# وظف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B8%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وظف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B8%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وظف

الوظيف: مستدق الذراع والساق من الخيل، ومن الإبل ولفظة من الثانية مستدركة، وكذا نص الصحاح من الخيل والإبل وغيرها وقال ابن الأعرابي: هو من رسغي البعير إلى ركبتيه في يديه، وأما في رجليه فمن رسغيه إلى عرقوبيه، وقال غيره: الوظيف لكل ذي أربع: ما فوق الرسغ إلى مفصل الساق، ووظيفا يدي الفرس: ما تحت ركبتيه إلى جنبيه، ووظيفا رجليه: ما بين كعبيه إلى جنبيه. ج: أوظفة وعليه اقتصر الجوهري، ومنه قول الأصمعي: يستحب من الفرس أن تعرض أوظفة رجليه، وتحدب أوظفة يديه ويجمع أيضا على وظف، بضمتين. وقال أبو عمرو: الوظيف: الرجل القوي على المشي في الحزن.
 ومن المجاز: جاءت الإبل على وظيف واحد: إذا تبع بعضها بعضا كأنها قطار، كل بعير رأسه عند ذنب صاحبه. ووظفه أي: البعير يظفه: إذا قصر قيده. ووظفه وظفا: أصاب وظيفه. ويقال: وظف القوم يظفهم وظفا: إذا تبعهم مأخوذ من الوظيف، عن ابن الأعرابي. والوظيفة، كسفينة: ما يقدر لك في اليوم وكذا في السنة والزمان المعين، كما في شروح الشفاء من طعام، أو رزق كما في الصحاح، زاد غيره ونحوه كشراب، أو علف للدابة، يقال: له وظيفة من رزق، وعليه كل يوم وظيفة من عمل. قال شيخنا: ويبقى النظر: هل هو عربي أو مولد? والأظهر عندي الثاني. وقال ابن عباد: الوظيفة: العهد والشرط، ج: وظائف، ووظف، بضمتين. والتوظيف: تعيين الوظيفة يقال: وظفت على الصبي كل يوم حفظ آيات من كتاب الله عز وجل. ويقال: وظف عليه العمل، وهو موظف عليه. ووظف له الرزق، ولدابته العلف. قلت: ويعبر الآن في زماننا بالجراية والعليقة. وقال ابن عباد: المواظفة: مثل الموافقة، والموازرة، والملازمة يقال: واظفت فلانا إلى القاضي: إذا لازمته عنده. واستوظفه: استوعبه ومنه قول الإمام الشافعي رحمه الله في كتاب الصيد والذبائح: إذا ذبحت ذبيحة فاستوظف قطع الحلقوم والمريء والودجين: أي استوعب ذلك كله.
 ومما يستدرك عليه: وظف الشيء على نفسه وظفا: ألزمها إياه. ويقال: للدنيا وظائف ووظف؛ أي: نوب ودول، وأنشد الليث:
  أبقت لنا وقعات الدهر مكـرمة                      ما هبت الريح والدنيا لها وظف أي: دول ونوب، وهو محاز، وفي التهذيب: هي شبه الدول، مرة لهؤلاء، ومرة لهؤلاء، جمع الوظيفة.

### Türkçe

**الوظيف**: attan, deveden (ve ikincisinden bir lafız müstedrektir) kol ve bacakta ince olan; ve keza **الصحاح**’ın nassı: attan, deveden ve başkalarından. İbnü’l-A‘râbî dedi: O, devenin ön ayaklarında bileklerinden dizlerine kadardır; ama arka ayaklarında ise bileklerinden topuklarına kadardır. Başkası dedi: **الوظيف** dört ayaklı her şey için: bileğin üstünden bacağın eklem yerine kadar olan. Atın iki ön ayağının **وظيفا**’sı: dizlerinin altından yanlarına kadar olan; iki arka ayağının **وظيفا**’sı: iki topuğu ile yanları arasındaki. Çoğulu: **أوظفة**; Cevherî bununla iktifa etti. Ondandır Asma‘î’nin sözü: Attan, iki arka ayağının **أوظفة**’sının geniş olması, iki ön ayağının **أوظفة**’sının kambur olması müstehabdır. Ayrıca **وظف** üzerine de cem‘ olunur, iki damme ile. Ebû ‘Amr dedi: **الوظيف**: engebede yürümeye güçlü adam.

Ve mecazdan: Develer **وظيف واحد** üzere geldi: eğer bir kısmı bir kısmını takip ederse, sanki bir katar gibi; her deve, başı arkadaşının kuyruğu yanında. Ve **وظفه** yani: deve onu **يظفه**: eğer bağını kısaltırsa. Ve **وظفه وظفا**: onun **وظيف**’ine isabet etti. Ve denir: **وظف القوم يظفهم وظفا**: eğer onları takip ederse; **الوظيف**’ten alınmıştır, İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **الوظيفة**, **كسفينة**: sana günde takdir olunan şey; keza senede ve belirli zamanda; **شروح الشفاء**’da olduğu gibi yiyecekten; yahut **الصحاح**’ta olduğu gibi rızık; başkası “ve benzeri” diye artırdı, içecek gibi; yahut hayvana yem. Denir: onun rızıktan bir **وظيفة**’si vardır; ve onun üzerinde her gün işten bir **وظيفة** vardır. Şeyhimiz dedi: nazar kalır: Arapça mıdır yoksa müvelled midir? Bana göre daha zahir olan ikincisidir. İbn ‘Abbâd dedi: **الوظيفة**: ahid ve şart; çoğulu: **وظائف**, ve **وظف**, iki damme ile. Ve **التوظيف**: **الوظيفة**’yi tayin etmektir; denir: **وظفت على الصبي كل يوم حفظ آيات من كتاب الله عز وجل**. Ve denir: **وظف عليه العمل**; ve o, onun üzerine **موظف**’tur. Ve ona rızkı **وظف** etti; ve hayvanına yemi. Dedim: şimdi zamanımızda **الجراية** ve **العليقة** ile ifade olunur. İbn ‘Abbâd dedi: **المواظفة**: **الموافقة** gibi, **الموازرة** gibi, **الملازمة**; denir: **واظفت فلانا إلى القاضي**: eğer onu onun yanında bırakmazsa (ona yapışıp kalırsa). Ve **استوظفه**: onu istî‘âb etti. Ondandır İmam Şâfi‘î’nin (Allah ona rahmet etsin) av ve kesimler kitabındaki sözü: **إذا ذبحت ذبيحة فاستوظف قطع الحلقوم والمريء والودجين**: yani bunun hepsini istî‘âb et.

Ve onun üzerine müstedrek olanlardandır: **وظف الشيء على نفسه وظفا**: onu ona ilzam etti. Ve denir: dünya için **وظائف** ve **وظف** vardır; yani: nöbetler ve devirler. Leys’i inşâd etti:
  أبقت لنا وقعات الدهر مكـرمة                      ما هبت الريح والدنيا لها وظف
yani: devirler ve nöbetler; ve o, **محاز**’dır. Ve **التهذيب**’de: o, devirler gibidir; bir kere bunlar için, bir kere bunlar için; **الوظيفة**’nin cem‘i.
