# وصد — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D8%AF/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B5%D8%AF/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وصد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D8%AF.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: وصد

وصد
وَصَدَ - يَصِدُ - وَصيد - أَوْصَدَ - يُوصِدُ - مُؤْصَد - مُؤْصَدة
وَصَدَ - يَصِدُ + كائن + شيئاً: سد منفذه للخارج
وَصيد: على وزن " فعيل" : اسم فاعل مبالغة من " وَصَدَ - يَصِدُ ": الشيء أو الكائن الذي يسد منفذ المكان نحو الخارج: وهو كذلك بمعنى اسم مكان: الجزء من المكان الذي فيه يقع الحاجز الذي يغلق المنفد للخارج
أَوْصَدَ - يُوصِدُ: على وزن " أَفْعَلَ من " وَصَدَ - يَصِدُ  ": جعله " يَصِدُ ": جعله سداً لا ينفد شيء من خلاله
مُؤْصَد: اسم مفعول لفعل " أوْصَدَ - يُوصِدُ ": مغلق ومسدود جميع منافذه للخارج
مُؤْصَدة: مؤنث " مُؤْصَد "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الغلق والختم والقفل ومنع الحركة من داخل الشيء إلى خارجه، ومن خارجه إلى داخله"، وهي:
خَتَمَ - يَخْتِمُ، قَفَل - يَقْفُلُ، سَدَّ - يَسُدُّ، غَلَقَ - يغْلِقُ، وَصَدَ - يَصِدُ، سَكَرَ - يَسْكُرُ
يفرق لفظاً:
صَدَّ - يَصُدُّ + كائن + كائناً + عن كان أو شيء أو أمر: يقوم بتشكيل حاجز في طريق سير شيء متحرك ليوقف تقدمه، ويرده عائداً من حيث أتى
صَدَّ - يَصِدُّ + الكائن أو الجرح: يُقًزِّز ويُقْرِف ويُنَفِّر لامتلائه بالقيح والصديد الذي ينز ويسيل ويخرج عنه
وَصَدَ - يَصِدُ + كائن + شيئاً: سد منفذه للخارج
صَدَى - يَصْدِي + كائن + شيئاً: يصدمه ويصفقه ويصفعه سطحاً بسطح

