى الوشيظ إذا قال الصميم لهمعدوا الحصى ثم قيسوا بالمقاييس**
Şöyle der: Şerefimizi ve sayımızı sayın; sonra kendinizi bizimle ölçün.
Mecazdan: **الوشيظ**: insanların bir karışımı; asılları bir değildir. Bunu el-Cevherî nakletti; ve bu, el-Leys’in sözüdür. Çoğulu **الوشائظ**dır. Ondandır eş-Şaʿbî’nin hadisi: Evvelkiler derdi: **إياكم والوشائظ**; onlar, insanların aşağı tabakasıdır.
Ve **الوشيظة**, **بالهاء** ile: öz kemikte bulunan kemiğe fazlalık olarak olan bir kemik parçası. Bunu el-Cevherî, el-Leys’in kitabından nakletti. El-Ezherî dedi ki: Bu, el-Leys’ten bir yanlıştır; ancak **الوشيظة**: kadehi çatallandırıp birleştirmek için onunla yarılan bir tahta parçasıdır. Ve musannif, buna dikkat çekmeksizin el-Cevherî’ye tâbi oldu; bilakis iki sözü birleştirdi; ve bu gariptir.
El-Kisâî dedi ki: Onlar kavimleri içinde **وشيظة**dır; yani onlar onların içinde dolgu (artık)tır. Ve şu beyiti okudu:
  **هم أهل بطحاوي قريش كليهماوهم صلبها، ليس الوشائظ كالصلب**
Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الأوشاظ**: baltanın sargıları; **وشيظ**in çoğuludur. Ruʾbe dedi ki:
  **إذا الصميم ساقط الأوشاظا**
Ve **الوشائظ**: kavim içindeki yabancılar; ve insanların aşağı tabakası. Ve **الوشيظ**: aşağılık (kimse).
