# وظف (و-ظ-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B8%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: و - ظ - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الظاء والفاء و و ء ي معهما
و ظ ف، ف ي ظ يستعملان فقط
وظف:
الوَظائِفُ جمع الوَظيفة، والوَظيفةُ في كل شيءٍ: ما ئقَدَّ. كلَّ يوم من رِزقٍ أو طَعامٍ أو عَلَف أوشرابٍ.
والوَظيفُ لكل ذي أربعٍ فوقَ الرُّسْغ إلى السّاق، والعدد أوظِفة، والجمع: وُظُفٌ ووظائفُ، قال:
أبقَتْ لنا وَقَعاتُ الدهر مَكـرُمةً		ما هَبَّتِ الريحُ والدنيا لها وُظُفُ
وهي شِبهُ الدُّولِ مرةً لهؤلاءِ ومَرَّةً لهؤلاء، أي جُعِلَت وظيفةً للناس.
وقد وَظَّفْتُ له توظيفاً، ووظَّفْتُ على الصَّبيِّ كلَّ يومٍ حفظ آياتٍ من كتاب اللهِ توظيفاً.
فيظ:
فاظَتْ نفسه فَيْظاً وفيظوظةً، وهي تفيظ وتَفُوظُ أي خَرَجَتْ فهي فائِظةٌ، قال:
وفائِظاً وكِلا رَوْقَيْه مُختَضِبُ

##### Türkçe

باب **الظاء** و**الفاء** و**و** و**ء** و**ي** معهما
**و ظ ف**، **ف ي ظ** yalnızca kullanılırlar

**وظف**:
**الوَظائِفُ** **الوَظيفة**’nin çoğuludur; **الوَظيفةُ** her şeyde: her gün rızıktan yahut yemekten yahut yemden yahut içecekten takdir edilen şeydir.
**الوَظيفُ** her dört ayaklı için: **الرُّسْغ**’un üstünden **السّاق**’a kadar olan (kısım)dır; tekili **أوظِفة**’dir; çoğulu: **وُظُفٌ** ve **وظائفُ**’tir. Dedi ki:
أبقَتْ لنا وَقَعاتُ الدهر مَكـرُمةً		ما هَبَّتِ الريحُ والدنيا لها وُظُفُ
Ve o, **الدُّولِ**’ün benzeri(=dönüp dolaşan pay)dır; bir kere bunlar için ve bir kere bunlar için; yani insanlara bir **وظيفةً** kılındı.
Ve ona **وَظَّفْتُ** bir **توظيفاً** ile; ve çocuğa her gün Allah’ın kitabından âyetler ezberlemeyi bir **توظيفاً** ile **وظَّفْتُ**.

**فيظ**:
Nefsi **فاظَتْ** bir **فَيْظاً** ve bir **فيظوظةً** ile; ve o **تفيظ** ve **تَفُوظُ**; yani çıktı; artık o **فائِظةٌ**’dir. Dedi ki:
وفائِظاً وكِلا رَوْقَيْه مُختَضِبُ

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الوَظيفُ: مُسْتَدَقُّ الذراع والساق من الخيل والإبل ونحوهما. والجمع الأَوْظِفَةُ. ووَظَفْتُ البعير، إذا قصَّرت قيده. ويقال: مَرَّ يَظِفُهُمْ، أي يتبعهم. والوَظيفَةُ: ما يُقَدَّرُ للإنسان في كلِّ يوم من طعامٍ أو رزق. وقد وَظَّفْتُهُ تَوْظيفاً.

