# وضخ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D8%AE/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B6%D8%AE/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وضخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D8%AE.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وضخ

الوَضُوخ، بالفتح: الماءُ يكون في الدَّلو شبيه بالنّصْف؛ وقد وَضَخ الدلو وأَوضَخَها؛ وقال:
في أَسْفل الغَرْب وَضوخ أُوضخا
والوَضوخ: دون المِلْءِ. وأَوضَخ بالدلو إِذا استقى فنفَح بها نَفْحاً شديداً؛ وقيل: استقى بها ماء قليلاً.
وأَوْضَخْت له إِذا استقيت له قليلاً، واسم ذلك الشيءِ الذي يُستقى به الوَضوخ.
قال: والمواعدة مثل المُواضَخَة. وتواضخ الرجلان إِذا قاما جميعاً على البئر يتباريان في السقي. وتواضخت الإِبل: تبارت في السير. وتواضخ الفرسان: تباريا.
والمواضخة والوِضاخ: المباراة في العدو والمبالغة فيه، وقيل: هو أَن تسير مثل سير صاحبك وليس هو بالشديد، وكذلك هو في الاستقاءِ، وقيل: هو تباري المستقين ثم استعير في كل متباريين، وقد واضخه السيرَ؛ قال العجاج: تُواضخُ التقريبَ قِلْواً مِقْلَخا
أَي أَن هذه الأَتان تواضخ السير هذا العَير، فهي تشتدّ وتجدّ؛ قال الأَزهري: المواضخَة عندَ العرب المعارضة والمباراة وإِن لم يكن مع ذلك مبالغة في العدو، وأَصله من الوضوخ كما قال الأَصمعي.
ووُضاخ: جبل معروف، والهمزة أَكثر، يصرف ولا يصرف؛ قال الأَزهري: أُضاخ اسم جبل ذكره امرؤ القيس في شعر له يصف برقاً شامه من بعيد: فلما أَن علا كَنَفَيْ أُضاخ،
وهَتْ أَعجازُ رَيِّقهِ فحارا

### Türkçe

**الوَضُوخ**، fetih ile: su; kovada yarım gibi olur; ve kova **وَضَخ** etti ve onu **أَوضَخَ** etti; ve dedi:
في أَسْفل الغَرْب **وَضوخ** **أُوضخا**
ve **الوَضوخ**: doluluğun altı. Ve kovayla **أَوضَخ** etti; su çektiği zaman onunla şiddetli bir serpme ile serptiği vakit; ve denildi: onunla az bir su çekti.
Ve ona **أَوْضَخْت** ettim; ona azca çektiğim zaman; ve onunla su çekilen o şeyin adı **الوَضوخ**tur.
Dedi: ve vaadleşme, **المُواضَخَة** gibidir. Ve iki adam **تَواضَخ** etti; kuyu üzerinde birlikte kalktıkları zaman, sulamada birbirleriyle yarışırlar. Ve develer **تَواضَخَت**: yürüyüşte yarıştılar. Ve süvariler **تَواضَخ**: yarıştılar.
Ve **المواضخة** ve **الوِضاخ**: koşuda yarışma ve onda mübalağa etmektir; ve denildi: o, arkadaşının yürüyüşü gibi yürümen(dir) ve o şiddetli değildir; ve aynı şekilde o, su çekmede de böyledir; ve denildi: su çekenlerin yarışmasıdır, sonra her iki yarışan hakkında ödünç alındı; ve yürüyüşte onu **واضخه** etti; **العجاج** dedi:
تُواضخُ التقريبَ قِلْواً مِقْلَخا
yani: şu dişi eşek, şu erkek eşeğe yürüyüşte **تُواضخ** eder; o hâlde şiddetlenir ve ciddileşir; **الأَزهري** dedi: Araplar katında **المواضخَة**, bununla birlikte koşuda mübalağa olmasa bile, karşı koyma ve yarışmadır; aslı **الوَضوخ**tandır; **الأَصمعي**’nin dediği gibi.
Ve **وُضاخ**: bilinen bir dağdır; hemze daha çoktur; tenvin alır ve almaz; **الأَزهري** dedi: **أُضاخ** bir dağın adıdır; **امرؤ القيس** onu, uzaktan gördüğü bir şimşeği vasfettiği bir şiirinde zikretti:
فلما أَن علا كَنَفَيْ **أُضاخ**،
وهَتْ أَعجازُ رَيِّقهِ فحارا
