# وضم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B6%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وضم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وضم

الوَضَم: كلُّ شيء يوضع عليه اللحمُ من خشبٍ أو بارِبةٍ يُوقى به من الأَرض؛ قال أَبو زُغْبة الخزرجي، وقيل: هو للحُطَم القيسيّ، وقيل: هو لرُشَيد بن رُمَيض العَنزيّ:
لستُ بِراعي إبلٍ ولا غَنَمْ،
ولا بِجَزَّارٍ على ظَهْرِ وَضَمْ
ومثله قول الآخر:
وفِتْيان صِدْقٍ حسان الوُجو
هِ، لا يجدونَ لشيءٍ أَلَمْ
من آل المُغيرةِ لا يَشْهدو
ن، عند المَجازِرِ، لَحْمَ الوَضَمْ
والجمع أَوضامٌ. وفي المثل: إِنَّ العَيْنَ تُدْني الرجالَ من أَكفانها والإبل من أَوضامِها. وأَوْضَم اللحمَ وأَوْضَم له: وضَعَه على الوَضَم. ووَضَمه يَِمُه وَضْماً: عَمِلَ له وَضَماً، وفي الصحاح: وضَعَه على الوَضَم. وترَكَهم لَحْماً على وَضَم: أَوْقَع بهم فذَلَّلَهم وأَوْجَعهم. والوَضَمُ: ما وُضع عليه الطعام فأُكِل؛ قال رؤبة:
دَقّاً كدَقِّ الوَضَم المَرْفُوشِ
وفي حديث عمر بن الخطاب، رضي الله عنه، أَنه قال: إنما النساء لَحْمٌ على وَضَمٍ إلاَّ ما ذُبَّ عنه؛ قال أَبو عبيد: قال الأَصمعي الوَضَمُ الخشبة أو البارية التي يوضعُ عليها اللحمُ، يقول: فهنَّ في الضَّعْفِ مثل ذلك اللحمِ لا يمتنعُ من أَحد إلاَّ أَن يُذَبَّ عنه ويُدْفَعَ؛ قال أَبو منصور: إنما خص اللحمَ الذي على الوَضَم وشبَّه النساءَ به لأَن من عادة العرب في باديتها إذا نُحر بعيرٌ لجماعة الحيّ يقتسمونه أن يَقْلَعُوا شجراً كثيراً، ويوضمَ بعضُه على بعض، ويُعَضَّى اللحمُ ويوضعَ عليه، ثم يُلْقى لحمُه عن عُراقِه ويُقَطَّع على الوَضَمِ هَبْراً للقَسْمِ، وتُؤجَّج نارٌ، فإذا سقطَ جَمْرُها اشْتَوى من شاءَ من الحيّ شِواءَةً بعد أُخرى على جَمْرِ النار، لا يُمْنع أَحدٌ من ذلك، فإذا وَقعَت فيه المَقاسِمُ وحازَ كلُّ شَريكٍ في الجَزورِ مقْسِمَه حَوَّله عن الوَضَمِ إلى بيتِه ولم يَعْرض له أَحد، فشبَّه النساءَ وقلَّةَ امتِناعِهِنَّ على طُلاَّبِهِنَّ باللحم ما دام على الوَضَمِ. قال الكسائي: إذا عَمِلْت له وَضَماً قلت وَضَمْتُه أَضِمُه، فإذا وضَعْتَ اللحمَ عليه قلت أَوْضَمْتُه. والوَضيمةُ: طعامُ المَأْتَم، والوَضيمةُ، مثل الوَثيمةِ: الكلأُ المجتمع. والوَضيمةُ: القومُ ينزلون على القوم وهم قليل فيُحْسِنون إليهم ويُكْرِمونهم. الجوهري: قال ابن الأَعرابي الوَضْمةُ والوَضيمةُ صِرْمٌ من الناس يكون فيه مائتا إنْسانٍ أو ثلثمائةٍ. والوَضيمةُ: القومُ يقلّ عددُهم فينزلون على قوم؛ قال ابن بري: ومنه قول ابن أَبَّاق الدُّبَيْريّ: أَتَتْني من بني كعْبِ بنِ عَمْرٍو
وَضِيمتُهم لكَيْما يسأَلوني
ووضَم بنو فلانٍ على بني فلانٍ إذا حَلُّوا عليهم. ووَضَمَ القومُ وُضوماً: تجمَّعوا وتقارَبوا. والقومُ وَضْمةٌ واحدة، بالتسكين، أي جماعة متقاربة. وهم في وَضْمةٍ من الناس أي جماعة. وإنّ في جَفِيرِه لَوَضْمةً من نَبْل أي جماعة.
واسْتَوْضَمْتُ الرجلَ إذا ظَلمتَه واسْتَضَمْتَه.
وتَوضَّم الرجلُ المرأَةَ إذا وقع عليها.
وقال أَبو الخطاب الأَخفش: الوَضِيمُ ما بين الوُسْطى والبِنْصر. والأَوْضَمُ: موضع.