وصيد
 	﴿وتحسبهم أيقاظا وهم رقود ونقلبهم ذات اليمين وذات الشمال وكلبهم باسط ذراعيه بالوصيد لو اطلعت عليهم لوليت منهم فرارا ولملئت منهم رعبا(18)﴾ الكهف
مؤصدة
 ﴿عليهم نار مؤصدة(20)﴾ البلد ﴿إنها عليهم مؤصدة(8)﴾ الهمزة
مختار الصحاح
● [وصد] و ص د: الوَصِيدُ الفناء و أَوْصدْتُ الباب وآصدته أغلقته و أُوصِدَ الباب على ما لم يسم فاعله فهو مُوْصَدٌ وقوله تعالى ﴿إنها عليهم مؤصدة﴾ قالوا مطبقة
الراغب
وصد
- الوصيدة: حجرة تجعل للمال في الجبل، يقال: أوصدت الباب وآصدته. أي: أطبقته وأحكمته، وقال تعالى: }عليهم نار موصدة{ [البلد/20] وقرئ بالهمز (وهي قراءة أبي عمرو وحفص وحمزة ويعقوب وخلف. الإتحاف ص 439) : مطبقة، والوصيد المتقارب الأصول.
ملخص اللسان
1.    الوَصِيدُ: فِناءُ الدار والبيت.
2.  والوَصِيدةُ: بيتٌ يُتخذ من الحجارة للمال في الجبال.والأَصِيدةُ. والوَصِيدة كالحظيرةِ  تُتَّخَذُ للمال إِلا أَنها من الحجارة والحَظِيرةُ من الغِصنَة. تقول منه:  اسْتَوْصَدْتُ في الجبل إِذا اتخذت الوَصيدة.
3.     وأَوْصَدَ البابَ وآصَدَه: أَغْلَقَه، فهو مُوصَدٌ، فوقع الجبل على باب الكَف فأَوْصَدَه أَي سَدَّه،
4.  والوِصادُ:المُطْبَقُ.وأَوصَد القِدْرَ: أَطْبَقَها، إِنها عليهم مُؤْصَدةٌ، وقرئ مُوصَدة، بغير همز.: آصَدْتُ وأَوْصَدْتُ إِذا أَطْبَقْتَ، ومعنى مُؤْصَدةٌ أَي  مُطْبَقَةٌ عليهم.: الإِصادُ والأَصِيدُ هما بمنزلة المُطْبَق. يقال:  أَطْبَقَ عليهم الإِصادَ والوِصادَ
5.     والمُوَصَّدُ: الخِدْرُ؛
6.     وَوَصَدَ النَّسَّاجُ بعضَ الخَيْطِ في بعض وَصْداً وَوَصَّدَه:  أَدْخَلَ اللُّحْمَةَ في السَّدَى. الوصَّادُ: الحائِكُ.
7.     وَصَدْتُ  بالمكان أَصِدُ ووَتَدْتُ أَتِدُ إِذا ثَبَتَّ. ويقال: وَصَدَ الشيءُ ووَصَبَ أَي ثَبَتَ، فهو واصِدٌ ووَاصِبٌ،
8.     والوصيدُ: النباتُ المتقاربُ الأُصولِ.
9.     ووَصَّدَه:  أَغراه؛ وأَوصَدَ الكلب بالصَّيْدِ كذلك.
10.                       والتوصِيدُ: التحذيرُ؛
لسان العرب
● - وصد: الوَصِيدُ: فِناءُ الدار والبيت. قال الله عز وجل: وكلبهم باسط  ذِراعَيْهِ بالوَصِيدِ؛ قال الفراء: الوَصِيدُ والأَصيدُ لغتان مثل الوِكافِ  والإِكافِ وهما الفِناءُ، قال: قال ذلك يونس والأَخفش.  والوَصِيدةُ: بيتٌ يُتخذ من الحجارة للمال في الجبال. والوِصادُ:  المُطْبَقُ. وأَوْصَدَ البابَ وآصَدَه: أَغْلَقَه، فهو مُوصَدٌ، مثل أَوجَعَه،  فهو موجَع. وفي حديث أَصحاب الغار: فوقع الجبل على باب الكَف فأَوْصَدَه  أَي سَدَّه، من أَوْصَدْت الباب إِذا أَغلَقْتَه، ويروى: فأَوْطَدَه،  بالطاء، وسيأْتي ذكره. وأَوصَد القِدْرَ: أَطْبَقَها، والاسم منهما جميعاً  الوِصادُ؛ حكاه اللحياني. وقوله عز وجل: إِنها عليهم مُؤْصَدةٌ، وقرئ  مُوصَدة، بغير همز. قال أَبو عبيدة: آصَدْتُ مُوصَدة، بغير همز. قال أَبو  عبيدة: آصَدْتُ وأَوْصَدْتُ إِذا أَطْبَقْتَ، ومعنى مُؤْصَدةٌ أَي  مُطْبَقَةٌ عليهم. وقال الليث: الإِصادُ والأَصِيدُ هما بمنزلة المُطْبَق. يقال:  أَطْبَقَ عليهم الإِصادَ والوِصادَ والأَصِيدةُ. والوَصِيدة كالحظيرةِ  تُتَّخَذُ للمال إِلا أَنها من الحجارة والحَظِيرةُ من الغِصنَة. تقول منه:  اسْتَوْصَدْتُ في الجبل إِذا اتخذت الوَصيدة.  