# وصل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B5%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وصل

| ( * ! وَصَلَ الشَّيْءَ بِالشَّيْءِ ) * ! يَصِلُهُ | ( * ! وَصْلاً * ! وَصِلَةً ، بِالكَسْرِ والضَّمّ ) ، | الأَخِيْرَة عَنْ ابْنِ جِنِّي ، قَالَ ابْنُ | سِيْدَه : لاَ أَدْرِي أَمُطَّرِدٌ هُوَ أَمْ غَيْرُ | مُطَّرِدٍ ، قَالَ : وَأَظُنُّهُ مُطَّرِدًا كَأَنَّهمْ | يَجْعَلُونَ الضَّمَّةَ مُشْعِرَةً بأن المَحْذوفَ إِنَّمَا هِيَ الفَاءُ الَّتِي هِيَ | الواوُ ، وَقَالَ أَبُو عَلِيٍّ : الضَّمَّةُ في | * ! الصُّلَّة ضَمَةُ الواوِ المَحْذُوْفَة مِنَ | الوُصْلَة ، والحَذْفُ والنَّقْلُ في الضَّمَّة | شَاذٌّ كَشُذُوذِ حَذْفِ الواوِ فِي يَجُدُ . | ( * ! وَوَصَّلَهُ ) * ! تَوْصِيْلاً : ( لَأَمَهُ ) ، وَهُوَ | ضِدُّ فَصَّلَهُ ، وَفِي التَّنْزِيْلِ العَزِيْز : | ! 2 \< ولقد * ! وصلنا لهم القول > 2 ! . أَيْ : | وَصَّلْنا ذِكْرَ الأَنْبِياءِ وَأَقاصِيْصَ مَنْ | مَضَى بَعْضَها بِبَعْضٍ لَعَلَّهُمْ يَعْتَبِرُونَ . |

| وَيُقَالُ : * ! وَصَّلَ الحِبَالَ وَغَيْرَها | * ! تَوْصِيْلاً : * ! وَصَلَ بَعْضَها بِبَعْضٍ . | | ( و ) قَالَ الفَرّاءُ : ( * ! وَصِلَكَ اللهُ ، | بِالكَسْرِ ، لُغَةٌ ) في الفَتْحِ . ( و ) وَصَلَ | ( الشَّيْءَ ( و ) وَصَلَ ( إِلَيْهِ ) يَصِلُ | ( * ! وُصُولاً * ! وَوُصْلَةً ) ، بِضَمِّهِما ، | ( * ! وَصِلَةً ) ، بِالكَسْر : ( بَلَغَهُ وَانْتَهى | إِلَيْهِ ) . | | * ! وَوَصَلَهُ إِلَيْهِ ( * ! وَأَوْصَلَهُ ) : أَنْهاهُ إِلَيْهِ | وَأَبْلَغَهُ إِيَّاه . | | ( * ! وَاتَّصَلَ ) الشَّيْءُ بِالشَّيْءِ : ( لَمْ | يَنْقَطِع ) ، قَالَ شَيْخُنَا : وَقَعَ في | مُصَنَّفاتِ الصَّرْفِ أَنَّهُ يُقَالُ * ! ايْتَصَلَ ، | بِإِبْدَالِ التّاءِ الأُوْلَى يَاءً ، وَاسْتَدَلُّوا | بِبَيْتٍ قد يقال إنه مَصْنوعٌ ، قال | الشَّيْخُ أَبُو حَيَّان : وَهذا عِنْدِي لَيْسَ | كما ذَهَبوا إليه ، بل الياءُ المُنْقَلِبَةُ عن | الواوِ المُنْقَلِبَةِ عَنْهَا التّاءُ عَلَى أَقَلِّ | اللُّغَتَيْنِ في اتَّعَدَ ، وَأَطَالَ فِي | تَوْجِيهِه ، انْتَهَى . | | قُلْتُ : والبَيْتُ الَّذِي أَشَارَ إِلَيْهِ هُوَ مَا | أَنْشَدَهُ ابْنُ جِنِّي : | % ( * قَامَ بِهَا يُنْشِدُ كُلُّ مُنْشِدِ * % ) % | % ( * * ! وَايْتَصَلَتْ بِمِثْلِ ضَوْءِ الفَرْقَدِ * % ) % | قَالَ : إِنَّمَا أَرَادَ * ! اتَّصَلَتْ فَأَبْدَلَ مِنَ | التَّاءِ الأُوْلَى يَاءً كَرَاهَةً لِلْتَّشْدِيْد . | | ( و ) فِي الحدِيْثِ :   لَعَنَ اللهُ | ( * ! الواصِلَة ) * ! والمُسْتَوْصِلَة   ، | فالواصِلَةُ : ( المَرْأَةُ * ! تَصِلُ شَعَرَها | بِشَعَرِ غَيْرِها ، والمُسْتَوْصِلَةُ : الطَالِبَةُ | لِذلِكَ ) وَهِيَ الَّتِي يُفْعَلُ بِهَا ذلِكَ . | وَرُوِي في حَدِيْثٍ آخَرَ :   أَيُّمَا امْرَأَةٍ | * ! وَصَلَتْ شَعَرَها بِشَعَرِ غَيْرِها كَانَ | زُورًا   ، قَالَ أَبُو عُبَيْدَ : وَقَدْ | رَخَّصَت الفُقَهَاءُ في القَرامِل وَكُلِّ | شَيْءٍ * ! وُصِلَ بِهِ الشَّعَر ، وَمَا لَمْ يَكُنِ | * ! الوَصْلُ شَعَرًا فَلاَ بَأْسَ بِهِ . | وَرُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ : | لَيْسَتِ الوَاصِلَةُ بِالَّتِي تَعْنُونَ ، وَلاَ | بَأْسَ أَنْ تَعْرَى المَرْأَةُ عَنِ الشَّعَرِ ، |

