# وطط — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%B7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B7%D8%B7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وطط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%B7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وطط

الوَطْواطُ: الضعيف الجَبان من الرجال. والوَطْواطُ: الخُفّاش؛ قال:كأَنَّ برُفْغَيْها سُلُوخَ الوَطاوِط
أَراد سلوخ الوَطاوِيط فحذف الياء للضرورة كما قال:
وتَجَمَّعَ المتفرِّقُو
ن من الفَراعِلِ والعَسابِرْ
أَراد العسابِير، وهو ولد الضبُع من الذئب. وقال كراع: جمعُ الوَطْواطِ وطاوِيطُ ووطاوِطُ، فأَما وطاوِيطُ فهو القياس، وأَما الوَطاوِط فهو جمع مُوَطْوِط، ولا يكون جمع وَطْواط لأَن الأَلف إِذا كانت رابعة في الواحد تثبت الياء في الجمع إِلا أَن يضطرّ شاعر كما بيَّنَّا. وقال ابن الأَعرابي: جمع الوطواط الوُطُطُ. والوُطُطُ: الضَّعْفَى العُقولِ والأَبدانِ من الرجال، الواحد وَطْواط؛ وأَنشد ابن بري لذي الرمة يهجو امرأَ القيس: إِنّي إِذا ما عَجَرَ الوَطْواطُ،
وكثُر الهِياطُ والمِياطُ،
والتَفَّ عند العَرَكِ الخِلاطُ،
لا يُتَشَكَّى مِنِّيَ السِّقاطُ،
إِن امْرَأَ القَيْسِ هُم الأَنْباطُ
زُرْقٌ، إِذا لاقَيْتَهم، سِناطُ
ليس لَهم في نَسَبٍ رِباطُ،
ولا إِلى حَبْلِ الهُدى صِراطُ،
فالسَّبُّ والعارُ بهم مُلْتاطُ
وأَنشد لآخر:
فَداكَها دَوْكاً على الصِّراطِ،
ليس كَدوْكِ بَعْلِها الوَطْواطِ
وقال النضر: الوَطواط الرجل الضعيفُ العقلِ والرأْي. والوَطْواط: الخُفّاش، وأَهل الشام يسمونه السّرْوَعَ وهي البحرية، ويقال لها الخُشّافُ، والوَطْواطُ: الخُطّافُ. وقيل: الوطواط ضرب من خَطاطِيفِ الجبال أَسود، شبه بضرب من الخَشاشِيف لنُكوصِه وحَيْدِه، وكلُّ ضعيف وَطْواط، والاسم الوَطْوَطةُ. وروي عن عَطاء بن أَبي رباح أَنه قال في الوَطْواط يُصيبه المُحْرِم: قال: دِرهم، وفي رواية: ثلثا درهم. قال الأَصمعي: الوَطواط الخُفاش. قال أَبو عبيد: ويقال إِنه الخُطّاف، قال: وهو أَشبه القولين عندي بالصواب لحديث عائشة، رضي اللّه عنها، قالت لمّا أُحْرِقَ بيتُ المَقدِس: كانت الأَوْزاغُ تَنْفُخُه بأَفْواهِها وكانت الوَطاوِطُ تُطْفِئه بأَجْنحتها. قال ابن بري: الخُطاف العُصفور الذي يسمى عصفور الجنة، والخفاش هو الذي يطير بالليل، والوطواطُ المشهور فيه أَنه الخفاش، وقد أَجازوا أَن يكون هو الخطاف، والدليل على أَنّ الوطواط الخفاش قولهم: هو أَبْصَرُ ليلاً من الوَطْواط.
والوَطْوَطَةُ: مقاربة الكلام، ورجل وَطْواط إِذا كان كلامه كذلك؛ وقيل: الوَطواط الصيّاح، والأُنثى بالهاء. اللحياني: يقال للرجل الصيّاح وَطْواط، وزعموا أَنه الذي يُقارب كلامه كأَنَّ صوته صوتُ الخَطاطِيف، ويقال للمرأَة وَطْواطةٌ. ويقال للرجل الضعيفِ الجَبانِ الوَطْواط، قال: وسمي بذلك تشبيهاً بالطائر؛ قال العجاج:
وبَلْدةٍ بَعِيدةِ النِّياطِ،
برَمْلِها من خاطِفٍ وعاطِ،
قَطَعْتُ حِينَ هَيْبةِ الوَطْواطِ
والوطْواطِيُّ: الضعيف، ويقال الكثير الكلام. وقد وَطْوَطُوا أَي ضَعُفوا. وأَما قولهم: أَبْصَرُ في الليل من الوَطْواط فهو الخُفّاش.

