# وطب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B7%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وطب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وطب

الوطب: سقاء اللبن زاد في الصحاح: خاصة. وفي مجمع البحار، وغيره: الوطب: الرق الذي يكون فيه السمن واللبن، وهو جلد الجذع محركة، فما فوقه. قاله ابن السكيت، قال: ويقال لجلد الرضيع الذي يجعل في اللبن: شكوة، ولجلد الفطيم: بدرة، ويقال لمثل الشكوة مما يكون فيه السمن: عكة، ولمثل البدرة: المسأد. وج الوطب في القلة: أوطب، والكثير وطاب قال امرؤ القيس:

  وأفلتهن علباء جـريضـا                      فلو أدركنه صفر الوطاب وسيأتي قريبا؛ وأوطاب شاذ في فعل بالفتح. وتساهلوا في المعتل منه، كأوهام وأسياف، ونحوهما. وجج، أي: جمع الجمع أواطب، جمع أوطب، كأكالب في أكلب. من المجاز: الوطب: الرجل الجافي. الثدي العظيم، تشبيها بوطب اللبن. والوطباء: المرأة العظيمة الثدي كأنها ذات وطب، أي: تحمل وطبا من اللبن. يقال للرجل: صفرت وطابه، أي: إذا مات، أو قتل. وقيل: إنهم يعنون بذلك خروج دمه من جسده. وقيل: معنى صفر الوطاب: خلا أساقيه من الألبان التي تحقن بها، لأن نعمه أغير عليها، فلم يبق له حلوبة؛ وقال تأبط شرا:
  أقول للحيان وقد صفـرت لـهـم                      وطابي ويومي ضيق الحجر معور جعل روحه بمنزلة اللبن الذي في الوطاب، وجعل الوطب بمنزلة الجسد، فصا خلو الجسد من الروح كخلو الوطب من اللبن. والطبة، بالتخفيف: القطعة المرتفعة، أ المستديرة من الأدم لغة في الطبة وقال ابن سيده: لا أدري أهو محذوف الفاء، أم محذوف اللام، فإن كان محذوف الفاء، فهو من الوطب، وإن كان محذوف اللام، فهو من: طبيت، وطبوت؛ أي: دعوت. والمعروف: الطبة، بالتشديد، وقد تقدم في موضعه. وفي حديث عبد الله بن بسر:  نزل رسول الله، صلى الله عليه وسلم، على أبي، فقربنا إليه طعاما، وجاءه بوطبة، فأكل منها  هكذا في كتاب أبي مسعود الدمشقي وأبي بكر البرقاني. قال النضر: الوطبة: الحيس، يجمع بين التمر والأقط والسمن. ونقله عن شعبة، على الصحة، بالواو. ورواه الحميدي في كتاب مسلم بالراء، وهو تصحيف وفي أخرى:  بوطيئة في باب الهمزة، وقال: هي طعام يتخذ من التمر، كالحيس. ويروى بالباء الموحة. وقيل: هو تصحيف.

### Türkçe

**الوطب**: süt kırbası. **الصحاح**’ta ziyade etti: özellikle. **مجمع البحار**’da ve başkasında: **الوطب**: içinde sade yağ ve süt bulunan **الرق**; o, **الجذع**’ın derisidir, harekeli; ve onun üstü. Bunu İbnü’s-Sikkît söyledi; dedi ki: Sütte yapılan emzik çocuğunun derisine: **شكوة** denir; sütten kesilmişin derisine: **بدرة**; **شكوة** benzeri olup içinde sade yağ bulunan şeye: **عكة**; **بدرة** benzeri olana: **المسأد** denir. **الوطب**’un azlıkta cemi: **أوطب**; çokluk (cemi): **وطاب**. İmruü’l-Kays dedi:

  Ve onları **علباء** (devesi) **جـريضـا** (hâlde) kaçırdı;
                      eğer onları yakalasalar, **صفر الوطاب** (olurdu).

Ve yakında gelecektir; ve **أوطاب**, fetha ile **فعل** vezninde şâzdır. Ve onun mu‘tel olanında müsamaha ettiler; **أوهام** ve **أسياف** ve ikisi gibisi gibi. Ve **وجج**; yani: cem‘in cemi: **أواطب**; **أوطب**’un cemi; **أكالب**’in **أكلب**’de olduğu gibi. Mecazdan: **الوطب**: kaba adam. Büyük meme; süt **وطب**’una benzetme olarak. Ve **الوطباء**: büyük memeli kadın; sanki **وطب** sahibi; yani: sütten bir **وطب** taşır. Erkeğe denir: **صفرت وطابه**; yani: öldüğü veya öldürüldüğü zaman. Ve denildi ki: onlar bununla onun kanının bedeninden çıkmasını kastederler. Ve denildi ki: **صفر الوطاب**’ın manası: damarlarının, onunla doldurulan sütlerden boşalmasıdır; çünkü onun davarı ona karşı daha kıskançtır; böylece ona sağmal kalmaz. Teebbata Şerran dedi:
  **الحيان**’a derim; onlara
                      **وطابي** boşaldı; ve günüm dar taşlı, ayıplı (hâlde).

Ruhunu, **الوطاب**’daki süt menzilesine koydu; ve **الوطب**’u beden menzilesine koydu; böylece bedenin ruhtan boşalmasını, **الوطب**’un sütten boşalması gibi yaptı. Ve **الطبة**, tahfîf ile: yükselmiş parça; yahut deriden yuvarlak (parça); **الطبة**’de bir lugat. İbn Sîde dedi ki: bilmem, fâ’sı hazfedilmiş midir, yoksa lâm’ı hazfedilmiş midir; eğer fâ’sı hazfedilmişse, o **الوطب**’dandır; eğer lâm’ı hazfedilmişse, o: **طبيت** ve **طبوت**’tandır; yani: davet ettim. Bilinen: **الطبة**, teşdîd ile; ve yerinde daha önce geçti. Ve Abdullah b. Büsr hadîsinde:  Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, babamın yanına indi; ona bir yemek yaklaştırdık; ve ona **بوطبة** getirdi; ondan yedi  Ebû Mes‘ûd ed-Dımaşkî’nin ve Ebû Bekr el-Berkânî’nin kitabında böyledir. Nadr dedi ki: **الوطبة**: **الحيس**; hurma ile **الأقط** ve sade yağ bir araya getirilir. Ve onu Şu‘be’den, sahih olarak, vâv ile nakletti. Humeydî, Müslim kitabında râ ile rivayet etti; o, tashîftir. Ve başka birinde:  **بوطيئة**; hemze bâbında; ve dedi ki: o, hurmadan yapılan bir yemektir; **الحيس** gibi. **الباء الموحة** ile de rivayet olunur. Ve denildi ki: o, tashîftir.
