# وغد (و-غ-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%BA%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: و - غ - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والدال
و غ د، غ د و، غ د ي، د غ ي، غ ي د مستعملات وغد: الوَغْدُ: الضَّعيفُ من الرجال، الخَفيفُ العَقْل، وقد وَغْدَ وَغادةً.
والوغدُ: ثمرة الباذنجان، قال:
يُخَضِّرُ وَجْنَتَيهِ إذا رَأَى في كلَونِ الوَغْدِ جَلاهُ الوَليُّ
غيد: الغادَهُ: الفتاةُ النَّاعمةُ، وكذلك الغَيْداءُ.
ورجلٌ أَغْيَدُ. والأَغْيَدُ: الوَسْنانُ المائل العُنُقِ.
وهو يتَغايَدُ في مَشْيهِ أي يَتمايُلُ، والجَميع الغِيدُ، وكذلك الغُصْنُ يَتَغَايدُ من رُطوبَته أي يتمايل.
غدو: غَدَا غَدْكَ: مقصور ناقص، وغَدَا غَدْوُكَ تام، وأنشد:
وما النّاسُ إِلاَّ كالدِّيارِ وأَهلها		بها يَوْمَ حَلّوُها وغَدْواً بَلاقِعُ
وغَدا غُدُوّاً، واغتَدَى اغْتِداءً.
والغُدُوُّ جمعٌ كالغَدَواتِ، والغُدَى جَمع الغُدْوَةِ، قال:
بالغُدَى والأَصائِلِ
وغدوة معرفة لا تنصرف.
والغاديةُ سحابةٌ تنشأ صَباحاً، وجمعُها غَوادي، قال:
وسقَى الغَوادي قَبْرَهُ بذَنُّوبِ
والغَدَويُّ: كُلُّ ما كان في بطون الحوامِل، وربَّما جُعِلَ في الشتاء خاصَّةً، قال:
غَدَوِيُّ كُلِّ هَبَنْقَعٍ تِنْبالِ
والغَداءُ: ما يؤكل من أول النهار.
دغي:
دُغَةُ بنت ربيعة بنِ عِجْلٍ، وُلِدَتْ في بني تَميمٍ، وهِي الجَعْراءُ، وذاك أنها ولدت فَظَنَّتْ أنها جَعَرَتْ، فقالت لأمَّها: أيفتح الجَعْرُ فاه? فقالت: نعم! ويدعى أباً، فذهَبَتْ مَثَلاً في الحُمْقِ.
دغو: دَغاوةُ: جِيلٌ من السُّودان خَلَفَ الزِّنْجِ في جزيرة البَحْرِ

##### Türkçe

باب **الغين** و**الدال**
و **غ د**، **غ د و**، **غ د ي**، **د غ ي**، **غ ي د** kullanılagelenlerdir. **وغد**: **الوَغْدُ**: erkeklerden zayıf olan, aklı hafif olan; ve **وَغْدَ** **وَغادةً**.

Ve **الوغدُ**: patlıcanın meyvesi; dedi ki:
يُخَضِّرُ وَجْنَتَيهِ إذا رَأَى في كلَونِ **الوَغْدِ** جَلاهُ الوَليُّ

**غيد**: **الغادَهُ**: yumuşak (nazik) kız; ve كذلك **الغَيْداءُ**.

Ve **رجلٌ أَغْيَدُ**. Ve **الأَغْيَدُ**: uykulu, boynu eğik olan.

Ve o, yürüyüşünde **يتَغايَدُ**; yani sallanır; ve hepsi **الغِيدُ**’dür. Ve كذلك dal, rutubetinden dolayı **يَتَغَايدُ**; yani sallanır.

**غدو**: **غَدَا غَدْكَ**: kısaltılmış eksik; ve **غَدَا غَدْوُكَ** tamdır; ve inşad etti:
وما النّاسُ إِلاَّ كالدِّيارِ وأَهلها		بها يَوْمَ حَلّوُها وغَدْواً بَلاقِعُ

Ve **غَدا** **غُدُوّاً**; ve **اغتَدَى** **اغْتِداءً**.

Ve **الغُدُوُّ** bir çoğuldur; **الغَدَواتِ** gibi. Ve **الغُدَى** **الغُدْوَةِ**’nin çoğuludur; dedi ki:
بالغُدَى والأَصائِلِ

Ve **غدوة** marifedir; sarf olunmaz.