##### Türkçe

**الوَظيفُ**: atların, develerin ve benzerlerinin koldan ve bacaktan ince olan kısmı. Çoğulu **الأَوْظِفَةُ**’dir. Ve “**وَظَفْتُ** deveyi” (denir); bağı(nı) kısalttığın zaman. Ve denir ki: “Geçti, **يَظِفُهُمْ**”; yani onları takip eder. Ve **الوَظيفَةُ**: her gün insana yiyecekten veya rızıktan takdir edilen şey. Ve onu **تَوْظيفاً** olarak **وَظَّفْتُ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ظ ف ( وايء )
وظف ، فاظ ، فظا ، ظاف : ( مستعملة ) .
( وظف ) : يقال : وَظَفَ فلانٌ فلاناً يَظِفُهُ وَظْفاً إذا تَبِعَه مأخوذٌ من الوظيف .
ووظَفْتُ البَعيرَ أظِفه وَظْفاً إذا أصبتَ وظيفه ، والوَظيفُ من كل ذي أربعٍ : ما فَوْق الرُّسْغ إلى مَفْصِل الساق وجمعه أوْظِفَة .
وقال الليث : الوَظيفةُ من كل شيء ما يُقَدَّرُ له كل يوم من رِزْقٍ أو طعَامٍ أو عَلَفٍ أو شرابٍ ، وَجمعُها الوظائفُ وَالوُظُفُ ، وقد وظّفْتُ له توظيفاً ، ووَظّفتُ على الصَّبِيِّ كل يوم حِفْظَ آياتٍ من كتاب الله توظيفاً ، وأنشد :
أَبْقَتْ لنا وَقَعَاتُ الدَّهْرِ مَكْرُمَةً
ما هَبَّت الريحُ والدُّنيا لها وُظُفُ
قال : هي شِبْهُ الدُّولِ مرةً لهؤلاء ومرة لِهؤلاء ، جمعُ الوَظِيفَةِ .
ويقال : إذا ذَبحتَ الذبيحةَ فاستوْظِفْ قَطعَ الحُلقوم والمريءِ والوَدَجَيْن ، أي اسْتوْعَبْ ذلك . هكذا قال الشافعي في كتاب الصيد والذبائح .
فيظ : أبو عبيد عن الكسائيّ : هو يَفيظُ نفسه وقد فَاظتْ نَفسُه وأفاظهُ اللَّهُ نفسَه .
وقال ابن السكيت : يقالُ فاظَ الميّتُ يَفِيظُ فيْظاً ويَفُوظ فَوْظاً ، كذا رواها الأصمعي وأنشد لرؤبة :
لا يَدْفِنُون مِنهم مَنْ فَاظَا
قال : ولا يقال : فاضت نَفْسُه ولا فاظَتْ ، وحكاها غيره .
وروي عن الأصمعي عن أبي عمرو : يقال : فاظ الميت ، ولا يقال : فاظت نفسه ولا فاضت .
قال الكسائي : فاظتْ نفسُه ، وفاضتْ نفسُه .
وروى ثعلب عن سلمة عن الفراء قال : أَهل الحجاز وَطيّىء يقولون : فاظت نفسه ، وقضاعة وتميم وقيس يقولون : فاضت نفسه مثل فاضت دمعتُه .
وقال الليث : فَاظَتْ نَفسه فَيْظاً وفَيْظُوظةً إذا خَرَجَتْ ، والفاعل فائِظٌ ، وزعم أبو عبيدة أنها لغةٌ لبعض تميم ، يعني فاظتْ نفسه ، وفَاضَتْ وأنشد :
فَفُقِئَتْ عَيْنٌ وفَاضتْ نَفْسُ
فأنشده الأصمعي فقال : إنما هو وَطَنَّ الضِّرْسُ .
فظا : قال الفراء : الفَظَى : مَقصورٌ ماءُ الرَّحم يُكتبُ بالياء والتثنية فَظْوانِ .
وقال غيره : أصله الفَظُّ ، فقلبت الظاء ياءً وهو ماء الكَرِش .
ظوف : الفراء يقال : أخذ بِظُوفِ رَقَبَتَهِ وبظافِ رَقَبَتِه وبقَافِ رقبته وبصُوف رقبته إذا أخذه كلَّه .
أبو زيد يقال : أخذه بقوفِ رقبته وبطوفها وبصُوفِها وكلُّه واحدٌ .

