# وطد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B7%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وطد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وطد

وطد الشيء يطده وطدا، بفتح فسكون، وطدة، كعدة، فهو وطيد وموطود: أثبته وثقله، كوطده توطيدا، فتوطد: ثبت، وقال يصف قوما بكثرة العدد:
  وهم يطدون الأرض لولاهم ارتمتبمن فوقها من ذي بيان وأعجما

  والواطد: الثابت: والطادي مقلوب منه، وسيأتي، وأنشد ابن دريد، قال: وأحسبه لكذاب بني الحرماز:
  وأس مجد ثابت وطـيد
  نال السماء درعها المديد وقد اتطد. ووطده إليه: ضمه، ومنه حديث البراء بن مالك، قال يوم اليمامة لخالد بن الوليد طدني إليك أي ضمني إليك واغمزني. وعن أبي عمرو: الوطد: غمزك الشيء إلى الشيء وإثباتك إياه. وبه فسر حديث ابن مسعود أن زياد بن عدي أتاه فوطده إلى الأرض. وكان رجلا مجبولا، فقال عبد الله: اعل عني. فقال: لا، حتى تخبرني متى يهلك الرجل وهو يعلم، قال: إذا كان عليه إمام، إن أطاعه أكفره، وإن عصاه قتله وقال ابن الأثير: فوطده إلى الأرض، أي غمزه فيها، وأثبته عليها، ومنعه من الحركة. ومن المجاز وطد له عنده منزلة، إذا مهدها كوطدها، ووطد الأرض: ردمها وداسها لتصلب وتشتد. ووطد الشيء: دام وثبت، مثل وصد فهو واطد وواصد، ووطد الشيء وطدا: دام ورسا. وقال الفراء: طاد، إذا ثبت، وداط ووطد، إذا حمق، ووطد، إذا سار، ضد. وبين سار ورسا جناس كما لا يخفى. ووطد لغضة في وطيء ومنه ما جاء في رواية: اللهم اشدد وطدتك على مضر أي وطأتك، قاله شراح البخاري، ومنه أيضا حديث الغار فوقع الجبل على الكهف فأوطده أي سده بالهدم، قال ابن الأثير: هكذا روي، وإنما يقال: وطده، قال: ولعله لغة، وقد روي: فأوصده، بالصاد، وقد تقدم. والميطدة، بالكسر: خشبة يوطد بها أساس بناء وغيره ليصلب، وقد وطده، إذا ضربه بالميطدة، وقيل: هي خشبة يمسك بها المثقب، كما في اللسان. ومن المجاز الوطائد: أثافي القدر، كأنه جمع وطيدة. والوطائد، أيضا: قواعد البنيان. والمتواطد: الدائم الثابت الذي بعضه في إثر بعض، كالواطد والطادي. ومن المجاز: المتواطد: الشديد، عن أبي عمرو. ومما يستدرك عليه: وله عنده وطيدة، أي منزلة ثابتة، عن يعقوب. ومن المجاز يقال: وطد الله للسلطان ملكه وأطده، إذا ثبته. وعز موطد وموطود وواطد: ثابت. ووطائد الإسلام. كما في الأساس.

### Türkçe

**وطد** şey’i **يطده** **وطدا** (fetha ile sonra sükûn ile), **وطدة** ( **كعدة** gibi); o hâlde o **وطيد** ve **موطود**dur: onu sağlamlaştırdı ve ağırlaştırdı; **وطده توطيدا** gibi; böylece **توطد**: sabit oldu. Ve çoklukça kalabalık bir kavmi vasfederek dedi:
  “Ve onlar yeri **يطدون**; onlar olmasaydı, onun üstünden, beyan sahibi ve acemden olan kimse(ler) düşerdi.”