Ve **الغاديةُ**: sabahleyin oluşan bir bulut; çoğulu **غَوادي**’dir; dedi ki:
وسقَى الغَوادي قَبْرَهُ بذَنُّوبِ

Ve **الغَدَويُّ**: hamilelerin karınlarında olan her şey; ve belki özellikle kışta kılınır; dedi ki:
غَدَوِيُّ كُلِّ هَبَنْقَعٍ تِنْبالِ

Ve **الغَداءُ**: günün başından yenilen şey.

**دغي**:
**دُغَةُ** bint Rabîʿa b. ʿİcl; Benî Temîm içinde doğdu; ve o **الجَعْراءُ**’dır. Ve bu, şu sebepledir: doğurdu da, **جَعَرَتْ** zannetti; sonra annesine dedi: **الجَعْرُ** ağzını açar mı? O da dedi: evet! ve “baba” diye çağrılır; böylece ahmaklıkta mesel oldu.

**دغو**: **دَغاوةُ**: Cezîretü’l-Bahr’da Zenc’in ardından gelen Sudanlılardan bir nesil.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

وَغدتُ القومَ أغِدُهُمْ، أي خدمتهم. والوَغْدُ: الرجل الدنيء الذي يخدم بطعام بطنه. تقول منه: وَغُدَ الرجل. والوَغْدُ: قِدْحٌ من سهام الميسر لا نصيبَ له. والمُواغَدَةُ في السير، مثل المُواضَخَةِ. قال الأصمعي: وقد تكون المواغَدَةُ للناقة الواحدة. لأنَّ إحدى يديها ورجليها تُواغِدُ الأخرى.

