# وضم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B6%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وضم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وضم

| ( *!الوَضَمُ ، مُحَرَّكَةً : مَا وَقِيْتَ بِهِ اللَّحْمَ عَنِ الأَرْضِ مِنْ خَشَبٍ أَوْ حَصِيرٍ ) ، وأَنِشَدَ الجَوْهَرِيُّ لِلْحُطَمِ القَيْسِيِّ : | لَسْتُ بِرَاعِي إِبِل وَلاَ غَنَمْ | وَلاَ بِجَزَّارٍ عَلى ظَهْرِ *!وَضَمْ | وَفيِ حَدِيث عُمَرَ ، رَضِىَ الله تعالى عَنْهُ : ( ( إِنَّ النِّسَاءَ لَحْمٌ عَلَى وَضَمٍ ، إِلاَّ مَاذُبَّ عَنْهُ ) ) ، قَالَ الأَصْمَعِيُّ : يَقُولُ : فَهُنَّ فِي الضَّعْفِ مِثْلُ ذِلكَ اللَّحْمِ ، لاَ يَمْتَنِعُ مِنْ أَحَدٍ ، إِلاَّ أَنْ يُذَبَّ عَنْهُ وَيُدْفَعَ . | ( ج : *!أَوْضَامٌ ، *!وَأَوْضِمَةُ ) ، وَمِنْهُ المَثَلُ : ( ( إِنَّ العَيْنَ تَدْنِي الرِّجَالَ مِنْ أَكْفَانِهَا ، وَالإِبلَ مِنْ *!أَوْضَامِهَا ) ) . | *!وَوَضَمَهُ ، كَوَعَدَهُ ) ، *!يَضِمُهُ *!وَضْماً : ( وَضَعَهُ عَلَيْهِ ) ، كَمَا فِي الصِّحَاحِ . | ( أَوْ ) *!وَضَمَهُ : ( عَمِلَ لَهُ *!وَضَماً ) ، عَنِ الكِسَائِيِّ ، كَمَا فِي المُحْكَمِ . | ( *!كَأَوْضَمَهُ ) ، كَمَا في الصِّحَاحِ ، ( *!وَأَوْضَمَ لَهُ ) ، عِنِ ابْنَ دُرَيْدٍ . | ( و ) مِنَ المَجَازِ : ( تَرَكَهُمْ لَحْماً عَلَى وَضَمٍ ) ) : إِذَا ( أَوْقَعَهُمْ ) ، وَفِي المُحْكَمِ : أَوْقَعَ بِهِمْ ( فَذَلَّلَهُمْ ، وَأَوْجَعَهُمْ ) ، وَفِي الأَسَاسِ : يُقَالُ : لَحْمٌ عَلىَ وَضَمٍ ، لِلذَّلِيل . قَلْتُ : وَمِنْهُ قَوْلُ الحَرِيرِيِّ : % ( وَأَبُو صِبْيَةٍ بَدَوْا % % مِثْلَ لَحْمٍ عَلَى وَضَمْ ) % | ( *!وَالوَضِيمَةُ : صِرْمٌ مِنَ النَّاسِ ) يَكُونُ ( فِيهِمْ مِئتَا إِنْسَانٍ أَوْ ثَلاَثُمِائةٍ ) ، نَقَلَهُ الجُوْهَرِيُّ ، عَنِ ابْنَ الأَعْرَابِيِّ . | قَالَ : ( و ) *!الوَضِيمَةُ أَيْضاً : ( القَوْمُ

القليلُ ، يَنْزِلون على قوْمٍ ) فيُحْسِنونَ إليهم ، ويُكْرِمونَهُمْ ، قال ابن بري : ومنه قول ابن أبَّاق الدُّبَيْرِيُّ : % ( أتَتْنِي مِنْ بني كعبِ بنِ عَمْرٍ و % *!وضِيمَتُهُمْ لِكَيْما يَسْأَلوني ) % | ( و ) *!الوَضِيمَةُ : ( طعامُ المأْتَمِ ) ، نقله الجوهري عن الفرَّاء . | ( و ) أيضا : ( شِبْهُ الوَثيمَةِ من الكَلأ ) المُجْتَمِعِ ، نقله الجوهري . | ( *!واسْتَوْضَمَهُ : ظَلَمَهُ ) واسْتَضَامَهُ ، نقله الجوهري ، وهو مجاز ، زاد الزمخشري : وجعله *!كَالوََضِم في الذُّلِّ . | ( و ) من المجاز : ( *!تَوَضَّمَهَا ) : إذا ( جَامَعَهَا ) ، وفي الصِّحاح والأساس : وَقَعَ عليها . | [ ] ومما يستدرك عليه : | *!الوَضَمُ ، مُحَرَّكَةً : مائدةُ الطَّعام . | وقولُهُم : الحَيُّ *!وَضْمَةٌ واحِدَةٌ بالتَّسْكينِ ، أي : جماعة متقاربة ، كما في الصِّحاح . | *!والوَضْمَةُ : صِرْمٌ من النَّاس ، *!كالوَضِيمَةِ ، نقله الجوهري ، عن ابن الأعرابي . | *!وَوَضَمَ بنو فُلان على بني فُلان : إذا حَلُّوا عليهم ، نقله الجوهري . | وَوَضَمَ القَوْمُ *!وُضُومًا : تجمَّعُوا . | وإنَّ في جَفِيرِهِ *!لَوَضْمَةً من نَبْلٍ ، أي : جماعةً . | وقال أبو الخطاب الأخفش : *!الوَضِيمُ : ما بين الوُسطى والبِنْصِرِ ، وقد ذكره المُصنِّف في   و ص م   وجعله بين البِنْصِر والخِنْصِر ، فأخطأ من وجهين . | *!والأوْضَمُ : موضعٌ .

