# وص (و-ص) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B5

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: و - ص
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الواو وما معها في المضاعف والمطابق)
(وج) الواو والجيم ليس إلاّ "وَجّ" بلدُ الطَّائِفِ(1). وفي الحديث: "آخِر وطأة وطِئَها الله تعالى بوَجّ"، يريد غَزَاةَ(2) الطَّائِف.‏
(وخ) الواو والخاء. يدلُّ على اختلاطٍ واضطراب. ورجلٌ وَخْواخٌ مختلطٌ ضعيف. قال:‏
*لم أكُ في قومِي امرأً وَخْواخَا(3) *‏
(ود) الواو والدال: كلمةٌ تدلُّ على مَحَبَّةٍ. وَدِدْتُه(4): أحببته. ووَدِدْتُ أنَّ ذاك كان، إذا تمنَّيْتَه، أَوَدُّ فيهما جميعاً. وفي المحبَّة الوُدُّ، وفي التَّمنِّي الوَدَادة. وهو وَديدُ فلانٍ، أي يُحِبُّه.‏
فأمَّا الوَدُّ: [فـ] الوَتِد. وقد ذكر.‏
(وز) الواو والزاء: حرفٌ [يدلُّ على] خِفَّة وسُرعة. ورجلٌ وَزْوازٌ: خفيف. قال أبو بكر(5): الوَزْوَزة: الخِفّة والسُّرعة.‏
(وس) الواو والسين: كلمةٌ تدلُّ على صوتٍ غير رفيع. يقال لصوت الحَلْي: وَسْوَاسٌ. وهَمْسُ الصَّائِد وَسواسٌ. وإغواء الشّيطان ابنَ آدم وسواس. قال في الصَّائد:‏
[فبات] يُشْئِزُهُ ثَأْدٌ ويُسْهِرُه *** تذاؤُب الرِّيحِ والوَسواسُ والهَِضَِبُ(6)‏
(وش) الواو والشين: كلمةٌ واحدة. الوَشوشة: الاختلاط، ورجلٌ وَشْواش.‏
(وص) الواو والصاد: كلمةٌ تدلُّ على نَظَرٍ من خَرْق، أو خَرْق يُنظَر منه. الوَصْواص: البُرْقع. وَوَصْوَص الجَرو: فَتَّح عينيه. ووصْوصَ فلانٌ: نَظَر بعينيه يصغِّرهما. وحجارة الأياديمِ، أي متونِ الأرض: وَصاوِصُ على التَّشبيه، لأنَّها تبرُق كالعُيون. قال:‏
* بِصُلَّباتٍ تَقِصُ الوَصاوِصا(7) *‏
(وط) الواو والطاء: كلمةٌ واحدة، هي الوَطْواط: الخُطَّاف، وبه سمِّي الجَبانُ وَطواطاً. قال أبو بكر(8): الوَطْوَطة: الضَّعف.‏
(وع) الواو والعين: كلمةٌ تدلُّ على صَوت. يقال وَعْوَعَ الذِّئْبُ وعلى التَّشبيه يقال للشَّهم الظَّريف: وَعْوَعِيٌّ. وكلُّ صوتٍ مختلطٍ: وَعْوَاعٌ. قال:‏
* فيَظلُّ منه القومُ في وَعواعِ(9) *‏
(ول) الواو واللام(10). والولولة: الإعوالُ وأصواتُ النِّساء بالبكاء.‏
(وه) الواو والهاء. ليس فيه إلا وَهْوَه الحِمارُ حَولَ عانَتِه شفقةً عليها. قال:‏
* مقتَدِرُ الضَّيعةِ وَهْوَاهُ الشَّفَقْ(11) *‏
--------------ــ
(1) كذا بالإضافة وفي معجم البلدان عند ذكر الطائف: "والطائف تسمى وجا إلى أن كان ما كان مما تقدم ذكره، من تحويط الحضرمي عليها، وتسميتها حينئذ الطائف".‏
(2) في الأصل: "غزاء"، صوابه في المجمل.‏
(3) للزفيان، في اللسان (وخخ). وقبله:‏
* إني ومن شاء ابتغى قفاخا *‏
ولم يرد أحد الشطرين في أرجوزة الزفيان المروية في ديوان 93 الملحق بديوان العجاج.‏
(4) كذا ضبط ماضيه في المجمل بكسر الدال في هذا الموضع وتاليه. ويقال أيضاً وددت، بفتح الدال، كما في القاموس واللسان.‏
(5) في الجمهرة (1: 149).‏
