# وطد (و-ط-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B7%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: و - ط - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الطاء والدال و و ا ي ء معهما
ط و د، و ط د، أ ط د مستعملات
طود:
الطَّوْد: الجَبَلُ العظيمُ، وجَمْعُهُ: أَطْوادٌ.
وطد:
وَطَدْتُ الأَرْضَ أَطِدُها طِدَةً، إذا أَثْبتّها بالوطء، أو بالرَّدْس حتّى تَتَصَلَّب.
والمِيطَدةُ: خَشَبةٌ يُوَطَّد بها المكان فيصلب لأساسِ بناءٍ أو غيره. ومنه اشْتُقَّ توطيدُ السُّلطانِ والملك ونحوه، وجاء في شِعْر القُطاميّ: الطّادي يريد به: الواطِد، على القَلب حيث يقول:
ما اعتاد حُبُّ سُلَيْمَى حينَ معتادِ		ولا تَقَضَّى بَوادي دَيْنها الطّادي
أطد:
الأطيدُ، أي: الشَّديدُ الوَكِيدُ، وفي شِعرٍ آخر: أطد، واشتقاق ذلك كلّه من: وَطَدَ.

##### Türkçe

باب **الطاء** و**الدال** و **و** **ا** **ي** **ء** معهما
**ط و د**، و**ط د**، **أ ط د** kullanımdadırlar

**طود**:
**الطَّوْد**: büyük dağ; çoğulu: **أَطْواد**.

**وطد**:
**وَطَدْتُ الأَرْضَ أَطِدُها طِدَةً**: onu ayakla basarak yahut çiğneyip sertleşinceye kadar döverek sağlamlaştırdığım zaman.

**والمِيطَدةُ**: mekânın, bir bina temeli veya başkası için sertleşmesi üzere onunla sağlamlaştırıldığı bir tahta. Bundan **توطيدُ السُّلطانِ** ve **الملك** ve benzeri türetildi. **القُطاميّ**’nin şiirinde geldi: **الطّادي** ile **الواطِد**’i kasteder; kalb üzerine, şöyle dediği yerde:
ما اعتاد حُبُّ سُلَيْمَى حينَ معتادِ		ولا تَقَضَّى بَوادي دَيْنها الطّادي

**أطد**:
**الأطيدُ**: yani, sağlam, pekişik. Ve başka bir şiirde: **أطد**; bunun hepsinin iştikakı **وَطَدَ**’dendir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

وَطَدْتُ الشي أَطِدُهُ وَطْداً، أي أثبتُّه وثقَّلته، والتَوطيدُ مثله. وقال الشاعر يصفُ قوماً بكثرة العدد:
وهم يَطِدونَ الأرض لولاهُمُ ارْتمتْ		بمن فوقَها من ذي بَيانٍ وأَعجمـا
وقد وَطَدْتُ على باب الغار الصَخْرَ، إذا سددته به، ونضَّدته عليه. ووَطَدَهُ إلى الأرض: مثل وَهَصَهُ وغَمَزَهُ إلى الأرض. وتَوَطَّدَ: أي ثبتَ. والميطَدَةُ: خشبةٌ يُمسك بها المِثقبُ. والوَطائِدُ: قواعدُ البنيان. والواطِدُ: الثابتُ والطادِي مقلوبٌ منه. قال القطامي:
ما اعْتادَ حُبُّ سُلَيْمى حينَ مُعْتادِولا تَقَضَّى بِواقي دَيْنِها الطادي

##### Türkçe

**وَطَدْتُ** **الشي** **أَطِدُهُ** **وَطْداً**: yani onu sabitledim ve ağırlaştırdım; **التَوطيدُ** da onun gibidir. Şair, bir kavmi sayı çokluğuyla vasfederek dedi ki:
وهم يَطِدونَ الأرض لولاهُمُ ارْتمتْ		بمن فوقَها من ذي بَيانٍ وأَعجمـا
Ve **وَطَدْتُ** mağaranın kapısı üzerine kayayı; onu onunla kapattığım ve onu onun üzerine dizdiğim zaman. Ve **وَطَدَهُ** yere: **وَهَصَهُ** ve **غَمَزَهُ** yere (demek) gibidir. Ve **تَوَطَّدَ**: yani sabit oldu. Ve **الميطَدَةُ**: kendisiyle matkabın tutulduğu bir tahta. Ve **الوَطائِدُ**: binanın kaideleri. Ve **الواطِدُ**: sabit olan; **الطادِي** ondan ters çevrilmiş olandır. **القطامي** dedi ki:
ما اعْتادَ حُبُّ سُلَيْمى حينَ مُعْتادِولا تَقَضَّى بِواقي دَيْنِها الطادي

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ط د ( وايء )
أطد ، وطد ، تطا ، طدي ، طود .
وطد طدي أطد : في حديث ابن مسعود : أن زيادَ بنَ عَدِي أتاه فَوَطَده إلى الأرض ، وكان رجلاً مجبولاً ، فقال عبد الله : أعْلُ عَنِّي ، فقال : لا حتى يخبرني متى يَهلِكُ الرجلُ وهو يعلم ؟ قال : إذا كان عليه إمامٌ إن أطاعه أكفَره ، وإن عصاه قَتَله .
قال أبو عبيدة : قال أبو عمرو : الوطْد غَمْزُك الشيءَ إلى الأرض ، وإثباتُك إيّاه ، يُقال منه : وطَدْتُه أَطِدُه وطداً إذا وَطِئْتَه وغَمَزْتَه ، وأَثْبَتّه ، فهو مَوْطود ، وقال الشَّمَّاخ :
فالْحَق بِبِجْلَة نَاسِبْهم وكُن معهم
حتى يُعيروك مَجداً غيرَ مَوْطودِ
الليث : المِيطَدَةُ خَشبةٌ يُوطّدُ بها المكانُ فيُصلَبُ الأَسَاسُ بناءً أو غيره .
عمرو عن أبيه : الطّادِي : الثابتُ .
وقال أبو عبيد في قول القطامي :
ولا تَقَضّى بواقِي دَيْنها الطادِي
قَالَ : يراد به الواطِدُ ، فأَخَّر الواو وقَلبَها ألفاً ، ويقال : وَطّدَ اللَّهُ لِلسلطان مُلكَه وأَطّدَه إذا ثَبَّته .
سلمة عن الفراءِ : طادَ إذا ثَبتَ ، وطَادَ إذا حَمُق ، وَوَطَد إذا سارَ .
طود : ثعلب عن ابن الأعرابي : طَوَّدَ إذا طوَّف في البلاد لِطلب المعاش .
وقال أبو عبيد : الطّوْدُ الجبلُ العظيم ، وجمعه أَطوادٌ ، وقال غيره : طوَّد فلانٌ بفلان تَطْويداً وطَوَّحَ به تَطويحاً ، وطَوَّد بنفْسه في المطاودِ ، وطوَّح بها في المطاوِح ، وهي المذاهب .
وقال ذو الرُّمّة :
أخو شُقّةٍ جَاب البلادَ بِنَفْسِه
على الهول حتى طَوَّحَتْه المطَاوِدُ
وابنُ الطَّودِ الجُلمودُ الذي يَتَدَهْدَى مِن الطّوْد .
وقال الشاعر :
دعوتُ خُلَيْداً دَعْوَةً فكأَنَّما
دَعَوْتُ به ابن الطّود أوْ هو أَسْرعُ

