# وطد — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B7%D8%AF/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وطد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%AF.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: وطد

ط د ( وايء )
أطد ، وطد ، تطا ، طدي ، طود .
وطد طدي أطد : في حديث ابن مسعود : أن زيادَ بنَ عَدِي أتاه فَوَطَده إلى الأرض ، وكان رجلاً مجبولاً ، فقال عبد الله : أعْلُ عَنِّي ، فقال : لا حتى يخبرني متى يَهلِكُ الرجلُ وهو يعلم ؟ قال : إذا كان عليه إمامٌ إن أطاعه أكفَره ، وإن عصاه قَتَله .
قال أبو عبيدة : قال أبو عمرو : الوطْد غَمْزُك الشيءَ إلى الأرض ، وإثباتُك إيّاه ، يُقال منه : وطَدْتُه أَطِدُه وطداً إذا وَطِئْتَه وغَمَزْتَه ، وأَثْبَتّه ، فهو مَوْطود ، وقال الشَّمَّاخ :
فالْحَق بِبِجْلَة نَاسِبْهم وكُن معهم
حتى يُعيروك مَجداً غيرَ مَوْطودِ
الليث : المِيطَدَةُ خَشبةٌ يُوطّدُ بها المكانُ فيُصلَبُ الأَسَاسُ بناءً أو غيره .
عمرو عن أبيه : الطّادِي : الثابتُ .
وقال أبو عبيد في قول القطامي :
ولا تَقَضّى بواقِي دَيْنها الطادِي
قَالَ : يراد به الواطِدُ ، فأَخَّر الواو وقَلبَها ألفاً ، ويقال : وَطّدَ اللَّهُ لِلسلطان مُلكَه وأَطّدَه إذا ثَبَّته .
سلمة عن الفراءِ : طادَ إذا ثَبتَ ، وطَادَ إذا حَمُق ، وَوَطَد إذا سارَ .
طود : ثعلب عن ابن الأعرابي : طَوَّدَ إذا طوَّف في البلاد لِطلب المعاش .
وقال أبو عبيد : الطّوْدُ الجبلُ العظيم ، وجمعه أَطوادٌ ، وقال غيره : طوَّد فلانٌ بفلان تَطْويداً وطَوَّحَ به تَطويحاً ، وطَوَّد بنفْسه في المطاودِ ، وطوَّح بها في المطاوِح ، وهي المذاهب .
وقال ذو الرُّمّة :
أخو شُقّةٍ جَاب البلادَ بِنَفْسِه
على الهول حتى طَوَّحَتْه المطَاوِدُ
وابنُ الطَّودِ الجُلمودُ الذي يَتَدَهْدَى مِن الطّوْد .
وقال الشاعر :
دعوتُ خُلَيْداً دَعْوَةً فكأَنَّما
دَعَوْتُ به ابن الطّود أوْ هو أَسْرعُ

### Türkçe

ط د ( **وايء** )
**أطد** , **وطد** , **تطا** , **طدي** , **طود** .
**وطد** **طدي** **أطد** : İbn Mesud hadîsinde: Ziyad b. Adî ona geldi de onu yere **فَوَطَده** etti; ve o, yoğrulmuş (tabiatlı) bir adam idi; Abdullah dedi ki: “Benden yüksel (üstümden çekil)”; o dedi ki: “Hayır; ta ki bana, adam bilirken ne vakit helâk olur, haber verinceye kadar.” Dedi ki: “Üzerinde bir imam olduğu zaman; eğer ona itaat ederse onu kâfir eder, eğer ona isyan ederse onu öldürür.”

Ebû Ubeyde dedi: Ebû Amr dedi: **الوطْد** senin bir şeyi yere bastırmandır ve onu sabitlemendir; ondan şöyle denir: “Onu çiğnediğin ve bastırdığın ve onu sabitlediğin zaman **وطَدْتُه أَطِدُه وطداً**”; o hâlde o **مَوْطود**dur. Şemmâh dedi:

O hâlde Bicile’ye yetiş; onlarla akrabalık kur ve onlarla ol
ta ki sana, sabitlenmiş olmayan bir şeref ödünç versinler

Leys: **المِيطَدَةُ** bir tahtadır; onunla yer **يُوطّدُ** edilir; böylece temel, bina veya başkası için sağlamlaştırılır.

Amr, babasından: **الطّادِي**: sabit olan.

Ebû Ubeyd, Kutâmî’nin sözü hakkında:

Ve onun **الطادِي**si, borcunun koruyucusunu giderip bitirmedi

Dedi ki: onunla **الواطِدُ** kastedilir; vavı sona bıraktı ve onu elif’e çevirdi. Ve denir: Allah sultan için mülkünü **وَطّدَ** etti ve onu **أَطّدَه** etti; onu sabitlediği zaman.

Seleme, Ferrâ’dan: **طادَ** sabit oldu; ve **طَادَ** ahmaklaştı; ve **وَوَطَد** yürüdü (seyr etti).

**طود**: Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **طَوَّدَ**; geçim talebi için beldelerde dolaştığı zaman.

Ebû Ubeyd dedi: **الطّوْدُ** büyük dağdır; onun çoğulu **أَطوادٌ**dur. Başkası dedi: Falan, falanla **طوَّد** etti, **تَطْويداً**; ve onunla **طَوَّحَ** etti, **تَطويحاً**; ve kendisiyle gidiş yollarında **طَوَّد** etti; ve onunla gidiş yollarında **طوَّح** etti; ve onlar, gidilen yollar (mezhepler)dir.

Zü’r-Rumme dedi:

Uzaklık kardeşi; beldeleri kendi nefsiyle kat etti
dehşet üzerine; ta ki gidiş yolları onu **طَوَّحَتْه** edinceye kadar

Ve **ابنُ الطَّودِ**: **الجُلمودُ**; **الطّوْد**dan yuvarlanıp düşen.

Şair dedi:

Huleyd’i bir çağırışla çağırdım; sanki ben
onunla **ابن الطّود**u çağırdım; yahut o daha hızlıdır
