# وطأ — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%A3/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B7%D8%A3/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وطأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%A3.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: وطأ

وَطِئَ
1 وَطِئَ ذ , aor. يَطَأُ; (S, K;) the و, falls out from the aor. of this verb, and from that of وَسِعَ, because they are transitive; for other verbs of the class فَعِلَ, having the aor. of the measure يَفْعَلُ, and the first radical letter infirm, are intransitive; and as these two differ from their class in being transitive, they are also made to differ in the aor.; (S;) or يَطَأُ was originally يَطِئُ, and therefore the و, falls out from it; (TA;) inf. n. وَطْءٌ, (TA) [and طِئَةٌ, q.v. infra]; and ↓ وطّأ, (K, but this has an intensive signification, MF;) and ↓ توطّأ (S, K) He trod; trod upon; (بِرِجْلِهِ with his foot; S) trod under foot; trampled upon: (S, K, TA:) or وَطِئَهُ signifies he pressed, or bore, upon him, or it, with his hand or his foot. (TA, in art. ثطأ.) [See also وَطْأَةٌ.] ― -b2- طه, at the commencement of the 20th ch. of the Kur, is read by some طَهْ, and said to be for طَأْ, (the ه being substituted for ء,) and to signify Tread upon the ground with the soles of both thy fect; because Mohammad raised one of his feet in prayer. (TA.) ― -b3- هُمْ يَطَؤُهُمُ الطَّرِيقُ (tropical:) They (i. e. the sons of such a one) sojourn, or encamp, near the road, so that its passengers tread upon them [i. e., became their guests]: (Sb, K:) a tropical phrase, in which الطريق is put for أَهْلُ الطَّرِيقِ; this being done to give greater force to the phrase, as it is one expressive of praise; for the road is a thing that is constant; whereas its passengers are sometimes upon it, and sometimes absent. (L.) [It means They are a people who take up their abode near the road in order that many passengers may enjoy their hospitality.] ― -b4- [See also طَرِيقٌ.] ― -b5- Of the same kind is the phrase أَخَذْنَا عَلَى الطَّرِيقِ الوَاطِئِ لِبَنِى فُلَانٍ (tropical:) [We look to the road whose passengers tread on (i. e., make themselves the guests of,) the sons of such a one]. (IJ.) ― -b6- So too, مَرَرْنَا بِقَوْمٍ مَوْطُوئِينَ بِالطَّرِيقِ (tropical:) [We passed by a people trod on (i. e., resorted to for their hospitality,) by the passengers of the road]. (IJ.) ― -b7- Also, يَا طَرِيقُ طَأْ بِنَا بَنِى فُلَانٍ (tropical:) O road, bring us near to [or, lit., make us to tread on, i. e., make us the guests of,] the sons of such a one ! (IJ.) ― -b8- وَطِئَ, (S, K,) aor, as above, (S,) Inivit feminam. (S, K.) ― -b9- وَطَأَ, inf. n. طِئَةٌ, (assumed tropical:) He trod under foot, and despised. Ex. نَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنْ طِئَةِ الذَّلِيلِ We put our trust in God for protection from the vile person's treading us under foot, and despising us. (Lh.) ― -b10- وَطَأَ and ↓ وطّأ (in MF's copy of the K واطأ) He prepared, and made plain, smooth, or soft. (K.) ― -b11- وَطَيْتُ; for وَطَأْتُ, is disallowed. (TA.) ― -b12- وَطُؤَ, aor. يَوْطُؤُ, inf. n. وطأ, [so in the TA: probably a mistake for وَطَآءَةٌ: see طِئَةٌ below:] He (a horse &c.) was, or became, easy to ride upon. (TA.) ― -b13- وَطُؤَ, aor. يَوْطُؤُ, inf. n. وَطَآءَةٌ (S, K) and وُطُوْءَةٌ (TA) and طَأَةٌ (TA, as from the K) [and, app., طِئَةٌ, q.v. infra], It (a place, S) was plain, level, smooth, soft, or easy to be travelled, or to walk, or ride or lie upon. (S, K, TA.) -A2- كُنْتُ أَطَأُ ذِكْرَهُ (assumed tropical:) I used to conceal the mention of him, or it. (TA, from a trad.)

2 وَطَّاَ See 1, in two places. ― -b2- وطّأ, inf. n. تُوْطِئَةٌ, He made plain, level, smooth, soft, or easy to be, travelled, or to walk or ride or lie upon. (S, K.) He made a beast of carriage easy to ride upon; trained, or broke, it (M, voce رَاضَ.) ― -b3- Also, (TA,) and ↓ توطّأ, (L,) He prepared (L, ubi supra, and TA,) a bed, or a chamber. (TA.) ― -b4- He arranged, or facilitated, an affair. (TA.) وَطَّيْتُ [for وَطَّأْتُ] is disallowed. (S.) ― -b5- وطّأ He (i. e. God) rendered a land plain, level, smooth, soft, or easy to walk or ride or lie upon. (TA.) ― -b6- Also, He (God,) rendered a land depressed. (K.) -A2- See 4.