##### Türkçe

ط د ( **وايء** )
**أطد** , **وطد** , **تطا** , **طدي** , **طود** .
**وطد** **طدي** **أطد** : İbn Mesud hadîsinde: Ziyad b. Adî ona geldi de onu yere **فَوَطَده** etti; ve o, yoğrulmuş (tabiatlı) bir adam idi; Abdullah dedi ki: “Benden yüksel (üstümden çekil)”; o dedi ki: “Hayır; ta ki bana, adam bilirken ne vakit helâk olur, haber verinceye kadar.” Dedi ki: “Üzerinde bir imam olduğu zaman; eğer ona itaat ederse onu kâfir eder, eğer ona isyan ederse onu öldürür.”

Ebû Ubeyde dedi: Ebû Amr dedi: **الوطْد** senin bir şeyi yere bastırmandır ve onu sabitlemendir; ondan şöyle denir: “Onu çiğnediğin ve bastırdığın ve onu sabitlediğin zaman **وطَدْتُه أَطِدُه وطداً**”; o hâlde o **مَوْطود**dur. Şemmâh dedi:

O hâlde Bicile’ye yetiş; onlarla akrabalık kur ve onlarla ol
ta ki sana, sabitlenmiş olmayan bir şeref ödünç versinler

Leys: **المِيطَدَةُ** bir tahtadır; onunla yer **يُوطّدُ** edilir; böylece temel, bina veya başkası için sağlamlaştırılır.

Amr, babasından: **الطّادِي**: sabit olan.

Ebû Ubeyd, Kutâmî’nin sözü hakkında:

Ve onun **الطادِي**si, borcunun koruyucusunu giderip bitirmedi

Dedi ki: onunla **الواطِدُ** kastedilir; vavı sona bıraktı ve onu elif’e çevirdi. Ve denir: Allah sultan için mülkünü **وَطّدَ** etti ve onu **أَطّدَه** etti; onu sabitlediği zaman.

Seleme, Ferrâ’dan: **طادَ** sabit oldu; ve **طَادَ** ahmaklaştı; ve **وَوَطَد** yürüdü (seyr etti).

**طود**: Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **طَوَّدَ**; geçim talebi için beldelerde dolaştığı zaman.

Ebû Ubeyd dedi: **الطّوْدُ** büyük dağdır; onun çoğulu **أَطوادٌ**dur. Başkası dedi: Falan, falanla **طوَّد** etti, **تَطْويداً**; ve onunla **طَوَّحَ** etti, **تَطويحاً**; ve kendisiyle gidiş yollarında **طَوَّد** etti; ve onunla gidiş yollarında **طوَّح** etti; ve onlar, gidilen yollar (mezhepler)dir.

Zü’r-Rumme dedi:

Uzaklık kardeşi; beldeleri kendi nefsiyle kat etti
dehşet üzerine; ta ki gidiş yolları onu **طَوَّحَتْه** edinceye kadar

Ve **ابنُ الطَّودِ**: **الجُلمودُ**; **الطّوْد**dan yuvarlanıp düşen.

Şair dedi:

Huleyd’i bir çağırışla çağırdım; sanki ben
onunla **ابن الطّود**u çağırdım; yahut o daha hızlıdır

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الواو والطاء وما يثلثهما)
(وطف) الواو والطاء والفاء: أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على طول شيء ورَخَاوته. من ذلك: الوَطف: طُول الأشفار وتَهدُّلُها. والوطف: انهمالُ المطر. والأوطف: البعير القصيرُ شعر الأُذنينِ والعينَين. وإنّما يُراد بهذا أنّه لا يبلغ به وَطَفُه أن يكونَ أزبّ، لأنَّ كلَّ أزَبَّ نَفور. فهذا دونَ الأزبّ، وإلاَّ فهو تامُّ الشعر. ويستعار فيقال: هو في عيشٍ أوْطَف، أي واسعٍ رخِيّ.‏
(وطن) الواو والطاء والنون: كلمةٌ صحيحة. فالوَطَن: مَحَلُّ الإنسان. وأوطان الغَنَم: مَرَابضها(1). وأوْطَنْتُ الأرضَ: اتَّخذتُها وَطناً. والمِيطانُ: الغاية(2).‏
(وطأ) الواو والطاء والهمزة. كلمةٌ تدلُّ على تمهيدِ شيءٍ وتسهيله. ووطَّأْتُ لـه المكان. والوِطاءُ: ما توطّأْتَ به من فِراش. ووَطِئْتُه برجلي أطَؤُه. وفي الحديث: "اشدُدْ وَطأتَك على مُضَرَ" والمواطَأة: الموافَقَةُ على أمرٍ يوطِّئه كلُّ* واحدٍ لصاحبه.‏
(وطب) الواو والطاء والباء: كلمةٌ واحدة، هي وَطْب اللّبَن: سِقاؤه. ويشبَّه به المرأةُ العظيمة الثَّدْي، فيقال وَطْباء. والوَطْب: الرّجُل الجافِي، وهذا أيضاً من التَّشبيه.‏
(وطح) الواو والطاء والحاء: كلمةٌ تدلُّ على مُزاحَمةٍ ومُداوَلة. يقال: تَواطَحَ على الماء وِرْدٌ كثير، أي ازدَحَم. وتَواطحُوا(3) على الشَّيءِ: تداوَلُوه. ويقولون: الوَطَح: ما تعلَّق بالأظلافِ ومَخَالِب الطَّير من طِينٍ وعُرّ(4).‏
(وطد) الواو والطاء والدال: أصلٌ واحد، وهو أن تُثَبِّتَ شيئاً بِوَطْئِكَ حتَّى يتصلَّب. ووَطَدْتُه أطِدُه إلى الأرض، على معنى الاستعارة، إذا أهانه(5). والمِيطَدَة: خشبَةٌ يُوطَد بها المكان حتَّى يَصْلُب. ويقال لأثَافيّ القِدر: الوطائد. والطَّادِي في شعر القَطاميّ، في قوله:‏
* تَقَضَّى [بَوَاقِي] دَيْنِها الطَّادِي(6) *‏
: الواطد، وهو مقلوبٌ. وعادته(7) طادِيَّةٌ: قديمة.‏
(وطر): الواو والطاء والراء: كلمةٌ واحدة. الوَطَر: الحاجَة والنَّهْمَة، لا يُبنَى منه فِعل.‏
(وطس) الواو والطاء والسين: كلمةٌ واحدة تدلُّ على وَطْءِ شيءٍ حتَّى ينهزم. ويقال: وَطَسْتُ الأرضَ برِجْلي أطِسُها وَطْساً، أي هزَمْتُ فيها هزمةً. والوَطِيس: التَّنُّور، منه لأنّه كالهَزْم في الأرضِ. ويعبَّر [به] عن الأمر الشّديد.‏
(وطش) الواو والطاء والشين]: كلمتانِ إن صَحَّتا. يقولون: ضربُوه فما وَطشَ إليهم(8)، أي لم يدفع عن نَفْسه.‏
والأخرى: وَطِّشْ لي شيئاً أذْكُره، معناه افْتَحْ.‏
--------------ــ
(1) في الأصل: "مرابطها"، صوابه في المجمل واللسان.‏
(2) هو أول الغاية، كما أن الميتاء والميداء آخر الغاية.‏
(3) في الأصل: "توطحوا"، صوابه في المجمل واللسان.‏
(4) العر والعرة: ذرق الطير. في الأصل: "عد" تحريف. وفي المجمل: "من العرة والطين وأشباههما".‏
(5) الوجه: "إذا أهنته".‏
(6) ديوان القطامي 7 ومجالس ثعلب 578 واللسان (طود، وطد، صدى). وهو بتمامه:‏
ما اعتاد حب سليمى حين معتاد *** ولا تقضّى بواقي دينها الطادي‏
(7) في المجمل: "وعادة".‏
(8) في المجمل: "فما وطش إليهم توطيشاً".‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الواو** و**الطاء** وما يثلثهما)
(**وطف**) **الواو** ve**الطاء** ve**الفاء**: sahih bir asıldır; bir şeyin uzunluğuna ve gevşekliğine delâlet eder. Bundan: **الوَطف**: kirpiklerin uzunluğu ve sarkmasıdır. Ve **الوطف**: yağmurun boşanmasıdır. Ve **الأوطف**: kulakların ve gözlerin kılları kısa olan devedir. Ancak bununla murad, **وَطَفُه** ile **أزبّ** olacak dereceye ulaşmamasıdır; çünkü her **أزَبّ** ürkektir. Şu hâlde bu, **الأزبّ**’den aşağıdır; yoksa o, kılları tamdır. Ve ödünç alınır da denir: o, **أوْطَف** bir yaşayış içindedir; yani geniş, gevşek.