| * ! فَتَصِل قَرْنًا مِنْ قُرُونِهَا بِصُوفٍ أَسْوَدَ ، | وَإِنَّمَا الواصِلَةُ الَّتِي تَكُونُ بَغِيًّا في | شَبِيْبَتِها فَإِذا أَسَنَّتْ وَصَلَتْها بِالقِيادَةِ ، | قَالَ ابْنُ الأَثِيْرِ : قَالَ أَحْمَدُ بْنُ | حَنْبَل : لَمَّا ذُكِرَ ذلِكَ لَهُ : مَا سَمِعْتُ | بِأَعْجَبَ مِنْ ذلِكَ . | ( * ! ووَصَلَهُ * ! وَصْلاً * ! وَصِلَةً ، * ! وَوَاصَلَهُ | * ! مُوَاصَلَةً * ! وَوِصَالاً ، كِلاَهُمَا يَكُونُ في | عَفافِ الحُبِّ وَدَعارَتِهِ ) ، وَكَذلِكَ | وَصَلَ حَبْلَهُ وَصْلاً وَصِلَةً ، قَالَ أَبُو | ذُؤَيْبٍ : | % ( فَإِنْ * ! وَصَلَتْ حَبْلَ الصَّفاءِ فَدُمْ لَها % | وَإِنْ صَرَمَتْهُ فَانْصَرِفْ عَنْ تَجامُلِ ) % | * ! وَوَاصَلَ حَبْلَها * ! كَوَصَلَه . | ( * ! والوُصْلَةُ ، بِالضَّمِّ : * ! الاتِّصَالُ : وَمَا | * ! اتَّصَلَ بِالشَّيْءِ ، ( و ) قَالَ اللَّيْثُ : ( كُلُّ | مَا اتَّصَلَ بِشَيْءٍ فَما بَيْنَهُما * ! وُصْلَةٌ ، ج ) | * ! وُصَلٌ ، ( كَصُرَدٍ ) . | | ( * ! والمَوْصِلُ ) ، كَمَجْلِسٍ : مَا * ! يُوْصَلُ | مِنَ الحَبْلِ ، وَقَالَ ابْنُ سِيْدَه : هُوَ | ( مَعْقَدُ الحَبْلِ في الحَبْلِ ) . | | ( * ! والأَوْصَالُ : المَفاصِلُ ) ، وَمِنْهُ | الحَدِيْثُ في صِفَتِهِ - صَلَّى اللهُ تَعَالَى | عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - أَنَّهُ :   كَانَ فَعْمَ | * ! الأَوْصَالِ   أَيْ : مُمْتَلِئَ الأَعْضَاءِ . | | ( أو ) هِيَ ( مُجْتَمَعُ العِظَامِ . و ) قِيْلَ | الأَوْصَالُ : ( جَمْعُ وُِصْلٍ ، بِالكَسرِ | والضَّمِّ ، لِكُلِّ عَظْمٍ ) عَلَى حِدَةٍ ، ( لاَ | يُكْسَرُ وَلاَ يَخْتَلِطُ بِغَيرِهِ ) وَلاَ يُوْصَلُ | بِهِ غَيْرُهُ ، وَهُوَ الكَسْرُ والجَدْلُ ، | بِالدَّالِ ، وَشَاهِدِ * ! الوِصْلِ ، بِالكَسْرِ ، | قَوْلُ ذِي الرُّمَّة : | % ( إِذَا ابْنُ أَبِي مُوسَى بِلالاً بَلَغْتِهِ % | فَقَامَ بِفَأْسٍ بَيْنَ * ! وِصْلَيْكِ جَازِرُ ) % | | ( و ) قَوْلُهُ تَعَالَى : ! 2 \< ولا * ! وصيلة > 2 ! | قَالَ المُفَسِّرُون : ( * ! الوَصَيْلَةُ ) الَّتِي كَانَتْ | في الجَاهِلِيَّةِ ( النّاقَةُ الَّتِي وَصَلَتْ بَيْنَ | عَشَرَةِ أَبْطُن ، و ) في الصِّحاحِ : | الوَصِيْلَةُ ( مِنَ الشَّاءِ الَّتِي وَصَلَتْ سَبْعَةَ | أَبْطُنٍ عَناقَيْنِ عَناقَيْنِ فَإِنْ وَلَدَتْ في | السَّابِعَةِ ) ، وَنَصُّ الصِّحَاحِ في الثّامِنَة ، |

| ( عَناقًا وَجَدْيًا قِيْلَ * ! وَصَلَتْ أَخاها ، فَلاَ ) | يَذْبَحُونَ أَخَاها مِنْ أَجْلِهَا ، وَلاَ ( يَشْرَبُ | لَبَنَ الأُمِّ إِلاَّ الرِّجَالُ دُونَ النِّسَاءِ وَتَجْرِي | مَجْرَى السَّائِبَةِ ) . وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ : كَانُوا | إِذا وَلَدَتْ سِتَّةَ أَبْطُنٍ عَناقَيْنِ عَناقَيْنِ | وَوَلَدَتْ في السَّابِعِ عَناقًا وَجَدْيًا | قَالُوا : وَصَلَتْ أَخَاها فَأَحَلُّوا لَبَنَهَا | لِلْرِّجَالِ وَحَرَّمُوهُ عَلَى النِّسَاءِ . ( أو | الوَصِيْلَةُ ) كَانَتْ في ( الشّاة خَاصَّةً ، | كَانَتْ إِذَا وَلَدَت الأُنْثَى فَهِيَ لَهُمْ ، | وَإِذَا وَلَدَت ذَكَرًا جَعَلُوهُ لِآلِهَتِهِمْ ، | وَإِنْ وَلَدَتْ ذَكَرًا وَأُنْثَى قَالُوا : وَصَلَتْ | أَخَاهَا فَلَمْ يَذْبَحُوا الذَّكَرَ لِآلِهَتِهِمْ ) . | وَقَالَ ابْنُ عَرَفَةَ : كَانُوا إِذا وَلَدَت | الشَّاةُ سِتَّة أَبْطُنٍ نَظَرُوا ، فَإِنْ كَانَ | السَّابِعُ ذَكَرًا ذُبِحَ وَأَكَلَ مِنْهُ الرِّجَالُ | والنِّساءُ ، وَإِنْ كَانَتْ أُنْثَى تُرِكَتْ في | الغَنَم ، وَإِنْ كَانَ ذَكَرًا وَأُنْثَى قَالُوا : | وَصَلَتْ أَخَاهَا وَلَمْ يُذْبَحْ ، وَكَان | لَحْمُها حَرامًا عَلى النِّساء . ( أَوْ هِيَ | شَاةٌ تَلِدُ ذَكَرًا ثُمَّ أُنْثَى * ! فَتَصِلُ أَخَاهَا فَلاَ | يَذْبَحُونَ أَخَاها مِنْ أَجْلِها ، وَإِذا | وَلَدَتْ ذَكَرًا قَالُوا : هذا قُرْبانٌ | لِآلِهَتِنا ) . وَرُوِيَ عَنِ الشَّافِعِيِّ قَالَ : | * ! الوَصِيْلَةُ : الشاةُ تُنْتَجُ الأَبْطُنَ ، فَإِذا | وَلَدَتْ آخَرَ بَعْدَ الأَبْطُنِ الَّتِي وَقَّتُوا لَهَا | قِيْلَ : وَصَلَتْ أَخَاهَا ؛ وَزَادَ بَعْضُهُم : | تُنْتَجُ الأَبْطُن الخَمْسَة عَناقَيْن عَناقَيْن | في بَطْنٍ فَيُقَالُ : هذِهِ * ! وَصِيْلَةٌ تَصِلُ | كُلَّ ذِيْ بَطْنٍ بِأَخٍ لَهُ مَعَه . وَزَادَ | بَعْضُهُم فَقَالَ : قَدْ * ! يَصِلُونَها في ثَلاثَةِ | أَبْطُنٍ * ! وَيُوْصِلُونَها في خَمْسَةٍ وَفِي | سَبْعَة . | | ( و ) الوَصِيْلَةُ : ( العِمارَةُ | والخِصْبُ ) ، وَاتِّصَالُ الكَلَإِ . | | ( و ) الوَصِيْلَةُ : ( ثَوْبٌ ) أَحْمَرُ | ( مُخَطَّطٌ يَمانٍ ) ، والجَمْعُ * ! الوَصَائِلُ ، | وَمِنْهُ الحَدِيْثُ :
  أَوَّلُ مَنْ كَسَا الكَعْبَةَ | كُسْوَةً كَامِلَةً تُبَّعٌ ، كَسَاهَا الأَنْطاعَ ثُمَّ | كَساهَا الوَصائِلَ   . وَقَالَ الذُّبْيانِيُّ : | % ( وَيَقْذِفْنَ بِالأَفْلاَءِ فِي كُلِّ مَنْزِلٍ % | تَشَحَّطُ فِي أَسْلاَئِهَا * ! كَالْوَصَائِلِ ) % |

