# وعظ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%B8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B9%D8%B8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وعظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%B8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وعظ

وعظه يعظه وعظا، وعظة، كعدة، وموعظة: ذكره ما يلين قلبه من الثواب والعقاب، فاتعظ به. وفي الصحاح: الوعظ: النصح والتذكير بالعواقب. والاتعاظ: قبول الموعظة. يقال: السعيد من وعظ بغيره والشقي من به اتعظ. قلت: والجملة الأولى منه حديث، وتمامه: والشقي من شقي في بطن أمه. وفي حديث آخر: لأجعلنك عظة، أي موعظة وعبرة لغيرك، والهاء في العظة عوض عن الواو المحذوفة.
 وقال ابن فارس: الوعظ: هو التخويف والإنذار. وقال الخليل: هو التذكير في الخير بما يرقق القلب، وهاء الموعظة ليست للتأنيث، لأنه غير حقيقي، ومنه قوله تعالى:  فمن جاءه موعظة من ربه  وفي الحديث: سيأتي على الناس زمان يستحل فيه الربا بالبيع، والقتل بالموعظة هو أن يقتل البريء ليتعظ به المريب.
 ومما يستدرك عليه: العظات: جمع عظة. والواعظ: الناصح، وقد اشتهر به جماعة من المحدثين، والجمع وعاظ. والوعاظ، كشداد: الواعظة، قال رؤبة:
  لما رأونا عظعظت عظعاظا                      نبلهم وصدقوا الوعـاظـا يقول: كان وعظهم واعظ، وقال لهم: إن ذهبتم هلكتم، فلما ذهبوا أصابهم ما وعظهم به، فصدقوا الوعاظ حينئذ. والعظة، بفتح العين، لغة في العظة، بكسرها.
 وتعظعظ الرجل: اتعظ، وأصله من الوعظ، كما قالوا: تخضخض الماء، وأصله من خض، نقله الأزهري هكذا، وأورد المثل المذكور في ع ظ ع ظ، وقد بينا هناك خطأ هذا القول فراجعه.

### Türkçe

**وعظه** onu **يعظه** **وعظا** ve **وعظة** olarak vaaz etti; **كعدة** gibi; ve **موعظة**: ona, kalbini yumuşatan sevap ve azaptan olan şeyi hatırlattı; böylece onunla **فاتعظ** (ibret aldı). Ve Sıhâh’ta: **الوعظ**: öğüt ve akıbetleri hatırlatmadır. Ve **الاتعاظ**: **الموعظة**yi kabul etmektir. Denilir: “Mutlu, başkasıyla **وعظ** olunan; bedbaht ise kendisiyle **اتعظ** olunandır.” Dedim: Ondan birinci cümle bir hadistir; ve tamamı: “Ve bedbaht, anasının karnında bedbaht olandır.” Ve başka bir hadiste: “Seni mutlaka **عظة** kılacağım”; yani başkası için **موعظة** ve ibret. Ve **العظة**deki **الهاء**, hazfedilmiş **الواو**dan bedeldir.

İbn Fâris dedi: **الوعظ**: o, korkutma ve sakındırmadır. Halîl dedi: o, kalbi incelten şey ile hayırda hatırlatmadır; ve **الموعظة**nin **هاء**sı dişillik için değildir; çünkü o hakikî değildir. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: “Artık Rabbinden ona bir **موعظة** gelen…” Ve hadiste: “İnsanların üzerine bir zaman gelecektir; onda ribâyı satışla helâl sayacaklar.” Ve **القتل بالموعظة**: şüpheli olan ibret alsın diye suçsuzun öldürülmesidir.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **العظات**: **عظة**nin cem‘idir. Ve **الواعظ**: öğüt veren; ve onunla muhaddislerden bir cemaat meşhur olmuştur; cem‘i **وعاظ**. Ve **الوعاظ** (Şeddâd vezninde): **الواعظة**; Ru’be dedi:
  “Bizi görünce **عظعظت** **عظعاظا**                      onların oklarını; ve **الوعـاظـا**yı tasdik ettiler”
Der ki: onların **وعظ**u bir **واعظ** idi; ve onlara dedi: “Eğer giderseniz helâk olursunuz.” Onlar gidince, onları **وعظ** ettiği şey onlara isabet etti; böylece o vakit **الوعاظ**ı tasdik ettiler. Ve **العظة**, **العين**in fethiyle, **العظة**de (kesriyle olan) bir lugattır.

**وتعظعظ** adam: **اتعظ** (ibret aldı); ve aslı **الوعظ**dandır; nitekim dediler: **تخضخض** su; ve aslı **خض**dandır. Ezherî onu böyle nakletti; ve zikredilen meseli **ع ظ ع ظ**da getirdi; hâlbuki biz orada bu sözün hatasını beyan ettik; ona müracaat et.
