# وشل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B4%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وشل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وشل

| | ( * ! الوَشَلُ ، مُحَرَّكَةً : المَاءُ القَلِيْلُ | يَتَحَلَّبُ مِنْ جَبَلٍ أَوْ صَخْرَةٍ ) يَقْطُرُ | مِنْهُ قَلِيْلاً قَلِيْلاً ( وَلاَ يَتَّصِلُ قَطْرُهُ ، | أَوْ لاَ يَكُونُ ) ذلِكَ ( إِلاَّ مِنْ أَعْلَى | الجَبَلِ ) ، والجَمْع : * ! أَوْشَالٌ . ( و ) قَدْ | قِيْلَ : الوَشَلُ : ( المَاءُ الكَثِيْرُ ) ، فَهُوَ | عَلَى هذَا ( ضِدٌّ ، و ) كَذلِكَ الوَشَلُ | يَكُونُ ( القَلِيْلُ مِنَ الدَّمْعِ والكَثِيْرُ | مِنْهُ ) ، وَبِالكَثِيْرِ فَسَّرَ بَعْضُهُم قَوْلَهُ : | % ( إِنَّ الَّذِيْنَ غَدَوْا بِلُبِّكَ غَادَرُوا % | * ! وَشَلاً بِعَيْنِكَ مَا يَزَالُ مَعِيْنَا ) % | | ( و ) الوَشَلُ : ( جَبَلٌ عَظِيْمٌ بِتِهَامَةَ ) | فِيْهِ مِياهٌ كَثِيْرةٌ ، وَبِهِ فُسِّرَ قَوْلُ أَبِي | القَمْقَام الأَسَدِيِّ : | % ( اقْرَأْ عَلَى الوَشَلِ السَّلاَمَ وَقُلْ لَهُ % | كُلُّ المَشَارِبِ مُذْ هُجِرْتَ ذَمِيْمُ ) % | قَالَ الأَزْهَرِيّ : وَرَأَيْتُ في البَادِيَةِ | جَبَلاً يَقْطُرُ في لَجَفٍ مِنْهُ مِنْ سَقْفِهِ | مَاءٌ فَيَجْتَمِعُ في أَسْفَلِهِ يُقَالُ لَهُ : | الوَشَل . | | ( و ) الوَشَلُ ( مَوْضِعانِ ) أَظُنّهُما | باليَمَن . | | ( و ) الوَشَلُ : الوَجَلُ و ( الهَيْبَةُ | والخَوْفُ ) ، وَقَدْ * ! وَشَلَ * ! وَشْلاً ، | ( * ! وَوَشَلَ ) المَاءُ ( * ! يَشِلُ * ! وَشْلاً ) كَوَعَدَ | يَعِدُ وَعْدًا ( * ! وَوَشَلاَنًا ) ، مُحَرَّكَةً : | ( سَالَ أَوْ قَطَرَ ) ، وَقَالَ أَبُو عُبَيْدٍ : | * ! الوَشَلُ : مَا قَطَرَ مِنَ الماءِ ، وَقَد * ! وَشَلَ | * ! يَشِلُ . |

| | ( و ) * ! وَشَلَ ( الرَّجُلُ ) * ! وُشُولاً : | ( ضَعُفَ وَاحْتَاجَ وَافْتَقَرَ ) ، وَأَنْشَدَ ابْنُ | الأَعْرَابِيِّ : | % ( أَلْقَتْ إِلَيْهِ عَلَى جَهْدٍ كَلاَكِلَها % | سَعْدُ بْنُ بَكْرٍ وَمِنْ عُثْمَانَ مَنْ * ! وَشَلا ) % | | ( و ) * ! وَشَلَ فُلاَنٌ ( إِلَيْهِ ) : إِذَا ( ضَرَعَ ) | فَهُوَ * ! وَاشِلٌ إِلَيْهِ . | ( وَجَبَلٌ وَاشِلٌ ) يَقْطُرُ مِنْهُ الماءُ ، | وَفِي المُحْكَم : ( لاَ يَزَالُ يَتَحَلَّبُ مِنْهُ | مَاءٌ ) . | | ( و ) مِنَ المَجازِ : ( * ! أَوْشَلَ حَظَّهُ ) : | إِذا ( أَقَلَّهُ ) وَأَخَسَّهُ ، وَأَنْشَدَ ابْنُ جِنَّي | لِبَعْضِ الرُّجّاز : | % ( * وَحُسَّدٍ * ! أَوْشَلْتُ مِنْ حِظَاظِها * % ) % | % ( * عَلَى أَحَاسِي الغَيْظِ وَاكْتِظاظِها * % ) % | | ( و ) قَالَ ابْنُ السِّكِّيْت : سَمِعْتُ أَبا | عَمْرٍ و يَقُولُ : ( * ! الوُشُولُ : قِلَّةُ الغَناءِ ) | والضَّعْفِ ، وَقَد * ! وَشَلَ ، كَنَصَرَ . | ( وجَاؤوا * ! أَوْشَالاً ) ، أَيْ : ( يَتْبَعُ | بَعْضُهُم بَعْضًا ) . | | ( * ! وَأَوْشَلَ المَاءَ : وَجَدَهُ * ! وَشَلاً ) ، | أَيْ : قَلِيْلاً ، وَمِنْهُ قَوْلُ الحَجّاجِ | لِحَفّارٍ حَفَرَ لَهُ بِئْرًا : أَخَسَفْتَ أَمْ | * ! أَوْشَلْتَ ؟ ، أَيْ : أَنْبَطْتَ مَاءً كَثِيرًا | أَمْ قَلِيْلاً . | | ( و ) * ! أَوْشَلَ ( الفَصِيْلَ ) : إِذَا ( أَدْخَلَ | أَطْباءَ النّاقَةِ في فِيْهِ لِيَتَعَلَّمَ الرَّضاعَ ) ، | كَمَا في العُباب . | ( * ! والمَواشِل : مَواضِعُ ) مَعْرُوفَةٌ | مِنَ اليَمَامَةِ ، قَالَ ابْنُ دُرَيْد : لاَ أَدْرِي | مَا حَقِيْقَتُهُ . | [ ] وَمِمَّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | مَاءٌ * ! وَاشِلٌ * ! يَشِلُ مِنْهُ * ! وَشْلاً ، كَمَا في | التَّهْذِيب . | وَنَاقَةٌ * ! وَشُولٌ : كَثِيْرَةُ اللَّبَنِ * ! يَشِلُ لَبَنُها | مِنْ كَثْرَتِهِ ، أَيْ : يَسِيْلُ وَيَقْطُر . وَقَالَ | ابْنُ الأَعْرَابِيّ : نَاقَةٌ * ! وَشُولٌ : دَائِمَةٌ |