وَاطَأَهُ عَلَى أَمْرٍ
3 وَاطَأَهُ عَلَى أَمْرٍ ذ , (AZ, S, K,) inf. n. مُوَاطَأَةٌ (S) and وِطَآءٌ; (TA;) and ↓ تواطأهُ and ↓ توطّأهُ; (K;) (tropical:) He agreed, or concurred, with him respecting a thing. (S, K.) The radical signification of واطأ is said to be He trod in the footsteps of another: and the signification of agreement is therefore figurative. (MF.) ― -b2- فُلَانٌ يُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِى (tropical:) [Such a one's name agrees, or is the same, with mine]. (S.) ― -b3- لِيُوَاطِئُوا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰه (tropical:) [That they may agree in the number of (the mouths) which God hath made sacred: Kur, ix. 37]. (S.) ― -b4- أَشَدُّ وِطَآءٌ, as some read, [in the Kur, lxxiii. 6,] signifies (tropical:) More, or most, suitable; (S;) [i. e., prayer, and the recitation of the Kur-لn]: but some read وَطْأً, in the sense of قِيَامًا: see نَاشِئَةٌ. (S, L.) See 4.

اوطأهُ غَيْرَهُ
4 اوطأهُ غَيْرَهُ ذ He made another to tread, or trample, upon him. (TA.) ― -b2- اوطأه فَرَسَهُ He made his horse to tread, or trample, upon him. (K, TA.) ― -b3- اوطأهُ الأرضَ He made him to tread upon the ground. (Msb.) ― -b4- أَوْطَؤُوهُمْ (assumed tropical:) They overcame them, or prevailed over them, in a contention, or dispute. (TA.) ― -b5- In a trad. it is said, that the pastors of the camels, and the shepherds, boasted, one party over the other, and the former overcame the latter (اوطؤوهم). (TA.) The verb is used in this sense because it originally signifies, with the annexed pronoun, they made (others) to tread, or trample, upon them: (K, TA:) for him with whom you wrestle or fight, and whom you throw down, you trample upon, and make to be trampled upon by others. (TA.) ― -b6- اوطأهُ العَشْوَةَ, (K,) and عَشْوَةً, (S, K,) He made him to pursue a course without being rightly directed. (K *, TA.) See art. عشو. ― -b7- اوطأ فِى الشِّعْرِ, (S, K,) inf. n. اِيطّآءٌ; (TA;) and اوطأ الشِّعْرَ, and فِيهِ ↓ واطأ, and ↓ وطّأهُ, and أَطَّأَهُ, and آطَأَهُ, (K,) in which last the و is changed into ا; (TA;) He repeated a rhyme in a poem, (S, K,) using the same word in the same sense: (Akh, K:) when the word is the same, but the meaning different, the repetition is not called ايطاء [but جِنَاسٌ تَامٌّ]. (TA.) This repetition (ايطاء) is deemed by Arabs a fault: or it is only deemed a fault if it occur two, or three, or more, times. (TA.)

5 تَوَطَّاَ See 1, 2, 3. ― -b2- تَوَطَّيْتُ for تَوَطَّأْتُ is incorrect. (S.) ― -b3- توطّأ He, or it, was, or became, prepared. (K.) [See also 8.]

تَوَاطَؤُوا
6 تَوَاطَؤُوا ذ (assumed tropical:) They agreed together. (S.) ― -b2- تواطؤوا عَلَيه (assumed tropical:) They agreed together, or concurred, respecting it. (TA.) [See 3.]

اِتَّطَأَ
8 اِتَّطَأَ ذ It was prepared, and became plain, smooth, or soft. (K.) [See also 5.] ― -b2- اِتَّطَأَ العِشَآءُ (in a trad.) The evening became completely dark: [or the period of nightfall fully came:] also read اِيتَطَى, accord. to the dial. of the tribe of Keys, and explained as signifying the period of nightfall came. The latter verb also signifies “ concurrence, or concord, and agreement, with another. ” (TA.) ― -b3- اِيتَطَأَ الشَّهْرُ [About half the month has elapsed]. This is said a day before the half, and a day after the half. (AZ.) ― -b4- اِتَّطَأَ, (as in the CK,) or اِيتَطَأَ, (as in a MS. copy of the K,) measure اِفْتَعَلَ [in the TA written اِسْتَطَأَ, which is doubtless a mistake,] It was right, and attained its full period; was perfect, or complete. (K.)

استوطأ
10 استوطأ ذ He found, or deemed, a thing plain, level, smooth, soft, or easy to walk or ride or lie upon. (K, TA.) ― -b2- He found, or deemed, the thing on which he rode smooth, soft, or easy to ride upon. (S.)

