# وصد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B5%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وصد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وصد

الوَصِيدُ: فِناءُ الدار والبيت. قال الله عز وجل: وكلبهم باسط ذِراعَيْهِ بالوَصِيدِ؛ قال الفراء: الوَصِيدُ والأَصيدُ لغتان مثل الوِكافِ والإِكافِ وهما الفِناءُ، قال: قال ذلك يونس والأَخفش.
والوَصِيدةُ: بيتٌ يُتخذ من الحجارة للمال في الجبال. والوِصادُ: المُطْبَقُ. وأَوْصَدَ البابَ وآصَدَه: أَغْلَقَه، فهو مُوصَدٌ، مثل أَوجَعَه، فهو موجَع. وفي حديث أَصحاب الغار: فوقع الجبل على باب الكَف فأَوْصَدَه أَي سَدَّه، من أَوْصَدْت الباب إِذا أَغلَقْتَه، ويروى: فأَوْطَدَه، بالطاء، وسيأْتي ذكره. وأَوصَد القِدْرَ: أَطْبَقَها، والاسم منهما جميعاً الوِصادُ؛ حكاه اللحياني. وقوله عز وجل: إِنها عليهم مُؤْصَدةٌ، وقرئ مُوصَدة، بغير همز. قال أَبو عبيدة: آصَدْتُ مُوصَدة، بغير همز. قال أَبو عبيدة: آصَدْتُ وأَوْصَدْتُ إِذا أَطْبَقْتَ، ومعنى مُؤْصَدةٌ أَي مُطْبَقَةٌ عليهم. وقال الليث: الإِصادُ والأَصِيدُ هما بمنزلة المُطْبَق. يقال: أَطْبَقَ عليهم الإِصادَ والوِصادَ والأَصِيدةُ. والوَصِيدة كالحظيرةِ تُتَّخَذُ للمال إِلا أَنها من الحجارة والحَظِيرةُ من الغِصنَة. تقول منه: اسْتَوْصَدْتُ في الجبل إِذا اتخذت الوَصيدة.
والمُوَصَّدُ: الخِدْرُ؛ أَنشد ثعلب:
وعُلِّقْتُ لَيْلَى، وهْيَ ذاتُ مُوَصَّدٍ،
ولم يَبْدُ لِلأَتْرابِ مِن ثَدْيِها حَجْمُ
وَوَصَدَ النَّسَّاجُ بعضَ الخَيْطِ في بعض وَصْداً وَوَصَّدَه: أَدْخَلَ اللُّحْمَةَ في السَّدَى. الوصَّادُ: الحائِكُ. وفي النوادر: وَصَدْتُ بالمكان أَصِدُ ووَتَدْتُ أَتِدُ إِذا ثَبَتَّ. ويقال: وَصَدَ الشيءُ ووَصَبَ أَي ثَبَتَ، فهو واصِدٌ ووَاصِبٌ، ومثله الصَّهْيَدُ. والصَّيْهَبُ: الحرُّ الشديدُ. والوصيدُ: النباتُ المتقاربُ الأُصولِ. ووَصَّدَه: أَغراه؛ وأَوصَدَ الكلب بالصَّيْدِ كذلك. والتوصِيدُ: التحذيرُ؛ وقوله أَنشده يعقوب:
ومُرْهَقٍ سالَ إِمْتاعاً بِوَصْدِته،
لم يَسْتَعِنْ، وحَوامِي المَوْتِ تَغْشاه
قال ابن سيده: لم يفسره. قال: وعندي أَنه إِنما عنى به خُبْتَه سَراوِيله، أَو غير ذلك منها، وقوله لم يَسْتَعِنْ أَي لم يَحْلِق عانتَه.

### Türkçe

**الوَصِيدُ**: evin ve hane’nin avlusu. Aziz ve yüce Allah dedi ki: “Ve köpekleri, iki ön kolunu **الوَصِيدِ** üzerinde uzatmış (hâlde)”; el-Ferrâ dedi ki: **الوَصِيدُ** ve **الأَصيدُ** iki lehçedir; **الوِكافِ** ve **والإِكافِ** gibi; ikisi de avludur. Dedi ki: bunu Yûnus ve el-Ahfeş söyledi.