##### Türkçe

ظ ف ( **وايء** )
**وظف** ، **فاظ** ، **فظا** ، **ظاف** : (kullanılan) .
(**وظف**) : denilir: **وَظَفَ** falan falanı **يَظِفُهُ** **وَظْفاً**; onu izlediği zaman; **الوظيف**’ten alınmıştır.
Ve **وظَفْتُ** deveyi **أظِفه** **وَظْفاً**; **وظيفه**’ine isabet ettiğin zaman; ve **الوَظيفُ** her dört ayaklıdan: bileğin üstünden bacağın eklemine kadar olan şeydir; çoğulu **أوْظِفَة**’dir.
Ve **الليث** dedi: **الوَظيفةُ** her şeyden, ona her gün rızık veya yemek veya yem veya içecekten takdir edilen şeydir; çoğulu **الوظائفُ** ve **الوُظُفُ**’tur; ve ona **توظيفاً** **وظّفْتُ**; ve çocuğa her gün Allah’ın kitabından ayetler ezberini **توظيفاً** **وظّفتُ**; ve inşad etti:
أَبْقَتْ لنا وَقَعَاتُ الدَّهْرِ مَكْرُمَةً
ما هَبَّت الريحُ والدُّنيا لها وُظُفُ
Dedi: o, devletler gibidir; bir kere bunlar için ve bir kere şunlar için; **الوَظِيفَةِ**’nin çoğuludur.
Ve denilir: kesilmiş hayvanı boğazladığın zaman, **فاستوْظِفْ** gırtlak ve yemek borusu ve iki şah damarını kesmeyi; yani bunu kuşat. Böylece **الشافعي** av ve boğazlamalar kitabında dedi.
**فيظ** : **أبو عبيد**’den **الكسائيّ**’den: o, kendisini **يَفيظُ**; ve nefsi **فَاظتْ**; ve Allah ona nefsini **أفاظهُ**.
Ve **ابن السكيت** dedi: denilir: ölü **فاظَ** **يَفِيظُ** **فيْظاً** ve **يَفُوظ** **فَوْظاً**; böylece **الأصمعي** onu rivayet etti; ve **رؤبة**’ye ait olarak inşad etti:
لا يَدْفِنُون مِنهم مَنْ فَاظَا
Dedi: ve denilmez: nefsi **فاضت** ve ne **فاظَتْ**; başkası onu hikâye etti.
Ve **الأصمعي**’den **أبي عمرو**’dan rivayet olundu: denilir: ölü **فاظ**; ve denilmez: nefsi **فاظت** ve ne **فاضت**.
**الكسائي** dedi: nefsi **فاظتْ**; ve nefsi **فاضتْ**.
Ve **ثعلب** **سلمة**’den **الفراء**’dan rivayet etti, dedi: Hicaz ehli ve **طيّىء** derler: nefsi **فاظت**; ve **قضاعة** ve **تميم** ve **قيس** derler: nefsi **فاضت**; tıpkı gözyaşı **فاضت** gibi.
Ve **الليث** dedi: nefsi **فَاظَتْ** **فَيْظاً** ve **فَيْظُوظةً**; çıktığı zaman; ve fail **فائِظٌ**’dir; ve **أبو عبيدة** bunun, Temim’in bazısının dili olduğunu iddia etti; yani nefsi **فاظت**; ve **فَاضَتْ**; ve inşad etti:
فَفُقِئَتْ عَيْنٌ وفَاضتْ نَفْسُ
Bunun üzerine **الأصمعي** onu inşad etti de dedi: ancak o, **وَطَنَّ الضِّرْسُ**’tur.
**فظا** : **الفراء** dedi: **الفَظَى**: kısaltılmıştır; rahim suyu; **بالياء** ile yazılır; ve ikili **فَظْوانِ**’dır.
Ve başkası dedi: aslı **الفَظُّ**’dur; sonra **الظاء** **ياءً**’ya çevrildi; ve o, işkembe suyudur.
**ظوف** : **الفراء** denilir: onun boynunun **بِظُوفِ**’undan ve boynunun **بظافِ**’ından ve boynunun **بقَافِ**’ından ve boynunun **بصُوف**’undan tuttu; onu bütünüyle tuttuğu zaman.
**أبو زيد** denilir: boynunun **بقوفِ**’undan ve onun **بطوفها**’sından ve onun **بصُوفِها**’sından tuttu; ve hepsi birdir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الواو والظاء وما يثلثهما)
(وظف) الواو والظاء والفاء: كلمة تدلُّ على تقدير شيء(1). يقال: وظَّفْتُ له، إذا قدّرتَ له كلَّ حينٍ شيئاً مِن رزقٍ أو طعام. ثمَّ استُعِير ذلك في عَظْم السَّاق(2)، كأنَّه شيءٌ مقدَّر، وهو ما فوق الرُّسْغ من قائمة الدّابّة إلى الساق. ويقال وظَفْتُ البعيرَ، إذا قَصَرتَ لـه القَيْد. ويقال: مرَّ يَظِفُهُم، أي يتبعهم(3) كأنَّه يَجعلُ وظيفَهُ بإزاء أوظِفَتِهم.‏
(وظب) الواو والظاء والباء: كلمةٌ تدلُّ على مداوَمَة. يقال: وَظَبَ يَظِبُ وَظْباً. ووَاظَبْتُ على الشَّيءِ مُواظَبةً، وهي المداومَة. ويقال: أرضٌ موظوبةٌ، أي استقْصَتْ الرّاعية رَعْيَها(4)، وهي من القياس الذي ذكرناه. والله أعلمُ بالصَّواب.‏
--------------ــ
(1) في الأصل: "تقدر".‏
(2) يعني "الوظيف". ويبدو أن في العبارة سقطا.‏
(3) في الأصل: "بينهم"، صوابه في المجمل.‏
(4) في الأصل: "عليها".‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الواو** و**الظاء** وما يثلثهما)
(**وظف**) **الواو** ve**الظاء** ve**الفاء**: Bir şeyin takdir edilmesine delâlet eden bir kelime. Denir ki: **وظَّفْتُ** ona; yani her vakit ona rızıktan veya yemekten bir şey takdir ettiğin zaman. Sonra bu, incik kemiğinde ödünç alınmıştır; sanki o, takdir edilmiş bir şeydir; ve o, binek hayvanının ayağının **الرُّسْغ**’unun üstünden incik kısmına kadar olan şeydir. Ve denir ki: **وظَفْتُ** deveyi; yani ona bağı kısa yaptığın zaman. Ve denir ki: Geçti, **يَظِفُهُم**; yani onları tâkip eder; sanki o, kendi **وظيف**’ini onların **أوظِفَتِهم**’inin karşısına koyuyor.