(**وطن**) **الواو** ve**الطاء** ve**النون**: sahih bir kelimedir. **الوَطَن**: insanın bulunduğu yerdir. Ve koyunların **أوطان**’ı: yataklarıdır(1). **أوْطَنْتُ** yeri: onu **وَطناً** edindim. Ve **المِيطانُ**: gaye(2).

(**وطأ**) **الواو** ve**الطاء** ve**الهمزة**: bir kelime; bir şeyi düzleştirmeye ve kolaylaştırmaya delâlet eder. **وطَّأْتُ** onun için yeri. Ve **الوِطاءُ**: döşekten, kendisiyle **توطّأْتَ** ettiğin şeydir. Ve **وَطِئْتُه** ayağımla, **أطَؤُه**. Hadiste: “**اشدُدْ وَطأتَك على مُضَرَ**” ve **المواطَأة**: her birinin, sahibine (arkadaşına) onu **يوطِّئه** ettiği bir iş üzerinde **الموافَقَةُ**’dır.

(**وطب**) **الواو** ve**الطاء** ve**الباء**: tek bir kelime; o da sütün **وَطْب**’ıdır: onun tulumudur. Ve bununla, memesi büyük kadın benzetilir; **وَطْباء** denir. Ve **الوَطْب**: kaba adamdır; bu da benzetmedendir.

(**وطح**) **الواو** ve**الطاء** ve**الحاء**: bir kelime; bir sıkışmaya ve elden ele dolaştırmaya delâlet eder. Denir: su üzerinde çokça bir **وِرْدٌ** **تَواطَحَ** etti; yani sıkıştı. Ve **تَواطحُوا**(3) şey üzerinde: onu elden ele dolaştırdılar. Ve derler: **الوَطَح**: toynaklara ve kuşun pençelerine çamurdan ve **عُرّ**’dan(4) yapışan şeydir.

(**وطد**) **الواو** ve**الطاء** ve**الدال**: tek bir asıl; o da, bir şeyi basmanla sabitlemen, ta ki katılaşsın. Ve **وَطَدْتُه** onu yere **أطِدُه**; istiare mânâsı üzere, onu aşağıladığında(5). Ve **المِيطَدَة**: yer katılaşıncaya kadar onunla yerin **يُوطَد** edildiği bir tahta parçasıdır. Ve tencerenin ayak taşlarına: **الوطائد** denir. Ve **الطَّادِي** Katamî’nin şiirinde, şu sözünde:
* تَقَضَّى [بَوَاقِي] دَيْنِها الطَّادِي(6) *
: **الواطد**’dır; ve o, ters çevrilmiştir. Ve onun âdeti(7) **طادِيَّةٌ**’dir: eskidir.

(**وطر**) **الواو** ve**الطاء** ve**الراء**: tek bir kelime. **الوَطَر**: ihtiyaç ve şiddetli arzu; ondan fiil yapılmaz.

(**وطس**) **الواو** ve**الطاء** ve**السين**: tek bir kelime; bir şeyi basmaya, ta ki çöksün, delâlet eder. Ve denir: yeri ayağımla **وَطَسْتُ**; onu **أطِسُها** **وَطْساً**; yani onda bir çöküntü çöktürdüm. Ve **الوَطِيس**: tandırdır; ondan (bu ad), çünkü o, yerdeki çöküntü gibidir. Ve onunla şiddetli iş ifade edilir.

(**وطش**) **الواو** ve**الطاء** ve**الشين**]: sahih olurlarsa iki kelime. Derler: onu dövdüler de onlara **وَطشَ** etmedi(8); yani kendinden savmadı.
Ve öteki: bana bir şey **وَطِّشْ** ki onu hatırlayayım; mânâsı: aç.

--------------ــ
(1) Asılda: “**مرابطها**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
(2) O, gayenin başıdır; tıpkı **الميتاء** ve **الميداء**’nın gayenin sonu olması gibi.
(3) Asılda: “**توطحوا**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
(4) **العر** ve**العرة**: kuş pisliğidir. Asılda: “**عد**” tahriftir. Ve **المجمل**’de: “**من العرة والطين وأشباههما**”.
(5) Veçih: “**إذا أهنته**”.
(6) **ديوان القطامي** 7 ve **مجالس ثعلب** 578 ve **اللسان** (**طود**، **وطد**، **صدى**). Ve tamamı şudur:
ما اعتاد حب سليمى حين معتاد *** ولا تقضّى بواقي دينها الطادي
(7) **المجمل**’de: “**وعادة**”.
(8) **المجمل**’de: “**فما وطش إليهم توطيشاً**”.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

و ط د
وطد المكان ووطّده إذا ضربه بالميطدة ليتصلّب لأساس بناء أو غيره‏.‏
ومن المجاز‏:‏ وطّد الملك توطيداً‏.‏
وعزّ موطّد وموطود وواطد‏:‏ ثابت‏.‏
ووطّدت منزلة فلان عند فلان وتوطّدت له عنده منزلةٌ ومنه‏:‏ وطائد المسجد‏:‏ لأساطينه ووطائد القدر‏:‏ لأثافيه‏.‏
وفلان من وطائد الإسم‏.‏
قال‏:‏ فأنت لدين الله فينا وطيدة وأنت عن الأحساب فينا المذبب أي دعامة‏.‏