(6) البيت لذي الرمة في ديوانه 22 واللسان (شأز، ثأد، دأب، وسس، هضب). وهذا الاستشهاد يدلك على منزلة شعر ذي الرمة عند اللغويين والرواة. والتكملة في أول البيت من الديوان ومواضع الاستشهاد. والهضب يروى بكسر ففتح: جمع هضبة بالفتح، وهي المطرة الدائمة العظيمة القطر، وبفتحتين جمع هاضب. ونظير الأول بدرة وبدر، ونظير الثاني تابع وتبع. وكلمة "تذاؤب" هي في جميع المواضع السابقة: "تذؤب" وهما بمعنى.‏
(7) لأبي الغريب النصري. انظر اللسان، (وهص، وصص): ‏
* على جمال تهص المواهصا *‏
(8) في الجمهرة (1: 158).‏
(9) للمسيب بن علس في المفضليات (1: 61) واللسان (وعع). وصدره:‏
* يأتي على القوم الكثير سلاحهم *‏
(10) كذا وردت المادة بدون ذكر قياسها.‏
(11) لرؤبة كما في المجمل واللسان (وعع). وهو في ديوانه 105.‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الواو** وما معها في المضاعف والمطابق)
(**وج**) **الواو** ve **الجيم**; bundan başka ancak “**وَجّ**” vardır; **الطَّائِفِ**’in beldesidir(1). Hadiste: “Allah Teâlâ’nın **وَجّ** ile bastığı son basış”, **الطَّائِفِ** gazvesini(2) kasteder.‏
(**وخ**) **الواو** ve **الخاء**. Bir karışıklığa ve düzensizliğe delâlet eder. Ve bir adam **وَخْواخٌ**: karışık, zayıf. Dedi ki:‏
*Ben kavmimde **وَخْواخَا** bir adam olmadım(3) *‏
(**ود**) **الواو** ve **الدال**: bir sevgiye delâlet eden bir kelime. **وَدِدْتُه**(4): onu sevdim. Ve “**وَدِدْتُ** ki şu olmuş olsaydı”; onu temenni ettiğin zaman; ikisinde de “**أَوَدُّ**” olur. Sevgide **الوُدُّ** vardır; temennide **الوَدَادة**. Ve o, falanın **وَديدُ**’idir; yani onu sever.‏
Buna gelince: **الوَدُّ**: [o] **الوَتِد**’dir. Ve zikredilmiştir.‏
(**وز**) **الواو** ve **الزاء**: hafifliğe ve sürate [delâlet eden] bir harftir. Ve bir adam **وَزْوازٌ**: hafif. Ebû Bekir(5) dedi: **الوَزْوَزة**: hafiflik ve sürattir.‏
(**وس**) **الواو** ve **السين**: yüksek olmayan bir sese delâlet eden bir kelime. **الحَلْي**’nin sesine **وَسْوَاسٌ** denir. Ve avcının fısıltısı **وَسواسٌ**’tır. Ve şeytanın Âdemoğlunu saptırması **وسواس**’tır. Avcı hakkında dedi ki:‏
[Geceledi de] onu bir **ثَأْدٌ** ürkütür ve onu uykusuz bırakır *** rüzgârın uluması ve **الوَسواسُ** ve **الهَِضَِبُ**(6)‏
(**وش**) **الواو** ve **الشين**: tek bir kelimedir. **الوَشوشة**: karışıklık; ve bir adam **وَشْواش**.‏
(**وص**) **الواو** ve **الصاد**: bir delikten bakmaya, yahut kendisinden bakılan bir deliğe delâlet eden bir kelime. **الوَصْواص**: **البُرْقع**. Ve **وَصْوَص** yavru köpek: gözlerini açtı. Ve falan **وصْوصَ**: gözleriyle baktı; onları küçültür. Ve **الأياديمِ** taşları; yani yerin sırtları: benzetme üzere **وَصاوِصُ**tur; çünkü gözler gibi parlarlar. Dedi ki:‏
*Katı yerlerde, **الوَصاوِصا**’yı keser(7) *‏