(**وظب**) **الواو** ve**الظاء** ve**الباء**: Devamlılığa delâlet eden bir kelime. Denir ki: **وَظَبَ** **يَظِبُ** **وَظْباً**. Ve ben bir şey üzerine **وَاظَبْتُ** **مُواظَبةً**; ve o, devamlılıktır. Ve denir ki: **أرضٌ موظوبةٌ**; yani otlatan, onun otlatmasını sonuna kadar götürdü; ve o, zikrettiğimiz kıyastandır. Ve Allah, doğruyu daha iyi bilendir.
--------------ــ
(1) Asılda: “**تقدر**”.
(2) “**الوظيف**” demektir. İbarede bir düşme var gibi görünür.
(3) Asılda: “**بينهم**”; doğrusu, **المجمل**’deki gibidir.
(4) Asılda: “**عليها**”.‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

و ظ ف
له وظيفة من رزق ووظائف ووظف وعليه كلّ يوم وظيفة من عمل ووظّف عليه لاعمل‏:‏ وهو موظّف عليه ووظّف له الرزق‏:‏ ووظّف لدابّته العلف‏.‏
وضرب وظيف دابّته وأوظفة دوابّه وهو مقدّم الساق‏.‏
ومن المجاز‏:‏ للدنيا وظائف أي نوب ودول‏.‏
قال‏:‏ أبقت لنا وقعات الدهر مكرمةً ما هبت الريح والدنيا لها وظف وجاءت الإبل على وظيفٍ واحد وخفّ واحد إذا جاءت قطاراً‏.‏

##### Türkçe

و ظ ف
Onun için rızıktan bir **وظيفة** vardır; ve **وظائف**; ve **وظف**. Ve onun üzerinde her gün işten bir **وظيفة** vardır. Ve ona iş yükledi: yani o, onun üzerinde **موظّف**tur. Ve ona rızkı **وظّف** etti. Ve binitine yemi **وظّف** etti.

Binitinin **وظيف**ini vurdu; ve binitlerini **أوظفة** etti; o, bacağın ön kısmıdır.

Mecazdan: dünya için **وظائف** vardır; yani nöbetler ve devirler.

Dedi: “Bize zamanın vak‘aları bir kerem bıraktı; rüzgâr estiği ve dünya için onun **وظف**u bulunduğu müddetçe.” Ve develer, katar hâlinde geldiklerinde, tek bir **وظيف** ve tek bir **خفّ** üzere geldi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الوَظِيفةُ من كل شيء: ما يُقدَّر له في كل يوم من رِزق أَو طعام أَو علَف أَو شَراب، وجمعها الوَظائف والوُظُف. ووظَف الشيءَ على نفسه ووَظّفَه توظِيفاً: أَلزمها إياه، وقد وظَّفْت له توظِيفاً على الصبي كل يوم حفظ آيات من كتاب اللّه عز وجل.
والوَظِيفُ لكل ذي أَربع: ما فوق الرُّسْغ إلى مَفْصِل الساق. ووَظِيفا يدي الفرس: ما تحت رُكْبَتَيْه إلى جنبيه، ووظيِفا رجليه: ما بين كعبيه إلى جنبيه. وقال ابن الأَعرابي: الوظِيفُ من رُسْغَي البعير إلى ركبتيه في يديه، وأَما في رجليه فمن رُسغيه إلى عُرقوبيه، والجمع من كل ذلك أَوْظِفة ووُظُف. ووظَفْت البعير أَظِفُه وَظْفاً إذا أَصبت وظِيفَه. الجوهري: الوظيف مُسْتدَقُّ الذِّراع والساق من الخيل والإبل ونحوهما، والجمع الأَوْظِفة. وفي حديث حدّ الزنا: فنزع له بوَظِيف بعير فرماه به فقتله؛ قال: وظيف البعير خُفُّه وهو له كالحافر للفرس. وقال الأَصمعي: يستحب من الفرس أَن تَعْرُض أَوظِفة رجليه وتَحْدَب أَوْظِفة يديه. ووظَفْت البعيرَ إذا قصَّرت قَيْده. وجاءَت الإبل على وظِيف واحد إذا تَبِع بعضُها بعضاً كأَنها قِطار، كلُّ بعير رأْسُه عند ذنب صاحبه.
وجاء يَظِفُه أَي يَتبَعُه؛ عن ابن الأَعرابي. ويقال: وظَف فلان فلاناً يَظِفه وظْفاً إذا تبعه، مأْخوذ من الوظِيف. ويقال: إذا ذبحت ذبيحة فاسْتَوْظِفْ قطعَ الحُلقوم والمَرِيء والوَدَجَيْن أَي اسْتَوْعِب ذلك كله؛ هكذا قاله الشافعي في كتاب الصيد والذبائح؛ وقوله:
أَبْقَتْ لنا وقَعاتُ الدَّهْرِ مَكْرُمَةً،
ما هَبّتِ الرِّيحُ والدُّنيا لها وُظُف
أَي دُوَل. وفي التهذيب: هي شبه الدُّوَل مرَّة لهؤلاء ومرّة لهؤلاء، جمع الوَظِيفة.

##### Türkçe

**الوَظِيفةُ** her şeyden: her gün için ona takdir edilen rızık yahut yiyecek yahut yem yahut içecek miktarıdır; bunun çoğulu **الوَظائف** ve **الوُظُف**tur. Ve bir şeyi kendi üzerine **وظَف** etti ve onu **ووَظّفَه توظِيفاً**: onu kendisine onu ilzam etti; ve muhakkak ben ona, çocuğa her gün Allah عز وجل’nin kitabından âyetler ezberletmeyi bir **توظِيفاً** olarak **وظَّفْت**.