| وَهِيَ بُرُودٌ حُمْرٌ فِيْها خُطوطٌ | خُضْرٌ . | | ( و ) الوَصِيْلَةُ : ( الرُّفْقَةُ ) في السَّفَرِ . | | ( و ) الوَصِيْلَةُ : ( السَّيْفُ ) ، كَأَنَّهُ شُبِّهَ | بِالبُرْدِ المُخَطَّط . | | ( و ) الوَصِيْلَةُ : ( كُبَّةُ الغَزْلِ ) . | | ( و ) الوَصِيْلَةُ : ( الأَرْضُ الواسِعَةُ ) | البَعِيْدَةُ كَأَنَّهَا * ! وُصِلَتْ بِأُخْرَى ، قَالَ | لَبِيْدٌ : | % ( وَلَقَدْ قَطَعْتُ وَصِيْلَةً مَجْرُودَةً % | يَبْكِي الصَّدَى فِيْهَا لِشَجْوِ البُومِ ) % | ( وَلَيْلَةُ الوَصْلِ : آخِرُ لَيَالِي الشَّهْرِ ) | * ! لاتِّصَالِها بِالشَّهْرِ الآخَرِ . | | ( و ) مِنَ المَجاز : ( حَرْفُ الوَصْلِ ) | هُوَ ( الَّذِي بَعْدَ الرَّوِيِّ ، سُمِّيَ ) بِهِ | ( لِأَنَّهُ * ! وَصَلَ حَرَكَة حَرْفِ الرَّوِيِّ ) ، | وهذِهِ الحَرَكات إِذا * ! اتَّصَلَتْ | وَاسْتَطالَتْ نَشَأَتْ عَنْهَا حُرُوف المَدِّ | واللِّيْنِ ، وَيَكُونُ الوَصْلُ في | اصْطِلاَحِهِم بِأَرْبَعَةِ أَحْرُفٍ ، وَهِيَ : | الأَلِفُ والواوُ والياءُ والهاءُ ، سَواكِنَ | يَتْبَعْنَ مَا قَبْلَهُنَّ ، أَيْ : حَرْفَ | الرَّوِيِّ ، فَإِذَا كَانَ مَضْمُومًا كَانَ | بَعْدَها الواوُ ، وَإِنْ كَانَ مَكْسُورًا كَانَ | بَعْدَها الياءُ ، وَإِنْ كَانَ مَفْتُوحًا كَانَ | بَعْدَها الأَلِفُ ، والهاءُ سَاكِنَةٌ | وَمُتَحَرِّكَةٌ . فَالأَلِفُ نَحْوَ قَوْلِ جَرِيرٍ : | % ( أَقِلِّي اللَّوْمَ عَاذِلَ والعِتابَا % | وَقُولِي إِنْ أَصَبْتُ لَقَدْ أَصَابَا ) % | والواو ( كَقَوْلِهِ ) أَيْضًا : | % ( مَتَى كَانَ الخِيامُ بِذِي طُلُوحٍ % | ( سُقِيْتِ الغَيْثَ أَيَّتُها الخِيامُو ) ) % | | ( و ) اليَاءُ مِثْلُ ( قَوْلِهِ ) أَيْضًا : | % ( هَيْهَاتَ مَنْزِلُنا بِنَعْفِ سُوَيْقَةٍ % | ( كَانَتْ مُبَارَكَةً مِنَ الأَيّامِي ) ) % | | ( و ) الهَاءُ سَاكِنة نَحْو ( قَوْلِهِ ) ، أَيْ : | ذِي الرُّمَّة : |

| % ( وَقَفْتُ عَلى رَبْعٍ لِمَيَّةَ نَاقَتِي % | ( فَما زِلْتُ أَبْكِي عِنْدَهُ وَأُخاطِبُهْ ) ) % | | ( و ) المُتَحَرِّكَة نَحْو ( قَوْلِهِ ) أَيْضًا : | % ( وَبَيْضَاءَ لاَ تَنْحاشُ مِنَّا وَأُمُّهَا % | ( إِذَا مَا رَأَتْنا زَالَ مِنَّا زَوِيْلُها ) ) % | يَعْنِي بَيْضَ النَّعامِ ، ( فالمِيْمُ والباءُ | واللاَّمُ رَوِيٌّ ، و ) الأَلِفُ و ( الواوُ | والياءُ والهاءُ وَصْلٌ ) . وَقَالَ | الأَخْفَشُ : يَلْزَمُ بَعْدَ الرَّوِيِّ الوَصْلُ | وَلاَ يَكُونُ إِلاَّ يَاءً أَوْ واوًا أَو أَلِفًا ، | كُلّ واحِدَةٍ مِنْهُنَّ سَاكِنَةٌ في الشِّعْرِ | المُطْلَق ، قَالَ : وَيَكُونُ الوَصْلُ أَيْضًا | هاءً ، وَذلِكَ هاءُ التَأْنِيثِ الَّتِي في | حَمْزَةَ وَنَحْوِها ، وهَاءُ الإِضْمارِ | لِلْمُذَكَّر والمُؤَنَّث مُتَحَرِّكَةً كَانَتْ أَوْ | سَاكِنَةً ، نَحْو غُلاَمِهِ وَغُلاَمِها ، والهاءُ | الَّتِي تُبَيَّنُ بِها الحَرَكَةُ ، نَحْو عَلَيَّهْ | وَعَمَّهْ وَاقْضِهْ وَادْعُهْ ، يُرِيْدُ عَلَيَّ وَعَمَّ | وَاقْضِ وَادْعُ ، فَأُدْخِلَت الهاءُ لِتُبَيَّنَ | بِهَا حَرَكَةُ الحُرُوف . قَالَ ابْنُ جِنِّي : | فَقَوْلُ الأَخْفَش : يَلْزَمُ بَعْدَ الرَّوِيِّ | الوَصْلُ ؛ لاَ يُرِيْدُ بِهِ أَنَّهُ لاَ بُدَّ مَعَ كُلِّ | رَوِيٍّ أَنْ يَتْبَعَهُ الوَصْلُ ، أَلاَ تَرَى أَنَّ | قَوْلَ العَجّاجِ : | % ( * قَدْ جَبَرَ الدِّيْنَ الإِلهُ ، فَجَبَرْ * % ) % | لاَ * ! وَصْلَ مَعَهُ ، وَأَنَّ قَوْلَ الآخَرِ : | % ( يَا صَاحِبَيَّ فَدَتَ نَفْسِي نُفُوسَكُما % | وَحَيْثُما كُنْتُما لاَ قَيْتُما رَشَدَا ) % | أَنَّ مَا فِيْهِ وَصْلٌ لاَ غَيْر ، وَلكِنَّ | الأَخْفَش إِنَّمَا يُرِيْدُ أَنَّهُ يَجُوْزُ أَنْ يَأْتِيَ | بَعْدَ الرَّوِيِّ ، فَإِذَا أَتَى لَزِمَ ، فَلَمْ يَكُنْ | مِنْهُ بُدٌّ ، فَأَجْمَلَ القَوْلَ وَهُوَ يَعْتَقِدُ | تَفْصِيْلَهُ . وَجَمَعَهُ ابْنُ جِنِّي عَلَى | وُصولٍ ، وَقِياسُهُ أَنْ لاَ يُجْمَعَ . | ( * ! والمَوْصِلُ ، كَمَجْلِسٍ : د ) ، | وَيُسَمَّى أَيْضًا أَثُوْر ، بِالمُثَلَّثَة ، وَهُوَ |