وَطْءٌ
وَطْءٌ ذ and ↓ وَطَآءٌ and ↓ مِيطَأٌ (measure مِفْعَلٌ, as shown in the TA; but in the CK, ميطَآءٌ;) Depressed land, or low ground, between eminences نِشَاز [in the CK نَشاز] and أَشْرَاف [in the CK اِشْراف]): (K:) نشاز, is pl. of نَشَزٌ, and اشراف is pl. of شَرَفٌ; and both signify “ eminences. ” (TA.)

طَأَةٌ
طَأَةٌ ذ : see طِئَةٌ.

طِئَةٌ
طِئَةٌ ذ and ↓ طَأَةٌ (in both of which the final ة is a substitute for the incipient و, S) and ↓ وَطَآءَةٌ (S, K) and ↓ وُطُوءَةٌ (K) Plainness, levelness, smoothness, softness, or state of being easy to walk or ride or lie upon. (S, K, TA.)

وَطْأَةٌ
وَطْأَةٌ ذ [A tread, or a treading. ― -b2- And hence,] (tropical:) A pressure; oppression; affliction; violence: (S, K:) or a vehement assault, or punishment; syn. أَخْذَةٌ شَدِيدَةٌ: (K:) also, a hostile expedition or engagement; battle, fight, or slaughter. (TA.) ― -b3- اللّٰهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ, in a trad., O God, make thy punishment of Mudar severe. (S, TA.) ― -b4- وَطِئَنَا العَدُوُّ وَطْأَةً شَدِيدً (tropical:) [The enemy assaulted, or punished, us with a very vehement assault, or punishment]. (TA.) آخِرُ وَطْأَةٍ وَطِئَهَا اللّٰهُ بِوَجٍّ, in a trad., (tropical:) The last assault, or conflict, which God caused to befall (the unbelievers was) in Wejj [a valley of Et-Tلïf]. (TA.) ― -b5- وَطْأَةٌ and ↓ مَوْطَأٌ (K) and ↓ مَوْطِئٌ (S, K) A place on which the sole of the foot is placed; a footstep, or footprint. (S, K.)

وَطَآءٌ
وَطَآءٌ ذ : see وِطَآءٌ, and وَطْءٌ.

وِطَآءٌ
وِطَآءٌ ذ (S, K) and ↓ وَطَآءٌ, (K,) the former is the word commonly known and approved; the latter disapproved by many; (TA;) The contr. of غِطَآءٌ (a covering); [what is placed, or spread, beneath one, to sit or lie upon]: (S, K:) pl. اوْطِئَةٌ. (TA, in art. خور.)

وَطِىْءٌ
وَطِىْءٌ ذ Plain, level, smooth, soft, or easy to be travelled, or to walk or ride or lie upon. (S, K, TA.) ― -b2- دَابَّةٌ وَطِىْءٌ (IAar) A beast easy to ride upon. (TA.) ― -b3- عَيْشٌ وَطِىْءٌ [An easy life]. (TA.) ― -b4- وَطِىْءُ الخُلُقِ Easy in nature, or dispositon. (TA.)

وَطَآءَةٌ
وَطَآءَةٌ ذ : see طِئَةٌ.

وُطُوْءَةٌ
وُطُوْءَةٌ ذ : see طِئَةٌ.

وَطِيْئَةٌ
وَطِيْئَةٌ ذ A certain kind of food, (S,) i. q. حَيْسَةٌ: (IAar:) or dates of which the stones are taken out, and which are kneaded with milk: or what is called أَقِط, with sugar: (K:) or a food of the Arabs, prepared with dates, which are put into a stone cooking-pot; then water is poured upon them, and clarified butter if there be any; (but no اقط is mixed up with them;) and then it is drunk, like حيسة: (T:) or it is like جَيْس; dates and اقط kneaded together with clarified butter: (ISh:) or a certain kind of food, also called وَطِىْءٌ; a thin عَصِيدَة: when it is thickened, it is called نَفِيتَة; when a little more thick, نَفِيثَة; when a little thicker, لَفِيتَة; and when so thick that it may be chewed, عصيدة. (El-Muffaddal.) ― -b2- Also, (as some say, TA,) A thing like [the kind of sack called] a غِرَارَة: (S:) or a غرارة containing dried meat (قَدِيد) and كَعْك (K) and other things: (TA:) ― -b3- أَخْرِجْ اِلَيْنَا ثَلَاثَ أُكَلٍ مِنْ وطيئةٍ Take forth and give us three cakes of bread from a غرارة. (S, TA, from a trad.) ― -b4- [See also وَاطِئَة and مُوَطَّأٌ.]