##### Türkçe

و ط د
**وطد** yeri ve onu **وطّده**: onu, bir bina temeli veya başkası için sağlamlaşsın diye **الميطدة** ile vurduğu zaman.
Mecazdan: **وطّد** mülkü **توطيداً**.
Ve عزّ **موطّد** ve **موطود** ve **واطد**: sabit.
Ve falanın falan nezdindeki mertebesini **وطّدت**; ve onun için onun yanında bir mertebe **توطّدت**; ve bundandır: **وطائد المسجد**: onun sütunları için; ve **وطائد القدر**: onun **أثافيه**’i için.
Ve falan, ismin **وطائد**’indendir.
Dedi: “Sen, bizde Allah’ın dini için bir **وطيدة**’sin; ve sen, bizde soylar hakkında **المذبب**’sin”, yani bir dayanak.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

وَطَدَ الشيءَ يَطِدُه وَطْداً وطِدةً، فهو مَوْطودٌ ووطَيدٌ: أَثْبَتَه وثَقَّلَه، والتوطِيدُ مثله؛ وتال يصف قوماً بكثرة العدد: وهُمْ يَطِدُونَ الأَرضَ، لَولاهُمُ ارْتَمَتْ
بِمَنْ فَوْقَها، مِنْ ذِي بَيانٍ وأَعْجَما
وتَوَطَّدَ أَي تَثَبَّتَ. والواطِدُ: الثابتُ، والطادِي مقلوب منه؛ المحكم: وأَنشد ابن دريد قال وأَحسبه لَكذَّاب بني الحِرْمازِ: وأُسُّ مَجْدٍ ثابِتٌ وطِيدُ،
نالَ السمَاءَ دِرْعُها المَدِيدُ
وقد اتَّطَدَ ووَطَّدَ له عنده منزلة: مَهَّدَها. وله عنده وطِيدَةٌ أَي منزلة ثابتة؛ عن يعقوب. ووَطَّدَ الأَرضَ: رَدَمَها لِتَصْلُبَ. والمِيطَدَةُ: خَشَبَةٌ يُوَطَّدُ بها المكان من أَساسِ بناءٍ أَو غيره لِيَصْلُب، وقيل: المِيطَدةُ خَشَبَةٌ يُمْسَكُ بها المِثْقَب. والوطائدُ: قواعدُ البُنْيانِ. وَوطَدَ الشيءُ وَطْداً: دامَ ورَسا. وفي حديث ابن مسعود: أَن زيادَ بن عديّ أَتاه فَوَطَده إِلى الأَرض، وكان رجلاً مَجْبُولاً، فقال عبدُ الله: اعْلُ عني، فقال: لا، حتى تُخْبِرَني من يَهْلِكُ الرجل وهو يعلم، قال: إِذا كان عليه إِمام إِنْ أَطاعَه أَكفَرَه، وإِن عَصاه قتَله. قال أَبو عمرو: الوَطْدُ غمْزُك الشيءَ إِلى الشيء وإِثباتُك إِياه؛ يقال منه: وطَدْتُه أَطِدُه وَطْداً إِذا وَطِئتَه وغَمَزْتَه وأَثبتَّه، فهو مَوْطُود؛ قال الشماخ:
فالْحَقْ بِبَجْلَةَ ناسِبْهُمْ وكُنْ مَعَهُمْ،
حتى يُعِيرُوك مَجْداً غيرَ مَوطُودِ
قال ابن الأَثير: قوله في الحديث فَوَطدَه إِلى الأَرض أَي غَمَزَه فيها وأَثْبَتَه عليها ومنعه من الحركة. ويقال: وَطَدْتُ الأَرضَ أَطِدُها إِذا دُستَها لتتَثلَّب؛ ومنه حديث البراء بن مالك: قال يوم اليمامة لخالد بن الوليد: طِدْني إِليك أَي ضُمَّني إِليك واغْمِزْني. ووَطَدَه إِلى الأَرض: مثل رَهَصَه وغَمَزَه إِلى الأَرض. والطادي: الثابتُ من وَطَد يَطِدُ فقلب من فاعِل إِلى عالِف؛ قال القطامي:
ما اعْتادَ حُبُّ سُلَيْمى حَيْنَ مُعْتادِ،
ولا تَقَضَّى بَواقي دِيْنِها الطادِي
قال أَبو عبيد: يُرادِ به الواطِدُ فأَخر الواو وقَلَبَها أَلفاً. ويقال: وطَّدَ اللهُ للسلطانِ مُلْكَه وأَطَّدَه إِذا ثَبَّتَه. الفراء: طادَ إِذا ثَبَت، وداطَ إِذا حَمُق، ووَطَدَ إِذا حَمُق، ووَطَدَ إِذا سارَ. وقد وطَدْتُ على باب الغار الصخر إِذا سددته به ونَضَّدْته عليه. وفي حديث أَصحاب الغار: فوقع الجبل على باب الكهف فَأَوْطَدَه أَي سَدَّه بالهدم؛ قال ابن الأَثير: هكذا روي وإِنما يقال وطَدَه، قال: ولعله لغة، وقد روي فَأَوْصَدَه، بالصاد، وقد تقدم.

##### Türkçe

**وَطَدَ** şeyi **يَطِدُه** diye **وَطْداً** ve **طِدةً** (olarak) (yaptı); o hâlde o **مَوْطودٌ** ve **وطَيدٌ**dur:

Onu sağlamlaştırdı ve ağırlaştırdı; **التوطِيدُ** de onun gibidir. Ve Tâl, bir kavmi sayı çokluğuyla vasfeder:

Ve onlar yeri **يَطِدُونَ**; eğer onlar olmasaydı, üstündekilerle birlikte (yer) atılırdı,

Beyan sahibi ve acem olan kimseyle birlikte.

Ve **تَوَطَّدَ** yani sağlamlaştı. Ve **الواطِدُ**: sabit (olan); ve **الطادِي** ondan çevrilmiştir.

**المحكم**: Ve İbn Düreyd inşad etti; dedi ki: ve ben onu, Benî’l-Hirmâz’ın yalancısı sanıyorum:

Ve bir şeref temeli, sabit, **وطِيدُ**,

Onun uzun zırhı göğe ulaştı.

Ve gerçekten **اتَّطَدَ**. Ve ona, onun yanında bir menzil **وَطَّدَ**: onu hazırladı. Ve onun yanında bir **وطِيدَةٌ** vardır, yani sabit bir menzil; Yakub’dan.

Ve **وَطَّدَ** yeri: sertleşsin diye onu doldurdu.

Ve **المِيطَدَةُ**: bir tahta; onunla, bir bina temelinden yahut başkasından yer sağlamlaştırılır ki sertleşsin. Ve denildi: **المِيطَدةُ** bir tahta; onunla **المِثْقَب** tutulur. Ve **الوطائدُ**: binanın kaideleri.