والمُوَصَّدُ: الخِدْرُ؛ أَنشد ثعلب:  وعُلِّقْتُ لَيْلَى، وهْيَ ذاتُ مُوَصَّدٍ،  ولم يَبْدُ لِلأَتْرابِ مِن ثَدْيِها حَجْمُ  وَوَصَدَ النَّسَّاجُ بعضَ الخَيْطِ في بعض وَصْداً وَوَصَّدَه:  أَدْخَلَ اللُّحْمَةَ في السَّدَى. الوصَّادُ: الحائِكُ. وفي النوادر: وَصَدْتُ  بالمكان أَصِدُ ووَتَدْتُ أَتِدُ إِذا ثَبَتَّ. ويقال: وَصَدَ الشيءُ  ووَصَبَ أَي ثَبَتَ، فهو واصِدٌ ووَاصِبٌ، ومثله الصَّهْيَدُ. والصَّيْهَبُ:  الحرُّ الشديدُ. والوصيدُ: النباتُ المتقاربُ الأُصولِ. ووَصَّدَه:  أَغراه؛ وأَوصَدَ الكلب بالصَّيْدِ كذلك. والتوصِيدُ: التحذيرُ؛ وقوله أَنشده  يعقوب:  ومُرْهَقٍ سالَ إِمْتاعاً بِوَصْدِته،  لم يَسْتَعِنْ، وحَوامِي المَوْتِ تَغْشاه  قال ابن سيده: لم يفسره. قال: وعندي أَنه إِنما عنى به خُبْتَه  سَراوِيله، أَو غير ذلك منها، وقوله لم يَسْتَعِنْ أَي لم يَحْلِق  عانتَه.
مقاييس اللغة:
(وصد) الواو والصاد والدال: أصلٌ يدلُّ على ضمِّ شيءٍ إلى شيء. وأوصَدْتُ البابَ: أغْلَقْتُهُ. والوَصيد: النَّبْت المتقارِبُ الأصول. والوصيد: الفِناء لاتِّصاله بالرَّبع. والمُوصَد: المُطْبَق. وقال تعالى: ﴿إنَّها عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ﴾ [الهمزة 8].
القاموس المحيط:
الوَصيدُ الفِناءُ، والعَتَبَةُ، وبيتٌ كالحَظيرَةِ من الحِجارَةِ في الجِبالِ لِلمالِ، وكَهْفُ أصحابِ الكَهْفِ، والجَبَلُ، والنَّباتُ المُتقارِبُ الْأُصولِ، والضَّيِّقُ، والمُطْبَقُ، والذي يُخْتَنُ مَرَّتَيْنِ، والحَظيرَةُ من الغِصَنَةِ. والوَصَدُ، محرَّكةً النَّسْجُ. والوَصَّادُ النَّسَّاجُ. والمُوَصَّدُ، كمُعَظَّمٍ الخِدْرُ. وأوصَدَ اتَّخَذَ حَظيرَةً، كاسْتَوْصَدَ، والكَلْبَ وغيرَهُ أغْراهُ، والبابَ أطْبَقَهُ وأغْلَقَهُ.
كآصَدَهُ. ووصَدَ، كوعَدَ: ثَبَتَ، وأقامَ. والتَّوْصِيدُ: التَّحْذِيرُ.
تاج العروس:
و ص د
الوَصِيدُ والأَصِيدُ لغَتَانِ مِثْل الوِكَاف والإِكاف نقله الفَرّاءُ عن يونس والأَخفش وهما : الفِنَاءُ والجَمْعُ وُصُدٌ ووَصَائِدُ وقيل : الوَصِيد : العَتَبةُ لِلْبَابِ والوصيد بَيْتٌ كالحَظيرةِ مِن الحِجَارةِ يُتَّخَذُ في الجِبَالِ للمالِ أَي للغَنَمِ وغيرِهَا كالوَصِيدَةِ يقال : غَنَمَهُم في الوصَائِد . والوَصيدُ : كَهْفُ أَصحَابِ الكَهْفِ في بَعْضِ الأَقْوَالِ وبالوُجُوهِ الثلاثَةِ فُسِّر قولهُ تَعَالى " وَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيدِ " كذا في البصائر للمصنّف فلا وَجْهَ لإِنكار شيخِنا عليه . والوَصِيدُ أَيضاً : الجَبَلُ أَورَدَه المُصنِّف في البصائر . والوَصِيدُ : النَّبَاتُ المُتقارِبُ الأُصولِ . ومِن المجاز الوَصِيدُ : الضَّيِّقُ كالمُوصَدِ عليه وقد أَوْصَدُوا على فُلانٍ : ضَيَّقُوا عليه وأَرْهَقُوه كما في الأَساس . والوَصِيد : المُطْبَقُ كالوِصَادِ . والوَصِيد : الذي يُخْتَنُ مَرَّتَيْنِ أَورَدَه المُصَنِّف في البصائر . والوَصِيد : الحَظِيرةُ مِن الغِصَنَةِ بكسر الغين المعجمة وفتح الصاد المهملة جمع غُصْنٍ كما سَيَأْتِي هكذا في سائرِ النُّسَخ وهو غَلَطٌ فإِن الأَصِيدَة والوَصِيدَة لا تكون إِلاَّ مِن الحِجَارَة والذي من الغِصَنَةِ تُسَمَّى الحَظِيرَة وقد بَيَّن هذا الفَرْقَ ابنُ مَنظورٍ وغيرُه . ولمَّا رأَى المُصَنِّف في عبارةِ الأَزْهريّ والحَظِيرَة مِن الغِصَنَةِ بعد قوله إِلاَّ أَنَّهَا من الحِجَارَة ظَنَّ أَنه مَعْطُوفٌ على ما قَبْلَه وليس كذلك فتأَمَّلْ . والوَصَدُ محرّكةً وضَبطَه الصاغَانيُّ بالفتح وهو الصَّوَابُ : النَّسْجُ . والوَصَّادُ : النَّسَّاجُ قال رؤبة :
" مَا كَانَ تَحْبِيرُ اليَمَانِي البَرَّادْ
" يَرْجُو وَإِنْ دَاخَلَ كُلُّ وَصَّادْ
" نَسْجِي ونَسْجِي مُجْرَهِدُّ الجُدَّادْ يقال : وَصَدَ النَسَّاجُ بَعْضَ الخَيْطِ في بَعْضٍ وَصْداً وَوَصَّدَه : أَدخَلَ اللُّحْمَةَ في السَّدَى . والمُوَصَّد كمُعَظَّم : الخِدْرُ أَنشد ثَعلبٌ :
" وَعُلِّقْتُ لَيْلَى وَهْيَ ذَاتُ مُوَصَّدٍوَلَمْ يَبْدُ لِلأَتْرَابِ مِنْ ثَدْيِهَا حَجْمُ وأَوْصَدَ الرَّجُل : اتَّخَذَ حَظِيرَةً في الجَبَلِ لحِفْظِ المالِ كاسْتَوْصَدَ . وأَوْصَدَ الكَلْبَ وغَيْرَه بالصَّيْدِ : أَغرَاه كوَصَّدَه تَوْصِيداً . وأَوصَدَ البَابَ : أَطْبَقَه وأَغْلَقه كَآصَدَه فهو مُوصَدٌ مثل أَوْجَع فهو مُوجَعٌ وفي حديثِ أَصحابِ الغَارِ فَوَقَعَ الجَبَلُ عَلَى بابِ الكَهْفِ فأَوْصَدَه أَي سَدَّهُ من أَوْصَدْتُ البَابَ إِذا أَغْلَقْتَه . وأَوْصَدَ القِدْرَ : أَطْبَقَهَا والاسم منهما جَمِيعاً الوِصَادُ حكاه اللِّحيانيُّ . وقوله عز وجل " إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ " وقرىء مُوصَدَة بغير هَمْزٍ قال أَبو عُبَيْدة : آصَدْتُ وأَوْصَدْتن إَذا أَطْبَقْت ومعنى مُؤْصَدة : مُطْبَقَةٌ عَليهم وفي البصائر : هَمَزَهَا أَبو عَمْرٍو وحَمْزَةُ وخَلَفٌ وَحَفْصٌ واختلف على يَعقُوب والبَاقُون بغير هَمْزٍ . ووَصَدَ كوَعَد : ثَبَتَ وفي النوادر : وَصَدْت بالمكانِ أَصِدُ ووَتَدْتُ أَتِدُ إِذا ثَبَتُّ ويقال : وَصَدَ الشيءُ : وَصَبَ أَي ثَبَتَ فهو واصِدٌ ووَاصِبٌ ومثْلهُ الصَّيْهَدُ والصَّيْهَبُ للحَرِّ الشديدِ وَوَصَدَ بالمكان : أَقَامَ . وهو مأْخوذٌ من عِبَارَة النوادِرِ مِثْل وَطَدَ . والتَّوْصِيدُ : التَّحْذِيرُ يقال وَصَّدَه وأَوْصَدَه إِذا أَغْرَاهُ وحَذَّرَه . ومما يستدرك عليه : الوَصْدَةُ مِن الرَّجُلِ : خُبْتَةُ سَرَاوِيلِه وأَنشد يعقوب :
ومُرْهَقٍ سَالَ إِمْتَاعاً بِوَصْدَتِه ... لَمْ يَسْتَعِنْ وَحَوَامِي المَوْتِ تَغْشَاهُ فسّرَه ابنُ سِيدَه بما تقدَّم وقال : مَعْنَى لم يَسْتَعِن أَي لَمْ يَحْلِقْ عَانَتُه

