# وطأ — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%A3/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B7%D8%A3/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وطأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%A3.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: وطأ

وطِئْتُ الشيءَ برِجلي وطأً، ووطيءَ الرجُلُ امرأتَهُ، يطَأُ فيها. وقد تَوَطَّأتُهُ برجلي، ولا تقل تَوَطَّيْتُهُ. والواطِئَةُ الذين في الحديث، هم السابلَةُ، سمُّوا بذلك لوطْئِهِمُ الطريقَ. ووَطُؤَ الموضع يوطَؤُ وَطاءةً، أي صار وطيئاً. ووطَّأْتُهُ أنا توطِئَةً، ولا تقل وَطَّيْتُ. وفلانٌ قد استوطأَ المركبَ، أي وجده وطيئاً. وشيءٌ وَطيءٌ: بيِّن الوَطاءةِ والطِئَةِ والطَأَةِ. قال الكميت:
أغْشى المكارهَ أحياناً ويحْمِلُنـيمنه على وَطَأَةٍ والدهرُ ذو نُوَبِ
أي على حالٍ ليِّنةٍ. ويُروى على طِئَةٍ، وهما بمعنًى. والوطْأَةُ: موضع القدم، وهي أيضاً كالضغطَةِ. وفي الحديث: "اللهمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ على مُضَرَ". والوِطاءُ: خلاف الغطاءِ. والوَطيئَةُ على فعيلةٍ: شيءٌ كالغِرارةِ. والوَطيئَةُ أيضاً: ضربٌ من الطعام. وأوطَأْتُهُ الشيءَ فوَطِئَهُ، يقال: من أوْطَأَكَ عشوةً. أبو زيد: واطَأْتُهُ على الأمر مواطَأَةً، إذا وافقته من الوِفاقِ، وفلانٌ يُواطيءُ اسمه اسمي. وتَواطَؤوا عليه. أي توافقوا. قال الأخفش في قوله تعالى: "ليُواطِئوا عِدَّةَ ما حرَّمَ الله": هو من واطَأْتُ، قال: ومثلها قوله: "هي أشدُّ وِطاءً، بالمدِّ أي مُواطَأَةً، وقرئ: "أشدُّ وطْئاً" أي قياماً. وتَوَطَّأْتُهُ بقدمي مثل وطئتُهُ. وهذا موطئُ قدمكَ. والإيطاءُ في الشعرِ: إعادة القافية.

### Türkçe

**وطِئْتُ** şeyi ayağımla **وطأً** (çiğneme) ile çiğnedim; ve adam karısını **وطيءَ** etti; onda **يطَأُ** (cinsel birleşmede bulunur). Ve onu ayağımla **تَوَطَّأتُهُ**; **تَوَطَّيْتُهُ** deme. Hadisteki **الواطِئَةُ** ise, onlar yoldan geçenlerdir; yolu çiğnemelerinden dolayı böyle adlandırıldılar. Mekân **وَطُؤَ** olur, **يوطَؤُ** **وَطاءةً**; yani **وطيئاً** (yumuşak/kolay basılır) oldu. Ben onu **وطَّأْتُهُ** **توطِئَةً** (yumuşattım/kolaylaştırdım); **وَطَّيْتُ** deme. Ve falan kimse biniti **استوطأَ**; yani onu **وطيئاً** (yumuşak/kolay) buldu. Ve **وَطيءٌ** bir şey: **الوَطاءةِ** ve **الطِئَةِ** ve **الطَأَةِ** (yumuşaklık/kolaylık) bakımından apaçıktır. Kümeyt dedi ki:
أغْشى المكارهَ أحياناً ويحْمِلُنـيمنه على وَطَأَةٍ والدهرُ ذو نُوَبِ
Yani yumuşak bir hâl üzere. **طِئَةٍ** üzere de rivayet edilir; ikisi de bir mânâdadır. **الوطْأَةُ**: ayağın yeri; o ayrıca bir sıkıştırma gibidir. Hadiste: “Allah’ım, **وَطْأَتَكَ**’ni Mudar üzerine şiddetlendir.” **الوِطاءُ**: **الغطاءِ**’ın zıddıdır. **الوَطيئَةُ** (فعيلة vezni üzere): **الغِرارةِ** gibi bir şeydir. **الوَطيئَةُ** ayrıca: yemeğin bir türüdür. Ona şeyi **أوطَأْتُهُ** de, o da onu **وَطِئَهُ** (çiğnedi); “Sana bir **عشوةً** (körlemesine) **أوْطَأَكَ** kimse” denir. Ebû Zeyd: İş üzerinde onunla **واطَأْتُهُ** **مواطَأَةً** (mutabakat) ettim; onu **الوِفاقِ**tan (uyuşmadan) olarak uygun bulduğumda. Ve falan kimse, adı benim adıma **يُواطيءُ** (uyar). Ve onun üzerinde **تَواطَؤوا**; yani uyuştular. Ahfeş, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında: “**ليُواطِئوا** Allah’ın haram kıldığı sayıya **عِدَّةَ**”; bu, **واطَأْتُ**’tendir, dedi. Dedi ki: Bunun benzeri O’nun sözü: “O, daha şiddetli **وِطاءً**dır”; med ile, yani **مُواطَأَةً**. Ve “**أشدُّ وطْئاً**” diye de okunmuştur; yani kıyam (ayakta durma) bakımından. Onu ayağımla **تَوَطَّأْتُهُ**, **وطئتُهُ** gibi. Ve bu, senin ayağının **موطئُ**’idir. Şiirde **الإيطاءُ**: kafiyeyi yeniden getirmektir.
