# وعد — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B9%D8%AF/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: وعد

الوَعْدُ يستعمل في الخير والشر. قال الفراء: يقال: وعدتُه خيراً ووعدتُه شرًّا. قال الشاعر:
أَلا عَلِّلاني كلُّ حيٍّ مُعـلَّـلِولا تَعِداني الشَرَّ والخيرُ مُقْبِلُ
فإذا أسقطوا الخير والشر قالوا في الخير الوَعْدُ والعِدَةُ، وفي الشر الإيعادُ والوَعيدُ. قال الشاعر:
وإنِّي وإنْ أوْعَدْتُهُ أو وَعَـدْتُـهُلمُخْلِفُ إيعادي ومُنْجِزُ مَوْعِدي
فإن أدخلوا الياء في الشر جاءوا بالألف. قال الراجز:
أَوْعَدَني بالسجنِ والأَداهـمِ
رِجْلي ورِجْلي شَثْنَةُ المناسِمِ
تقديره: أوْعَدَني بالسجن، وأوْعَدَ رِجلي بالأداهم. ثم قال: رِجْلي شَثْنَةٌ، أي قويَّةٌ على القيد. والعِدَةُ: الوَعْدُ، والهاء عوضٌ من الواو؛ ويجمع على عِداتٍ؛ ولا يجمع الوَعْدُ. والنسبة إلى عِدَةٍ عِدِيٌّ. والميعادُ: المُواعدَةُ، والوقتُ، والموضعُ، وكذلك المَوْعِدُ. ويقال: تَواعَدَ القومُ، أي وَعَدَ بعضهم بعضاً. هذا في الخير، وأمَّا في الشرّ فيقال: اتَّعَدوا. والاتِّعادُ أيضاً: قَبول الوعد، وأصله الاوْتِعادُ قلبوا الواوَ تاءً ثمَّ أدغموا. والتَوَعُّدُ: التهدُّدُ. ويومٌ واعِدٌ، إذا وَعَدَ أوَّله بحرٍّ أو برد. وأرضٌ واعِدَةٌ، إذا رُجيَ خيرُها من النبت. ووَعيدُ الفحل: هديره إذا هَمَّ أن يصول.

### Türkçe

**الوَعْدُ** hayırda ve şerde kullanılır. el-Ferrâ dedi: “Denir ki: ‘Ona hayır **وعدتُه**’ ve ‘Ona şer **وعدتُه**.’” Şair dedi:
“Dikkat edin, beni oyalayın; her diri oyalayıcıdır;
Ve bana şerri vaat etmeyin; hâlbuki hayır gelicidir.”

Hayır ve şerri düşürdükleri vakit, hayırda **الوَعْدُ** ve **العِدَةُ** derler; şerde ise **الإيعادُ** ve **الوَعيدُ**. Şair dedi:
“Ve ben, ona **أَوْعَدْتُهُ** yahut ona **وَعَدْتُهُ** etsem de,
Benim **إيعادي**mı boşa çıkaran değilim; **مَوْعِدي**mi yerine getiriciyim.”

Şerde **الياء**’yı dâhil ettikleri vakit **الألف** ile gelirler. Recez söyleyen dedi:
“Bana hapisle ve **الأَداهـمِ** ile **أَوْعَدَني**;
Ayağım ve ayağım, toynakları serttir.”

Takdiri: “Bana hapisle **أوْعَدَني**; ve ayağımı **الأداهم** ile **أوْعَدَ**.” Sonra dedi: “Ayağım serttir”; yani bağa karşı kuvvetlidir. **العِدَةُ**: **الوَعْدُ**’dür; **الهاء** **الواو**’dan bir bedeldir; **عِداتٍ** üzere cem‘ olunur; **الوَعْدُ** cem‘ olunmaz. **عِدَةٍ**’ye nisbet **عِدِيٌّ**’dir. **الميعادُ**: **المُواعدَةُ**’dır; ve vakittir; ve yerdir; **المَوْعِدُ** de böyledir. Ve denir ki: “Kavim **تَواعَدَ**”; yani birbirlerine **وَعَدَ** ettiler. Bu hayırdadır; şerde ise “**اتَّعَدوا**” denir. **الاتِّعادُ** da: vaadi kabul etmektir; aslı **الاوْتِعادُ**’dır; **الواو**’yu **تاءً**’ya çevirdiler, sonra idğam ettiler. **التَوَعُّدُ**: **التهدُّدُ**’dür. Ve “**واعِدٌ** bir gün”: evveli sıcaklıkla yahut soğuklukla vaat ettiği vakit. Ve “**واعِدَةٌ** bir yer”: bitkiden hayrı umulduğu vakit. Ve erkeğin **وَعيدُ**’i: saldırmaya niyet ettiği vakit onun böğürmesidir.