Ve **الوَظِيفُ** her dört ayaklı için: **الرُّسْغ**un üstünden bacağın eklem yerine kadar olan kısımdır. Ve atın iki elinin **وظِيفا**sı: iki dizinin altından iki yanına kadar olan kısımdır; ve iki ayağının **وظيِفا**sı: iki topuğu ile iki yanı arasındaki kısımdır. İbnü’l-A‘râbî dedi: devenin iki **رُسْغ**undan iki dizine kadar olan kısım, iki elinde **الوظِيفُ**tur; ama iki ayağında ise iki **رُسْغ**undan iki **عُرقوب**una kadar olandır; bütün bunların çoğulu **أَوْظِفة** ve **وُظُف**tur. Ve deveyi **وظَفْت** ederim, onu **أَظِفُه وَظْفاً**: onun **وظِيف**ini isabet ettirdiğim zaman. el-Cevherî: **الوظيف** atlar ve develer ve benzerlerinden kol ve bacağın ince olan kısmıdır; çoğulu **الأَوْظِفة**dir. Ve zina haddî hadîsinde: “Ona bir devenin **بوَظِيف**i çıkarıldı da onunla ona attı, onu öldürdü”; dedi ki: devenin **وظيف**i onun **خُفّ**udur; o, at için **الحافر** gibidir. el-Asma‘î dedi: attan, iki ayağının **أَوظِفة**lerinin enlemesine olmasını ve iki elinin **أَوْظِفة**lerinin kamburlaşmasını sevimli görürler. Ve deveyi **وظَفْت** ettim: bağını kısalttığım zaman. Ve develer bir tek **وظِيف** üzere geldiler: bazısı bazısını takip ettiği zaman; sanki onlar bir katar gibidir; her deve, başı arkadaşının kuyruğu yanındadır.

Ve “o, onu **يَظِفُه**” geldi: yani onu takip eder; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve denilir: falan, falanı **وظَف** eder, onu **يَظِفه وظْفاً**: onu takip ettiği zaman; **الوظِيف**ten alınmıştır. Ve denilir: bir kurban kestiğin zaman, **فاسْتَوْظِفْ**: **الحُلقوم**un, **المَرِيء**in ve iki **الوَدَجَيْن**in kesilmesini; yani bunun hepsini tamamen kapsa; Şâfiî bunu av ve kesimler kitabında böyle söylemiştir; ve onun sözü:

أَبْقَتْ لنا وقَعاتُ الدَّهْرِ مَكْرُمَةً،
ما هَبّتِ الرِّيحُ والدُّنيا لها وُظُف

yani **دُوَل**. Ve **التهذيب**’de: o, **الدُّوَل**e benzer; bir kere bunlar için, bir kere şunlar için; **الوَظِيفة**nin çoğulu.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* و ظ ف * * الوَظِيفَةُ * ما يُقدَّر للإنسان في كل يوم من طعام أو رزق وقد * وَظَّفَهُ تَوْظِيفا

##### Türkçe

* و ظ ف * * **الوَظِيفَةُ** * insana her gün için yiyecekten veya rızıktan takdir edilen şeydir; ve onu (o şeyi) takdir etti: **وَظَّفَهُ تَوْظِيفا**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الوظيف: مستدق الذراع والساق من الخيل، ومن الإبل ولفظة من الثانية مستدركة، وكذا نص الصحاح من الخيل والإبل وغيرها وقال ابن الأعرابي: هو من رسغي البعير إلى ركبتيه في يديه، وأما في رجليه فمن رسغيه إلى عرقوبيه، وقال غيره: الوظيف لكل ذي أربع: ما فوق الرسغ إلى مفصل الساق، ووظيفا يدي الفرس: ما تحت ركبتيه إلى جنبيه، ووظيفا رجليه: ما بين كعبيه إلى جنبيه. ج: أوظفة وعليه اقتصر الجوهري، ومنه قول الأصمعي: يستحب من الفرس أن تعرض أوظفة رجليه، وتحدب أوظفة يديه ويجمع أيضا على وظف، بضمتين. وقال أبو عمرو: الوظيف: الرجل القوي على المشي في الحزن.
 ومن المجاز: جاءت الإبل على وظيف واحد: إذا تبع بعضها بعضا كأنها قطار، كل بعير رأسه عند ذنب صاحبه. ووظفه أي: البعير يظفه: إذا قصر قيده. ووظفه وظفا: أصاب وظيفه. ويقال: وظف القوم يظفهم وظفا: إذا تبعهم مأخوذ من الوظيف، عن ابن الأعرابي. والوظيفة، كسفينة: ما يقدر لك في اليوم وكذا في السنة والزمان المعين، كما في شروح الشفاء من طعام، أو رزق كما في الصحاح، زاد غيره ونحوه كشراب، أو علف للدابة، يقال: له وظيفة من رزق، وعليه كل يوم وظيفة من عمل. قال شيخنا: ويبقى النظر: هل هو عربي أو مولد? والأظهر عندي الثاني. وقال ابن عباد: الوظيفة: العهد والشرط، ج: وظائف، ووظف، بضمتين. والتوظيف: تعيين الوظيفة يقال: وظفت على الصبي كل يوم حفظ آيات من كتاب الله عز وجل. ويقال: وظف عليه العمل، وهو موظف عليه. ووظف له الرزق، ولدابته العلف. قلت: ويعبر الآن في زماننا بالجراية والعليقة. وقال ابن عباد: المواظفة: مثل الموافقة، والموازرة، والملازمة يقال: واظفت فلانا إلى القاضي: إذا لازمته عنده. واستوظفه: استوعبه ومنه قول الإمام الشافعي رحمه الله في كتاب الصيد والذبائح: إذا ذبحت ذبيحة فاستوظف قطع الحلقوم والمريء والودجين: أي استوعب ذلك كله.
 ومما يستدرك عليه: وظف الشيء على نفسه وظفا: ألزمها إياه. ويقال: للدنيا وظائف ووظف؛ أي: نوب ودول، وأنشد الليث:
  أبقت لنا وقعات الدهر مكـرمة                      ما هبت الريح والدنيا لها وظف أي: دول ونوب، وهو محاز، وفي التهذيب: هي شبه الدول، مرة لهؤلاء، ومرة لهؤلاء، جمع الوظيفة.