### Türkçe

**وصد**
**وَصَدَ - يَصِدُ - وَصيد - أَوْصَدَ - يُوصِدُ - مُؤْصَد - مُؤْصَدة**

**وَصَدَ - يَصِدُ** + bir varlık + bir şeyi: dışarıya olan geçidini kapattı.

**وَصيد**: “فعيل” vezni üzere: **وَصَدَ - يَصِدُ**’den mübalağa ism-i fâil: yerin dışarıya doğru geçidini kapatan şey veya varlık; ve o, aynı zamanda ism-i mekân mânâsındadır: dışarıya geçidi kapatan engelin bulunduğu yerin parçası.

**أَوْصَدَ - يُوصِدُ**: **وَصَدَ - يَصِدُ**’den “أَفْعَلَ” vezni üzere: onu “**يَصِدُ**” kıldı; onu, içinden hiçbir şeyin geçip nüfuz etmediği bir set kıldı.

**مُؤْصَد**: **أَوْصَدَ - يُوصِدُ** fiilinin ism-i mef’ûlü: dışarıya olan bütün geçitleri kapalı ve tıkalı.

**مُؤْصَدة**: **مُؤْصَد**’ın müennesi.

Lafız, “şeyin içinden dışına, ve dışından içine hareketi kapama, mühürleme, kilitleme ve engelleme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**خَتَمَ - يَخْتِمُ**، **قَفَل - يَقْفُلُ**، **سَدَّ - يَسُدُّ**، **غَلَقَ - يغْلِقُ**، **وَصَدَ - يَصِدُ**، **سَكَرَ - يَسْكُرُ**

Lafızca ayırt edilir:
**صَدَّ - يَصُدُّ** + bir varlık + bir varlığı + bir varlıktan veya bir şeyden veya bir işten: hareket eden bir şeyin gidiş yolunda, ilerlemesini durdurmak ve onu geldiği yere geri çevirmek için bir engel teşkil eder.

**صَدَّ - يَصِدُّ** + varlık veya yara: içinden sızan, akan ve çıkan irin ve cerahatle dolu olması sebebiyle tiksindirir, iğrendirir ve nefret ettirir.

**وَصَدَ - يَصِدُ** + bir varlık + bir şeyi: dışarıya olan geçidini kapattı.

**صَدَى - يَصْدِي** + bir varlık + bir şeyi: ona çarpar, onu tokatlar, bir yüzeyi bir yüzeye vurarak ona şaplak atar.

**وصيد**
﴿Ve onları uyanıklar sanırsın, hâlbuki onlar uykudadırlar; onları sağ tarafa ve sol tarafa çeviririz; köpekleri de **بالوصيد**’de iki kolunu uzatmıştır; eğer onlara muttali olsaydın, onlardan kaçışla geri dönerdin ve onlardan korkuyla doldurulurdun (18)﴾ **الكهف**

**مؤصدة**
﴿Onların üzerinde **نار مؤصدة** (20)﴾ **البلد** ﴿Şüphesiz o, onların üzerinde **مؤصدة**’dir (8)﴾ **الهمزة**

مختار الصحاح
● [**وصد**] و ص د: **الوَصِيدُ** avlu; **أَوْصدْتُ** kapıyı ve **آصدته**: onu kapattım; **أُوصِدَ** kapı, faili isimlendirilmeyen üzere (meçhul) olarak; o hâlde o **مُوْصَدٌ**’dur. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿**إنها عليهم مؤصدة**﴾; “dediler ki: üst üste kapatılmıştır.”

الراغب
**وصد**
- **الوصيدة**: dağda mala (para/mal) için yapılan bir oda; denir: **أوصدت** kapıyı ve **آصدته**; yani: onu üst üste kapattım ve sağlamlaştırdım. Ve Yüce Allah dedi: }**عليهم نار موصدة**{ [**البلد/20**]; ve hemze ile okunmuştur (ve o, Ebû Amr, Hafs, Hamza, Ya‘kūb ve Halef’in kıraatidir. **الإتحاف** s. 439): üst üste kapatılmış. Ve **الوصيد**: kökleri birbirine yakın olan (bitki).