| عَلَى مَحْلَبِها ، وَفِي العُبابِ : نَاقَةٌ | * ! وَشُولٌ : قَلِيْلَةُ اللَّبَنِ ، فَهُوَ ضِدٌّ . | * ! والأَوْشَالُ : مِياهٌ تَسِيْلُ مِنْ أَعْراضِ | الجِبَالِ فَتَجْتَمِع ثُمَّ تُسَاقُ إِلى | المَزارعِ ، رَوَاهُ أَبُو حَنِيْفَة . وَفِي | المَثَلِ :   وَهَلْ بِالرِّمَالِ مِنْ | * ! أَوْشَال   ، قَالَ الزَّمَخْشَرِيّ : | يُضْرَبُ لِلْنَّكِدِ . | وَعُيُونٌ * ! وَشِلَةٌ : قَلِيْلَةُ الماءِ . | * ! والوُشُولُ : النُّقْصانُ ، عَنْ أَبِي | عَمْرٍ و ، وَأَنْشَد : | % ( إِذَا ضَمَّ قَوْمَكُمُ مَأْزِقٌ % | * ! وَشَلْتُمْ * ! وُشُولَ يَدِ الأَجْذَمِ ) % | وَمِنَ المَجَاز : رَأْيٌ * ! وَاشِلٌ ، وَرَجُلٌ | * ! وَاشِلُ الرَّأْيِ : ضَعِيْفُهُ ، وَهُوَ * ! وَاشِلُ | الحَظِّ ، أَيْ : نَاقِصُهُ لاَ جَدَّ لَهُ . | وَمَا أَصَابَ إِلاَّ * ! وَشَلاً مِنَ الدُّنْيا | * ! وَأَوْشَالاً مِنْها . | وَهُوَ مِنْ * ! أَوْشَالِ القَوْمِ وَأَوْشَابِهِم ؛ | أَيْ : لَفِيْفِهِم ، وَهُو مَجَازٌ . | وَبَنُو * ! الوشلي : بُطَيْنٌ بِاليَمَن . |

### Türkçe

| | ( **الوَشَلُ** , harekeli olarak: ( az su | bir dağdan yahut bir kayadan sağılır gibi akar ) damlar | ondan azar azar ( ve damlaması bitişik olmaz, | yahut olmaz ) bu ( ancak dağın üst tarafından ) , ve çoğulu: **أَوْشَالٌ** . ( ve ) gerçekten | denilmiştir: **الوَشَلُ**: ( çok su ) , şu hâlde | bu üzere ( zıttır, ve ) yine **الوَشَلُ** olur | ( gözyaşından azı ve ondan çoğu ) , ve çok ile tefsir etti bazısı onların şu sözünü: | % ( Şüphesiz senin özünle sabahlayanlar bıraktılar % | **وَشَلاً** gözünde, hâlâ akıcıdır ) % | | ( ve ) **الوَشَلُ**: ( Tihâme’de büyük bir dağ ) | onda çok sular vardır, ve onunla tefsir edildi Ebû | el-Kamkâm el-Esedî’nin sözü: | % ( **الوَشَلِ** üzerine selâmı oku ve ona de ki % | senden ayrıldığım günden beri bütün içilecekler kötü ) % | el-Ezherî dedi: ve gördüm bâdiyede | bir dağı, ondan bir oyukta tavanından | su damlar; sonra aşağısında toplanır; ona denilir: | **الوَشَل** . | | ( ve ) **الوَشَلُ** ( iki yer )dir; zannederim ikisi de | Yemen’dedir. | | ( ve ) **الوَشَلُ**: **الوَجَلُ** ve ( heybet | ve korku ) , ve gerçekten **وَشَلَ** **وَشْلاً** , | ( **وَوَشَلَ** ) su ( **يَشِلُ** **وَشْلاً** ) “va‘ade | ya‘idu va‘dan” gibi ( **وَوَشَلاَنًا** ) , harekeli olarak: | ( aktı yahut damladı ) , ve Ebû Ubeyd dedi: | **الوَشَلُ**: sudan damlayan şeydir, ve gerçekten **وَشَلَ** | **يَشِلُ** . |