| إِلَى الجَانِبِ الغَرْبِيّ مِنْ دِجْلَةَ ، بَنَاهُ | مُحَمَّد بنِ مَرْوان إِذْ وَلِيَ الجَزِيْرَةَ في | خِلاَفَةِ أَخِيْهِ عَبْد المَلِك . | ( أو أَرْضٌ بَيْنَ العِراقِ والجَزِيْرَة ) ، | وَزَعَمَ ابنُ الأَنْبَارِيِّ أَنَّها سُمّيَتْ | بِذلِكَ ، لِأَنَّها وَصَلَتْ بَيْنَ الفُراتِ | وَدِجْلَةَ . وَفِي التَّهْذِيب : كُوْرَةٌ | مَعْرُوفَةٌ ، وَقَدْ نُسِبَ إِلَيْها جُمْلَةٌ مِنَ | المُحَدِّثِيْنَ قَدِيْمًا وَحَدِيْثًا . وَقاَلَ ابْنُ | الأَثِيْرِ : المَوْصِلُ مِنَ الجَزِيْرَة ، قِيْلَ | لَها : الجَزِيْرَةُ ؛ لِأَنَّها بَيْنَ دِجْلَةَ | والفُراتِ ، وَتُسَمَّى المَوْصِلُ الحَدِيْثَةُ ، | وَبَينَها وَبَيْنَ القَدِيْمَة فَرَاسِخُ ، ( و ) قَوْلُ | الشَّاعِر : | % ( وَبَصْرَةُ الأَزْدِ مِنَّا والعِراقُ لَنا % | و ( * ! المَوْصِلاَنِ ) وَمِنَّا المِصْرُ والحَرَمُ ) % | يُرِيْدُ ( هِيَ والجَزِيْرَةُ ) . | ( و ) قَالَ أَبُو حَاتِم : ( * ! المَوْصُولُ : | دَابَّةٌ كالدَّبْرِ ) سَوْداءُ وَحَمْرَاءُ ( تَلْسَعُ | النَّاسَ ) . | ( و ) * ! مَوْصُول : اسْمُ ( رَجُلٍ ) ، وَأَنْشَدَ | ابْنُ الأَعْرَابِيّ : | % ( أَغَرَّكَ يَا مَوْصُولُ مِنْهَا ثُمَالَةٌ % | وَبَقْلٌ بِأَكْنَافِ الغَرِيْفِ تُؤَانُ ) % | أَرَادَ :   تُؤَامُ   فَأَبْدَلَ . | | ( و ) أَبو مَرْوانَ ( إِسْماعِيْلُ بنُ | * ! مُوَصَّلِ ) بنِ إِسْماعِيْلَ بنِ سُلَيْمَانَ | اليَحْصَبِيُّ ( كَمُعَظَّمٍ ) ، وَضَبَطَهُ | الحَافِظ كَمُحَدِّث : ( مُحَدِّثٌ ) ذَكَرَهُ | ابْنُ يُونُس . | | ( * ! وَوَصِيْلُكَ : مَنْ يَدْخُلُ وَيَخْرُجُ | مَعَكَ ) . وفي الأَساسِ : * ! وَصِيْلُ | الرَّجُلِ : * ! مُوَاصِلُهُ الَّذِي لاَ يَكَادُ | يُفارِقُهُ . | | ( * ! وَتَصِلُ ) ، كَتَعِدُ : ( بِئْرٌ بِبِلاَدِ | هُذَيْلٍ ) . | | ( * ! وَوَاصِلٌ : اسْمُ ) رَجُلٍ ، وَجَمْعُهُ | * ! أَوَاصِلُ ، تُقْلَبُ الواوُ هَمْزَةً كَرَاهَةَ | اجْتِماعِ الواوَيْنِ . | | ( * ! ووَاصِلَةُ بنُ جَنابٍ ) القُرَشِيُّ : | ( صَحابِيُّ ، أَو الصّوابُ واثِلَةُ بنُ | الخَطّابِ ) الَّذِي تَقَدَّمَ ذِكْره صَحَّفَهُ |

| بَعْضُهُم فَإِنَّ صَاحِبَهُ هُوَ مُجاهِدُ بنُ فَرْقَد | المَذْكُور ، والمَتْن وَاحِد . | | ( وَأَبُو الوَصْلِ : صَحابِيٌّ ) ، حَدِيْثُهُ | عِنْدَ أَوْلاَدِهِ ، ذَكَرَهُ ابْنُ مَنْدَه في | تارِيْخِهِ وَلَم يَذْكُرْهُ في كِتَاب الصَّحابَةِ . | [ ] وَمِمَّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | * ! تَوَصَّلَ إِلَيْهِ : تَلَطَّف حَتَّى انْتَهَى إِلَيْهِ | وَبَلَغَهُ ، قَالَ أَبُو ذُؤَيْب : | % ( * ! تَوَصَّلُ بِالرُّكْبانِ حِينًا وَتُؤْلِفُ الجِوارَ % | وَيُغْشِيها الأَمَانَ رِبابُهَا ) % | وَسَبَبٌ وَاصِلٌ ، أَيْ : مَوْصُولٌ ، | كَماءٍ دَافِقٍ . | | وَكَانَ اسْمُ نَبْلِهِ - عَلَيْهِ أَفْضَلُ الصَّلاَةِ | وَالسَّلاَم - * ! المُوتَصِلَةُ ، سُمِّيَتْ بِهَا | تَفَاؤُلاً * ! بِوُصُولِهَا إِلَى العَدُوِّ ، وَهِيَ لُغَةُ | قُرَيْشٍ ، فَإِنَّها لاَ تُدْغِم هذِهِ الواوَ | وَأَشْبَاهَها في التّاءِ فَتَقُولُ : * ! مُوتَصِلٌ | وَمُوتَفِقٌ وَمُوتَعِدٌ ، وَغَيْرُهُم يُدْغِمُ | فَيَقُولُ : * ! مُتَّصِلٌ وَمُتَّفِقٌ وَمُتَّعِدٌ . | * ! وَوَصَلَ * ! وَاتَّصَلَ : دَعا دَعْوَى | الجَاهِلِيَّة بِأَنْ يَقُولَ : يَا آلَ فُلاَنٍ . | وَقَالَ أَبُو عَمْرو : * ! الاتِّصَالُ : دُعاءُ | الرَّجُلِ رَهْطَهُ دِنْيًا ، والاعْتِزاءُ عِنْدَ | شَيْءٍ يُعْجِبُهُ فَيَقُولُ : أَنَا ابْنُ فُلانٍ . | وَفِي الحَدِيْثِ :
  مَنِ * ! اتَّصَلَ | فَأَعِضُّوهُ   ، أَيْ : مَنِ ادَّعَى دَعْوَى | الجَاهِلِيَّةِ فَقُولُوا لَهُ : اعْضُضْ أَيْرَ | أَبِيْكَ . وَفِي حَدِيْثِ أُبَيٍّ :
  أَنَّهُ أَعَضَّ | إِنْسانًا اتَّصَلَ   . | وَاتَّصَلَ أَيْضًا : انْتَسَبَ ، وَهُوَ مِنْ | ذلِكَ ، قَالَ الأَعْشَى : | % ( إِذَا * ! اتَّصَلَتْ قَالَتْ لِبَكْرِ بْنِ وَائِلٍ % | وَبَكْرٌ سَبَتْهَا وَ الأُنُوفُ رَواغِمُ ) % | * ! وَوَصَلَ فُلاَنٌ رَحِمَهُ * ! يَصِلُهَا * ! صِلَةً . | وَبَيْنَهُمَا * ! وُصْلَةٌ : أَيْ : * ! اتِّصَالٌ وَذَرِيْعَةٌ ، | وَهُوَ مَجاز . وَقَالَ ابْنُ الأَثِيْر : * ! صِلَةُ | الرَّحِمِ المَأْمُورُ بِهَا كِنَايَةٌ عَنِ الإِحْسَانِ |