ملخص اللسان
1. **الوَصِيدُ**: evin ve hane’nin avlusu.
2. Ve **الوَصِيدةُ**: dağlarda mala (para/mal) için taşlardan edinilen bir ev. Ve **الأَصِيدةُ**. Ve **الوَصِيدة** tıpkı **الحظيرة** gibidir; mala için edinilir; ancak o taşlardandır, **الحَظِيرةُ** ise dal parçasındandır. Ondan dersin: dağda **اسْتَوْصَدْتُ**; yani **الوَصيدة** edindim.
3. Ve **أَوْصَدَ** kapıyı ve **آصَدَه**: onu kapattı; o hâlde o **مُوصَدٌ**’dur. Dağ, mağaranın kapısının üzerine düştü de onu **فأَوْصَدَه**; yani onu kapattı.
4. Ve **الوِصادُ**: üst üste kapatılmış olan. Ve **أَوصَد** tencereyi: onu üst üste kapattı. Şüphesiz o, onların üzerinde **مُؤْصَدةٌ**’dir; ve hemzesiz **مُوصَدة** okunmuştur: **آصَدْتُ** ve **أَوْصَدْتُ**; yani üst üste kapattın. **مُؤْصَدةٌ**’nin mânâsı: onların üzerinde üst üste kapatılmıştır. **الإِصادُ** ve **الأَصِيدُ**, üst üste kapatılmış olan menzilesindedir. Denir: onların üzerine **الإِصادَ** ve **الوِصادَ**’ı üst üste kapattı.
5. Ve **المُوَصَّدُ**: perde arkası oda (hıdr).
6. Ve dokumacı, ipliğin bir kısmını bir kısmına **وَصْداً** ile **وَصَدَ** ve onu **وَصَّدَه**: atkıyı çözgüye soktu. **الوصَّادُ**: dokumacı.
7. Ve **وَصَدْتُ** yerde **أَصِدُ** ve **وَتَدْتُ** **أَتِدُ**: sabit durduğumda. Ve denir: şey **وَصَدَ** ve **وَصَبَ**; yani sabit oldu; o hâlde o **واصِدٌ** ve **واصِبٌ**’dir.
8. Ve **الوصيدُ**: kökleri birbirine yakın olan bitki.
9. Ve onu **وَصَّدَه**: onu kışkırttı; ve köpeği av ile **أَوصَدَ** da böyledir.
10. Ve **التوصِيدُ**: sakındırma/uyarma.

لسان العرب
● - **وصد**: **الوَصِيدُ**: evin ve hane’nin avlusu. Aziz ve Celil Allah dedi: Ve köpekleri iki kolunu **بالوَصِيدِ**’de uzatmıştır; Ferrâ dedi: **الوَصِيدُ** ve **الأَصيدُ** iki lugattır; tıpkı **الوِكافِ** ve **الإِكافِ** gibi; ikisi de avludur. Dedi: bunu Yûnus ve Ahfeş söylemiştir. Ve **الوَصِيدةُ**: dağlarda mala (para/mal) için taşlardan edinilen bir ev. Ve **الوِصادُ**: üst üste kapatılmış olan. Ve **أَوْصَدَ** kapıyı ve **آصَدَه**: onu kapattı; o hâlde o **مُوصَدٌ**’dur; tıpkı “onu acıttı” (**أَوجَعَه**) ve o “acıyan” (**موجَع**) gibi. Ve mağara ehli hadîsinde: dağ, mağaranın kapısının üzerine düştü de onu **فأَوْصَدَه**; yani onu kapattı; **أَوْصَدْت** kapıyı, onu kapattığında. Ve şöyle rivayet edilir: **فأَوْطَدَه**; **الطاء** ile; ve onun zikri gelecektir. Ve **أَوصَد** tencereyi: onu üst üste kapattı; ikisinin de ismi: **الوِصادُ**; bunu Lihyânî nakletti. Ve Aziz ve Celil’in sözü: Şüphesiz o, onların üzerinde **مُؤْصَدةٌ**’dir; ve hemzesiz **مُوصَدة** okunmuştur. Ebû Ubeyde dedi: **آصَدْتُ**: hemzesiz **مُوصَدة**. Ebû Ubeyde dedi: **آصَدْتُ** ve **أَوْصَدْتُ**; yani üst üste kapattın. **مُؤْصَدةٌ**’nin mânâsı: onların üzerinde üst üste kapatılmıştır. Leys dedi: **الإِصادُ** ve **الأَصِيدُ**, üst üste kapatılmış olan menzilesindedir. Denir: onların üzerine **الإِصادَ** ve **الوِصادَ** ve **الأَصِيدةُ**’yi üst üste kapattı. Ve **الوَصِيدة** tıpkı **الحظيرة** gibidir; mala için edinilir; ancak o taşlardandır, **الحَظِيرةُ** ise dal parçasındandır. Ondan dersin: dağda **اسْتَوْصَدْتُ**; yani **الوَصيدة** edindim. Ve **المُوَصَّدُ**: perde arkası oda (hıdr). Sa‘leb inşâd etti:
Ve Leylâ’ya asıldım, o **ذاتُ مُوَصَّدٍ** iken,
ve onun memesinden, akranlara bir hacim görünmedi.
Ve dokumacı, ipliğin bir kısmını bir kısmına **وَصْداً** ile **وَصَدَ** ve onu **وَصَّدَه**: atkıyı çözgüye soktu. **الوصَّادُ**: dokumacı. Ve **النوادر**’de: yerde **وَصَدْتُ** **أَصِدُ** ve **وَتَدْتُ** **أَتِدُ**: sabit durduğumda. Ve denir: şey **وَصَدَ** ve **وَصَبَ**; yani sabit oldu; o hâlde o **واصِدٌ** ve **واصِبٌ**’dir; ve bunun benzeri **الصَّهْيَدُ**’dir. Ve **الصَّيْهَبُ**: şiddetli sıcak. Ve **الوصيدُ**: kökleri birbirine yakın olan bitki. Ve onu **وَصَّدَه**: onu kışkırttı; ve köpeği av ile **أَوصَدَ** da böyledir. Ve **التوصِيدُ**: sakındırma/uyarma. Yakūb’un inşâd ettiği sözü:
Ve bir bunalmış (kimse) ki, **بِوَصْدِته** ile eşya sızdırdı,
yardım istemedi; ölümün yakıcıları onu kuşatıyor.
İbn Sîde dedi: onu açıklamadı. Dedi: ve bence o, bununla ancak onun şalvarının ağını, yahut ondan başka bir şeyi kastetti. Ve “**لم يَسْتَعِنْ**” sözü: yani kasık kıllarını tıraş etmedi.