| | ( ve ) **وَشَلَ** ( adam ) **وُشُولاً**: | ( zayıfladı ve muhtaç oldu ve fakirleşti ) , ve İbn | el-A‘râbî inşâd etti: | % ( Ona güçlükle göğüslerini attı % | Sa‘d b. Bekr; ve Osman’dan da kim **وَشَلا** ) % | | ( ve ) **وَشَلَ** falan ( ona ): eğer ( yalvardı ) | ise; o, ona **وَاشِلٌ**’dir. | ( **وَجَبَلٌ وَاشِلٌ** ) ondan su damlar, | ve el-Muhkem’de: ( ondan su sağılır gibi akıp durur ) . | | ( ve ) mecazdandır: ( **أَوْشَلَ حَظَّهُ** ): | eğer ( onu azalttı ) ve onu daha aşağı kıldı ise; ve İbn Cinnî inşâd etti | bazı recez söyleyen için: | % ( Ve hasetçiler; onun paylarından **أَوْشَلْتُ** % ) % | % ( öfkenin duyumları ve tıka basa doluluğu üzere % ) % | | ( ve ) İbn es-Sikkît dedi: Ebû | Amr’ı işittim, ve diyordu: ( **الوُشُولُ**: ganânın azlığı ) | ve zayıflık; ve gerçekten **وَشَلَ** , “nasara” gibi. | ( Ve geldiler **أَوْشَالاً** ) , yani: ( bir kısmı | bir kısmını takip eder ) . | | ( **وَأَوْشَلَ المَاءَ**: onu **وَشَلاً** buldu ) , | yani: az; ve ondandır Haccâc’ın sözü | kendisi için kuyu kazan bir kazıcıya: “Daha derine mi indin yoksa | **أَوْشَلْتَ** mi?”; yani: çok su mu çıkardın | yoksa az mı. | | ( ve ) **أَوْشَلَ** ( sütten kesilmemiş yavru deveyi ): eğer ( soktu | dişi devenin memelerini onun ağzına ki emzirmeyi öğrensin ) ise, | el-‘Ubâb’da olduğu gibi. | ( **والمَواشِل**: yerler )dir; bilinen | Yemâme’dendir; İbn Düreyd dedi: bilmem | onun hakikati nedir. | [ ] Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: | su **وَاشِلٌ**; ondan **وَشْلاً** **يَشِلُ** , Tehzîb’de olduğu gibi. | Ve dişi deve **وَشُولٌ**: sütü çok olan; sütü | çokluğundan **يَشِلُ**; yani: akar ve damlar. Ve dedi | İbn el-A‘râbî: dişi deve **وَشُولٌ**: devamlıdır |

| sağım yeri üzerinde; ve el-‘Ubâb’da: dişi deve | **وَشُولٌ**: sütü az olan; şu hâlde zıttır. | **الأَوْشَالُ**: dağların yanlarından akan sular; | sonra toplanır, sonra | ekinliklere sevk olunur; bunu Ebû Hanîfe rivayet etti. Ve | meselde: “Kumlarda | **أَوْشَال** var mıdır?”; Zemahşerî dedi: | uğursuzluk için darb-ı mesel yapılır. | Ve gözler **وَشِلَةٌ**: suyu az olan. | **الوُشُولُ**: eksilme; Ebû | Amr’dan; ve inşâd etti: | % ( Kavminizi bir çıkmaz sıkıştırdığında % | **وَشَلْتُمْ** **وُشُولَ** cüzzamlı elinin ) % | Ve mecazdandır: görüş **وَاشِلٌ**, ve adam | **وَاشِلُ الرَّأْيِ**: onun zayıfı; ve o **وَاشِلُ** | bahttır; yani: onun noksanı; ona ciddiyet yoktur. | Ve dünyadan ancak **وَشَلاً** isabet etti | ve ondan **أَوْشَالاً**. | Ve o, kavmin **أَوْشَالِ**’indendir ve **أَوْشَابِ**’ındandır; | yani: onların karışığıdır; ve o mecazdır. | Ve Benû **الوشلي**: Yemen’de bir küçük kabiledir. |
