# وعع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B9%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وعع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وعع

الوع: ابن آوى، عن ابن الأعرابي، كالوعوع، عن ابن دريد.
 وهو أي الوعوع أيضا: الخطيب البليغ، المحسن، يقال: خطيب وعوع، قال الجوهري: وهو نعت حسن، وأنشد الليث للخنساء:
  هو القرم واللسن الوعوع والوعوع: المفازة عن ابن الأعرابي.
 وقيل: الوعوع: الثعلب.
 وأيضا: الضعيف.
 وقال الأصمعي: الوعوع: الديدبان.
 وقال غيره: الوعوعة والوعواع: صوت الذئب واقتصر الجوهري على الأول، زاد الليث: وصوت الكلاب، وبنات آوى، وقد وعوع الكلب والذئب وعوعة ووعواعا: عوى وصوت، ولا يجوز كسر الواو في الوعواع، كما يكسر الزاي في الزلزال، كراهية للكسرة فيها، وقد يقال ذلك في غير الكلب والذئب.
 ووعوعة: ع.
 وقال أبو زيد: وعوعة: رجل من بني قيس بن حنظلة، ومنه المثل: هنا وهنا عن جمال وعوعة أي: ابعد عنها، والعرب إذا أرادت القرب قالت: هنا وههنا، وإذا أرادت البعد قالت: هناك وههناك، كأنه يأمره بالبعد عن جمال وعوعة، وقيل: وعوعة هنا المراد به الموضع الذي ذكر، وقيل: معناه إذا سلمت لم أكترث بغيرك، قالوا: وهذا كما تقول: كل شيء ولا وجع الرأس وكل شيء ولا سيف فراشة، وقال أبو زيد: هو كقولك:
  كل شيء ما خلا الله جلل وفي الصحاح الوعواع: جماعة الناس ومنه قول الشاعر، وهو أبو زبيد الطائي يصف الأسد، ونسبه الأزهري لأبي ذؤيب:
  وصاح من صاح في الأجلاب فانبعثت                      وعاث في كبة الوعـواع والـعـير أو الوعواع: القوم إذا وعوعوا حملوا وضجوا، والجمع الوعاوع، قال ساعدة بن العجلان الهذلي:

  ستنصرني عمرو وأفناء كاهل                      إذا ما غزا منهم مطي وعاوع المطي: الرجالة جمع مطو، بالكسر.
 والوعواع: المهذار، قال الجوهري: وهو نعت قبيح، وأنشد الليث:
  نكس من الأقوام وعواع وعي ويقال: سمعت وعواع الناس، أي: ضجة الناس وصوتهم، قال الشاعر:
  تسمع للمرء به وعواعـا
  وقال المسيب بن علس:
  يأتي على القوم الكثير سلاحهم                      فيبيت منه القوم في وعواع وقال ابن فارس: كل صوت مختلط وعواع.
 وقال أبو عمرو: الوعواع: الديدبان، يكون واحدا وجمعا، وقال الأصمعي: هو الوعوع، كما تقدم.
 والوعواع ع، قال المثقب العبدي:
  لحا الرحمن أقواما أضـاعـوا                      على الوعواع أفراسي وعيسي وقال أبو عبيدة: الوعاوع: الأشداء، وقال السكري: هم الخفاف الأجرياء، وقال أبو عبيدة أيضا: هم أول من يغيث من المقاتلين، وفي المحكم: من المقاتلة بكل ذلك فسر قول أبي كبير الهذلي:
  لا يجفلون عن المضاف ولو رأوا                      أولى الوعاوع كالغطاط المقبـل وقال ابن سيده: أراد الوعاويع، فحذف الياء للضرورة، أي: لا ينكشفون عن الملجإ، وقد تقدم الاستشهاد به أيضا في غ-ط-ط والوعوعي: الرجل الظريف الشهم، نقله الصاغاني كأنه نسب إلى الوعوع، الذي هو نعت حسن.
 ووعوعهم: زعزعهم، نقله الصاغاني.
 ومما يستدرك عليه: حكى ابن سيده عن الأصمعي: الوعاوع: أصوات الناس إذا حملوا.
 وقيل: كل صوت مختلط وعواع.
 ووعوعة الأسد: صوته، ومنه حديث علي رضي الله عنه: وأنتم تنفرون عنه نفور المعزى من وعوعة الأسد.