### Türkçe

**الوَطْواطُ**: erkeklerden zayıf, korkak olan. Ve **الوَطْواطُ**: yarasa;

dedi ki:
kâfir ki onun iki dirseğinde **الوَطاوِط**’un derileri varmış gibi

**الوَطاوِط**’un derileri demek istedi; zaruret sebebiyle **الياء**’yı hazfetti; nitekim dediği gibi:
ve dağınık olan toplandı
**الفَراعِلِ** ve **العَسابِرْ**’den

**العَسابِير** demek istedi; o, sırtlanın kurttan olan yavrusudur. Ve Kıra‘ dedi: **الوَطْواطِ**’ın cem‘i **وطاوِيطُ** ve **وطاوِطُ**’tur; **وطاوِيطُ** ise kıyastır; **الوَطاوِط** ise **مُوَطْوِط**’un cem‘idir; **وَطْواط**’ın cem‘i olmaz; çünkü elif tekilde dördüncü olduğunda cem‘de **الياء** sabit olur; ancak bir şair zarurete düşerse (bizim açıkladığımız gibi). Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **الوطواط**’ın cem‘i **الوُطُطُ**’tur. Ve **الوُطُطُ**: erkeklerden akılları ve bedenleri zayıf olanlar; tekili **وَطْواط**; ve İbn Berrî, Zü’r-Rumme’den İmruü’l-Kays’ı hicvederken şu beyti rivayet etti:
Şüphesiz ben, **الوَطْواطُ** topalladığında,
ve **الهِياطُ** ve **المِياطُ** çoğaldığında,
ve karışık olan, boğuşma sırasında dolandığında,
benden **السِّقاطُ** şikâyet edilmez,
İmruü’l-Kays, onlar **الأَنْباطُ**’tır,
mavi gözlüdürler; onlarla karşılaştığında, **سِناطُ**’tır,
onlar için bir nesepte bağ yoktur,
ve hidayet ipine bir yol da yoktur,
öyleyse sövme ve ayıp, onlarla yapışıktır

Ve bir başkasından şu beyti rivayet etti:
onu, sırat üzerinde döverek sana feda etti,
kocası **الوَطْواطِ**’ın dövmesi gibi değil

Ve en-Nadr dedi: **الوَطواط** akıl ve görüşçe zayıf adamdır. Ve **الوَطْواط**: yarasa; Şam ehli ona **السّرْوَعَ** der; o, denizî olandır; ona **الخُشّافُ** da denir. Ve **الوَطْواطُ**: kırlangıç. Ve denildi ki: **الوطواط** dağların **خَطاطِيفِ**’inden siyah bir türdür; geri dönmesi ve kaçınması sebebiyle **الخَشاشِيف**’ten bir türe benzetildi; her zayıf **وَطْواط**’tır; isim **الوَطْوَطةُ**’dır. Ve Atâ b. Ebî Rebâh’tan rivayet edildi: ihramlıya isabet eden **الوَطْواط** hakkında dedi ki: bir dirhem; bir rivayette: dirhemin üçte ikisi. el-Asma‘î dedi: **الوَطواط** yarasadır. Ebû Ubeyd dedi: onun **الخُطّاف** olduğu da söylenir; dedi ki: Âişe hadisi sebebiyle iki sözden bana göre doğruya daha çok benzeyeni odur; Allah ondan razı olsun, dedi ki: Beytü’l-Makdis yakıldığında, **الأَوْزاغُ** ağızlarıyla ona üflüyordu; **الوَطاوِطُ** ise kanatlarıyla onu söndürüyordu. İbn Berrî dedi: **الخُطاف** “cennet serçesi” diye adlandırılan serçedir; **الخُفاش** ise gece uçan şeydir; meşhur olan, **الوطواطُ**’ın **الخُفاش** olduğudur; onun **الخُطاف** olmasını da câiz gördüler; **الوطواط**’ın **الخُفاش** olduğuna delil onların şu sözüdür: “O, geceleyin **الوَطْواط**’tan daha iyi görür.”

Ve **الوَطْوَطَةُ**: sözün yaklaştırılmasıdır; konuşması böyle olursa adam **وَطْواط** (denir); ve denildi ki: **الوَطواط** çok bağırandır; dişisi **الهاء** iledir. el-Lihyânî: çok bağıran adama **وَطْواط** denir; onun sözünü yaklaştıran kimse olduğunu, sanki sesi **الخَطاطِيف**’in sesiymiş gibi olduğunu iddia ettiler; kadına **وَطْواطةٌ** denir. Ve zayıf, korkak adama **الوَطْواط** denir; dedi ki: kuşa benzetilerek böyle adlandırıldı; el-Acçâc dedi:
sinir bağından uzak bir beldede,
kumunda **خاطِفٍ** ve **عاطِ**’tan,
**الوَطْواطِ**’ın heybeti vaktinde kestim

Ve **الوطْواطِيُّ**: zayıf; ve çok konuşan (için) de söylenir. Ve **وَطْوَطُوا**: yani zayıfladılar. Ve onların “gecede **الوَطْواط**’tan daha iyi görür” sözleri ise, o **الخُفّاش**’tır.