| إِلى الأَقْرَبين مِنْ ذَوِي النَّسَبِ | والأَصْهارِ والعَطْفِ عَلَيْهِم والرّفْقِ | بِهِمْ ، والرِّعَايَةِ لِأَحْوَالِهِم وَإِنْ بَعُدُوا | وَأَسَاءُوا ، وَقَطْعُ الرَّحِم ضِدُّ ذلِكَ كُلّه . | * ! وَوَصَّلَ * ! تَوْصِيْلاً : أَكْثَرَ مِنَ * ! الوَصْلِ ، | وَمِنْهُ خَيْطٌ * ! مُوَصَّلٌ ، فِيْهِ * ! وُصَلٌ كَثِيْرَةٌ . | * ! وَوَاصَلَ الصِّيَامَ * ! مُوَاصَلَةً * ! وَوِصَالاً : | إِذا لَمْ يُفْطِرْ أَيَّامًا تِباعًا ، وَقَد نُهِيَ | عَنْهُ ، وَفِي الحَدِيْثِ :
  إِنَّ امْرَأً * ! وَاصَلَ | فِي الصَّلاَةِ خَرَجِ مِنْها صِفْرًا   ، قَالَ | عَبْدُ اللهِ بن أَحْمَدَ بنِ حَنْبَل : كُنَّا مَا | نَدْرِي * ! المُواصَلَة في الصَّلاةِ حَتَّى قَدِمَ | عَلَيْنا الشَّافِعِيُّ ، فَمَضَى إِلَيْهِ أَبِي فَسَأَلَهُ | عَنْ أَشْياءَ ، وَكَانَ فِيْما سَأَلَهُ عَنِ | المُواصَلَةِ فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ الشَّافِعِيُّ : | هِيَ في مَواضِعَ ، مِنْهَا : أَنْ يَقُولُ | الإِمَامُ وَلاَ الضّالِّيْنَ فَيَقُولُ مَنْ خَلْفَهُ : | آمِين مَعًا ، أَيْ : يَقُولُها بَعْدَ أَنْ يَسْكُتَ | الإِمام ؛ وَمِنْها : أَنْ * ! يَصِلَ القِرَاءَةَ | بِالتَّكْبِير ، وَمِنْها : السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ | وَرَحْمَةُ اللهِ * ! فَيَصِلُها بالتَّسْلِيْمَةِ الثّانِيَة ، | الأُوْلَى فَرْضٌ وَالثّانِيَةُ سُنَّة فَلاَ يُجْمَعُ | بينهما ؛ ومنها : إذا كبر الإمام فلا | يكبر معه حتى يسبقه ولو بواو . | * ! وتوصل ، أي : توسل وتقرب . | * ! والتواصل : ضد التصارم . | وأعطاه * ! وصلا من ذهب ، أي : صلة | وهبة كأنه ما يتصل به أو يتوصل في | معاشه . | * ! ووصله : إذا أعطاه مالا . | * ! والوصل : الرسالة ترسلها إلى | صاحبك ، حجازية ، والجمع | * ! الوصول . | * ! وصلة الأمير : جائزته وعطيته . | * ! والوصل : * ! وصل الثوب والخف ، | ويقال : هذا وصل هذا ، أي : | مثله . ويقال للرجلين يذكران بفعال | وقد مات أحدهما : فعل كذا ، ولا | * ! يوصل حي بميت . وليس له | * ! بوصيل ، أي : لا يتبعه ، قال | الغنوي : |

| % ( كملقى عقال أو كمهلك سالم % | ولست لميت هالك * ! بوصيل ) % | ويروى : |   وليس لحي هالك . . .   | * ! والموصل ، كمجلس : الموت ، | قال المتنخل : | % ( ليس لميت * ! بوصيل وقد % | علق فيه طرف * ! الموصل ) % | أي : طرف من الموت ، أي : | سيموت * ! ويتصل به . | * ! والموصل : المفصل ، * ! وموصل | البعير : ما بين العجز والفخذ ، قال | أبو النجم : | % ( * ترى يبيس الماء دون * ! الموصل * % ) % | % ( * منه بعجز كصفاة الجيحل * % ) % | * ! والوصلان : العجز والفخذ ، | وقيل : طبق الظهر . | ويقال : هذا رجل وصيل هذا ، | أي : مثله . | * ! والوصيلة : ما * ! يوصل به الشيء ، | * ! والوصيلة : أرض ذات كلأ * ! تتصل | بأخرى ذات كلأ ، ومنه حديث ابن | مسعود :   إذا كنت في * ! الوصيلة ، | فأعط راحلتك حظها   . | ويقال : قطعنا * ! وصلة بعيدة ، | بالضم ، أي : أرضا بعيدة . | وساق الله إلي وصلة حتى بلغت | مقصدي ، أي : رفقة حملوني . | ويسمون الزاد وصلة ، بالضم ، | قاله الزمخشري . | * ! والصلة : * ! كالوصل الذي هو الحرف | بعد الروي . | ويقال لكثير الحيل والتدابير : هو | * ! وصال قطاع . | * ! والموصول من الدواب : الذي لم | ينز على أمه غير أبيه ، عن ابن | الأعرابي ، وأنشد : |

| % ( * هذا فصيل ليس * ! بالموصول * % ) % | % ( * لكن لفحل طرقة فحيل * % ) % | واليأصول : الأصل ، قال أبو | وجزة : | % ( يهز روقي رمالي كأنهما % | عودا مداوس يأصول ويأصول ) % | يريد : أصل وأصل . | ويقال : ضربه ضربة لا * ! توصل ، | أي : لا تداوى ، وهو مجاز . | * ! ووصيلة بنت وائلة ، ذكرها ابن | بشكوال في الصحابة . |

### Türkçe

| (**وَصَلَ الشَّيْءَ بِالشَّيْءِ**) **يَصِلُهُ** | (**وَصْلاً** **وَصِلَةً**; kesre ve damme ile), | sonuncusu İbn Cinnî’den; İbn | Sîde dedi ki: Bilmiyorum, düzenli midir yoksa düzenli değil midir? | Dedi ki: Ve ben onu düzenli zannediyorum; sanki onlar | dammeyi, hazfedilenin ancak **الفاء** olan, yani | **الواو** olan (harf) olduğuna işaret edici kılıyorlar. Ebû Alî dedi ki: damme | **الصُّلَّة**’de, | **الوُصْلَة**’den hazfedilmiş **الواو**’nun dammesidir; | dammede hazif ve nakil | **يَجُدُ**’de **الواو**’nun hazfinin şâzlığı gibi şâzdır. | (**وَوَصَّلَهُ**) **تَوْصِيْلاً**: (onu birleştirdi/eklemledi), ve o | **فَصَّلَهُ**’nin zıddıdır. Aziz tenzîlde: | “Andolsun, onlara sözü **وصلنا**” . Yani: | peygamberlerin zikrini ve geçmiştekilerin kıssalarını | bir kısmını bir kısmına ekleyip birleştirdik; umulur ki ibret alırlar. |

| Ve denilir: **وَصَّلَ الحِبَالَ وَغَيْرَها** | **تَوْصِيْلاً**: **وَصَلَ بَعْضَها بِبَعْضٍ**. | | (Ve) Ferrâ dedi ki: (**وَصِلَكَ اللهُ** | kesre ile, bir lugattır) fetha(lı söyleyiş)te. (Ve) **وَصَلَ** | (şeyi) (ve) **وَصَلَ** (ona) **يَصِلُ** | (**وُصُولاً** ve **وُصْلَةً**; ikisi de damme ile), | (**وَصِلَةً**; kesre ile): (ona ulaştı ve ona vardı). | | **وَوَصَلَهُ إِلَيْهِ** (**وَأَوْصَلَهُ**): onu ona ulaştırdı | ve onu ona tebliğ etti. | | (**وَاتَّصَلَ**) şey şeyle: (kesilmedi). Şeyhimiz dedi ki: | sarf tasniflerinde, **ايْتَصَلَ** denildiği vâki olmuştur; | ilk **التّاء**’nın **ياء**’ya ibdâli ile; delil getirdiler | bir beyitle ki, denilebilir ki uydurmadır. Dedi | Şeyh Ebû Hayyân: Bu, bence, | onların gittikleri gibi değildir; bilakis **ياء**, | **الواو**’dan münkalib olan (harftir); ondan da **التّاء** münkalib olmuştur; | **اتَّعَدَ**’da iki lugatten daha az olanına göre. | Ve onun yönlendirmesinde uzattı; bitti. | | Dedim ki: İşaret ettiği beyit, | İbn Cinnî’nin inşâd ettiği şeydir: | % ( * قَامَ بِهَا يُنْشِدُ كُلُّ مُنْشِدِ * % ) % | % ( * **وَايْتَصَلَتْ** بِمِثْلِ ضَوْءِ الفَرْقَدِ * % ) % | Dedi ki: Ancak **اتَّصَلَتْ**’i murad etti; sonra | ilk **التّاء**’dan **ياء**’yı ibdâl etti; şeddeden hoşlanmama sebebiyle. | | (Ve) hadiste: Allah lânet etti | (**الواصِلَة**) ve **المُسْتَوْصِلَة**’ye. | **الواصِلَة**: (saçını | başkasının saçıyla birleştiren kadındır); **المُسْتَوْصِلَة**: | bunu talep edendir; ve o, kendisine bu yapılan kimsedir. | Başka bir hadiste rivayet edildi: “Herhangi bir kadın | saçını başkasının saçıyla **وَصَلَتْ** ederse, | yalan/uydurma olur.” Ebû Ubeyd dedi ki: | Fukahâ, **القَرامِل**de ve her | saçın kendisiyle **وُصِلَ بِهِ** olduğu şeyde ruhsat verdi; | ve **الوَصْلُ** saç olmadıkça, onda bir beis yoktur. | Âişe’den rivayet edildi ki o dedi: | **الوَاصِلَة** sizin kastettiğiniz değildir; ve | kadının saçtan çıplak kalmasında bir beis yoktur; |