وَاطِئَةٌ
وَاطِئَةٌ ذ Fallen dates. (K.) An act. part. n. in the sense of a pass.: (K:) [such dates being so called] because they are trodden under foot. (TA.) Or [it is changed] from وَطَايَا, pl. of وَطِيْئَةٌ, [which is] from وَطَأَ; [and such dates are] so called because their owner has despised them, or trampled upon them, (ذللّها,) and spread them about, for those who may take them; wherefore they are not included in the conjectural estimate of the produce of the tree [made by the collector of the legal alms]. (TA.) ― -b2- وَطَأَةٌ (K) [pl. of واطِئٌ] and واطِئَةٌ (S, K) Travellers; wayfarers: (S, K:) so called from their treading the road. (S.)

لَا يُتَوَضَّأُ مِنْ مَوْطَاـٍ
لَا يُتَوَضَّأُ مِنْ مَوْطَاـٍ ذ One is not to perform وضوء (i. e., to repeat it,) on account of treading on filth in the road: but this does not mean that one is not to wash off the filth. (TA, from a trad.) ― -b2- See وَطْأَةٌ.

مَوْطِئٌ
مَوْطِئٌ ذ : see وَطْأَةٌ.

مِيطَأٌ
مِيطَأٌ ذ : see وَطْءٌ.

آثَارٌ مَوْطُوْءَةٌ
آثَارٌ مَوْطُوْءَةٌ ذ (in a trad. respecting destiny) Tracks trodden [as it were] by past predestined events, good and evil. (TA, from a trad.)

مُوَطَّأُ الأَكْنَافِ
مُوَطَّأُ الأَكْنَافِ ذ , (K,) and الاكناف ↓ وَطِىْءُ, (TA,) A man of easy nature, or disposition, generous, and very hospitable: or one in whose vicinity his companion is possessed of power, authority, or dignity; not harmed, nor inconveniently situated. (K.) ― -b2- اللّٰهُمَّ اجْعَلْهُ مُوَطَّأَ العَقِبِ (assumed tropical:) O God, make him to be (a Sultلn, followed by many dependants, and) one whose heels shall be trod upon: (K *, TA:) an imprecation, occurring in a trad. respecting a man who had been secretly informed against to 'Omar, who said this with reference to the informer if a liar. (TA.)