### Türkçe

| ( **الوَضَمُ** , harekeli olarak: etin yeryüzünden korunması için onunla korunduğun şey; ağaçtan veya hasırdan ) , ve el-Cevherî, el-Ḥuṭam el-Ḳaysî’ye ait olarak inşâd etti: | İbil ve koyun güden değilim | ve bir kasap da değilim, bir **وَضَمْ** üstünde | ve Ömer’in, Allah Teâlâ ondan razı olsun, hadisinde: ( ( Şüphesiz kadınlar bir **وَضَمٍ** üzerindeki ettir; ancak ondan savunulan müstesna ) ) , el-Asma‘î dedi: “Şöyle diyor: Onlar zayıflıkta o et gibidir; hiç kimseden men‘ olunmaz; ancak ondan savunulup def‘ edilirse.” | ( çoğulu: **أَوْضَامٌ** , **وَأَوْضِمَةُ** ) , ve ondan mesel: ( ( Şüphesiz göz, erkekleri kefenlerinden yaklaştırır; develeri de **أَوْضَامِهَا**’sından ) ) . | **وَوَضَمَهُ** , **وَعَدَهُ** gibi) , **يَضِمُهُ** **وَضْماً**: ( onu onun üzerine koydu ) , Ṣıḥâḥ’ta olduğu gibi. | ( yahut ) **وَضَمَهُ**: ( ona bir **وَضَماً** yaptı ) , el-Kisâî’den; Muḥkem’de olduğu gibi. | ( **كَأَوْضَمَهُ** ) , Ṣıḥâḥ’ta olduğu gibi, ( **وَأَوْضَمَ لَهُ** ) , İbn Düreyd’den. | ( ve ) mecazdan: ( onları bir **وَضَمٍ** üzerinde et olarak bıraktı ) : ( onları yere serdiği ) zaman; Muḥkem’de: onlara ( onu ) yere serdi ( böylece onları zelil kıldı ve onlara acı verdi ); Esâs’ta: denir ki: zelil için “bir **وَضَمٍ** üzerinde et”. Dedim: ve ondan el-Ḥarîrî’nin sözü: % ( ve Ebû Ṣıbya göründüler % % bir **وَضَمْ** üzerinde et gibi ) % | ( **وَالوَضِيمَةُ**: insanlardan bir bölük ) olur; ( içlerinde iki yüz insan veya üç yüz ) bulunur; el-Cevherî bunu İbnü’l-A‘râbî’den nakletti. | Dedi: ( ve ) **الوَضِيمَةُ** ayrıca: ( az olan kavim; bir kavmin üzerine inerler ) de onlar kendilerine iyilik ederler ve onları ikram ederler; İbn Berrî dedi: ve ondan İbn Ebbâḳ ed-Dübeyrî’nin sözü: % ( Bana Benî Ka‘b b. ‘Amr’dan geldi ve % **وضِيمَتُهُمْ** ki bana sormasınlar diye ) % | ( ve ) **الوَضِيمَةُ**: ( matem yemeği ) ; el-Cevherî onu el-Ferrâ’dan nakletti. | ( ve ) ayrıca: ( otlaktan toplanmış olanın **الوَثيمَةِ** benzeri ) ; el-Cevherî nakletti. | ( **واسْتَوْضَمَهُ**: ona zulmetti ) ve **اسْتَضَامَهُ**; el-Cevherî nakletti; bu mecazdır; ez-Zemaḫşerî artırdı: onu zillette **كَالوََضِم** gibi kıldı. | ( ve ) mecazdan: ( **تَوَضَّمَهَا** ) : ( onunla cinsel ilişkide bulunduğu ) zaman; Ṣıḥâḥ ve Esâs’ta: onun üzerine vardı. | [ ] Ve ona istidrâk olunanlardan: | **الوَضَمُ** , harekeli olarak: yemek sofrası. | Ve onların sözü: “el-ḥayy **وَضْمَةٌ**” sükûn ile bir tanedir; yani: birbirine yakın bir topluluk; Ṣıḥâḥ’ta olduğu gibi. | **والوَضْمَةُ**: insanlardan bir bölük; **كالوَضِيمَةِ**; el-Cevherî onu İbnü’l-A‘râbî’den nakletti. | **وَوَضَمَ** Benû falan, Benû falanın üzerine: onların üzerine kondukları zaman; el-Cevherî nakletti. | Ve kavim **وُضُومًا** **وَوَضَمَ**: toplandılar. | Ve şüphesiz onun sadağında oktan bir **لَوَضْمَةً** vardır; yani: bir topluluk. | Ebû’l-Ḫaṭṭâb el-Aḫfeş dedi: **الوَضِيمُ**: orta parmak ile yüzük parmağı arasındaki şeydir; musannif onu و ص م’de zikretti ve onu yüzük parmağı ile serçe parmak arasına yaptı; böylece iki yönden hata etti. | **والأوْضَمُ**: bir yerdir. |