##### Türkçe

**الوظيف**: attan, deveden (ve ikincisinden bir lafız müstedrektir) kol ve bacakta ince olan; ve keza **الصحاح**’ın nassı: attan, deveden ve başkalarından. İbnü’l-A‘râbî dedi: O, devenin ön ayaklarında bileklerinden dizlerine kadardır; ama arka ayaklarında ise bileklerinden topuklarına kadardır. Başkası dedi: **الوظيف** dört ayaklı her şey için: bileğin üstünden bacağın eklem yerine kadar olan. Atın iki ön ayağının **وظيفا**’sı: dizlerinin altından yanlarına kadar olan; iki arka ayağının **وظيفا**’sı: iki topuğu ile yanları arasındaki. Çoğulu: **أوظفة**; Cevherî bununla iktifa etti. Ondandır Asma‘î’nin sözü: Attan, iki arka ayağının **أوظفة**’sının geniş olması, iki ön ayağının **أوظفة**’sının kambur olması müstehabdır. Ayrıca **وظف** üzerine de cem‘ olunur, iki damme ile. Ebû ‘Amr dedi: **الوظيف**: engebede yürümeye güçlü adam.

Ve mecazdan: Develer **وظيف واحد** üzere geldi: eğer bir kısmı bir kısmını takip ederse, sanki bir katar gibi; her deve, başı arkadaşının kuyruğu yanında. Ve **وظفه** yani: deve onu **يظفه**: eğer bağını kısaltırsa. Ve **وظفه وظفا**: onun **وظيف**’ine isabet etti. Ve denir: **وظف القوم يظفهم وظفا**: eğer onları takip ederse; **الوظيف**’ten alınmıştır, İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **الوظيفة**, **كسفينة**: sana günde takdir olunan şey; keza senede ve belirli zamanda; **شروح الشفاء**’da olduğu gibi yiyecekten; yahut **الصحاح**’ta olduğu gibi rızık; başkası “ve benzeri” diye artırdı, içecek gibi; yahut hayvana yem. Denir: onun rızıktan bir **وظيفة**’si vardır; ve onun üzerinde her gün işten bir **وظيفة** vardır. Şeyhimiz dedi: nazar kalır: Arapça mıdır yoksa müvelled midir? Bana göre daha zahir olan ikincisidir. İbn ‘Abbâd dedi: **الوظيفة**: ahid ve şart; çoğulu: **وظائف**, ve **وظف**, iki damme ile. Ve **التوظيف**: **الوظيفة**’yi tayin etmektir; denir: **وظفت على الصبي كل يوم حفظ آيات من كتاب الله عز وجل**. Ve denir: **وظف عليه العمل**; ve o, onun üzerine **موظف**’tur. Ve ona rızkı **وظف** etti; ve hayvanına yemi. Dedim: şimdi zamanımızda **الجراية** ve **العليقة** ile ifade olunur. İbn ‘Abbâd dedi: **المواظفة**: **الموافقة** gibi, **الموازرة** gibi, **الملازمة**; denir: **واظفت فلانا إلى القاضي**: eğer onu onun yanında bırakmazsa (ona yapışıp kalırsa). Ve **استوظفه**: onu istî‘âb etti. Ondandır İmam Şâfi‘î’nin (Allah ona rahmet etsin) av ve kesimler kitabındaki sözü: **إذا ذبحت ذبيحة فاستوظف قطع الحلقوم والمريء والودجين**: yani bunun hepsini istî‘âb et.