### Türkçe

**وَطِئَ**
1 **وَطِئَ** ذ, muzârîsi **يَطَأُ**; (S, K;) bu fiilin muzârîsinden ve **وَسِعَ**’ın muzârîsinden **و** düşer; çünkü bunlar geçişlidir; zira **فَعِلَ** babından olup muzârîsi **يَفْعَلُ** vezninde gelen ve birinci kök harfi illetli olan diğer fiiller geçişsizdir; bu ikisi sınıflarından geçişli olmakla ayrıldıkları gibi muzârîde de ayrılmaları sağlanmıştır; (S;) yahut **يَطَأُ** aslında **يَطِئُ** idi; bu yüzden ondan **و** düşer; (TA;) mastarı **وَطْءٌ**, (TA) [ve **طِئَةٌ**, aşağıda bk.]; ve ↓ **وطّأ**, (K, fakat bunun şiddet (mübalağa) anlamı vardır, MF;) ve ↓ **توطّأ** (S, K) O çiğnedi; üzerine bastı; ( **بِرِجْلِهِ** ayağıyla; S) ayak altında çiğnedi; ezdi: (S, K, TA:) yahut **وَطِئَهُ** “eliyle veya ayağıyla onun üzerine bastırdı, yahut ona yük bindirdi” demektir. (TA, madde **ثطأ**’da.) [Ayrıca **وَطْأَةٌ**’ye de bk.] — -b2- **طه**, Kur’ân’ın 20. sûresinin başında, bazılarınca **طَهْ** diye okunur ve **طَأْ** yerine olduğu söylenir ( **ه**’nin **ء** yerine geçirilmesiyle) ve “iki ayağının tabanlarıyla yere bas” anlamına geldiği söylenir; çünkü Muhammed namazda ayaklarından birini kaldırmıştı. (TA.) — -b3- **هُمْ يَطَؤُهُمُ الطَّرِيقُ** (mecaz:) Onlar (yani falancanın oğulları) yolun yakınında konaklarlar yahut ordugâh kurarlar; öyle ki onun yolcuları onların üzerine basar [yani onların misafiri olur]: (Sb, K:) **الطَّرِيقُ**’in **أَهْلُ الطَّرِيقِ** yerine konulduğu mecaz bir ibaredir; bu, ibareye daha büyük kuvvet vermek için yapılmıştır; çünkü bu, övgü ifade eden bir ibaredir; zira yol sabit bir şeydir; hâlbuki yolcular bazen onun üzerindedir, bazen yoktur. (L.) — -b4- [Ayrıca **طَرِيقٌ**’a da bk.] — -b5- Bunun benzeri ibare: **أَخَذْنَا عَلَى الطَّرِيقِ الوَاطِئِ لِبَنِى فُلَانٍ** (mecaz:) [Falancanın oğullarının yolcularının üzerine bastığı (yani kendilerini misafir kıldığı) yola yöneldik]. (IJ.) — -b6- Yine: **مَرَرْنَا بِقَوْمٍ مَوْطُوئِينَ بِالطَّرِيقِ** (mecaz:) [Yolun yolcuları tarafından üzerine basılan (yani misafirlik için kendilerine gidilen) bir kavme uğradık]. (IJ.) — -b7- Ayrıca: **يَا طَرِيقُ طَأْ بِنَا بَنِى فُلَانٍ** (mecaz:) Ey yol, bizi falancanın oğullarına yaklaştır [yahut lafzen: onların üzerine bastır; yani bizi onların misafiri kıl]! (IJ.) — -b8- **وَطِئَ**, (S, K,) muzârîsi yukarıdaki gibi, (S,) “kadına girdi.” (S, K.) — -b9- **وَطَأَ**, mastarı **طِئَةٌ**, (varsayılan mecaz:) Ayak altında çiğnedi ve hor gördü. Ör. **نَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنْ طِئَةِ الذَّلِيلِ** “Aşağı kimsenin bizi ayak altında çiğnemesinden ve hor görmesinden Allah’a sığınırız.” (Lh.) — -b10- **وَطَأَ** ve ↓ **وطّأ** (MF’nin K nüshasında **واطأ**) O hazırladı ve düz, pürüzsüz yahut yumuşak yaptı. (K.) — -b11- **وَطَيْتُ**; **وَطَأْتُ** yerine, caiz görülmez. (TA.) — -b12- **وَطُؤَ**, muzârîsi **يَوْطُؤُ**, mastarı **وطأ**, [TA’da böyle: muhtemelen **وَطَآءَةٌ** yerine bir hatadır: aşağıda **طِئَةٌ**’ye bk:] O (at vb.) binilmesi kolay oldu. (TA.) — -b13- **وَطُؤَ**, muzârîsi **يَوْطُؤُ**, mastarı **وَطَآءَةٌ** (S, K) ve **وُطُوْءَةٌ** (TA) ve **طَأَةٌ** (TA, K’dan olarak) [ve görünüşe göre **طِئَةٌ**, aşağıda bk.], O (bir yer; S) düz, seviyeli, pürüzsüz, yumuşak oldu yahut üzerinde yolculuk etmek, yürümek, binmek veya yatmak kolay oldu. (S, K, TA.) -A2- **كُنْتُ أَطَأُ ذِكْرَهُ** (varsayılan mecaz:) Onun yahut onunla ilgili şeyin anılmasını gizlerdim. (TA, bir rivayetten.)

2 **وَطَّاَ**: 1’e iki yerde bk. — -b2- **وطّأ**, mastarı **تُوْطِئَةٌ**, O, üzerinde yolculuk edilmesini yahut yürünmesini, binilmesini veya yatılmasını düz, seviyeli, pürüzsüz, yumuşak yahut kolay kıldı. (S, K.) Bir binek hayvanını binilmesi kolay kıldı; onu terbiye etti yahut alıştırdı. (M, **رَاضَ** maddesinde.) — -b3- Ayrıca, (TA,) ve ↓ **توطّأ**, (L,) O hazırladı (L, yukarıdaki yerde, ve TA,) bir döşeği yahut bir odayı. (TA.) — -b4- Bir işi düzenledi yahut kolaylaştırdı. (TA.) **وَطَّيْتُ** [**وَطَّأْتُ** yerine] caiz görülmez. (S.) — -b5- **وطّأ** O (yani Allah) bir yeri düz, seviyeli, pürüzsüz, yumuşak yahut üzerinde yürümeyi, binmeyi veya yatmayı kolay kıldı. (TA.) — -b6- Ayrıca, O (Allah) bir yeri çökük kıldı. (K.) -A2- 4’e bk.

**وَاطَأَهُ عَلَى أَمْرٍ**
3 **وَاطَأَهُ عَلَى أَمْرٍ** ذ, (AZ, S, K,) mastarı **مُوَاطَأَةٌ** (S) ve **وِطَآءٌ**; (TA;) ve ↓ **تواطأهُ** ve ↓ **توطّأهُ**; (K;) (mecaz:) Bir şey hakkında onunla anlaştı yahut mutabık kaldı. (S, K.) **واطأ**’nın kök anlamının “başkasının ayak izlerine basmak” olduğu söylenir; bu sebeple anlaşma anlamı mecazdır. (MF.) — -b2- **فُلَانٌ يُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِى** (mecaz:) [Falancanın adı benim adımla uyuşur yahut aynıdır]. (S.) — -b3- **لِيُوَاطِئُوا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰه** (mecaz:) [Allah’ın haram kıldığı (ayların) sayısına uysunlar diye: Kur’ân, 9:37]. (S.) — -b4- **أَشَدُّ وِطَآءٌ**, bazıların okuduğu üzere, [Kur’ân, 73:6’da] (mecaz:) Daha uygun yahut en uygun demektir; (S;) [yani namaz ve Kur’ân kıraati]: fakat bazıları **وَطْأً** diye okur, **قِيَامًا** anlamında: **نَاشِئَةٌ**’ye bk. (S, L.) 4’e bk.