##### Türkçe

**وَغدتُ** kavmi **أغِدُهُمْ**, yani onlara hizmet ettim. Ve **الوَغْدُ**: karnının yiyeceğiyle hizmet eden aşağı adam. Ondan şöyle dersin: **وَغُدَ** adam. Ve **الوَغْدُ**: kendisine pay olmayan, meysir oklarından bir **قِدْحٌ**. Ve yürüyüşte **المُواغَدَةُ**, **المُواضَخَةِ** gibidir. **قال الأصمعي**: ve **المواغَدَةُ** tek bir deve için de olabilir. Çünkü onun iki elinden ve iki ayağından biri, ötekine **تُواغِدُ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الغين والدال
دوغ ، غيد ، وغد ، غيد ، غدا ، دغا .
دوغ : قال ابن الفرج : سمعتُ سُليمان الكلابي يقول : داغَ القومُ وداكوا : إذا عمَّهُمُ المَرضُ ، والقوم في دوغَةٍ من المرضِ وفي دوكةٍ إذا عمّهم وآذاهُمْ .
وقال غيره : أصابتنا دوغَةٌ : أي بردٌ .
وقال أبو سعيد : في فلان دوغةٌ ودَوكة أي حمقٌ .
وغد : قال الليث : الوغدُ : الخفيفُ الضَّعيفُ العقلِ ، وقد وغُدَ وغادةً .
أبو عبيد عن الكسائي : وغدْتُ القَوْم أَغدُهُم وغداً : خدمتهم ، والوغدُ منه ، يقال : رجلٌ وغْدٌ : إذا كان خادماً لقومٍ .
وقال شمر : الوغْدُ : الضَّعيفُ ، يقال : فُلانٌ من أَوغادِ القوم ومن وُغدان القوم : أي من أَذِلاَّئهم وضُعَفَائهم .
أبو عبيد عن الأصمعي : المواغَدَةَ والمواضَخَةُ : أن تسيرَ مثلَ سيرِ صاحِبِك ، قال : وقد تكونُ المواغِدَةُ للنَّاقَةِ الواحدة ، لأنَّ إحدى يديها ورجليها تُوَاغِدُ الأُخْرَى .
غيد : قال الليث : الغادَةُ : الفتاةُ النَّاعمةُ ، وكذلك الغيْدَاءُ ، والأغْيدُ : الوسنانُ المائلُ العنقِ ، ويقال : هو يتغَايدُ في مشْيهِ .
أبو عبيد عن الأصمعي : الغادَةُ من النِّساء النَّاعمةُ اللَّينة ، قال : قال : والغيداءُ : المُتَثَنِّيةُ من اللِّين .
قال أبو منصور : وجمعها غيدٌ ، وكذلك جمع الأَغيَد . والمصدر الغَيَدُ ، وقد غَيِدَ يغْيَدُ ، وغادت تَغادُ ، فهي غيداء ، والغادة اسم من هذا على فَعَلَة .
غدا : قال الليث : يقال : غدَا غدُكَ وغدَا غدوُكَ : ناقِصٌ وتام . وقال لبيدٌ في اللغةِ التَّامَّةِ :
وما النَّاسُ إلاَّ كالدِّيارِ وأَهلها
بها يوْمَ حَلُّوها وغَدْواً بلاقعُ
وقال طرفةُ في النَّاقص :
غدٌ ما غدٌ ما أقْرَبَ اليَوْمَ من غد
وقال ابن السكيت في قول اللَّهِ : ( اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ ) ( الحشر : 18 ) .
قال : قَدَّمَتْ لغدٍ بغير واوٍ فإذا صَرفُوها قالوا : غدَوتُ أغدُو غَدْواً وغدُوّاً فأعادُوا الواوَ .
قال الليث : الغُدُوُّ جمع مثل الغدوات ، والغُدَى جمع غُدوةٍ ، وأنشد :
بالغدَى والأصَائل
قال : وغُدْوةٌ معرفة لا تصرفُ ، قلت هكذا يقول .
قال النَّحْويُّونَ : إنَّها لا تنوَّنُ ولا تدخلها الألف واللام .
وسمعت أبا الجَرّاح يقول : رأيت كغدوة قطّ ، يريد كغداة يومه .
وإذ قالوا : الغَدَاةَ صَرفُوا .