Ve onun üzerine müstedrek olanlardandır: **وظف الشيء على نفسه وظفا**: onu ona ilzam etti. Ve denir: dünya için **وظائف** ve **وظف** vardır; yani: nöbetler ve devirler. Leys’i inşâd etti:
  أبقت لنا وقعات الدهر مكـرمة                      ما هبت الريح والدنيا لها وظف
yani: devirler ve nöbetler; ve o, **محاز**’dır. Ve **التهذيب**’de: o, devirler gibidir; bir kere bunlar için, bir kere bunlar için; **الوظيفة**’nin cem‘i.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

وَظَّفَ عَلَيْهِ العَمَلَ
2 وَظَّفَ عَلَيْهِ العَمَلَ ذ He appointed him the work. (Msb.) ― -b2- وَظَّفَ عَلَيْهِمُ الخَرَاجَ [He assessed them their rates of the خراج]. (Mgh in art. قسط.)

وَظِيفٌ
وَظِيفٌ ذ , in every quadruped, What is above the رُسْغ [or pastern], to the joint of the سَاق: in the fore-leg of a horse, what is beneath the knee, to the جُبَّة; and in the hind-leg, what is between the كعب [or hock] and the جُبَّة: accord. to IAar, in a camel, from the رُسغ [or pastern], to the knee in the fore-leg, and in the hind-leg to the عُرْقُوب [or hock]: (M, TT:) [the shank, fore and hind]. ― -b2- See جُبَّةٌ, and حَوْشَبٌ, and رُكْبَةٌ. ― -b3- In a horse, What corresponds to the كُرَاعٌ in an ox or sheep or goat; or the slender part of the leg. (K, voce كراع.) (The مَوْصِلُ الوظيفِ is The joint between which and the hoof is the slender part called the رُسْغٌ. (K, art. رسغ.) The slender part of the ذِراع and سَاق in a horse, camel, &c. (S, K.) That which is broad, in the hind-leg, is preferred; and that which is gibbous in the foreleg. (S.) [In art. جُبَّة, the place where the ساق and وظيف meet is mentioned.] The arm (ذِراعٌ) of a camel, [&c.,] is above the وظيف. (K, voce ذِرَاعٌ.) The وظيف evidently signifies what anatomists call the metacarpus (in the fore-leg) and the metatarsus (in the kind-leg): see ركبة and كَعْبٌ. In general it seems to signify the slender part of the shank, next the pastern: and this, accord. to the explanation of مُسْتَدَقٌّ in the M and K, is the meaning assigned to it in the S and K. See also ذِرَاع.] ― -b4- The bone of the سَاق. (L, art. زج.) ― -b5- مَوْصِلُ الوَظِيفِ The fetlock-joint. (S, K, voce رُسْغٌ.)

وَظِيفَةٌ
وَظِيفَةٌ ذ A daily allowance, or portion, of food, or the like. (S, K.) ― -b2- وَظِيفَةٌ also An appointed part-payment, or instalment, due at a particular period. (Mgh, Msb, in art. نجم.) ― -b3- وَظِيفَةٌ مِنْ خَرَاجِ الأَرْضِ [An assessed rate of the land-tax]. S, voce طَسْقٌ.)

##### Türkçe

وَظَّفَ عَلَيْهِ العَمَلَ
2 **وَظَّفَ عَلَيْهِ العَمَلَ** ذ Ona işi tayin etti. (Msb.) ― -b2- **وَظَّفَ عَلَيْهِمُ الخَرَاجَ** [Onlara **الخَرَاج**’ın oranlarını takdir etti]. (Mgh, **قسط** maddesinde.)

وَظِيفٌ
**وَظِيفٌ** ذ, her dört ayaklıda, **رُسْغ**’un [yahut bilek/pastern] üstünde olan şey; **سَاق**’ın eklemine kadar: atın ön bacağında, dizin altında olan şey, **جُبَّة**’ye kadar; arka bacakta ise, **كعب** [yahut hock] ile **جُبَّة** arasındaki şey: IAar’a göre, devede, ön bacakta **رُسغ**’dan [yahut bilek/pastern] dize kadar, arka bacakta ise **عُرْقُوب**’a [yahut hock] kadar: (M, TT:) [ön ve arka incik]. ― -b2- **جُبَّةٌ**’ye ve **حَوْشَبٌ**’a ve **رُكْبَةٌ**’ye bak. ― -b3- Atta, öküzde yahut koyunda yahut keçideki **كُرَاعٌ**’a tekabül eden şey; yahut bacağın ince kısmı. (K, **كراع** lafzında.) (**مَوْصِلُ الوظيفِ**, onunla toynak arasında **رُسْغٌ** denilen ince kısmın bulunduğu eklemdir. (K, **رسغ** maddesi.) At, deve, vb.’de **ذِراع** ve **سَاق**’ın ince kısmı. (S, K.) Arka bacakta geniş olan tercih edilir; ön bacakta ise hörgüçlü/çıkıntılı olan. (S.) [**جُبَّة** maddesinde, **ساق** ile **وظيف**’in birleştiği yer zikredilmiştir.] Devenin [&c.,] kolu (**ذِراعٌ**) **وظيف**’in üstündedir. (K, **ذِرَاعٌ** lafzında.) **وظيف** açıkça, anatomi bilginlerinin (ön bacakta) metakarpus ve (arka bacakta) metatarsus dedikleri şeyi ifade eder: **ركبة** ve **كَعْبٌ**’a bak. Genel olarak, bilek/pastern’e bitişik olan incik kısmının ince bölümünü ifade ediyor görünür: ve bu, M ve K’da **مُسْتَدَقٌّ**’un açıklamasına göre, S ve K’da ona verilen mânadır. **ذِرَاع**’a da bak.] ― -b4- **سَاق**’ın kemiği. (L, **زج** maddesi.) ― -b5- **مَوْصِلُ الوَظِيفِ** Bilek eklemi (fetlock-joint). (S, K, **رُسْغٌ** lafzında.)