**اوطأهُ غَيْرَهُ**
4 **اوطأهُ غَيْرَهُ** ذ O, bir başkasını onun üzerine basar yahut çiğner kıldı. (TA.) — -b2- **اوطأه فَرَسَهُ** O, atını onun üzerine basar yahut çiğner kıldı. (K, TA.) — -b3- **اوطأهُ الأرضَ** O, onu yere basar kıldı. (Msb.) — -b4- **أَوْطَؤُوهُمْ** (varsayılan mecaz:) Onları bir çekişmede yahut tartışmada yendiler yahut onlara üstün geldiler. (TA.) — -b5- Bir rivayette, deve çobanları ile koyun çobanlarının birbirlerine karşı övündükleri, bir tarafın diğerine üstün geldiği ve birincilerin ikincileri yendiği (**اوطؤوهم**) söylenir. (TA.) Fiil bu anlamda kullanılır; çünkü aslında bitişik zamirle “(başkalarını) onların üzerine bastırdılar yahut çiğnettiler” demektir: (K, TA:) zira güreştiğin yahut dövüştüğün ve yere attığın kimseyi çiğnersin ve başkalarına da onu çiğnetirsin. (TA.) — -b6- **اوطأهُ العَشْوَةَ**, (K,) ve **عَشْوَةً**, (S, K,) O, onu doğru yola yöneltilmeksizin bir yol tutmaya sevk etti. (K*, TA.) **عشو** maddesine bk. — -b7- **اوطأ فِى الشِّعْرِ**, (S, K,) mastarı **اِيطّآءٌ**; (TA;) ve **اوطأ الشِّعْرَ**, ve **فِيهِ** ↓ **واطأ**, ve ↓ **وطّأهُ**, ve **أَطَّأَهُ**, ve **آطَأَهُ**, (K,) ki sonuncusunda **و**, **ا**’ya çevrilmiştir; (TA;) O, bir şiirde kafiyeyi tekrar etti; (S, K;) aynı kelimeyi aynı anlamda kullanarak: (Akh, K:) kelime aynı olup anlam farklı olursa bu tekrar **ايطاء** diye adlandırılmaz [bilakis **جِنَاسٌ تَامٌّ**’dır]. (TA.) Bu tekrar (**ايطاء**) Araplarca bir kusur sayılır: yahut ancak iki, üç veya daha fazla defa vuku bulursa kusur sayılır. (TA.)

5 **تَوَطَّاَ**: 1, 2, 3’e bk. — -b2- **تَوَطَّيْتُ** **تَوَطَّأْتُ** yerine yanlıştır. (S.) — -b3- **توطّأ** O yahut o şey hazırlandı yahut hazırlanmış oldu. (K.) [Ayrıca 8’e de bk.]

**تَوَاطَؤُوا**
6 **تَوَاطَؤُوا** ذ (varsayılan mecaz:) Birlikte anlaştılar. (S.) — -b2- **تواطؤوا عَلَيه** (varsayılan mecaz:) Onun hakkında birlikte anlaştılar yahut mutabık kaldılar. (TA.) [3’e bk.]

**اِتَّطَأَ**
8 **اِتَّطَأَ** ذ O hazırlandı ve düz, pürüzsüz yahut yumuşak oldu. (K.) [Ayrıca 5’e de bk.] — -b2- **اِتَّطَأَ العِشَآءُ** (bir rivayette) Akşam tamamen karardı: [yahut alacakaranlık vakti bütünüyle geldi:] ayrıca **اِيتَطَى** diye de okunur; **قيس** kabilesinin lehçesine göre; ve alacakaranlık vaktinin geldiği şeklinde açıklanır. Bu ikinci fiil ayrıca “başkasıyla uyuşma, uygunluk ve anlaşma” anlamına da gelir. (TA.) — -b3- **اِيتَطَأَ الشَّهْرُ** [Ayın yarısı geçti]. Bu, yarıdan bir gün önce ve yarıdan bir gün sonra söylenir. (AZ.) — -b4- **اِتَّطَأَ**, (CK’deki gibi,) yahut **اِيتَطَأَ**, (K’nın bir yazma nüshasında olduğu gibi,) vezni **اِفْتَعَلَ** [TA’da **اِسْتَطَأَ** yazılmıştır ki şüphesiz hatadır,] O doğru oldu ve tam vaktine ulaştı; mükemmel yahut tamam oldu. (K.)

