# وصم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B5%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وصم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وصم

الوَصْمُ: الصَّدْعُ في العُود من غير بَيْنونةٍ. يقال: بهذه القَناة وَصْمٌ. وقد وَصَمْتُ الشيءَ إذا شَدَدته بسرعة. وَصَمه وَصْماً: صَدَعه. والوَصْمُ: العيب في الحَسَب، وجمعه وُصومٌ؛ قال: أرى المالَ يَغْشى ذا الوُصومِ فلا تُرى،
ويُدْعى من الأَشْراف أن كان غانيا
ورجل مَوْصومُ الحسَبِ إذا كان مَعيباً. ووَصَمَ الشيء: عابه. والوَصْمةُ: العيب في الكلام؛ ومنه قول خالد بن صفوان لرجل: رَحِم اللهُ أَباك فما رأَيت رجلاً أَسْكَنَ فَوْراً، ولا أَبعَد غَوْراً، ولا آخَذَ بذَنَبِ حُجّةٍ، ولا أَعلمَ بوَصمْةٍ ولا أُبْنةٍ في كلام منه؛ الأُبْنة: العيب في الكلام كالوَصْمة، وهو مذكور في موضعه. والوَصَمُ: المرَضُ. أَبو عبيد: الوَصْمُ العيب يكون في الإنسان وفي كل شيء والوَصْمُ: العيب والعار، يقال: ما في فلانٍ وَصمْة أي عيبٌ؛ قال الشاعر:
فإنْ تكُ جَرْمٌ ذاتَ وَصْمٍ، فإنما
دَلَفْنا إلى جَرْمٍ بأَلأَمَ مِن جَرْمِ
الفراء: الوَصْم العيب. وقَناةٌ فيها وَصْمٌ أي صَدع في أُنبوبها. والوَصْمةُ: الفَتْرة في الجسد. ووَصَّمَتْه الحُمَّى فتوَصَّم: آلَمَتْه فتأَلَّم؛ أَنشد ثعلب لأَبي محمد الفقعسي:
لم يَلْقَ بُؤْساً لحمُه ولا دَمُهْ،
ولم تَبِتْ حُمَّى به تُوَصِّمُهْ
ولم يُجَشَّئْ عن طعامٍ يُبْشِمُهْ،
تَدُقُّ مِدْماكَ الطَّوِيِّ قَدَمُهْ
ووصَّمَه: فتَّره وكسَّله؛ قال لبيد:
وإذا رُمْتَ رَحِيلاً فارْتَحِلْ،
واعْصِ ما يأْمرُ تَوْصيمُ الكَسِلْ
الجوهري: التَّوْصِيمُ في الجسد كالتَّكْسير والفَتْرة والكسَل. وفي الحديث: وإن نامَ حتى يُصْبِحَ أصبَح ثقيلاً مُوَصَّماً؛ الوَصْمُ: الفَترة والكسَل والتواني. وفي حديث فارِعة أُخت أُميَّة: قالت له هل تجدُ شيئاً؟ قال: لا إلا تَوْصيماً في جسدي، ويروى: إلا توْصيباً، بالباء، وقد تقدم ذكره. وفي كتاب وائل بن حُجْر: لا تَوْصِيم في الدِّين أي لا تَفْتُروا في إقامةِ الحُدود ولا تُحابوا فيها.

### Türkçe

**الوَصْمُ**: ayrılma olmaksızın değnekteki yarıktır. Denir ki: bu
mızrakta **وَصْمٌ** vardır. Ve ben şeyi, onu süratle sıktığım zaman **وَصَمْتُ**. **وَصَمه وَصْماً**:
onu yardı. Ve **الوَصْمُ**: soydaki ayıptır; çoğulu **وُصومٌ**dur; dedi ki:
“Malı, **ذا الوُصومِ** olana bürür görürüm; artık görülmez,
ve zengin olmuşsa eşraftan diye çağrılır.”
Ve **مَوْصومُ الحسَبِ** adam, ayıplı olduğu zaman (böyledir). Ve **وَصَمَ** şeyi: onu ayıpladı.
Ve **الوَصْمةُ**: sözdeki ayıptır; bundan, Hâlid b. Safvân’ın bir adama sözü: “Allah babana rahmet etsin; ben
bir adam görmedim ki daha sakin bir taşkınlık (olsun), ne daha uzak bir derinlik, ne bir
hüccetin kuyruğundan daha çok tutan, ne ondan bir sözde **وَصمْةٍ** ve **أُبْنةٍ** daha bilen; **الأُبْنة**: sözdeki ayıptır,
**الوَصْمة** gibi; ve o, yerinde zikredilmiştir.” Ve **الوَصَمُ**: hastalıktır. Ebû Ubeyd:
**الوَصْمُ** ayıptır; insanda ve her şeyde olur; ve **الوَصْمُ**: ayıp ve ardır,
denir ki: falanda **وَصمْة** yoktur, yani ayıp (yoktur); şair dedi ki:
“Eğer **جَرْمٌ** **ذاتَ وَصْمٍ** ise, ancak
biz **جَرْمٍ**e, **جَرْمٍ**den daha alçak olanla girdik.”
Ferrâ: **الوَصْم** ayıptır. Ve içinde **وَصْمٌ** olan mızrak, yani borusunda bir yarık (vardır).
Ve **الوَصْمةُ**: bedendeki gevşekliktir. Ve humma onu **وَصَّمَتْه** de o da **توَصَّم**: ona acı verdi
de o da acı duydu; Sa‘leb, Ebû Muhammed el-Fuka‘sî için inşad etti:
“Eti de kanı da bir sıkıntı görmedi,
ve onda bir humma geceleyip onu **تُوَصِّمُهْ** etmedi,
ve onu tıka basa doyuran bir yemekten ötürü geğirmedi,
uzun boylunun ayağı senin tokmağını döver.”
Ve onu **وَصَّمَه**: onu gevşetti ve tembelleştirdi; Lebîd dedi ki:
“Ve bir göç istediğin zaman göç et,
ve tembelin **تَوْصيمُ**unun emrettiğine karşı gel.”
Cevherî: bedende **التَّوْصِيمُ**, **التَّكْسير** ve gevşeklik ve tembellik gibidir. Ve
hadiste: “Ve eğer sabaha kadar uyursa, ağır **مُوَصَّماً** olarak sabahlar”; **الوَصْمُ**: gevşeklik
ve tembellik ve ağırdan alma. Ve Fâri‘a Ümeyye’nin kız kardeşinin hadîsinde: ona dedi ki “Bir şey buluyor musun?”
Dedi: “Hayır, ancak bedenimde bir **تَوْصيماً**”; ve “ancak bir **توْصيباً**” diye rivayet olunur, **الباء** ile; ve onun
zikri daha önce geçti. Ve Vâil b. Hucr’un kitabında: “Dinde **تَوْصِيم** yoktur”, yani hadleri ikame etmede gevşemeyin
ve onda kayırmayın.