Ve şey **وَطَدَ** diye **وَطْداً**: devam etti ve yerleşti. Ve İbn Mesud’un hadisinde:

Ziyad b. Adiyy ona geldi de onu yere **فَوَطَده**; ve o, yoğrulmuş (tabiatlı) bir adam idi. Bunun üzerine Abdullah dedi: benden yüksel. O dedi: hayır; ta ki bana, adamı helâk eden şeyin ne olduğunu, o bilirken, haber verinceye kadar. Dedi ki: üzerinde bir imam olduğu zaman; eğer ona itaat ederse onu kâfir eder; eğer ona isyan ederse onu öldürür.

Ebû Amr dedi: **الوَطْدُ**, senin şeyi şeye doğru bastırman ve onu sabitlemendir; ondan denilir: onu **وطَدْتُه**; onu **أَطِدُه** diye **وَطْداً** (yaparım), eğer onu çiğnersen ve bastırırsan ve sabitlersen; o hâlde o **مَوْطُود**dur. Şemmâh dedi:

O hâlde Bacla’ya yetiş; onları nisbet et ve onlarla birlikte ol,

Ta ki sana, sabitlenmemiş bir şeref ödünç versinler.

İbnü’l-Esîr dedi: hadisteki “onu yere **فَوَطدَه**” sözü, yani onu oraya bastırdı ve onu onun üzerinde sabitledi ve onu hareketten menetti.

Ve denilir: yeri **وَطَدْتُ**; onu **أَطِدُها** (diye yaparım), eğer onu çiğnersen ki sertleşsin. Ondandır Berâ b. Mâlik hadisi: Yemâme günü Hâlid b. Velîd’e dedi: beni sana doğru **طِدْني**; yani beni kendine kat ve beni bastır.

Ve onu yere doğru **وَطَدَه**: onu yere doğru **رَهَصَه** ve **غَمَزَه** gibidir.

Ve **الطادي**: **وَطَد**’dan sabit (olan); **يَطِدُ**; böylece **فاعِل**’den **عالِف**’e çevrilmiştir. Kutâmî dedi:

Süleymâ’nın sevgisi, alışılmış yerde alışmadı,

Ve onun **الطادِي** olan borcunun kalıntıları sona ermedi.

Ebû Ubeyd dedi: onunla **الواطِدُ** kastedilir; sonra vavı geri bıraktı ve onu elife çevirdi.

Ve denilir: Allah sultana mülkünü **وطَّدَ** ve onu **أَطَّدَه**, eğer onu sabit kılarsa. Ferrâ: **طادَ** eğer sabit olursa; ve **داطَ** eğer ahmaklaşırsa; ve **وَطَدَ** eğer ahmaklaşırsa; ve **وَطَدَ** eğer yürürse.

Ve ben, mağara kapısı üzerine kayayı **وطَدْتُ**, eğer onu onunla kapatırsan ve onu onun üzerine dizersen.

Ve mağara arkadaşları hadîsinde: dağ mağara kapısı üzerine düştü de onu **فَأَوْطَدَه**; yani onu yıkıntıyla kapattı. İbnü’l-Esîr dedi: böyle rivayet edildi; hâlbuki ancak “onu **وطَدَه**” denilir. Dedi ki: belki bir lehçedir. Ve **فَأَوْصَدَه** diye de rivayet edildi; **الصاد** ile; ve daha önce geçti.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* و ط د * * وَطَدَ * الشيء أَثْبته وثقَّله وبابه وعد و * وَطَّدَهُ * أيضا * تَوْطِيدا

##### Türkçe

* و ط د * **وَطَدَ** şeyi: onu sabitledi ve ağırlaştırdı; bâbı **وعد**’dir. Ve **وَطَّدَهُ**: ayrıca. **تَوْطِيدا**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

وطد الشيء يطده وطدا، بفتح فسكون، وطدة، كعدة، فهو وطيد وموطود: أثبته وثقله، كوطده توطيدا، فتوطد: ثبت، وقال يصف قوما بكثرة العدد:
  وهم يطدون الأرض لولاهم ارتمتبمن فوقها من ذي بيان وأعجما

  والواطد: الثابت: والطادي مقلوب منه، وسيأتي، وأنشد ابن دريد، قال: وأحسبه لكذاب بني الحرماز:
  وأس مجد ثابت وطـيد
  نال السماء درعها المديد وقد اتطد. ووطده إليه: ضمه، ومنه حديث البراء بن مالك، قال يوم اليمامة لخالد بن الوليد طدني إليك أي ضمني إليك واغمزني. وعن أبي عمرو: الوطد: غمزك الشيء إلى الشيء وإثباتك إياه. وبه فسر حديث ابن مسعود أن زياد بن عدي أتاه فوطده إلى الأرض. وكان رجلا مجبولا، فقال عبد الله: اعل عني. فقال: لا، حتى تخبرني متى يهلك الرجل وهو يعلم، قال: إذا كان عليه إمام، إن أطاعه أكفره، وإن عصاه قتله وقال ابن الأثير: فوطده إلى الأرض، أي غمزه فيها، وأثبته عليها، ومنعه من الحركة. ومن المجاز وطد له عنده منزلة، إذا مهدها كوطدها، ووطد الأرض: ردمها وداسها لتصلب وتشتد. ووطد الشيء: دام وثبت، مثل وصد فهو واطد وواصد، ووطد الشيء وطدا: دام ورسا. وقال الفراء: طاد، إذا ثبت، وداط ووطد، إذا حمق، ووطد، إذا سار، ضد. وبين سار ورسا جناس كما لا يخفى. ووطد لغضة في وطيء ومنه ما جاء في رواية: اللهم اشدد وطدتك على مضر أي وطأتك، قاله شراح البخاري، ومنه أيضا حديث الغار فوقع الجبل على الكهف فأوطده أي سده بالهدم، قال ابن الأثير: هكذا روي، وإنما يقال: وطده، قال: ولعله لغة، وقد روي: فأوصده، بالصاد، وقد تقدم. والميطدة، بالكسر: خشبة يوطد بها أساس بناء وغيره ليصلب، وقد وطده، إذا ضربه بالميطدة، وقيل: هي خشبة يمسك بها المثقب، كما في اللسان. ومن المجاز الوطائد: أثافي القدر، كأنه جمع وطيدة. والوطائد، أيضا: قواعد البنيان. والمتواطد: الدائم الثابت الذي بعضه في إثر بعض، كالواطد والطادي. ومن المجاز: المتواطد: الشديد، عن أبي عمرو. ومما يستدرك عليه: وله عنده وطيدة، أي منزلة ثابتة، عن يعقوب. ومن المجاز يقال: وطد الله للسلطان ملكه وأطده، إذا ثبته. وعز موطد وموطود وواطد: ثابت. ووطائد الإسلام. كما في الأساس.