**استوطأ**
10 **استوطأ** ذ O, bir şeyi düz, seviyeli, pürüzsüz, yumuşak yahut üzerinde yürümeyi, binmeyi veya yatmayı kolay buldu yahut öyle saydı. (K, TA.) — -b2- Üzerine bindiği şeyi pürüzsüz, yumuşak yahut binilmesi kolay buldu yahut öyle saydı. (S.)

**وَطْءٌ**
**وَطْءٌ** ذ ve ↓ **وَطَآءٌ** ve ↓ **مِيطَأٌ** (vezni **مِفْعَلٌ**, TA’da gösterildiği üzere; fakat CK’de **ميطَآءٌ**;) **نِشَاز** [CK’de **نَشاز**] ve **أَشْرَاف** [CK’de **اِشْراف**] denilen yükseltiler arasında çökük arazi yahut alçak yer: (K:) **نشاز**, **نَشَزٌ**’ün çoğuludur; **اشراف** da **شَرَفٌ**’ün çoğuludur; ikisi de “yükseltiler” demektir. (TA.)

**طَأَةٌ**
**طَأَةٌ** ذ: **طِئَةٌ**’ye bk.

**طِئَةٌ**
**طِئَةٌ** ذ ve ↓ **طَأَةٌ** (ikisinde de sondaki **ة**, başlangıçtaki **و**’nun yerine geçmiştir, S) ve ↓ **وَطَآءَةٌ** (S, K) ve ↓ **وُطُوءَةٌ** (K) Düzlük, seviyelilik, pürüzsüzlük, yumuşaklık yahut üzerinde yürümeyi, binmeyi veya yatmayı kolay olma hâli. (S, K, TA.)

**وَطْأَةٌ**
**وَطْأَةٌ** ذ [Bir basış yahut basma. — -b2- Ve buradan,] (mecaz:) Bir baskı; zulüm; sıkıntı; şiddet: (S, K:) yahut şiddetli bir saldırı yahut ceza; eş anlamlısı **أَخْذَةٌ شَدِيدَةٌ**: (K:) ayrıca düşmanca bir sefer yahut çarpışma; savaş, dövüş yahut katliam. (TA.) — -b3- **اللّٰهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ**, bir rivayette: Ey Allah, Mudar’a cezanı şiddetli kıl. (S, TA.) — -b4- **وَطِئَنَا العَدُوُّ وَطْأَةً شَدِيدً** (mecaz:) [Düşman bize çok şiddetli bir saldırıyla saldırdı yahut çok şiddetli bir cezayla cezalandırdı]. (TA.) **آخِرُ وَطْأَةٍ وَطِئَهَا اللّٰهُ بِوَجٍّ**, bir rivayette, (mecaz:) Allah’ın (kâfirlere) isabet ettirdiği son saldırı yahut çarpışma Wejj’de idi [Et-Tâif’in bir vadisi]. (TA.) — -b5- **وَطْأَةٌ** ve ↓ **مَوْطَأٌ** (K) ve ↓ **مَوْطِئٌ** (S, K) Ayağın tabanının konduğu yer; bir ayak izi yahut ayak basma izi. (S, K.)

**وَطَآءٌ**
**وَطَآءٌ** ذ: **وِطَآءٌ**’a ve **وَطْءٌ**’e bk.

**وِطَآءٌ**
**وِطَآءٌ** ذ (S, K) ve ↓ **وَطَآءٌ**, (K,) birincisi yaygınca bilinen ve kabul edilen kelimedir; ikincisi birçoklarınca hoş görülmez; (TA;) **غِطَآءٌ**’un zıddı (örtü); [kişinin üzerine oturması yahut yatması için altına konulan yahut serilen şey]: (S, K:) çoğulu **اوْطِئَةٌ**. (TA, **خور** maddesinde.)

**وَطِىْءٌ**
**وَطِىْءٌ** ذ Düz, seviyeli, pürüzsüz, yumuşak yahut üzerinde yolculuk etmeye, yürümeye, binmeye veya yatmaya elverişli. (S, K, TA.) — -b2- **دَابَّةٌ وَطِىْءٌ** (IAar) Binilmesi kolay bir binek hayvanı. (TA.) — -b3- **عَيْشٌ وَطِىْءٌ** [Kolay bir hayat]. (TA.) — -b4- **وَطِىْءُ الخُلُقِ** Tabiatça yahut huyca yumuşak/kolay. (TA.)