| **فَتَصِل** onun örgülerinden bir örgüyü siyah yünle; | ancak **الواصِلَة**, gençliğinde fâhişe olan kimsedir; | yaşlanınca onu **القِيادَة** ile birleştirir. | İbnü’l-Esîr dedi ki: Ahmed b. | Hanbel dedi: Bu ona zikredilince: Bundan daha şaşırtıcı bir şey işitmedim. | (**ووَصَلَهُ** **وَصْلاً** **وَصِلَةً**; **وَوَاصَلَهُ** | **مُوَاصَلَةً** **وَوِصَالاً**; ikisi de olur | aşkın iffeti ve onun fuhşunda). Ve كذلك | ipini **وَصْلاً** ve **وَصِلَةً** ile **وَصَلَ** etti. Ebû | Züeyb dedi ki: | % ( فَإِنْ **وَصَلَتْ** حَبْلَ الصَّفاءِ فَدُمْ لَها % | وَإِنْ صَرَمَتْهُ فَانْصَرِفْ عَنْ تَجامُلِ ) % | **وَوَاصَلَ** onun ipini, **وَصَلَه** gibi. | (**الوُصْلَةُ**, damme ile: **الاتِّصَالُ**; ve | şeyle **اتَّصَلَ** olan şey). (Ve) Leys dedi ki: (Her | bir şeye bitişen şeyde, ikisi arasındaki şey **وُصْلَةٌ**’dır; çoğulu) | **وُصَلٌ** (tıpkı **صُرَدٍ** gibi). | | (**المَوْصِلُ**), **مَجْلِس** gibi: ipten | birleştirilen şeydir. İbn Sîde dedi ki: o, | (ipte ipin düğüm yeridir). | | (**الأَوْصَالُ**: eklemler). Ondandır | onun sıfatı hakkında hadiste - Allah Teâlâ’nın salâtı | onun üzerine ve selâmı olsun -: “**الأَوْصَالِ**’ı iri idi”; yani: organları dolu idi. | | (Veya) o, (kemiklerin birleşim yeridir). (Ve) denildi ki: | **الأَوْصَالُ**: (**وُِصْلٍ**’ün cem‘i; kesre | ve damme ile; her bir kemik için) ayrı ayrı; (kırılmaz | ve başkasıyla karışmaz) ve onunla başkası birleştirilmez. | Ve o, kırık ve **الجَدْلُ**’dür; | **الدَّال** ile. **الوِصْلِ**’ün (kesre ile) şahidi, | Zü’r-Rumme’nin sözüdür: | % ( إِذَا ابْنُ أَبِي مُوسَى بِلالاً بَلَغْتِهِ % | فَقَامَ بِفَأْسٍ بَيْنَ **وِصْلَيْكِ** جَازِرُ ) % | | (Ve) O’nun Teâlâ sözü: “Ve **وصيلة** yoktur.” | Müfessirler dedi ki: (**الوَصَيْلَةُ**) câhiliyede olan | (on karın arasında birleştiren dişi devedir). (Ve) **الصِّحاح**’ta: | **الوَصِيْلَةُ**, (koyundan; yedi | karın birleştiren; ikişer ikişer dişi keçi yavrusu; yedincide doğurursa). | **الصِّحَاح**’ın nassı sekizincidedir. |

| (**عَناقًا وَجَدْيًا** denildi) *! **وَصَلَتْ أَخاها**; artık | onun yüzünden kardeşini kesmezler; ve (annenin sütünü | kadınlar değil, yalnız erkekler içer; ve | **السَّائِبَة**’nin gidiş yoluna gider) . Ebû Bekr dedi: Onlar | altı batın doğurduğunda, ikişer ikişer iki dişi keçi yavrusu doğurur | ve yedincide bir dişi keçi yavrusu ve bir oğlak doğurursa | derlerdi: **وَصَلَتْ أَخَاها**; böylece onun sütünü | erkeklere helâl kıldılar ve onu kadınlara haram kıldılar. (Veya | **الوَصِيْلَةُ**) (özellikle **الشّاة** hakkında idi; | dişi doğurursa o onlarındır; | erkek doğurursa onu ilâhlarına ayırırlardı; | eğer erkek ve dişi doğurursa derlerdi: **وَصَلَتْ** | **أَخَاهَا**; böylece erkeği ilâhları için kesmezlerdi) . | İbn ‘Arefe dedi: Onlar koyun altı batın doğurduğunda bakarlardı; eğer | yedinci erkek ise kesilir ve ondan erkekler | ve kadınlar yerdi; eğer dişi ise | sürü içinde bırakılırdı; eğer erkek ve dişi ise derlerdi: | **وَصَلَتْ أَخَاهَا** ve kesilmezdi; ve | onun eti kadınlara haram olurdu. (Veya o, | bir erkek sonra bir dişi doğuran bir koyundur *!; böylece kardeşini birleştirir; artık | onun yüzünden kardeşini kesmezler; ve eğer | erkek doğurursa derlerdi: bu bir kurbandır | ilâhlarımız için) . Şâfiî’den rivayet edildi, dedi ki: | *! **الوَصِيْلَةُ**: koyun batınlar doğurur; | kendisi için vakit tayin ettikleri batınlardan sonra bir sonuncu doğurunca | denilir: **وَصَلَتْ أَخَاهَا**; ve bazısı artırdı: | beş batın doğurur, her batında ikişer ikişer iki dişi keçi yavrusu; | denilir: bu *! **وَصِيْلَةٌ**dür; | her batın sahibini, onunla beraber bir kardeşe bağlar. Ve | bazısı artırdı da dedi ki: onlar onu *! üç batında da bağlarlar, | *! beşte de bağlarlar ve | yedide de. | | (Ve) **الوَصِيْلَةُ**: (imar | ve bolluk)tur; ve otun bitişikliği. | | (Ve) **الوَصِيْلَةُ**: (bir elbise) kırmızı | (Yemenî çizgili); çoğulu *! **الوَصَائِلُ**; | ve ondan hadis: |
  Kâbe’ye tam bir örtü giydiren ilk kimse Tubba‘dır; | ona derileri giydirdi, sonra | ona **الوَصائِلَ**i giydirdi. Zübyânî dedi: | % (Ve her menzilde yavru atarlar % | onun döllerinde sürüklenir *! **كَالْوَصَائِلِ** gibi) % |