##### Türkçe

**وطد** şey’i **يطده** **وطدا** (fetha ile sonra sükûn ile), **وطدة** ( **كعدة** gibi); o hâlde o **وطيد** ve **موطود**dur: onu sağlamlaştırdı ve ağırlaştırdı; **وطده توطيدا** gibi; böylece **توطد**: sabit oldu. Ve çoklukça kalabalık bir kavmi vasfederek dedi:
  “Ve onlar yeri **يطدون**; onlar olmasaydı, onun üstünden, beyan sahibi ve acemden olan kimse(ler) düşerdi.”

  Ve **الواطد**: sabit olan(dır). Ve **الطادي** ondan çevrilmiş (maklûb)tur; ve gelecektir. Ve İbn Düreyd inşâd etti; dedi: Ve ben onu Benî’l-Hırmâz’ın yalancısı sanıyorum:
  “Ve bir şeref temeli, sabit, **وطـيد**;
  göğün zırhını, uzun olanını elde etti; ve **اتطد** etti.”
Ve **وطده إليه**: onu kendine kattı. Ve ondan Berâ b. Mâlik hadisi: Yemâme günü Hâlid b. Velîd’e dedi: **طدني إليك**; yani beni kendine kat ve beni sıkıştır. Ve Ebû Amr’dan: **الوطد**: şey’i şey’e sıkıştırman ve onu sabitlemendir. Ve bununla İbn Mes‘ûd hadisi tefsir edildi: Ziyâd b. ‘Adî ona geldi de onu yere **فوطده** etti. Ve o, kaba yaratılışlı bir adam idi; bunun üzerine Abdullah dedi: “Benden uzaklaş.” Dedi: “Hayır; bana, adam ne zaman helâk olur, hâlbuki biliyor iken, haber verinceye kadar.” Dedi: “Üzerinde bir imam olduğu zaman; ona itaat ederse onu kâfir eder, ona isyan ederse onu öldürür.” Ve İbnü’l-Esîr dedi: “Onu yere **فوطده** etti”; yani onu oraya sıkıştırdı ve onu onun üzerinde sabitledi ve onu hareketten men etti. Ve mecazdan: Onun yanında onun için bir menzileyi **وطد** etti; onu döşediği zaman, onu **وطدها** etmek gibi. Ve **وطد الأرض**: onu doldurdu ve onu çiğnedi; ta ki sertleşsin ve kuvvetlensin. Ve **وطد الشيء**: devam etti ve sabit oldu; **وصد** gibi; o hâlde o **واطد** ve **واصد**dır. Ve **وطد الشيء وطدا**: devam etti ve yerleşti. Ve Ferrâ dedi: **طاد**; sabit olduğu zaman. Ve **داط** ve **وطد**; ahmaklaştığı zaman. Ve **وطد**; yürüdüğü zaman; zıdd(ır). Ve yürüdü ile yerleşti arasında cinas vardır; gizli olmadığı gibi. Ve **وطد**; **لغضة** için, **وطيء**’de. Ve ondan rivayette gelen: “Allah’ım, Mudar üzerine senin **وطدتك**’ni şiddetlendir”; yani senin **وطأتك**’ni; bunu Buhârî şârihleri söyledi. Ve ondan ayrıca mağara hadisi: Dağ mağaranın üzerine düştü de onu **فأوطده** etti; yani onu yıkıntı ile kapattı. İbnü’l-Esîr dedi: “Böyle rivayet edildi; hâlbuki ancak **وطده** denir.” Dedi: “Belki bir lugattır.” Ve **فأوصده** ( **بالصاد** ile) diye de rivayet edildi; ve daha önce geçti. Ve **الميطدة** (kesre ile): bir bina temeli ve başkası onunla sağlamlaştırılsın diye kullanılan bir tahta; ve onu **وطده** etti; **الميطدة** ile ona vurduğu zaman. Ve denildi ki: O, delgiyi tutulan bir tahta(dır); lisân’da olduğu gibi. Ve mecazdan **الوطائد**: tencerenin üç taşı; sanki **وطيدة**’nin cem‘i gibidir. Ve **الوطائد** ayrıca: binanın kaideleri. Ve **المتواطد**: devamlı sabit olan; onun bir kısmı bir kısmının ardınca (gelir); **الواطد** ve **الطادي** gibi. Ve mecazdan: **المتواطد**: şiddetli; Ebû Amr’dan. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardan: Onun yanında onun için bir **وطيدة** vardır; yani sabit bir menzile; Ya‘kûb’dan. Ve mecazdan denir: Allah sultana mülkünü **وطد** etti ve onu **أطده** etti; onu sabitlediği zaman. Ve **عز**; **موطد** ve **موطود** ve **واطد**: sabit. Ve **وطائد الإسلام**; Esâs’ta olduğu gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

وَطَدَ
1 وَطَدَ ذ , aor. يَطِدُ. inf. n. وَطْدٌ (S, L, K) and طِدَةٌ; (L, K;) and ↓ وطّد, (K,) inf. n. تَوْطِيدٌ; (S, L;) He made a thing constant, firm, steady, steadfast, fast, or established. (S, L, K.) ― -b2- وَطَدَ, aor. يَطِدُ, inf. n. وَطْدٌ (S, L, K) and طِدَةٌ; (L, K;) and ↓ وطّد, (K,) inf. n. تَوْطِيدٌ; (S, L;) He, or it, pressed upon a thing heavily; syn. ثَقَّلَ. (S, L, K.) ― -b3- وَطَدَهُ اِلَيْهِ He drew and pressed him to him; hugged him. (L, K *.) ― -b4- وَطَدَ, inf. n. وَطْدٌ, He pressed a thing to another thing, and made it fast. (AA, L.) ― -b5- وَطَدَهُ اِلَى الأَرْضِ He pressed him to the ground [with his hand, or hands, or foot, or feet,] and kept him fixed upon it, preventing his moving: (IAth, L:) he trod upon him vehemently: (S, L:) occurring in a trad. (L.) ― -b6- وَطَدَ لَهُ مَنْزِلَةً (tropical:) He prepared, or established, (مَهَّدَ,) for him a station; (L, K;) as also ↓ وطّد. (TA.) ― -b7- وَطَدَ الأَرْضَ He closed up, (K,) and trod, (TA,) the ground, in order that it might become hard. (K, TA.) ― -b8- See 5. ― -b9- وَطَدَ He trod; trod upon; trod under foot; trampled upon; a dial. form of وَطِئَ. (K.) ― -b10- وَطَدْتُ عَلَى بَابِ الغَارِ الصَّخْرَ I piled up the rocks at the entrance of the cave so as to stop it up with them. (S, L.) See also 4.

2 وَطَّدَ see 1. ― -b2- وطّد اللّٰهُ للسُّلْطَانِ مُلْكَهُ, as also اطّدهُ, (tropical:) God established, or confirmed, to the Sultلn his dominion. (L.) ― -b3- وَطَّدَهُ He beat it with the implement called مِيطَدَة. (A.)