قال الله : ( بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِىِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ ) ( الأنعام : 52 ) ، وهي قراءة جميع القرَّاء ، إلا ما روي عن ابن عامرٍ فإنَّهُ قَرَأَهُ بالغُدوةِ ، وهي شاذَّة .
وقال ابن السكيت : يقال : إني لآتيه بالغدايا والعشايا ، أرادُوا جمع الغداةِ فأتبعُوها العَشايا لازدواج الكلام ، وإذا أفرِدَ لم يجزْ ولكن يقالُ : غَداةٌ وغدَاواتُ .
وروى أبو عمر عن الإمامين ، المبرّد وثعلب ، قالا : العربُ تقول : لدُن غدْوةً . ولَدُن غدوةٌ ، ولَدُن غدوةٍ ، قالا : فمن رفع ، أراد ، لَدُن كانت غدوةٌ ، ومن نصب ، أراد ، لدُن كان الوقْتُ غدوةً ، ومن خفضَ ، أراد ، من عند غدوةٍ .
أبو عبيد عن أبي عمرو : الغَدَوِيُّ بالدَّال : أن يَبيعَ الشيءَ بنِتاج ما نَزى به الكَبْشُ ذلك العامَ .
وأنشد قول الفَرَزدق :
ومُهورُ نِسْوتِهم إذا ما أَنْكَحُوا
غدَوِيُّ كلِّ هَبَنْقَعٍ تِنْبال
وقال شمر : قال بعضهم : هو الغَذوِيُّ بالذَّال في بيت الفَرزدق .
ثم قال : ويُروى عن أبي عبيدة أنه قال : كلُّ ما في بطون الحوامل غدَوِيٌّ من الإبل والشَّاءِ .
وفي لُغة النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ما في بطون الشاءِ خاصَّةً .
وأنشد أبو عبيدة :
أرجو أَبا طَلْق بحُسْن ظنِّ
كالغَدَوِيِّ يُرْجَى أن يُغْنى
قال : ويُروى عن يزيدَ بن مُرَّة أنّه قال : نُهِيَ عن الغَدوِيِّ ، وهو كلُّ ما في بطون الحوامل ، كان الرَّجل يشتري بالحَمَل أو بالعَنْز أو بالدَّراهم ما في بُطون الحوامل ، وهو غَرَرٌ فنُهِيَ عن ذلك وأنشد :
أُعْطيْتَ كبْشاً وارِمَ الطِّحال
بالغَدَوِيَّات وبِالفِصَال
وعاجلاتِ آجلِ السِّخَال
في حَلَقِ الأَرْحام ذِي الأقْفال
وقال شمر : بَلَغنِي عن ابن الأعرابي أنه قال : الغَدَوِيّ : الحَمَل والجَدْي لا يُغَذَّى بلبن أمّه ، ولكن يُعاجى .
وقال الليث : الغادِيةُ : سحابةٌ تنشأُ صباحاً ، وجمْعُها : الغَوادي ، قال : والغَداءُ : ما يُؤكل أوَّلَ النهار ، وقد تغدَّى الرَّجل ، فهو مُتغدَ ، وفلانٌ يُغادِي فلاناً صباح كلِّ يومٍ وقد غَادَيته .
دغا : الحرَّانيُّ عن ابن السكيت ، يقال : فلان ذو دَغَياتٍ ودغَواتٍ : أي ذُو أخلاقٍ رديئة .
قال : ولمْ نسمَع دَغَياتٍ ولا دَغْيَةً إلاَّ في بيت يُرْوَى لرؤبة فإنه زعم أنهم يقولون دَغْيَةً ، وغيرُنا يقول : دَغوةً .
وأنشد ابن السكيت :
ذا دَغَواتٍ قُلَّبِ الأَخلاق
وقال رؤبة :
ودَغيةٍ من خَطِلٍ مُغْدَوْدِن
وقال الفرَّاء : يقال : إنّه لذو دَغواتٍ بالواو الواحدة دغيَةٌ ، وإنما أَرادوا دغيَّةً ثم خُفِّفَت كما قالوا هَيِّنٌ وهَيْنٌ .
وقال الليث : دُغةُ اسم امرأَةٍ حَمقاءَ ، يقال : فلانٌ أحْمق مِن دُغة .
وقال غيره : هيَ دُغةُ بنتُ مَغْنَج ، تزوَّجها رجلٌ فبلغَ من حُمْقها أنها حَملتْ فلما ضربها الطَّلْقُ زارتْها أُمُّها فتبرَّزَتْ ووَضَعتْ وَلداً وظنَّتْ أنها سَلَحَت فرجعَت إلى أمِّها ، فقالت لها : هل يفتحُ الجَعْرُ فاهُ ، فقالت لها : نعمْ ويرضَع ثَدْيَ أُمِّه ، فخرجَت الأمُّ ورأَتْ وَلدَها فأَخَذتْهُ .
وقال الليث : دُغَاوَةُ : جِيلٌ من السُّودان .

