# وضر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B6%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وضر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وضر

الوضر، محركة: الدرن والدسم، وفي المحكم: هو وسخ الدسم واللبن، أو غسالة السقاء والقصعة ونحوهما، وقد وضرت القصعة توضر وضرا، أي دسمت، قال أبو الهندي واسمه عبد المؤمن بن عبد القدوس:
  سيغني أبا الهندي عن وطب سالم                      أباريق لم يعلق بها وضر الزبد
  مفدمة قـزا كـأن رقـابـهـا                      رقاب بنات الماء تفزع للرعـد الوضر: بقية الهناء، عن أبي عبيدة، الوضر: ما تشمه من ريح تجدها، هكذا في النسخ، وصوابه تجده من طعام فاسد. والوضر أيضا: اللطخ من الزغفران ونحوه مما له لون، ومنه حديث عبد الرحمن بن عوف:  رأى النبي صلى الله عليه وسلم به وضرا من صفرة فقال له: مهيم  . أي لطخا من خلوق أو طيب له لون. والوضر أيضا: الأثر من غير الطيب، ج أوضار، كسبب وأسباب، ويقال: وضر الإناء كوجل، إذا اتسخ، فهو وضر وهي أي المرأة وضرة ووضرى، قال:
  إذا ملا بطنه ألبانهـا حـلـبـا                      باتت تغنيه وضرى ذات أجراس

  والوضراء: سمة في رقبة الإبل لبني فزارة بن ذبيان، كأنها برثن غراب، نقله الصاغاني. والوضرى، كسكرى، ويمد: الفندورة، أي الاست، القصر عن ابن الأعرابي والمد لغة فيه نقله الصاغاني والزمخشري. ووضرة، بالفتح: جبل باليمن فيه عدة قلاع، هكذا نقله ياقوت والصاغاني. ومما يستدرك عليه: يقال: فلان وضر الأخلاق، وفي أخلاقه وضر، وهو ذو أوضار، أي خبيث. وكان نقي العرض فوضره بالدناءة. وكل ذلك مجاز.

### Türkçe

**الوضر**، harekeli: kir ve yağ; ve **المحكم**’de: o, yağın ve sütün pisliğidir; yahut kırbanın ve çanağın ve benzerlerinin yıkantısıdır; ve çanak **وضرت** **توضر** **وضرا**; yani yağlandı. Ebû’l-Hindî dedi—adı Abdülmü’min b. Abdülkuddûs’tur:
  Sâlim bir kırba, Ebû’l-Hindî’ye kâfi gelecektir                      Üzerine kaymak kiri **وضر**’ı ilişmemiş ibrikler
  Kısa boyunlu, sanki boyunları                      Su kızlarının boyunları; gök gürültüsünden ürker

**الوضر**: **الهناء**’ın kalıntısıdır; Ebû Ubeyde’den. **الوضر**: bulduğun bir kokudan kokladığın şeydir; nüshalarda böyledir; doğrusu: bozuk bir yemekten bulduğundur. Ve **الوضر** ayrıca: safrandan ve benzerinden, rengi olan şeylerden olan leke/ bulaşıktır. Ondandır: Abdurrahman b. Avf hadisi: Peygamber (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) üzerinde sarılıktan bir **وضر** gördü de ona dedi ki: “**مهيم**”. Yani: **خلوق**’tan yahut rengi olan bir güzel kokudan bir leke. Ve **الوضر** ayrıca: güzel koku olmaksızın izdir; çoğulu **أوضار**; **سبب** ve **أسباب** gibi. Ve denir: kap **وضر** oldu, **كوجل** gibi; kirlendiği zaman; o hâlde o **وضر**’dır; ve o (yani kadın) **وضرة** ve **وضرى**’dır. Dedi ki:
  Karnını onun sütleriyle sağım olarak doldurduğu zaman                      Geceyi, çanlı bir **وضرى** onu zengin kılarak geçirir

Ve **الوضراء**: Zübyân b. Fezâre oğullarına ait, develerin boynunda bir damgadır; sanki bir karganın pençesidir; bunu Sâğânî nakletti. Ve **الوضرى**—**سكرى** gibi—ve uzatılır: **الفندورة**; yani makat; kısaltma İbnü’l-A‘râbî’den; uzatma onda bir dildir; bunu Sâğânî ve Zemahşerî nakletti. Ve **وضرة**, fetha ile: Yemen’de, içinde birkaç kale bulunan bir dağdır; bunu Yâkût ve Sâğânî böyle nakletti. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: denir ki: falan **وضر** ahlâklıdır; ve ahlâkında **وضر** vardır; ve o **ذو أوضار**’dır; yani habistir. Ve ırzı temiz idi; onu alçaklıkla **فوضره** etti. Ve bunların hepsi mecazdır.