وَظِيفَةٌ
**وَظِيفَةٌ** ذ Yiyecekten yahut benzerinden günlük bir tahsis, yahut pay. (S, K.) ― -b2- **وَظِيفَةٌ** ayrıca, belirli bir vakitte vadesi gelen, tayin edilmiş bir kısmi ödeme, yahut taksit. (Mgh, Msb, **نجم** maddesinde.) ― -b3- **وَظِيفَةٌ مِنْ خَرَاجِ الأَرْضِ** [Arazi vergisinin (**خَرَاج**) takdir edilmiş oranı]. (S, **طَسْقٌ** lafzında.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

وَظَفَ
وَظَفَ
a.  [ يَظِفُ ] ( n. ac. وَظْف 1 ), Shortened the tether of ( a camel ).

b.  Struck on the flank.

c.  Followed; joined.

وَظَّفَ
وَظَّفَ II ,
a.  Assigned his rations or pay to.

b.  Employed; appointed.

أَوْظَفَ
أَوْظَفَ IV ,
a.  Was attached to; agreed with.

b.  Assisted.

تَوَظَّفَ
تَوَظَّفَ V
a.  [ coll. ], Was intrusted with an office.

اِسْتَوْظَفَ
اِسْتَوْظَفَ X ,
a.  Took the whole of.

وَظِيْف
وَظِيْف 25 , ( pl. وُظُف 10 ,  أَوْظِفَة 15t ),
a.  Flank.

b.  Shoulder; fore-quarter.

وَظِيْفَة
وَظِيْفَة 25t , ( pl. وَظَاْئِفُ 46 ),
a.  Rations, allowance; pay, salary, stipend.

b.  Pact, agreement.

c.  Office, post; function; employ, employment.

d.  see 25 (a) .

تَوَظَّفَ
N. Ag. تَوَظَّفَ V ,
a.  Functionary, employee.

عَلَى وَظِيْفٍ
عَلَى وَظِيْفٍ
a.  One after another.

وَظَائِف الأَعْضَآء
وَظَائِف الأَعْضَآء
a.  The functions of the body.

وَظْمَة
وَظْمَة
a.  Suspicion; accusation.

وَعّ
وَعّ
a.  Jackal.

##### Türkçe

**وَظَفَ**
**وَظَفَ**
a. [ **يَظِفُ** ] ( n. ac. **وَظْف** 1 ), (bir deveye ait) yular bağını kısalttı.

b. Böğreğine vurdu.

c. Tâkip etti; katıldı.

**وَظَّفَ**
**وَظَّفَ** II ,
a. Erzağını yahut ücretini -e tahsis etti.

b. Çalıştırdı; tayin etti.

**أَوْظَفَ**
**أَوْظَفَ** IV ,
a. -e bağlı oldu; -e uygun düştü.

b. Yardım etti.

**تَوَظَّفَ**
**تَوَظَّفَ** V
a. [ topl. ], bir görevle emanet edildi.

**اِسْتَوْظَفَ**
**اِسْتَوْظَفَ** X ,
a. Tamamını aldı.

**وَظِيْف**
**وَظِيْف** 25 , ( çoğ. **وُظُف** 10 , **أَوْظِفَة** 15t ),
a. Böğür.

b. Omuz; ön çeyrek.

**وَظِيْفَة**
**وَظِيْفَة** 25t , ( çoğ. **وَظَاْئِفُ** 46 ),
a. Erzak, tahsisat; ücret, maaş, tahsis.

b. Akit, anlaşma.

c. Görev, makam; işlev; istihdam, iş.

d. 25 (a)’ya bak.

**تَوَظَّفَ**
N. Ag. **تَوَظَّفَ** V ,
a. Görevli, çalışan.

**عَلَى وَظِيْفٍ**
**عَلَى وَظِيْفٍ**
a. Birbiri ardınca.

**وَظَائِف الأَعْضَآء**
**وَظَائِف الأَعْضَآء**
a. Bedenin işlevleri.

**وَظْمَة**
**وَظْمَة**
a. Şüphe; itham.

**وَعّ**
**وَعّ**
a. Çakal.