##### Türkçe

باب **الغين** و**الدال**
**دوغ** ، **غيد** ، **وغد** ، **غيد** ، **غدا** ، **دغا** .
**دوغ** : İbnü’l-Ferec dedi: Süleyman el-Kilâbî’nin şöyle dediğini işittim: **داغَ** kavim ve **داكوا**: hastalık onları kapladığı zaman; kavim, hastalıktan bir **دوغَةٍ** içindedir ve bir **دوكةٍ** içindedir; onları kapladığı ve onlara eziyet ettiği zaman.
Başkası dedi: Bize bir **دوغَةٌ** isabet etti: yani bir soğuk.
Ebû Saîd dedi: Falan kimsede bir **دوغةٌ** ve **دَوكة** vardır; yani ahmaklık.
**وغد** : Leys dedi: **الوغدُ**: hafif, aklı zayıf olan; ve **وغُدَ** (oldu) **وغادةً**.
Ebû Ubeyd, Kisâî’den: **وغدْتُ** kavmi, **أَغدُهُم** **وغداً**: onlara hizmet ettim; ve **الوغدُ** ondandır; denir: **رجلٌ وغْدٌ**: bir kavme hizmetçi olduğu zaman.
Şemmer dedi: **الوغْدُ**: zayıf; denir: falan, kavmin **أَوغادِ**’ındandır ve kavmin **وُغدان**’ındandır: yani onların zelillerinden ve zayıflarındandır.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **المواغَدَةَ** ve **المواضَخَةُ**: arkadaşının yürüyüşü gibi yürümen; dedi: ve **المواغِدَةُ** tek bir dişi deve için de olur; çünkü onun iki elinden ve iki ayağından biri ötekine **تُوَاغِدُ**.
**غيد** : Leys dedi: **الغادَةُ**: yumuşak kız; ve aynı şekilde **الغيْدَاءُ**; ve **الأغْيدُ**: uykulu, boynu eğik olan; ve denir: o, yürüyüşünde **يتغَايدُ**.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **الغادَةُ** kadınlardan yumuşak, esnek olandır; dedi: dedi: ve **الغيداءُ**: yumuşaklıktan salınan.
Ebû Mansûr dedi: onun çoğulu **غيدٌ**’dir; ve aynı şekilde **الأَغيَد**’in çoğulu. Masdar **الغَيَدُ**’dir; ve **غَيِدَ** **يغْيَدُ**; ve **غادت** **تَغادُ**; o hâlde o **غيداء**’dır; ve **الغادة** bunun üzerinden **فَعَلَة** vezninde bir isimdir.
**غدا** : Leys dedi: denir: **غدَا** **غدُكَ** ve **غدَا** **غدوُكَ**: ناقص ve تام. Lebîd, تام lugatta dedi:
وما النَّاسُ إلاَّ كالدِّيارِ وأَهلها
بها يوْمَ حَلُّوها وغَدْواً بلاقعُ
Tarafe, ناقصta dedi:
غدٌ ما غدٌ ما أقْرَبَ اليَوْمَ من غد
İbnü’s-Sikkît, Allah’ın sözü hakkında dedi: ( **اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ** ) ( **الحشر : 18** ) .
Dedi: **قَدَّمَتْ** yarın için vavsızdır; onu sarf ettikleri zaman dediler: **غدَوتُ** **أغدُو** **غَدْواً** ve **غدُوّاً**; böylece vavı iade ettiler.
Leys dedi: **الغُدُوُّ** **الغدوات** gibi bir cem‘dir; ve **الغُدَى** **غُدوةٍ**’nin cem‘idir; ve şu beyti okudu:
بالغدَى والأصَائل
Dedi: ve **وغُدْوةٌ** marifedir, sarf olunmaz; dedim: işte böyle söylüyor.
Nahivciler dedi: o, tenvinlenmez ve ona elif-lâm girmez.
Ebû’l-Cerrâh’ı şöyle derken işittim: “Hiç **كغدوة** gibi görmedim”; yani gününün **كغداة**’sini kastediyor.
Ve **الغَدَاةَ** dedikleri zaman sarf ettiler.
Allah dedi: ( **بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِىِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ** ) ( **الأنعام : 52** ) ; ve bu, İbn Âmir’den rivayet edilen hariç bütün kurrânın kıraatidir; çünkü o, onu **بالغُدوةِ** diye okudu; ve o şâzdır.
İbnü’s-Sikkît dedi: denir: “Ben ona **بالغدايا** ve **العشايا** ile gelirim”; **الغداةِ**’nin cem‘ini kastettiler de sözün ikileşmesi için ona **العشايا**’yı tâbi kıldılar; tekil yapıldığı zaman câiz olmaz; fakat denir: **غَداةٌ** ve **غدَاواتُ**.
Ebû Ömer, iki imamdan, Müberred ve Sa‘leb’den rivayet etti; ikisi dedi: Araplar der: **لدُن غدْوةً**. Ve **لَدُن غدوةٌ** , ve **لَدُن غدوةٍ**; ikisi dedi: kim رفع ederse, “**لَدُن** idi, **غدوةٌ** oldu”yu kasteder; kim نصب ederse, “**لدُن** idi, vakit **غدوةً** oldu”yu kasteder; kim خفض ederse, “**غدوةٍ** yanından”ı kasteder.
Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **الغَدَوِيُّ** **بالدَّال**: o yıl koçun üzerine sıçradığı şeyin neticesiyle bir şeyi satmandır.
Ferazdak’ın sözünü okudu:
ومُهورُ نِسْوتِهم إذا ما أَنْكَحُوا
غدَوِيُّ كلِّ هَبَنْقَعٍ تِنْبال
Şemmer dedi: bazısı dedi: Ferazdak’ın beytinde o, **الغَذوِيُّ** **بالذَّال**’dır.
Sonra dedi: Ebû Ubeyde’den şöyle dediği rivayet olunur: hamilelerin karınlarında olan her şey, develerden ve koyunlardan **غدَوِيٌّ**’dir.
Ve Peygamberin lugatında ( **صلى الله عليه وسلم** ) özellikle koyunların karınlarında olan şeydir.
Ebû Ubeyde okudu:
أرجو أَبا طَلْق بحُسْن ظنِّ
كالغَدَوِيِّ يُرْجَى أن يُغْنى