| Ve o, içinde yeşil çizgiler bulunan kırmızı bürdlerdir. | | (Ve) **الوَصِيْلَةُ**: yolculukta (yoldaşlık)tır. | | (Ve) **الوَصِيْلَةُ**: (kılıç)tır; sanki | çizgili bürde benzetilmiştir. | | (Ve) **الوَصِيْلَةُ**: (iplik yumağı)dır. | | (Ve) **الوَصِيْلَةُ**: (geniş arazi)dir; | uzak; sanki *! başka birine bağlanmıştır; Lebîd dedi: | % (Ve gerçekten çıplak bir **وَصِيْلَة** kestim % | içinde baykuşun kederinden yankı ağlar) % | (**لَيْلَةُ الوَصْلِ**: ayın gecelerinin sonuncusudur) | *! onu başka aya bitiştirdiği için. | | (Ve) mecazdandır: (**حَرْفُ الوَصْلِ**) | o, (kafiyeden sonra olan; onunla adlandırıldı)dır; | (çünkü o *! kafiyenin harfinin harekesini bağladı); | ve bu harekeler *! bitişip | uzayınca onlardan med | ve lîn harfleri meydana gelir; ve **الوَصْل** onların | ıstılahında dört harf iledir; onlar: | **الأَلِفُ** ve **الواوُ** ve **الياءُ** ve **الهاءُ**; sâkinlerdir; | kendilerinden öncekine tâbi olurlar; yani: | kafiye harfine. Eğer o dammeli ise | ondan sonra **الواوُ** olur; eğer esreli ise | ondan sonra **الياءُ** olur; eğer fethalı ise | ondan sonra **الأَلِفُ** olur; ve **الهاءُ** sâkin | ve harekeli olur. **الأَلِفُ** meselâ Cerîr’in sözü gibi: | % (Azalt kınamayı, ayıplayan, ve azarı % | ve de ki: isabet ettiysem gerçekten isabet etti) % | ve **الواوُ** (onun sözü gibi) yine: | % (Ne zaman çadırlar Zî Tulûh’ta oldu % | (Yağmurla sulandın, ey çadırlaru)) % | | (Ve) **اليَاءُ** yine (onun sözü) gibi: | % (Heyhât, menzilimiz Nu‘f Suveyka’dadır % | (Günlerden mübarek idi)) % | | (Ve) **الهَاءُ** sâkin, (onun sözü) gibi, yani: | Zî’r-Rumme’nin: |

| % (Miyye’nin yurduna develerimle durdum % | (Artık yanında ağlar ve ona hitap eder dururumh)) % | | (Ve) harekeli olanı yine (onun sözü) gibi: | % (Ve beyaz bir (dişi) ki bizden ürkmez, ve annesi % | (Bizi gördüğünde ondan onun ürküşü gider)) % | devekuşu yumurtası demektir; (öyleyse **المِيْمُ** ve **الباءُ** | ve **اللاَّمُ** kafiye harfidir; ve) **الأَلِفُ** ve (**الواوُ** | ve **الياءُ** ve **الهاءُ** **وَصْل**dür). | Ahfeş dedi: kafiye harfinden sonra **الوَصْل** lâzım olur; | ve ancak **يَاءً** yahut **واوًا** yahut **أَلِفًا** olur; | bunların her biri, mutlak şiirde sâkindir. | Dedi ki: **الوَصْل** ayrıca **هاءً** da olur; | bu, Hamza ve benzerlerinde bulunan dişilik **هاءُ التَأْنِيث**idir; ve zamir **هَاءُ الإِضْمار**ı | erkek ve dişi için, harekeli de olsa | sâkin de olsa; meselâ **غُلاَمِهِ** ve **غُلاَمِها**; ve **الهاءُ** | onunla harekenin açıklandığı; meselâ **عَلَيَّهْ** | ve **عَمَّهْ** ve **اقْضِهْ** ve **ادْعُهْ**; **عَلَيَّ** ve **عَمَّ** | ve **اقْضِ** ve **ادْعُ** demek ister; böylece **الهاءُ** sokuldu ki | onunla harflerin harekesi açıklansın. İbn Cinnî dedi: | Ahfeş’in “kafiye harfinden sonra **الوَصْل** lâzım olur” sözü; | bununla, her kafiye harfiyle birlikte mutlaka | **الوَصْل**ün onu izlemesi gerektiğini kastetmez; görmez misin ki | A‘câc’ın sözü: | % ( * Allah dini onardı, böylece onardı * ) % | onunla beraber *! **وَصْل** yoktur; ve başkasının sözü: | % (Ey iki arkadaşım, canım canlarınıza feda olsun % | nerede olursanız olun, doğruya erişesiniz) % | onda olanın yalnız **وَصْل** olduğunu; fakat Ahfeş ancak şunu kasteder: | kafiye harfinden sonra gelmesi câizdir; gelince lâzım olur; artık | ondan kaçış olmaz; böylece sözü toplu söyledi, hâlbuki o | tafsilini benimser. İbn Cinnî onu **وُصولٍ** üzerine cem etti; | kıyası, cem edilmemesidir. | (**المَوْصِلُ**; **مَجْلِسٍ** gibi: **د**) , | ve ayrıca **أَثُوْر** diye de adlandırılır, **بِالمُثَلَّثَة** ile; ve o |

Dicle’nin batı tarafına (olan yer); onu, kardeşi Abdülmelik’in hilâfeti sırasında Cezîre’ye vali olduğunda Muhammed b. Mervân bina etti. (Veya Irak ile Cezîre arasında bir arazi); İbnü’l-Enbârî, onun bununla adlandırıldığını iddia etti; çünkü o, Fırat ile Dicle arasını **وَصَلَتْ**. **التَّهْذِيب**’de: Bilinen bir **كُوْرَةٌ**; eskiden ve yeni olarak muhaddislerden bir topluluk ona nisbet edilmiştir. İbnü’l-Esîr dedi: **المَوْصِلُ** Cezîre’dendir; ona **الجَزِيْرَةُ** denildi; çünkü o, Dicle ile Fırat arasındadır; ve **المَوْصِلُ الحَدِيْثَةُ** diye adlandırılır; onunla **القَدِيْمَة** arasında fersahlar vardır. (Ve) şairin sözü:

% ( وَبَصْرَةُ الأَزْدِ مِنَّا والعِراقُ لَنا % | و ( * ! المَوْصِلاَنِ ) وَمِنَّا المِصْرُ والحَرَمُ ) %

Şunu kasteder: (**هِيَ والجَزِيْرَةُ**).

(Ve) Ebû Hâtim dedi: ( * ! **المَوْصُولُ**: **دَابَّةٌ كالدَّبْرِ** ) siyah ve kırmızı (insanları sokar).

(Ve) * ! **مَوْصُول**: (bir adamın) ismidir; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

% ( أَغَرَّكَ يَا مَوْصُولُ مِنْهَا ثُمَالَةٌ % | وَبَقْلٌ بِأَكْنَافِ الغَرِيْفِ تُؤَانُ ) %

Şunu istedi: تُؤَامُ; sonra değiştirdi.

(Ve) Ebû Mervân (İsmâîl b. * ! **مُوَصَّلِ**) b. İsmâîl b. Süleymân el-Yahsubî ( **كَمُعَظَّمٍ** gibi); hâfız onu, bir muhaddis gibi ضبط etti: (bir **مُحَدِّثٌ**); onu İbn Yûnus zikretti.

( * ! **وَوَصِيْلُكَ**: seninle birlikte girip çıkan kimse). **الأَساس**’ta: * ! **وَصِيْلُ الرَّجُلِ**: * ! **مُوَاصِلُهُ**; onu neredeyse hiç terk etmeyen.

( * ! **وَتَصِلُ**), **كَتَعِدُ**: (Hüzeyl beldelerinde bir kuyu).

( * ! **وَوَاصِلٌ**: bir adamın ismidir); çoğulu * ! **أَوَاصِلُ**; iki **الواو**’nun birleşmesinden hoşlanmama sebebiyle **الواو** hemzeye çevrilir.

( * ! **ووَاصِلَةُ بنُ جَنابٍ** ) el-Kureşî: (sahâbî; yahut doğrusu, zikri geçmiş olan **واثِلَةُ بنُ الخَطّابِ**’dır); bazıları onu tashîf etti; çünkü onun sahibi, zikredilen Mücâhid b. Ferkad’dır; metin birdir.

( **وَأَبُو الوَصْلِ**: sahâbîdir); hadisi evlâtlarının yanındadır; onu İbn Mende tarihinde zikretti ve **كِتَاب الصَّحابَة**’de zikretmedi.

[ ] Üzerine istidrâk olunan şeylerdendir:
* ! **تَوَصَّلَ إِلَيْهِ**: ona varıncaya ve ona ulaşıncaya kadar yumuşak davrandı; Ebû Züeyb dedi:

% ( * ! تَوَصَّلُ بِالرُّكْبانِ حِينًا وَتُؤْلِفُ الجِوارَ % | وَيُغْشِيها الأَمَانَ رِبابُهَا ) %

Ve **سَبَبٌ وَاصِلٌ**: yani **مَوْصُولٌ**; **كَماءٍ دَافِقٍ** gibi.