  Ve **الواطد**: sabit olan(dır). Ve **الطادي** ondan çevrilmiş (maklûb)tur; ve gelecektir. Ve İbn Düreyd inşâd etti; dedi: Ve ben onu Benî’l-Hırmâz’ın yalancısı sanıyorum:
  “Ve bir şeref temeli, sabit, **وطـيد**;
  göğün zırhını, uzun olanını elde etti; ve **اتطد** etti.”
Ve **وطده إليه**: onu kendine kattı. Ve ondan Berâ b. Mâlik hadisi: Yemâme günü Hâlid b. Velîd’e dedi: **طدني إليك**; yani beni kendine kat ve beni sıkıştır. Ve Ebû Amr’dan: **الوطد**: şey’i şey’e sıkıştırman ve onu sabitlemendir. Ve bununla İbn Mes‘ûd hadisi tefsir edildi: Ziyâd b. ‘Adî ona geldi de onu yere **فوطده** etti. Ve o, kaba yaratılışlı bir adam idi; bunun üzerine Abdullah dedi: “Benden uzaklaş.” Dedi: “Hayır; bana, adam ne zaman helâk olur, hâlbuki biliyor iken, haber verinceye kadar.” Dedi: “Üzerinde bir imam olduğu zaman; ona itaat ederse onu kâfir eder, ona isyan ederse onu öldürür.” Ve İbnü’l-Esîr dedi: “Onu yere **فوطده** etti”; yani onu oraya sıkıştırdı ve onu onun üzerinde sabitledi ve onu hareketten men etti. Ve mecazdan: Onun yanında onun için bir menzileyi **وطد** etti; onu döşediği zaman, onu **وطدها** etmek gibi. Ve **وطد الأرض**: onu doldurdu ve onu çiğnedi; ta ki sertleşsin ve kuvvetlensin. Ve **وطد الشيء**: devam etti ve sabit oldu; **وصد** gibi; o hâlde o **واطد** ve **واصد**dır. Ve **وطد الشيء وطدا**: devam etti ve yerleşti. Ve Ferrâ dedi: **طاد**; sabit olduğu zaman. Ve **داط** ve **وطد**; ahmaklaştığı zaman. Ve **وطد**; yürüdüğü zaman; zıdd(ır). Ve yürüdü ile yerleşti arasında cinas vardır; gizli olmadığı gibi. Ve **وطد**; **لغضة** için, **وطيء**’de. Ve ondan rivayette gelen: “Allah’ım, Mudar üzerine senin **وطدتك**’ni şiddetlendir”; yani senin **وطأتك**’ni; bunu Buhârî şârihleri söyledi. Ve ondan ayrıca mağara hadisi: Dağ mağaranın üzerine düştü de onu **فأوطده** etti; yani onu yıkıntı ile kapattı. İbnü’l-Esîr dedi: “Böyle rivayet edildi; hâlbuki ancak **وطده** denir.” Dedi: “Belki bir lugattır.” Ve **فأوصده** ( **بالصاد** ile) diye de rivayet edildi; ve daha önce geçti. Ve **الميطدة** (kesre ile): bir bina temeli ve başkası onunla sağlamlaştırılsın diye kullanılan bir tahta; ve onu **وطده** etti; **الميطدة** ile ona vurduğu zaman. Ve denildi ki: O, delgiyi tutulan bir tahta(dır); lisân’da olduğu gibi. Ve mecazdan **الوطائد**: tencerenin üç taşı; sanki **وطيدة**’nin cem‘i gibidir. Ve **الوطائد** ayrıca: binanın kaideleri. Ve **المتواطد**: devamlı sabit olan; onun bir kısmı bir kısmının ardınca (gelir); **الواطد** ve **الطادي** gibi. Ve mecazdan: **المتواطد**: şiddetli; Ebû Amr’dan. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardan: Onun yanında onun için bir **وطيدة** vardır; yani sabit bir menzile; Ya‘kûb’dan. Ve mecazdan denir: Allah sultana mülkünü **وطد** etti ve onu **أطده** etti; onu sabitlediği zaman. Ve **عز**; **موطد** ve **موطود** ve **واطد**: sabit. Ve **وطائد الإسلام**; Esâs’ta olduğu gibi.