Dedi: Yezîd b. Murra’dan şöyle dediği rivayet olunur: **الغَدوِيِّ**’den nehiy olundu; ve o, hamilelerin karınlarında olan her şeydir; adam, hamilelerin karınlarında olanı kuzu ile veya keçi ile veya dirhemlerle satın alırdı; ve o bir **غَرَرٌ**’dir; bundan dolayı ondan nehiy olundu; ve şu beyti okudu:
أُعْطيْتَ كبْشاً وارِمَ الطِّحال
بالغَدَوِيَّات وبِالفِصَال
وعاجلاتِ آجلِ السِّخَال
في حَلَقِ الأَرْحام ذِي الأقْفال
Şemmer dedi: İbnü’l-A‘râbî’den bana ulaştı ki o şöyle dedi: **الغَدَوِيّ**: anasının sütüyle beslenmeyen kuzu ve oğlaktır; fakat **يُعاجى**.
Leys dedi: **الغادِيةُ**: sabahleyin oluşan bir bulut; onun cem‘i: **الغَوادي**; dedi: ve **الغَداءُ**: günün başında yenilen şeydir; adam **تغدَّى**; o hâlde o **مُتغدَ**’dır; ve falan, falanı her gün sabah **يُغادِي**; ve ben onu **غَادَيته**.
**دغا** : Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: denir: falan **ذو دَغَياتٍ** ve **دغَواتٍ**: yani kötü huylar sahibi.
Dedi: **دَغَياتٍ**’ı ve **دَغْيَةً**’yi ancak Rü’be’ye rivayet olunan bir beyitte işitmedik; çünkü onların **دَغْيَةً** dediklerini iddia etti; başkalarımız ise **دَغوةً** der.
İbnü’s-Sikkît okudu:
ذا دَغَواتٍ قُلَّبِ الأَخلاق
Rü’be dedi:
ودَغيةٍ من خَطِلٍ مُغْدَوْدِن
Ferrâ dedi: denir: onda bir tek vav ile **دَغواتٍ** vardır; **دغيَةٌ**; ancak onlar **دغيَّةً**yı kastettiler, sonra hafifletildi; tıpkı **هَيِّنٌ** ve **هَيْنٌ** dedikleri gibi.
Leys dedi: **دُغةُ** ahmak bir kadının adıdır; denir: falan, **دُغة**’den daha ahmaktır.
Başkası dedi: o, **دُغةُ بنتُ مَغْنَج**’dir; bir adam onunla evlendi; onun ahmaklığından şu dereceye vardı ki hamile kaldı; doğum sancısı onu vurunca annesi onu ziyaret etti; o da açık yere çıktı ve bir çocuk doğurdu ve kendisinin pislediğini sandı; annesine döndü; ona dedi ki: “**الجَعْرُ** ağzını açar mı?”; ona dedi ki: “Evet; ve anasının memesini emer”; anne çıktı ve çocuğunu gördü de onu aldı.
Leys dedi: **دُغَاوَةُ**: Sudanlılardan bir nesildir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الواو والغين وما يثلثهما)
(وغف) الواو والغين والفاء ثلاثُ كلمات.
الوَغْف: سُرعة العَدْو، ويقال هو الإيغاف، وأوْغَفَ يُوغِفُ.
والثانية الوغْف، يقال: ضَعفُ البَصَر.
والثالثة: الوَغْف: قطعةُ أدَمٍ، يُشَدُّ على بَطن التَّيس لئلا يَنْزُوَ.
(وغق) الواو والغين والقاف. يقولون: الوغيق كالوَعِيق.
(وغل) الواو والغين واللام: كلمةٌ تدلُّ على تقحُّمٍ في سَيرٍ وما أشْبَه ذلك. وأوْغَلَ القَوْمُ: أمْعَنوا في مَسيرهم. ومن التَّقَحُّم الواغِلُ: الذي يَدْخُلُ على القوم يَشْرَبونَ ولم يُدْعَ؛ وذلك الشَّراب الوَغْل. قال:
فاليوم أشْرَبْ غيرَ مُستَحْقِبٍ *** إثماً من اللهِ ولا وَاغِلِ([1])ويقال: وَغَلَ يَغِلُ، إذا تَوَارَى في الشَّجَر. ويقال: الوَغْل: الرجلُ لا يَصلُح لشيء، كأنَّه خَفِيَ. والوَغْل: السيِّئُ الغِذاء.
(وغم) الواو والغين والميم: كلمةٌ واحدة، هي الوَغْم: الغَيْظ في الصَّدر، والحِقْدُ. قال:
يقومُ على الوَغْمِ في قومِهِ *** فيَعفُو إذا شاءَ أو ينتقِمْ
فأمَّا قولُهم: وَغَم بالخَبَر فأصلُه نَغَم.
(وغا) الواو والغين والحرف المعتلُّ. الصحيحُ منه الوَغَى: الجلَبَة والأصوات. وكلمةٌ يقال إنَّ الأواغِي([2]): مَفاجِرُ الدِّبَار في المَزَارع.
(وغب) الواو والغين والباء: كلمةٌ تدلُّ على سقوطٍ وضعف. منه الوَغْب: الرّجُل الجَبَان. قال:
* ولا بِبِرْشاعِ* الوِخامِ وَغْبِ([3]) *
والأوغاب: أسقاط البَيت كالقَصْعة والبُرْمةِ ونحوِها.
(وغد) الواو والغين والدال: كلمةٌ تدلُّ على دَناءةٍ. ورجلٌ وَغْدُ وهو الدَّنيّ، من قولك وغَدْتُهم أغِدُهُم، إذا خَدَمْتُهم. والأصل الوَغْد: قِدْحٌ لا حَظَّ له.
ومما شذَّ عن ذلك قولُهم: المُواغَدَة في السَّير: سَيرٌ ليس بالشَّديد.
(وغر) الواو والغين والراء: كلمةٌ تدلُّ على حرارة، ثم يُستعار. فالوَغْرة: شدَّة الحر. والوَغِير: لحمٌ يُشْوى على الرَّمْضاء. ووغِرَ صدرُهُ يَوْغَرُ: اغتاظ، وهو قياسُ ما ذكرناه. ويقال: الإيغار: أن تُحمى الحجارةُ ثم تُلقَى في الماء لتسخِّنَه([4]). وقول القائل([5]):
ولقد عَرفتَ مكانَهُمْ فكرِهتَهُم *** ككراهةِ الخِنزير للإيغارِ
والإيغار: أن يُوغِرَ الملكُ الأرضَ الرّجلَ: يَجعَلُها له من غير خَرَاج. والله أعلم بالصواب.
---------------------__
([1]) لامرئ القيس في ديوانه 150 واللسان (وغل).
([2]) واحدها آغية: بتخفيف الياء وتثقيلها.
([3]) لرؤبة في ديوانه 16 واللسان (برشع ، وغب): وفي الأصل: "الوغام"، تحريف.
([4]) في الأصل: "السخنة"، صوابه من اللسان.
([5]) هو جرير، اللسان (غيظ) وأنشده في (غير، وغر) بدون نسبة. ولم يرد في ديوان جرير.