Onun (üzerine en faziletli salât ve selâm) oklarının adı * ! **المُوتَصِلَةُ** idi; düşmana ulaşmasına dair uğur sayarak * ! **بِوُصُولِهَا إِلَى العَدُوِّ** diye onunla adlandırıldı; bu, Kureyş’in lügatidir; çünkü onlar bu **الواو**’yu ve benzerlerini **التّاءِ** içinde idğam etmezler; şöyle derler: * ! **مُوتَصِلٌ** ve **مُوتَفِقٌ** ve **مُوتَعِدٌ**; başkaları idğam eder; şöyle der: * ! **مُتَّصِلٌ** ve **مُتَّفِقٌ** ve **مُتَّعِدٌ**.

* ! **وَوَصَلَ** * ! **وَاتَّصَلَ**: câhiliye davası güttü; “yâ âle fulân” demekle. Ebû Amr dedi: * ! **الاتِّصَالُ**: adamın, beğendiği bir şey yanında kabilesini çağırması ve “ben filânın oğluyum” demekle **الاعْتِزاءُ**.

Hadiste:
  “Kim * ! **اتَّصَلَ** ederse, onu ısırın”; yani câhiliye davası güden kimseye “babanın aletini ısır” deyin. Übeyy hadîsinde:
  “O, * ! **اتَّصَلَ** eden bir insanı ısırdı.”

Ve **اتَّصَلَ** ayrıca: nisbet etti; o da bundandır; A‘şâ dedi:

% ( إِذَا * ! اتَّصَلَتْ قَالَتْ لِبَكْرِ بْنِ وَائِلٍ % | وَبَكْرٌ سَبَتْهَا وَ الأُنُوفُ رَواغِمُ ) %

* ! **وَوَصَلَ** filân, rahmini; * ! **يَصِلُهَا** * ! **صِلَةً**.

İkisi arasında * ! **وُصْلَةٌ**: yani * ! **اتِّصَالٌ** ve bir vesile; bu mecazdır. İbnü’l-Esîr dedi: Emrolunan * ! **صِلَةُ الرَّحِمِ**, nesep sahiplerinden yakınlara ve sıhriyetlere iyilik etmeye, onlara şefkat göstermeye, onlara yumuşak davranmaya ve uzak olsalar ve kötülük etseler bile hallerini gözetmeye kinayedir; **قَطْعُ الرَّحِم** bunun hepsinin zıddıdır.

* ! **وَوَصَّلَ** * ! **تَوْصِيْلاً**: * ! **الوَصْلِ**’den daha çok yaptı; ondandır: * ! **مُوَصَّلٌ** ip; onda çok * ! **وُصَلٌ** vardır.

* ! **وَوَاصَلَ الصِّيَامَ** * ! **مُوَاصَلَةً** * ! **وَوِصَالاً**: ard arda günler iftar etmediği zaman; ondan nehyedilmiştir. Hadiste:
  “Bir adam * ! **وَاصَلَ** etti; namazdan sıfır olarak çıktı.” Abdullah b. Ahmed b. Hanbel dedi: Şâfiî bize gelinceye kadar namazda * ! **المُواصَلَة**’yi bilmiyorduk; babam ona gitti, ona şeyler sordu; ona sorduğu şeyler arasında namazda **المُواصَلَة** hakkında da vardı; Şâfiî dedi: O, yerlerdedir; ondan: imam “**وَلاَ الضّالِّيْنَ**” der, arkasındakiler “âmîn”i birlikte der; yani imam sustuktan sonra onu söyler; ondan: * ! **يَصِلَ القِرَاءَةَ بِالتَّكْبِير**; ondan: “**السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ**”i ikinci selâmlamayla birleştirir; birincisi farzdır, ikincisi sünnettir; ikisi bir araya getirilmez; ondan: imam tekbir getirince, onunla birlikte tekbir getirmez; hatta onu, bir **واو** ile bile olsa geçer.

* ! **وتوصل**: yani tevessül etti ve yaklaştı.

* ! **والتواصل**: **التصارم**’ın zıddıdır.

Ona * ! **وصلا** altından verdi; yani bir **صلة** ve bir hibe; sanki onunla geçimini sürdürdüğü veya geçiminde onunla **يتوصل** ettiği şey.

* ! **ووصله**: ona mal verdiği zaman.

* ! **والوصل**: arkadaşına gönderdiğin mektup; Hicazîdir; çoğulu * ! **الوصول**.

* ! **وصلة الأمير**: onun câizesi ve atiyyesi.

* ! **والوصل**: * ! **وصل الثوب والخف**; ve denir: “bu, şunun **وصل**’udur”; yani onun benzeridir. Ve iki adam için, fiillerle anılırken ve onlardan biri ölmüşken denir: “şunu yaptı”; ve “diri, ölüye * ! **يوصل** edilmez.” Onun için * ! **بوصيل** yoktur; yani ona tâbi olmaz; el-Ganevî dedi:

| % ( bir yular halkası gibi atılmış yahut sağ-salim helâk olmuş gibi % | ve ben, helâk olmuş bir ölü değilim * ! **بوصيل** ile ) % | Ve rivayet olunur: |   ve helâk olmuş bir diri yoktur . . .   | * ! **الموصل** , **كمجلس**: ölüm, | **المتنخل** dedi: | % ( bir ölü yoktur * ! **بوصيل** ile; hâlbuki % | onda bir uç * ! **الموصل** asılmıştır ) % | yani: ölümden bir uç; yani: | ölecek * ! ve ona bağlanacaktır. | * ! **الموصل**: eklem yeri, * ! ve **موصل** | devenin: sağrı ile uyluk arasıdır; dedi | Ebû’n-Necm: | % ( * kuru suyu görürsün, * ! **الموصل**’ün berisinde * % ) % | % ( * ondan, sağrı ile, **الجيحل** kayası gibi * % ) % | * ! **الوصلان**: sağrı ve uyluk, | ve denildi: sırtın tabakası. | Ve denilir: bu adam bunun **وصيل**’idir, | yani: onun gibidir. | * ! **الوصيلة**: bir şeyin * ! kendisiyle bağlandığı şey, | * ! **الوصيلة**: otlu bir yer ki * ! bağlanır | başka bir otlu yere; ve ondandır İbn | Mes‘ûd hadisi: eğer * ! **الوصيلة**’de olursan, | binitine payını ver. | Ve denilir: uzak bir * ! **وصلة** kestik, | (vav’ın) dammesiyle; yani: uzak bir yer. | Ve Allah bana bir **وصلة** sevk etti, nihayet ulaştım | maksadıma; yani: beni taşıyan bir refakat. | Ve azığı **وصلة** diye adlandırırlar, (vav’ın) dammesiyle; | bunu Zemahşerî söyledi. | * ! **الصلة**: * ! **كالوصل** ki o, harftir; | revîden sonra (gelen). | Ve çok hile ve tedbir sahibine denilir: o, | * ! **وصال قطاع**’tır. | * ! **الموصول** (olan) hayvanlardan: o ki | anasına, babasından başkası binmemiştir; İbn | el-A‘râbî’den. Ve inşâd etti: |

| % ( * bu bir sütten kesilmiş yavrudur; * ! **بالموصول** değildir * % ) % | % ( * lâkin bir erkek deveye aittir; onun aşımı: güçlü bir aşım * % ) % | Ve **اليأصول**: asıl, dedi Ebû | Vecze: | % ( iki kumlu tepeciğimin boynuzunu sallar; sanki ikisi % | birer dövülen odun: **يأصول** ve **يأصول** ) % | ister: asıl ve asıl. | Ve denilir: ona bir darbe vurdu ki * ! **توصل** etmez, | yani: tedavi edilmez; ve bu mecazdır. | * ! **وصيلة بنت وائلة**; onu İbn | Beşkûvâl sahâbîler içinde zikretti. |
