# وصب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B5%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وصب

الوَصَبُ: الوَجَعُ والمرضُ، والجمع أَوْصابٌ. ووَصِبَ يَوْصَبُ وَصَباً، فهو وَصِبٌ. وتَوَصَّبَ، ووَصَّبَ، وأَوْصَبَ، وأَوْصَبَه اللّهُ، فهو مُوصَبٌ. والـمُوَصَّبُ بالتشديد: الكثير الأَوْجاعِ. وفي حديث عائشة: أَنا وَصَّبْتُ رسولَ اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، أَي مَرَّضْتُه في وَصَبه؛ الوَصَب: دوامُ الوَجَع ولُزومه، كَمَرَّضْتُه من المرضِ أَي دَبَّرْته في مَرَضِه، وقد يطلق الوَصَبُ على التَّعب والفُتُور في البَدَن. وفي حديث فارعَةَ، أُختِ أُمَيَّة، قالت له: هل تَجِدُ شيئاً؟ قال: لا، إِلا تَوْصِـيباً أَي فُتوراً؛ وقال رؤْبة: بي والبِلى أَنْكَرُ تِـيكَ الأَوْصابْ
الأَوْصابُ: الأَسْقامُ، الواحدُ وَصَبٌ. ورجلٌ وَصِبٌ من قوم وَصَابَـى ووِصابٍ. وأَوْصَبَه الداءُ وأَوْبَرَ عليه: ثَابَرَ. والوُصُوبُ: دَيمومةُ الشيءِ. ووَصَبَ يَصِبُ وُصُوباً، وأَوْصَبَ: دامَ. وفي التنزيل العزيز: ولَهُ الدِّينُ واصِـباً؛ قال أَبو إِسحق قيل في معناه: دائِـباً أَي طاعتُه دائمةٌ واجبةٌ أَبداً؛ قال ويجوز، واللّه أَعلم، أَن يكون: ولَهُ الدينُ واصِـباً أَي له الدينُ والطاعة؛ رَضِـيَ العبدُ بما يُؤْمر به أَو لم يَرْضَ به، سَهُلَ عليه أَو لم يَسْهُلْ، فله الدينُ وإِن كان فيه الوَصَبُ.والوَصَبُ: شِدَّة التَّعَب. وفيه: بعذابٍ واصِبٍ أَي دائم ثابت، وقيل: موجع؛ قال مُلَيْحٌ: تَنَبَّهْ لِبرْقٍ، آخِرَ اللَّيْلِ، مُوصِبٍ *  رَفيعِ السَّنا، يَبْدُو لَنا، ثم يَنْضُبُ أَي دائم. وقال أَبو حنيفة: وَصَبَ الشحمُ دام، وهو محمول على ذلك. وأَوْصَبَتِ الناقةُ الشحم: ثَبَتَ شَحمُها، وكانت مع ذلك باقيةَ السِّمَن.ويقال: واظَبَ على الشيءِ، وواصَبَ عليه إِذا ثابَرَ عليه. يقال: وَصَبَ الرجلُ على الأَمْر إِذا واظب عليه؛ وأَوْصَبَ القومُ على الشيءِ إِذا ثابَروا عليه؛ ووَصَبَ الرجلُ في مالِه وعلى مالِه يَصِبُ، كوَعَدَ يَعِدُ، وهو القياس؛ ووَصِبَ يَصِبُ، بكسر الصاد فيهما جميعاً، نادرٌ إِذا لَزِمَه وأَحْسَنَ القيامَ عليه؛ كلاهما عن كُراع، وقدَّمَ النادِرَ على القياس، ولم يذكر اللغويون وَصِبَ يَصِبُ، مع ما حَكَوا من وَثِق يَثِقُ، ووَمِقَ يَمِقُ، ووَفِقَ يَفِقُ، وسائره. وفَلاةٌ واصِـبةٌ: لا غاية لها مِن بُعْدها. ومَفازة واصِـبَة: بعيدةٌ لا غاية لها.