وَقَعَ الجَبَلُ عَلَى بَابِ الكَهْفِ فَأَوْطَدَهُ
4 وَقَعَ الجَبَلُ عَلَى بَابِ الكَهْفِ فَأَوْطَدَهُ ذ The mountain fell upon the entrance of the cavern, and stopped it up with its ruins. Occurring in a trad. IAth says, One should only say وَطَدَهُ; or perhaps وطده is a dial. form. Another relation gives أَوْصَدَهُ. (L.) See also 1.

توطّد
5 توطّد ذ , (S, L, K,) and ↓ اتّطد; (L;) and ↓ وَطَدَ, (L, K,) inf. n. وَطْدٌ; (L;) It became constant, firm, steady, steadfast, fast, or established. (S, *, L, K.)

8 اِوْتَطَدَ see 5.

وَطْدَةٌ
وَطْدَةٌ ذ i. q. وَطْأَةٌ: so in the following words [of a trad.]; اللّٰهُمَّ اشْدُدْ وَطْدَتَكْ عَلَىَ مُضَرَ [O God, make thy punishment of Mudar severe!] (K *, TA.) [See also وَطْأَةٌ.]

وَطِيدٌ
وَطِيدٌ ذ and ↓ مَوْطُودٌ Rendered constant, firm, steady, steadfast, fast, or established. (L, K.) See also وَاطِدٌ. ― -b2- وَطِيدٌ and مَوْطُوبٌ Pressed upon heavily; syn. مُثَقَّلٌ. (L, K.)

وَطِيدَةٌ
وَطِيدَةٌ ذ (assumed tropical:) An established station which a man holds. (Yaakoob, L.)

وَطَائِدُ
وَطَائِدُ ذ (tropical:) The foundations, or bases, or the columns, (قَوَاعِد,) of a building: (S, L, K:) the columns (أَسَاطِين) of a mosque. (A.) ― -b2- فُلَانٌ مِنْ وَطَائِدِ الاِسْلَامِ (tropical:) [Such a person is one of the columns of el-Islلm.] (A.) ― -b3- وَطَائِدُ (tropical:) The supports called أَثَافِىّ of a cooking-pot: (A, K:) app. pl. of وَطِيدَةٌ. (TA.)

وَاطِدٌ
وَاطِدٌ ذ Constant, firm, steady, steadfast, fast, settled, or established; as also, by transposition, طَادٍ [q. v. in art. طدو]. (S, L.) See also وَطِيدٌ, and مُتَوَاطدٌ, and مُوَطَّدٌ.

مَوْطُودٌ
مَوْطُودٌ ذ : see وَطِيدٌ, and مُوَطَّدٌ.

مِيطَدَةٌ
مِيطَدَةٌ ذ A wooden implement with which the foundations of a building &c. are compressed, in order that they may become hard. (A, L, K.) ― -b2- A piece of wood with which a boring-instrument, or drill, is held: [i. e., a wooden socket which fits upon the top]. (S, L.)

عِزٌّ مُوَطَّدٌ
عِزٌّ مُوَطَّدٌ ذ , and ↓ مَوْطُودٌ, and ↓ وَاطِدٌ, (tropical:) Established, or confirmed, might, or glory. (A.)

مُتَوَاطِدٌ
مُتَوَاطِدٌ ذ Continuous; or constant and uninterrupted; (K;) as also ↓ وَاطِدٌ and طَادٍ. (TA.) ― -b2- (tropical:) Strong; vehement; hard. (K, TA.)

##### Türkçe

**وَطَدَ**
1 **وَطَدَ** ذ , muzâri‘ **يَطِدُ**. mast. is. **وَطْدٌ** (S, L, K) ve **طِدَةٌ**; (L, K;) ve ↓ **وطّد**, (K,) mast. is. **تَوْطِيدٌ**; (S, L;) Bir şeyi sabit, sağlam, duruğan, sebatkâr, sıkı, yahut yerleşik kıldı. (S, L, K.) ― -b2- **وَطَدَ**, muzâri‘ **يَطِدُ**, mast. is. **وَطْدٌ** (S, L, K) ve **طِدَةٌ**; (L, K;) ve ↓ **وطّد**, (K,) mast. is. **تَوْطِيدٌ**; (S, L;) O, yahut o (şey), bir şeyin üzerine ağır bir biçimde bastırdı; eş anlamlısı **ثَقَّلَ**. (S, L, K.) ― -b3- **وَطَدَهُ اِلَيْهِ** Onu kendine çekti ve bastırdı; onu kucakladı. (L, K *.) ― -b4- **وَطَدَ**, mast. is. **وَطْدٌ**, Bir şeyi başka bir şeye bastırdı ve onu sıkı kıldı. (AA, L.) ― -b5- **وَطَدَهُ اِلَى الأَرْضِ** Onu yere bastırdı [eliyle, yahut elleriyle, yahut ayağıyla, yahut ayaklarıyla,] ve onu onun üzerinde sabit tuttu, hareket etmesini engelleyerek: (IAth, L:) onu şiddetle çiğnedi: (S, L:) bir rivayette vârid olmuştur. (L.) ― -b6- **وَطَدَ لَهُ مَنْزِلَةً** (mecaz:) Onun için bir makam hazırladı, yahut tesis etti, (**مَهَّدَ,**) (L, K;) bunun gibi ↓ **وطّد** da. (TA.) ― -b7- **وَطَدَ الأَرْضَ** Sertleşsin diye yeri kapattı, (K,) ve çiğnedi, (TA,). (K, TA.) ― -b8- 5’e bak. ― -b9- **وَطَدَ** Çiğnedi; üzerine bastı; ayak altında çiğnedi; ezdi; **وَطِئَ**’nin lehçe şeklidir. (K.) ― -b10- **وَطَدْتُ عَلَى بَابِ الغَارِ الصَّخْرَ** Mağaranın kapısındaki kayaları, onlarla tıkamak için, üst üste yığdım. (S, L.) 4’e de bak.

2 **وَطَّدَ** 1’e bak. ― -b2- **وطّد اللّٰهُ للسُّلْطَانِ مُلْكَهُ**, bunun gibi **اطّدهُ** da, (mecaz:) Allah, sultana mülkünü yerleşik kıldı, yahut pekiştirdi. (L.) ― -b3- **وَطَّدَهُ** Onu **مِيطَدَة** denilen aletle dövdü. (A.)

**وَقَعَ الجَبَلُ عَلَى بَابِ الكَهْفِ فَأَوْطَدَهُ**
4 **وَقَعَ الجَبَلُ عَلَى بَابِ الكَهْفِ فَأَوْطَدَهُ** ذ Dağ, mağaranın girişinin üzerine düştü ve onu yıkıntılarıyla tıkadı. Bir rivayette vârid olmuştur. IAth der ki: Yalnızca **وَطَدَهُ** denmelidir; yahut belki **وطده** bir lehçe şeklidir. Başka bir rivayet **أَوْصَدَهُ** verir. (L.) 1’e de bak.

**توطّد**
5 **توطّد** ذ , (S, L, K,) ve ↓ **اتّطد**; (L;) ve ↓ **وَطَدَ**, (L, K,) mast. is. **وَطْدٌ**; (L;) Sabit, sağlam, duruğan, sebatkâr, sıkı, yahut yerleşik oldu. (S, *, L, K.)