(**وط**) **الواو** ve **الطاء**: tek bir kelimedir; o da **الوَطْواط**’tır: **الخُطَّاف**; ve bununla korkağa **وَطواطاً** adı verilmiştir. Ebû Bekir(8) dedi: **الوَطْوَطة**: zayıflıktır.‏
(**وع**) **الواو** ve **العين**: bir sese delâlet eden bir kelime. Denir: **وَعْوَعَ** kurt; ve benzetme üzere zarif, çevik olana **وَعْوَعِيٌّ** denir. Ve her karışık ses: **وَعْوَاعٌ**. Dedi ki:‏
*Bundan dolayı kavim **وَعواعِ** içinde kalır(9) *‏
(**ول**) **الواو** ve **اللام**(10). Ve **الولولة**: feryat etmek ve kadınların ağlayışla çıkardıkları seslerdir.‏
(**وه**) **الواو** ve **الهاء**. İçinde ancak **وَهْوَه** vardır: eşeğin, **عانَتِه**’sinin etrafında ona şefkatle seslenmesi. Dedi ki:‏
*Ziyanın muktediri; onun **وَهْوَاهُ**’su şefkattir(11) *‏
--------------ــ
(1) Böylece izafetle; ve Muʿcemü’l-büldân’da **الطائف** zikri sırasında: “Ve **الطائف** **وجا** diye adlandırılırdı; ta ki daha önce zikri geçmiş olan şeylerden, **الحضرمي**’nin onu çevrelemesi ve o vakit onu **الطائف** diye adlandırması vuku buluncaya kadar.”‏
(2) Asılda: “**غزاء**”; doğrusu **المجمل**’deki gibidir.‏
(3) **الزفيان**’a aittir; **اللسان** (**وخخ**)’ta. Ondan önce:‏
*Şüphesiz ben ve dileyen, **قفاخا** aradı *‏
Ve iki mısradan hiçbiri, **العجاج** divanına ekli 93’te rivayet edilen **الزفيان** recezinde gelmemiştir.‏
(4) Böylece, bu yer ve onu takip edende, **المجمل**’de mâzîsi **الدال**’ın kesresiyle ضبط edilmiştir. Ve ayrıca **وددت** de denir; **الدال**’ın fethasıyla; **القاموس** ve **اللسان**’da olduğu gibi.‏
(5) **الجمهرة**’de (1: 149).‏
(6) Beyit, divanında 22’de ve **اللسان**’da (**شأز**، **ثأد**، **دأب**، **وسس**، **هضب**) **ذي الرمة**’yedir. Ve bu istişhad, **ذي الرمة** şiirinin lugatçılar ve râvîler nezdindeki mertebesini sana bildirir. Ve tamamlaması, divandan beyitin başında ve istişhad yerlerindedir. Ve **الهضب** kesre sonra fetha ile rivayet edilir: fetha ile **هضبة**’nin cem‘i; o, büyük damlalı sürekli büyük yağmurdur; ve iki fetha ile **هاضب**’ın cem‘idir. Birincinin benzeri **بدرة** ve **بدر**; ikincinin benzeri **تابع** ve **تبع**. Ve “**تذاؤب**” kelimesi, önceki yerlerin hepsinde: “**تذؤب**”tur; ikisi de aynı mânâdadır.‏
(7) **أبي الغريب النصري**’yedir. **اللسان**’a bak: (**وهص**، **وصص**): ‏
*Develer üzerinde; **المواهصا**’yı ezer *‏
(8) **الجمهرة**’de (1: 158).‏
(9) **المسيب بن علس**’a, **المفضليات**’ta (1: 61) ve **اللسان**’da (**وعع**). Ve صدرُه:‏
*Kavme gelir; silahları çok olduğu hâlde *‏
(10) Böylece, maddesi kıyasının zikri olmaksızın vârid olmuştur.‏
(11) **رؤبة**’yedir; **المجمل** ve **اللسان** (**وعع**)’da olduğu gibi. Ve divanında 105’tedir.‏