### Türkçe

**الوَصَبُ**: acı ve hastalık; çoğulu **أَوْصابٌ**. Ve **وَصِبَ يَوْصَبُ وَصَباً**; o hâlde o **وَصِبٌ**dur. Ve **تَوَصَّبَ**; ve **وَصَّبَ**; ve **أَوْصَبَ**; ve **أَوْصَبَه اللّهُ**; o hâlde o **مُوصَبٌ**dur.

Ve şeddeli olarak **الـمُوَصَّبُ**: acıları çok olan. Ve Âişe’nin hadisinde: “Ben
**وَصَّبْتُ** Allah’ın Resûlü’nü, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun”; yani onu **وَصَبه** içinde hasta ettim; **الوَصَب**: acının devamı ve ona yapışıp kalmasıdır; “Onu hastalıktan hasta ettim” gibi; yani onun hastalığında onu idare ettim; ve **الوَصَب** bazen bedende yorgunluk ve gevşeklik üzerine de إطلاق olunur. Ve Fâriʿa’nın, Ümeyye’nin kız kardeşinin hadisinde, ona dedi ki: “Bir şey buluyor musun?” Dedi: “Hayır, ancak **تَوْصِـيباً**”; yani gevşeklik; ve Ruʾbe dedi:

Benimle ve eskimeyle, şu **الأَوْصابْ**’ı daha inkâr ediciyim

**الأَوْصابُ**: hastalıklardır; teki **وَصَبٌ**dur. Ve bir adam **وَصِبٌ**dür; **وَصَابَـى** ve **وِصابٍ** kavminden.

Ve hastalık onu **أَوْصَبَه** ve onun üzerine **أَوْبَرَ**: sebat etti. Ve **الوُصُوبُ**: şeyin sürekliliğidir. Ve **وَصَبَ يَصِبُ وُصُوباً**; ve **أَوْصَبَ**: devam etti. Ve aziz tenzilde: “Ve O’nundur din, **واصِـباً**”; Ebû İshak dedi: onun mânasında denildi: “**دائِـباً**”; yani O’na itaat, ebediyen sürekli vaciptir; dedi ki: ve caizdir, Allah daha iyi bilir, şu olması: “Ve O’nundur din, **واصِـباً**”; yani O’nundur din ve itaat; kul kendisine emrolunana razı oldu yahut razı olmadı, ona kolay geldi yahut kolay gelmedi; artık O’nundur din, onda **الوَصَبُ** olsa bile. Ve **الوَصَبُ**: yorgunluğun şiddeti. Ve onda: “**بعذابٍ واصِبٍ**”; yani sürekli sabit; ve denildi: acı verici; Müleyh dedi:

Gecenin sonunda, **مُوصِبٍ** bir şimşeğe uyan; *  yüksek parıltılı; bize görünür, sonra söner

Yani sürekli. Ebû Hanîfe dedi: **وَصَبَ** içyağı devam etti; ve o, bunun üzerine taşınmıştır. Ve dişi deve içyağını **أَوْصَبَتِ**: onun içyağı sabit oldu; ve bununla birlikte semizliği kalıcı idi.

Ve denilir: bir şey üzerine **واظَبَ** etti ve onun üzerine **واصَبَ** etti; ona sebat ettiğinde. Denilir: adam iş üzerine **وَصَبَ**; ona **واظب** ettiğinde; ve kavim bir şey üzerine **أَوْصَبَ**; ona sebat ettiklerinde; ve adam malında ve malı üzerinde **وَصَبَ** eder, **يَصِبُ**; **وَعَدَ يَعِدُ** gibi; ve bu القياس’tır; ve **وَصِبَ يَصِبُ**, ikisinde de **الصاد**’ın kesriyle, nadirdir; ona yapışıp kaldığında ve onun üzerinde güzelce durduğunda; ikisi de Kurâʿ’dan; ve nadiri kıyasa önceledi; ve lugavîler **وَصِبَ يَصِبُ**’i zikretmediler; **وَثِق يَثِقُ**’ten, **وَمِقَ يَمِقُ**’tan, **وَفِقَ يَفِقُ**’ten ve benzerlerinden hikâye ettikleriyle beraber. Ve **فَلاةٌ واصِـبةٌ**: uzaklığından dolayı sonu olmayan. Ve **مَفازة واصِـبَة**: uzak, sonu olmayan.