8 **اِوْتَطَدَ** 5’e bak.

**وَطْدَةٌ**
**وَطْدَةٌ** ذ **وَطْأَةٌ** ile aynı: şu sözlerde böyledir [bir rivayetten]; **اللّٰهُمَّ اشْدُدْ وَطْدَتَكْ عَلَىَ مُضَرَ** [Ey Allah, Mudar’a karşı cezanı şiddetli kıl!] (K *, TA.) [**وَطْأَةٌ**’ye de bak.]

**وَطِيدٌ**
**وَطِيدٌ** ذ ve ↓ **مَوْطُودٌ** Sabit, sağlam, duruğan, sebatkâr, sıkı, yahut yerleşik kılınmış. (L, K.) **وَاطِدٌ**’e de bak. ― -b2- **وَطِيدٌ** ve **مَوْطُوبٌ** Ağır bir biçimde üzerine bastırılmış; eş anlamlısı **مُثَقَّلٌ**. (L, K.)

**وَطِيدَةٌ**
**وَطِيدَةٌ** ذ (mecaz olduğu varsayılan:) Bir adamın elinde tuttuğu yerleşik makam. (Yaakoob, L.)

**وَطَائِدُ**
**وَطَائِدُ** ذ (mecaz:) Bir binanın temelleri, yahut kaideleri, yahut sütunları, (**قَوَاعِد,**) (S, L, K:) bir mescidin sütunları (**أَسَاطِين**). (A.) ― -b2- **فُلَانٌ مِنْ وَطَائِدِ الاِسْلَامِ** (mecaz:) [Falanca, İslâm’ın sütunlarındandır.] (A.) ― -b3- **وَطَائِدُ** (mecaz:) Bir tencerenin **أَثَافِىّ** denilen dayanakları: (A, K:) görünüşe göre **وَطِيدَةٌ**’nin çoğuludur. (TA.)

**وَاطِدٌ**
**وَاطِدٌ** ذ Sabit, sağlam, duruğan, sebatkâr, sıkı, yerleşmiş, yahut yerleşik; bunun gibi, yer değiştirme ile, **طَادٍ** [bk. طدو maddesinde]. (S, L.) **وَطِيدٌ**’e, ve **مُتَوَاطدٌ**’e, ve **مُوَطَّدٌ**’a da bak.

**مَوْطُودٌ**
**مَوْطُودٌ** ذ : **وَطِيدٌ**’e ve **مُوَطَّدٌ**’a bak.

**مِيطَدَةٌ**
**مِيطَدَةٌ** ذ Bir binanın vb. temellerinin, sertleşsinler diye, sıkıştırıldığı tahta bir alet. (A, L, K.) ― -b2- Bir delme aletinin, yahut matkabın, tutulduğu bir tahta parçası: [yani, üst tarafa uyan bir tahta yuva]. (S, L.)

**عِزٌّ مُوَطَّدٌ**
**عِزٌّ مُوَطَّدٌ** ذ , ve ↓ **مَوْطُودٌ**, ve ↓ **وَاطِدٌ**, (mecaz:) Yerleşik, yahut pekiştirilmiş, kudret, yahut izzet. (A.)

**مُتَوَاطِدٌ**
**مُتَوَاطِدٌ** ذ Sürekli; yahut sabit ve kesintisiz; (K;) bunun gibi ↓ **وَاطِدٌ** ve **طَادٍ**. (TA.) ― -b2- (mecaz:) Güçlü; şiddetli; sert. (K, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

وَطَدَ
وَطَدَ
a.  [ يَطِدُ ] ( n. ac. وَطْد 1 ,  طِدَة [ وِطْدَة 2t ]), Fixed, made fast; consolidated.

b.  [ acc. &  Ila ] Fastened to, inserted, rammed into.

c.  Flattened; beat down, battered.

d.  [ acc. &  'Ala ], Placed at the entrance of ( a cavern: stone ).

e.  Was firm.

وَطَّدَ
وَطَّدَ II ,
a.  see I (a) .

تَوَطَّدَ
تَوَطَّدَ V ,
a.  Pass. of I ( a ).

وَطْدَة
وَطْدَة 1t ,
a.  Stamp; kick.

b.  Violence.

وَطِد
وَطِد 5 ,
a.  see 25 .

مِوْطَد
مِوْطَد 20tI ,
a.  Beater, beetle, rammer ( tool ).

وَاْطِد
وَاْطِد 21 ,
a.  see 25 .

وَطِيْد
وَطِيْد 25 ,
a.  Firm, solid, stable; unshakable.

وَطِيْدَة
وَطِيْدَة 25t ,
a.  fem. of وَطِيْد 25 .

b.  ( pl. وَطَاْئِدُ 46 ), Foundation.

c.  Support; tripod.

أَوْطَاْد
أَوْطَاْد 38 ,
a.  Mountains.

وَطڤدَ
N. P. وَطڤدَ I ,
a.  see 25 .

تَوَاْطَدَ
N. Ag. تَوَاْطَدَ VI ,
a.  see 25 .

b.  Violent.

##### Türkçe

**وَطَدَ**
**وَطَدَ**
a. [ **يَطِدُ** ] (mastar: **وَطْد** 1, **طِدَة** [ **وِطْدَة** 2t ]), Sabitledi, sağlamlaştırdı; pekiştirdi.

b. [mef‘ûl ile ve **إلى** ile] Bir şeye bağladı, içine soktu, çaktı.

c. Yassılaştırdı; dövdü, hırpaladı.

d. [mef‘ûl ile ve **على** ile], (bir mağaranın: taş) girişine koydu.

e. Sağlam oldu.

**وَطَّدَ**
**وَطَّدَ** II,
a. I (a)’ya bak.

**تَوَطَّدَ**
**تَوَطَّدَ** V,
a. I (a)’nın meçhûlü.

**وَطْدَة**
**وَطْدَة** 1t,
a. Tekme; ayak vurma.

b. Şiddet.

**وَطِد**
**وَطِد** 5,
a. 25’e bak.

**مِوْطَد**
**مِوْطَد** 20tI,
a. Dövücü, tokmak, çakma aleti (alet).

**وَاْطِد**
**وَاْطِد** 21,
a. 25’e bak.

**وَطِيْد**
**وَطِيْد** 25,
a. Sağlam, katı, sabit; sarsılmaz.

**وَطِيْدَة**
**وَطِيْدَة** 25t,
a. **وَطِيْد** 25’in müennesi.

b. (çoğulu **وَطَاْئِدُ** 46), Temel.

c. Dayanak; üçayak.

**أَوْطَاْد**
**أَوْطَاْد** 38,
a. Dağlar.

**وَطڤدَ**
Özel isim. **وَطڤدَ** I,
a. 25’e bak.

**تَوَاْطَدَ**
Nisbe sıfatı. **تَوَاْطَدَ** VI,
a. 25’e bak.

b. Şiddetli.
