# وضخ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D8%AE/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B6%D8%AE/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وضخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D8%AE.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وضخ

الوضوخ بالفتح: الماء يكون في الدلو شبيه بالنصف. وقد وضخها، أي الدلو وأوضخها، قال:
  في أسفل الغرب وضوخ أوضخا والوضوخ دون الملء وأوضخ بالدلو إذا استقى فنفح بها نفحا شديدا، وقيل استقى بها ماء قليلا. وأوضخت له، إذا استقيت له قليلا، واسم ذلك الشيء الذي يستقى به الوضوخ. والمواضخة والوضاخ: الممباراة في الاستقاء ثم استعير في كل متباريين. والوضاخ أيضا المبارة في العدو والمبالغة فيه، وهو مجاز. والمواضخة والوضاخ: أن تسير كسير صاحبك وليس هو بالشديد، كما قيده الجوهري. وقال الأزهري: المواضخة عند العرب: المعارضة المباراة، وإن لم يكن مع ذلك مبالغة في العدو، وأصله من الوضوخ كما قاله الأصمعي. وأوضخ له: استقى قليلا من الماء. وأوضخ البئر: قل ماؤها، من النضح. والتواضخ: التباري في السقي والسير، وفي الأخير مجاز، يقال تواضخ الرجلان، إذا قاما جميعا على البئر يتباريان في السقي. وتواضخت الإبل: تبارت في السير. وتواضخ الفرسان: تباريا. ووضاخ: جبل معروف، والهمز أكثر، يصرف ولا يصرف. وقال الأزهري أضاخ اسم جبل ذكره أمرؤ القيس في شعر له يصف برقا شامه من بعيد:
  فلما أن علا كنفي أضاخ                      وهت أعجاز ريقه فحارا

### Türkçe

**الوضوخ** (fetha ile): kovada bulunan su; yarı gibi olur. Ve onu **وضخ** etti; yani kovayı; ve onu **أوضخ** etti. Dedi ki:
  “**الغرب**’in alt tarafında **وضوخ**; **أوضخا**. Ve **الوضوخ**, dolmanın altındadır. Ve kovayla su çektiği zaman **أوضخ** etti; sonra onunla şiddetli bir üfleme ile üfledi.” Ve “onunla az bir su çekti” denildi. Ve onun için **أوضخت**; onun için az çektiğin zaman. Ve o şeyin adı ki onunla çekilir: **الوضوخ**. Ve **المواضخة** ve **الوضاخ**: su çekmede karşılıklı yarışmadır; sonra her iki yarışan hakkında ödünç alındı. Ve **الوضاخ** ayrıca koşuda yarışma ve onda aşırıya gitmedir; ve o mecazdır. Ve **المواضخة** ve **الوضاخ**: arkadaşının yürüyüşü gibi yürümen; hâlbuki o şiddetli değildir; Cevherî’nin onu kayıtladığı gibi. Ezherî dedi: Araplar katında **المواضخة**: karşı koyma, yarışmadır; bununla birlikte koşuda aşırılık olmasa bile. Ve aslı **الوضوخ**’tandır; Asma‘î’nin dediği gibi. Ve onun için **أوضخ** etti: sudan az çekti. Ve kuyuyu **أوضخ** etti: suyu azaldı; **النضح**’tan. Ve **التواضخ**: sulamada ve yürüyüşte yarışmadır; ve sonuncusunda mecazdır. “İki adam **تواضخ** etti” denir; ikisi birlikte kuyu başında durdukları zaman, sulamada yarışırlar. Ve develer **تواضخت**: yürüyüşte yarıştılar. Ve süvariler **تواضخ** etti: yarıştılar. Ve **وضاخ**: bilinen bir dağdır; hemze daha çoktur; munsarif olur ve munsarif olmaz. Ezherî dedi: **أضاخ** bir dağın adıdır; İmru’ul-Kays onu, uzaktan gördüğü bir şimşeği vasfettiği bir şiirinde zikretti:
  “Derken **أضاخ**’ın iki yanı üzerine yükselince,
  tükürüğünün art tarafları gevşedi; böylece o, hararetli oldu.”