### Türkçe

**الوع**: çakal, İbnü’l-A‘râbî’den; İbn Düreyd’den, **الوعوع** gibi.
Ve o, yani **الوعوع** da: beliğ hatip, ihsan eden; denilir: **خطيب وعوع**. Cevherî dedi: O güzel bir sıfattır. Leys, Hansâ’ya ait olarak inşad etti:
  O, yiğit ve beliğ **الوعوع**dur. Ve **الوعوع**: çöl, İbnü’l-A‘râbî’den.
Ve denildi: **الوعوع**: tilki.
Ve ayrıca: zayıf.
Asma‘î dedi: **الوعوع**: gözcü.
Ve başkası dedi: **الوعوعة** ve **الوعواع**: kurdun sesi; Cevherî birincisiyle yetindi. Leys ekledi: ve köpeklerin ve çakalların sesi. Ve köpek ve kurt **وعوعة** ve **وعواعا** olarak **وعوع** etti: uludu ve ses çıkardı. Ve **الوعواع**da **الواو**’nun kesrelenmesi caiz değildir; **الزاي**’nin **الزلزال**da kesrelenmesi gibi; onda kesreden hoşlanmama sebebiyle. Ve bu, köpek ve kurt dışındakinde de söylenebilir.
Ve **وعوعة**: ع.
Ebû Zeyd dedi: **وعوعة**: Benî Kays b. Hanzala’dan bir adamdır; ondan mesel: **هنا وهنا عن جمال وعوعة** yani: ondan uzaklaş. Araplar yakınlığı istediğinde: **هنا وههنا** der; uzaklığı istediğinde: **هناك وههناك** der; sanki ona, **وعوعة**’nin develerinden uzaklaşmayı emrediyor. Ve denildi: burada **وعوعة** ile murad, zikredilen yerdir. Ve denildi: manası “selâmette olursam senden başkasını umursamam”dır. Dediler: Bu, senin “her şey (olsun) ama baş ağrısı olmasın” ve “her şey (olsun) ama **سيف فراشة** olmasın” demen gibidir. Ebû Zeyd dedi: o, senin şu sözün gibidir:
  Her şey, Allah Teâlâ hariç, önemsizdir. Ve **الصحاح**’ta **الوعواع**: insanların topluluğu; ondan şairin sözü—o, Ebû Zübeyd et-Tâî’dir, aslanı vasfeder; Ezherî onu Ebû Züeyb’e nisbet etti:
  Kervanlarda bağıran bağırdı da fırladılar;                      **الوعـواع** ve **الـعـير** kümesinde yayıldı.
Veya **الوعواع**: **وعوعوا** ettiklerinde yüklenen ve gürültü çıkaran kavimdir; çoğulu **الوعاوع**. Sâ‘ide b. el-‘Aclân el-Hüzelî dedi:

  Amr ve Kâhil’in kolları bana yardım edecek                      Onlardan **مطي** ve **وعاوع** saldırdığında.
**المطي**: yaya erler; **مطو**’nun çoğulu; kesre ile.
Ve **الوعواع**: çok geveze; Cevherî dedi: o çirkin bir sıfattır. Leys inşad etti:
  Kavimlerden bir alçak, **وعواع** ve **وعي**.
Ve denilir: insanların **وعواع**ını işittim; yani insanların gürültüsü ve sesleri. Şair dedi:
  Kişi için onda **وعواعـا** işitirsin.
Ve Müseyyeb b. ‘Ales dedi:
  Silahı çok olan (kimse) kavme gelir                      Derken kavim ondan **وعواع** içinde gecelemiş olur.
İbn Fâris dedi: her karışık ses **وعواع**dır.
Ebû ‘Amr dedi: **الوعواع**: gözcüdür; tekil ve çoğul olur. Asma‘î dedi: o, daha önce geçtiği üzere **الوعوع**dur.
Ve **الوعواع** ع, Müsekkab el-‘Abdî dedi:
  Rahmân, atlarımı ve develerimi **الوعواع** üzerinde zayi eden kavimleri kahretsin.
Ebû ‘Ubeyde dedi: **الوعاوع**: şiddetliler. Sükkerî dedi: onlar hafif, cüretkâr olanlardır. Ebû ‘Ubeyde ayrıca dedi: onlar, savaşçılardan ilk imdada yetişenlerdir. Ve **المحكم**’de: savaşçılardan; bununla Ebû Kebîr el-Hüzelî’nin sözü tefsir edildi:
  Sığınana ürküp kaçmazlar, görseler bile                      **أولى الوعاوع**u, önden gelen **كالغطاط** gibi.
İbn Sîde dedi: **الوعاويع**ı kastetti; zaruret için **الياء**’yı hazfetti; yani sığınaktan ayrılıp açığa çıkmazlar. Ve onunla istişhad da daha önce **غ-ط-ط**’da geçti. Ve **الوعوعي**: zarif, yiğit adam; Sâgânî nakletti; sanki o, güzel bir sıfat olan **الوعوع**a nisbet gibidir.
Ve **وعوعهم**: onları sarstı; Sâgânî nakletti.
Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: İbn Sîde, Asma‘î’den nakletti: **الوعاوع**: yüklendiklerinde insanların sesleridir.
Ve denildi: her karışık ses **وعواع**dır.
Ve aslanın **وعوعة**si: onun sesidir; ondan Ali رضى الله عنه hadisi: “Siz ondan, keçilerin aslanın **وعوعة**sinden ürküp kaçması gibi kaçıyorsunuz.”