مقاييس اللغة:
(**وصد**) **الواو** ve **الصاد** ve **الدال**: bir asıl; bir şeyin bir şeye katılmasına delâlet eder. Ve **أوصَدْتُ** kapıyı: onu kapattım. Ve **الوَصيد**: kökleri birbirine yakın bitki. Ve **الوصيد**: avlu; çünkü konak yerine bitişiktir. Ve **المُوصَد**: üst üste kapatılmış olan. Ve dedi: ﴿Şüphesiz o, onların üzerinde **مُؤْصَدَةٌ**’dir﴾ [**الهمزة 8**].

القاموس المحيط:
**الوَصيدُ**: avlu; ve eşik; ve dağlarda mala (para/mal) için taşlardan, **الحظيرة** gibi bir ev; ve mağara ehlinin mağarası; ve dağ; ve kökleri birbirine yakın bitki; ve dar olan; ve üst üste kapatılmış olan; ve iki defa sünnet edilen; ve dal parçasından **الحظيرة**. Ve **الوَصَدُ**, harekeli olarak: dokuma. Ve **الوَصَّادُ**: dokumacı. Ve **المُوَصَّدُ**, “**مُعَظَّم**” gibi: perde arkası oda (hıdr). Ve **أوصَدَ**: bir **حظيرة** edindi; **اسْتَوْصَدَ** gibi. Ve köpeği ve başkasını: onu kışkırttı. Ve kapıyı: onu üst üste kapattı ve kapattı; **كآصَدَهُ** gibi. Ve **وصَدَ**, “**وَعَدَ**” gibi: sabit oldu ve ikamet etti. Ve **التَّوْصِيدُ**: sakındırma/uyarma.