**والوَصِيدةُ**: dağlarda mal için taşlardan edinilen bir ev. **والوِصادُ**: kapatılmış olan. Ve **أَوْصَدَ** kapıyı ve **آصَدَه**: onu kapattı; o hâlde o **مُوصَدٌ**’dur; “onu acıttı, o hâlde o acıyan” gibi. Ve mağara arkadaşları hadîsinde: “Dağ, mağaranın kapısı üzerine düştü de onu **فأَوْصَدَه**”; yani onu kapadı; “kapıyı **أَوْصَدْتُ**” (yani) onu kapattığın zaman (denir). Ve rivayet olunur: “**فأَوْطَدَه**”, **الطاء** ile; ve onun zikri gelecektir. Ve **أَوصَد** tencereyi: onu kapattı; ikisinden de isim, ikisinden de birlikte **الوِصادُ**’dur; bunu el-Lihyânî nakletti. Ve Aziz ve yüce olanın sözü: “Şüphesiz o, onların üzerine **مُؤْصَدةٌ**’dir”; ve hemzesiz **مُوصَدة** diye okunmuştur. Ebû Ubeyde dedi ki: **آصَدْتُ** (hemzesiz) **مُوصَدة** (demektir). Ebû Ubeyde dedi ki: **آصَدْتُ** ve **أَوْصَدْتُ**, kapattığın zaman (denir); ve **مُؤْصَدةٌ**’nin mânası: onların üzerine kapatılmış, yani onların üzerine kapatılmıştır. El-Leys dedi ki: **الإِصادُ** ve **الأَصِيدُ**, kapatılmış olan mertebesindedir. Denir ki: onların üzerine **الإِصادَ**’ı ve **الوِصادَ**’ı ve **الأَصِيدةُ**’yi kapattı. Ve **الوَصِيدة** ağıl gibidir; mal için edinilir; ancak o taşlardandır, **الحَظِيرةُ** ise daldandır. Ondan dersin ki: dağda **اسْتَوْصَدْتُ**; yani **الوَصيدة** edindiğim zaman.

**والمُوَصَّدُ**: perde arkasındaki oda; Sa‘leb inşâd etti:
وعُلِّقْتُ لَيْلَى، وهْيَ ذاتُ مُوَصَّدٍ،
ولم يَبْدُ لِلأَتْرابِ مِن ثَدْيِها حَجْمُ

Ve dokumacı, ipliğin bir kısmını bir kısmına **وَصْداً** ile **وَصَّدَه**: atkıyı çözgünün içine soktu. **الوصَّادُ**: dokumacı. Ve nevâdirde: “Mekânda **وَصَدْتُ**; **أَصِدُ** (ve) **وَتَدْتُ**; **أَتِدُ**” (denir); sabit kaldığın zaman. Ve denir ki: **وَصَدَ** şey ve **وَصَبَ**; yani sabit kaldı; o hâlde o **واصِدٌ** ve **وَاصِبٌ**’dir; ve onun benzeri **الصَّهْيَدُ**’dir. **والصَّيْهَبُ**: şiddetli sıcak. Ve **الوصيدُ**: kökleri birbirine yakın olan bitki. Ve **وَصَّدَه**: onu kışkırttı; ve köpeği av ile **أَوصَدَ** da böyledir. **والتوصِيدُ**: sakındırma; ve onun sözü; Ya‘kûb onu inşâd etti:
ومُرْهَقٍ سالَ إِمْتاعاً بِوَصْدِته،
لم يَسْتَعِنْ، وحَوامِي المَوْتِ تَغْشاه

İbn Sîde dedi ki: onu açıklamadı. Dedi ki: ve benim yanımda, ancak onunla, onun şalvarlarının ağını, yahut ondan başka bir şeyi kastetti; ve “**لم يَسْتَعِنْ**” sözü: yani kasık kıllarını tıraş etmedi.