**وَطَآءَةٌ**
**وَطَآءَةٌ** ذ: **طِئَةٌ**’ye bk.

**وُطُوْءَةٌ**
**وُطُوْءَةٌ** ذ: **طِئَةٌ**’ye bk.

**وَطِيْئَةٌ**
**وَطِيْئَةٌ** ذ Belli bir yiyecek türü, (S,) **حَيْسَةٌ** ile aynı: (IAar:) yahut çekirdekleri çıkarılmış hurmaların sütle yoğrulması: yahut **أَقِط** denilen şeyin şekerle (karıştırılması): (K:) yahut Arapların bir yiyeceği; hurmalar taş bir pişirme kabına konur; sonra üzerlerine su dökülür ve varsa sade yağ; (fakat onlara **اقط** karıştırılmaz;) sonra **حيسة** gibi içilir: (T:) yahut **جَيْس** gibidir; hurma ve **اقط** sade yağla yoğrulur: (ISh:) yahut belli bir yiyecek türü; **وَطِىْءٌ** da denir; ince bir **عَصِيدَة**: koyulaştırılınca **نَفِيتَة** denir; biraz daha koyu olunca **نَفِيثَة**; biraz daha koyu olunca **لَفِيتَة**; çiğnenebilecek kadar koyu olunca **عصيدة**. (El-Muffaddal.) — -b2- Ayrıca, (bazılarının dediğine göre, TA,) [**غِرَارَة** denilen çuval türü] gibi bir şey: (S:) yahut içinde kurutulmuş et (**قَدِيد**) ve **كَعْك** (K) ve başka şeyler bulunan bir **غرارة**: (TA:) — -b3- **أَخْرِجْ اِلَيْنَا ثَلَاثَ أُكَلٍ مِنْ وطيئةٍ** “Bize bir **غرارة**’dan üç ekmek çöreği çıkarıp ver.” (S, TA, bir rivayetten.) — -b4- [Ayrıca **وَاطِئَة** ve **مُوَطَّأٌ**’a da bk.]

**وَاطِئَةٌ**
**وَاطِئَةٌ** ذ Düşmüş hurmalar. (K.) Pasif anlamında bir ism-i fâildir: (K:) [bu hurmalar böyle adlandırılmıştır] çünkü ayak altında çiğnenirler. (TA.) Yahut [kelime] **وَطَايَا**’dan ( **وَطِيْئَةٌ**’nin çoğulu) değiştirilmiştir; [**وَطِيْئَةٌ**] **وَطَأَ**’dan gelir; [bu hurmalar] böyle adlandırılmıştır çünkü sahibi onları hor görmüş yahut çiğnemiştir (**ذللّها**) ve onları, alacak kimseler için etrafa yaymıştır; bu sebeple ağaç ürününün [zekât memurunca yapılan] tahminî miktar hesabına dâhil edilmezler. (TA.) — -b2- **وَطَأَةٌ** (K) [**واطِئٌ**’in çoğulu] ve **واطِئَةٌ** (S, K) Yolcular; seyyahlar: (S, K:) yola basmalarından dolayı böyle adlandırılmışlardır. (S.)

**لَا يُتَوَضَّأُ مِنْ مَوْطَاـٍ**
**لَا يُتَوَضَّأُ مِنْ مَوْطَاـٍ** ذ Yolda pisliğe basmak sebebiyle **وضوء** alınmaz (yani tekrar edilmez): fakat bu, pisliğin yıkanmayacağı anlamına gelmez. (TA, bir rivayetten.) — -b2- **وَطْأَةٌ**’ye bk.

**مَوْطِئٌ**
**مَوْطِئٌ** ذ: **وَطْأَةٌ**’ye bk.

**مِيطَأٌ**
**مِيطَأٌ** ذ: **وَطْءٌ**’e bk.

**آثَارٌ مَوْطُوْءَةٌ**
**آثَارٌ مَوْطُوْءَةٌ** ذ (kader hakkında bir rivayette) Geçmiş takdir edilmiş olayların, hayır ve şerrin, [sanki] çiğnediği izler. (TA, bir rivayetten.)

**مُوَطَّأُ الأَكْنَافِ**
**مُوَطَّأُ الأَكْنَافِ** ذ, (K,) ve **الاكناف** ↓ **وَطِىْءُ**, (TA,) Tabiatı yahut huyu kolay olan; cömert ve çok misafirperver bir adam: yahut yakınında bulunan kimsenin güç, otorite yahut itibara sahip olduğu; zarar görmeyen ve sıkıntıya düşmeyen (kimse). (K.) — -b2- **اللّٰهُمَّ اجْعَلْهُ مُوَطَّأَ العَقِبِ** (varsayılan mecaz:) Ey Allah, onu (çok tâbii olan bir sultan olarak) topuklarına basılan kimse kıl: (K*, TA:) bir rivayette geçen bir bedduadır; gizlice Ömer’e bir adamı ihbar eden kimse hakkında; Ömer bunu, eğer ihbarcı yalancı ise, ona yönelik olarak söylemiştir. (TA.)