تاج العروس:
و ص د
**الوَصِيدُ** ve **الأَصِيدُ** iki lugattır; tıpkı **الوِكَاف** ve **الإِكاف** gibi; Ferrâ bunu Yûnus ve Ahfeş’ten nakletti; ikisi de: avludur. Çoğulu: **وُصُدٌ** ve **وَصَائِدُ**. Ve denildi: **الوَصِيد**: kapının eşiğidir. Ve **الوصيد**: dağlarda mala, yani koyuna ve başkasına, **الوَصِيدَة** gibi, taşlardan **الحظيرة** gibi bir evdir. Denir: onların koyunu **الوصَائِد**’dedir. Ve **الوَصيدُ**: bazı görüşlerde mağara ehlinin mağarasıdır. Ve üç vecih ile, Yüce’nin sözü “Ve köpekleri iki kolunu **بِالْوَصِيدِ**’de uzatmıştır” tefsir edilmiştir; musannifin **البصائر**’inde böyledir; şeyhimizin ona itiraz etmesine bir vech yoktur. Ve **الوَصِيدُ** ayrıca: dağdır; musannif bunu **البصائر**’de zikretti. Ve **الوَصِيدُ**: kökleri birbirine yakın bitkidir. Ve mecazdan: **الوَصِيدُ**: üzerine **المُوصَد** gibi dar olan; ve “falana karşı **أَوْصَدُوا**”: ona daralttılar ve onu bunaltıp yordular; **الأَساس**’ta olduğu gibi. Ve **الوَصِيد**: **الوِصَاد** gibi üst üste kapatılmış olan. Ve **الوَصِيد**: iki defa sünnet edilen; musannif bunu **البصائر**’de zikretti. Ve **الوَصِيد**: **الغِصَنَة**’den (mu‘ceme **الغين**’in kesri ve **الصاد**’ın fethi ile; **غُصْن**’un cem‘i) olan **الحَظِيرة**; diğer nüshalarda böyle; ve bu yanlıştır; çünkü **الأَصِيدَة** ve **الوَصِيدَة** ancak taşlardan olur; **الغِصَنَة**’den olan ise **الحَظِيرَة** diye adlandırılır; İbn Manzûr ve başkaları bu farkı açıklamıştır. Musannif, Ezherî’nin ibaresinde “ancak o taşlardandır” sözünden sonra “ve **الحَظِيرَة** **الغِصَنَة**’dendir”i görünce, onun öncekine atfedilmiş olduğunu zannetti; öyle değildir; düşün. Ve **الوَصَدُ** harekeli olarak; Sâgânî onu fetha ile ضبط etti ve o doğrudur: dokumadır. Ve **الوَصَّادُ**: dokumacı. Ru’be dedi:
“Yemenî’nin süslemesi, soğutucu (demirci) olmadı,
her **وَصَّاد** içeri girse de umar;
benim dokumam ve benim dokumam, yeni kesilmişi yorar.”
Denir: dokumacı, ipliğin bir kısmını bir kısmına **وَصْداً** ile **وَصَدَ** ve onu **وَصَّدَه**: atkıyı çözgüye soktu. Ve **المُوَصَّد** “**مُعَظَّم**” gibi: perde arkası oda (hıdr). Sa‘leb inşâd etti:
“Ve Leylâ’ya asıldım, o **ذاتُ مُوَصَّدٍ** iken;
ve onun memesinden, akranlara bir hacim görünmedi.”
Ve **أَوْصَدَ** adam: dağda malı korumak için bir **حظيرة** edindi; **اسْتَوْصَدَ** gibi. Ve köpeği ve başkasını av ile **أَوْصَدَ**: onu kışkırttı; **وَصَّدَه**’yi **تَوْصِيداً** gibi. Ve **أَوصَدَ** kapıyı: onu üst üste kapattı ve kapattı; **كَآصَدَه** gibi; o hâlde o **مُوصَدٌ**’dur; tıpkı “acıttı” (**أَوْجَع**) ve “acıyan” (**مُوجَع**) gibi. Ve mağara ehli hadîsinde: dağ, mağaranın kapısının üzerine düştü de onu **فأَوْصَدَه**; yani onu kapattı; “kapıyı **أَوْصَدْتُ**” onu kapattığında. Ve **أَوْصَدَ** tencereyi: onu üst üste kapattı; ikisinin de ismi: **الوِصَادُ**; bunu Lihyânî nakletti. Ve Aziz ve Celil’in sözü: “Şüphesiz o, onların üzerinde **مُؤْصَدَةٌ**’dir”; ve hemzesiz **مُوصَدَة** okunmuştur. Ebû Ubeyde dedi: **آصَدْتُ** ve **أَوْصَدْتُ**; yani üst üste kapattın. **مُؤْصَدة**’nin mânâsı: onların üzerinde üst üste kapatılmıştır. **البصائر**’de: Ebû Amr, Hamza, Halef ve Hafs onu hemzeledi; Ya‘kūb hakkında ihtilaf edildi; geri kalanlar hemzesizdir. Ve **وَصَدَ** “**وَعَدَ**” gibi: sabit oldu. Ve **النوادر**’de: yerde **وَصَدْت** **أَصِدُ** ve **وَتَدْتُ** **أَتِدُ**: sabit durduğumda. Ve denir: şey **وَصَدَ**: **وَصَبَ**; yani sabit oldu; o hâlde o **واصِدٌ** ve **واصِبٌ**’dir. Ve bunun benzeri: şiddetli sıcak için **الصَّيْهَدُ** ve **الصَّيْهَبُ**. Ve yerde **وَصَدَ**: ikamet etti. Bu, **النوادر** ibaresinden alınmıştır; **وَطَدَ** gibi. Ve **التَّوْصِيدُ**: sakındırma/uyarma. Denir: onu **وَصَّدَه** ve **أَوْصَدَه**: onu kışkırttı ve onu sakındırdı. Ve kendisine ek olarak istidrâk edilenlerdendir: adamdan **الوَصْدَةُ**: şalvarının ağı. Yakūb inşâd etti:
Ve bir bunalmış (kimse) ki, **بِوَصْدَتِه** ile eşya sızdırdı...
yardım istemedi; ölümün yakıcıları onu kuşatıyor.
İbn Sîde onu, geçenle tefsir etti ve dedi: “**لم يَسْتَعِن**”in mânâsı: kasık kıllarını tıraş etmedi.