ـ

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

وصّصت
2 وصّصت ذ , (AZ, TA,) or ↓ وَصْوَصَتْ, (M,) She (a girl, M,) put on, or wore, her نِقَاب [a kind of fare-veil], (AZ, TA,) or her قِنَاع [a kind of head-covering], (M,) in such a manner that nothing was seen but her eyes: (AZ, M, TA:) تَوْصِيصٌ and تَرْصِيصٌ signify the same: (AZ, S, CK:) the former is of the dial. of Temeem: (AZ, TA:) or both the above verbs signify she (a woman) contracted her نقاب (K, TA) so that it shewed nothing but her eyes: (TA:) or وصوصت signifies she (a woman) put her نقاب near to her eyes. (Fr. TA.)

وَصْوَصَتْ
R. Q. 1 وَصْوَصَتْ ذ : see 2, throughout. ― -b2- وَصْوَصَ He looked through a hole such as is termed وَصْوَصٌ. (K.) ― -b3- He (a whelp) opened his eyes. (K.) -A2- وَصْوَصَ عَيْنَهُ He (a man) contracted his eye in order to obtain a sure view. (IDrd, M.)

وَصَائِصٌ
وَصَائِصٌ ذ : see وَصْوَصٌ.

وَصْوَصٌ
وَصْوَصٌ ذ , (S,) or ↓ وَصْوَاصٌ, (M,) or both, (K,) the latter on the authority of Lth, (TA,) A hole in a veil or the like, of the size of the eye, through which one looks. (S, M, K.) And وَصَاوِصُ, [the pl. of the former, or of either,] The narrow parts of the apertures for the eyes of a بُرْقُع [a kind of woman's face-veil]; (M, TA;) as also وَصَائِصُ. (TA.)

وَصْوَاصٌ
وَصْوَاصٌ ذ : see وَصْوَصٌ. ― -b2- A small بُرْقُع [a kind of face-veil]: (S, M:) pl وَصَاوِصُ (S,) signifying small بَرَاقِع worn by a girl. (K.) ― -b3- بُرْقُعٌ وَصْوَاصٌ A بُرْقُع that is contracted [so as to show nothing but the eyes]. (M, TA.)

##### Türkçe

**وصّصت**
2 **وصّصت** ذ , (AZ, TA,) yahut ↓ **وَصْوَصَتْ**, (M,) O (bir kız, M,) **نِقَاب**’ını [bir tür yüz örtüsü], (AZ, TA,) yahut **قِنَاع**’ını [bir tür baş örtüsü], (M,) öyle bir tarzda giydi yahut takındı ki gözlerinden başka hiçbir şey görünmedi: (AZ, M, TA:) **تَوْصِيصٌ** ve **تَرْصِيصٌ** aynı şeye delâlet eder: (AZ, S, CK:) birincisi **تميم** lehçesindendir: (AZ, TA:) yahut yukarıdaki iki fiil, onun (bir kadın) **نقاب**’ını (K, TA) daralttığını, öyle ki gözlerinden başka bir şey göstermediğini ifade eder: (TA:) yahut **وصوصت** şu mânâya gelir: onun (bir kadın) **نقاب**’ını gözlerine yakın koyması. (Fr. TA.)

**وَصْوَصَتْ**
R. Q. 1 **وَصْوَصَتْ** ذ : baştan sona 2’ye bak. ― -b2- **وَصْوَصَ**: **وَصْوَصٌ** diye adlandırılan türden bir delikten baktı. (K.) ― -b3- O (bir yavru köpek) gözlerini açtı. (K.) -A2- **وَصْوَصَ عَيْنَهُ**: O (bir adam) sağlam bir görüş elde etmek için gözünü kıstı. (IDrd, M.)

**وَصَائِصٌ**
**وَصَائِصٌ** ذ : **وَصْوَصٌ**’a bak.

**وَصْوَصٌ**
**وَصْوَصٌ** ذ , (S,) yahut ↓ **وَصْوَاصٌ**, (M,) yahut ikisi de, (K,) ikincisi **لث**’nin rivayetine göre, (TA,) Bir örtüde yahut benzerinde, göz büyüklüğünde olup içinden bakılan bir delik. (S, M, K.) Ve **وَصَاوِصُ**, [öncekinin yahut ikisinden birinin çoğulu,] **بُرْقُع**’ın [bir tür kadının yüz örtüsü] gözler için olan açıklıklarının dar kısımları; (M, TA;) bunun gibi **وَصَائِصُ** da. (TA.)

**وَصْوَاصٌ**
**وَصْوَاصٌ** ذ : **وَصْوَصٌ**’a bak. ― -b2- Küçük bir **بُرْقُع** [bir tür yüz örtüsü]: (S, M:) çoğulu **وَصَاوِصُ** (S,) bir kızın giydiği küçük **بَرَاقِع** mânâsına gelir. (K.) ― -b3- **بُرْقُعٌ وَصْوَاصٌ**: daraltılmış [öyle ki gözlerden başka bir şey göstermeyen] bir **بُرْقُع**. (M, TA.)