### Türkçe

**الوَضَم**: Üzerine et konulan, ağaçtan veya hasırdan olan her şey; onunla yerden korunulur; Ebû Zuğbe el-Hazrecî dedi, ve denildi ki: o, el-Huṭam el-Kaysî’nindir, ve denildi ki: o, Ruşeyd b. Rumeyḍ el-ʿAnazî’nindir:

Ben ne deve ne de koyun güdenim,
Ne de **وَضَم** sırtı üzerinde kasabım.

Ve bunun benzeri, başkasının sözü:
Doğru delikanlılar ve güzel yüzlüler,
Hiçbir şey için acı bulmazlar,
Âl el-Muġîre’dendirler; şahit olmazlar,
Kesimler yanında, **لَحْمَ الوَضَم**’a.

Çoğulu **أَوضامٌ**’dır. Ve meselde: “Şüphesiz göz, erkekleri kefenlerine yaklaştırır; develeri de **أَوضامِها**’sına.” Ve **أَوْضَم** eti ve **أَوْضَم** onun için: onu **الوَضَم** üzerine koydu. Ve **وَضَمه يَِمُه وَضْماً**: onun için bir **وَضَم** yaptı; ve es-Ṣıḥâḥ’ta: onu **الوَضَم** üzerine koydu. “Onları **وَضَم** üzerinde et olarak bıraktı”: onlara musallat oldu da onları zelil kıldı ve onlara acı verdi.

Ve **الوَضَمُ**: üzerine yemek konulup yenilen şey; Ruʾbe dedi:
**دَقّاً كدَقِّ الوَضَم المَرْفُوشِ**

Ve Ömer b. el-Haṭṭâb’ın, Allah ondan razı olsun, hadisinde: dedi ki: “Kadınlar ancak **وَضَم** üzerinde ettir; ancak ondan savulan müstesna.” Ebû ʿUbeyd dedi: el-Aṣmaʿî dedi: **الوَضَمُ** etin üzerine konulduğu tahta veya hasırdır; diyor ki: onlar zayıflıkta, o et gibidir; hiç kimseden menedemez, ancak ondan savulunur ve defedilir. Ebû Manṣûr dedi: ancak **الوَضَم** üzerindeki eti özellikle zikretti ve kadınları ona benzetti; çünkü Arapların bedevîlerinde âdeti şudur: mahallenin cemaatine bir deve boğazlandığında, onu taksim ederler; çok ağaç sökerler, onun bir kısmını bir kısmı üzerine **يوضم** ederler; et parçalanır ve onun üzerine konur; sonra eti kemiklerinden atılır ve **الوَضَم** üzerinde taksim için parça parça kesilir; ateş harlanır; koru düştüğünde, mahalleden dileyen kimse ateşin koru üzerinde bir şişten sonra bir şiş kızartır; hiç kimse bundan menedilmez; taksimler içine düştüğünde ve devedeki her ortak payını aldığında, onu **الوَضَم**’dan evine çevirir ve hiç kimse ona ilişmez; böylece kadınları ve onların taliplerine karşı az engel oluşlarını, **الوَضَم** üzerinde kaldığı müddetçe et ile benzetti. el-Kisâʾî dedi: ona bir **وَضَم** yaptığında “**وَضَمْتُه أَضِمُه**” dersin; eti onun üzerine koyduğunda “**أَوْضَمْتُه**” dersin.

Ve **الوَضيمةُ**: matem yemeği; ve **الوَضيمةُ**, **الوَثيمةِ** gibi: toplanmış otlaktır. Ve **الوَضيمةُ**: bir kavmin üzerine inen kavimdir; onlar azdır; onlara iyilik ederler ve onları ikram ederler. el-Cevherî: İbn el-Aʿrâbî dedi: **الوَضْمةُ** ve **الوَضيمةُ**, insanlardan bir topluluktur; onda iki yüz insan veya üç yüz olur. Ve **الوَضيمةُ**: sayıları az olan kavimdir; bir kavmin üzerine inerler; İbn Berrî dedi: ve ondandır İbn Ebbâḳ ed-Dubeyrî’nin sözü:
Bana Benî Kaʿb b. ʿAmr’dan geldi
Onların **وَضِيمتُهم**’i; ta ki benden istesinler diye.

Ve “Falan oğulları, falan oğulları üzerine **وضَم** etti” (denir), onların üzerine konakladıklarında. Ve **وَضَمَ القومُ وُضوماً**: toplandılar ve yaklaştılar. Ve kavim, sükûn ile, tek bir **وَضْمةٌ**’dir; yani birbirine yakın bir topluluk. Ve “Onlar insanlardan bir **وَضْمةٍ** içindedir” yani bir topluluk. Ve şüphesiz onun sadakında ok(lar)dan bir **وَضْمةً** vardır; yani bir topluluk.

Ve “**اسْتَوْضَمْتُ** adamı” (denir), ona zulmettiğimde; ve “**اسْتَضَمْتَه**”.

Ve “Adam, kadını **تَوضَّم** etti” (denir), onun üzerine düştüğünde.

Ebû’l-Ḫaṭṭâb el-Aḫfeş dedi: **الوَضِيمُ**, orta parmak ile yüzük parmağı arasındadır.

Ve **الأَوْضَمُ**: bir yerdir.