ـ

##### Türkçe

(وav ve ğayn ve ikisini üçleyen şeyler bâbı)

(**وغف**) **الواو** ve **الغين** ve **الفاء** üç kelimedir.
**الوَغْف**: koşmanın sürati; ve denilir ki o **الإيغاف**’tır; ve **أوْغَفَ يُوغِفُ**.
İkincisi **الوغْف**’tır; denilir ki: görmenin zayıflığı.
Üçüncüsü: **الوَغْف**: bir parça **أدَم**; teke’nin karnına, sıçramasın diye bağlanır.

(**وغق**) **الواو** ve **الغين** ve **القاف**. Derler ki: **الوغيق** **الوَعِيق** gibidir.

(**وغل**) **الواو** ve **الغين** ve **اللام**: bir kelime; bir yürüyüşte ve buna benzer şeylerde atılganlığa delâlet eder. Ve **أوْغَلَ القَوْمُ**: yürüyüşlerinde derinleştirdiler. Ve atılganlıktan **الواغِلُ**: kavmin üzerine, içiyorlar iken, davet olunmamış olduğu hâlde giren; ve o içki **الوَغْل**’dür. Dedi:
فاليوم أشْرَبْ غيرَ مُستَحْقِبٍ *** إثماً من اللهِ ولا وَاغِلِ([1])
Ve denilir ki: **وَغَلَ يَغِلُ**; ağaçta gizlendiği zaman. Ve denilir ki: **الوَغْل**: hiçbir şeye yaramayan adam; sanki gizlenmiş gibidir. Ve **الوَغْل**: kötü gıda.

(**وغم**) **الواو** ve **الغين** ve **الميم**: tek bir kelime; o **الوَغْم**’dur: göğüste öfke ve kin. Dedi:
يقومُ على الوَغْمِ في قومِهِ *** فيَعفُو إذا شاءَ أو ينتقِمْ
Şu onların sözüne gelince: **وَغَم بالخَبَر**; onun aslı **نَغَم**’dır.

(**وغا**) **الواو** ve **الغين** ve illetli harf. Bunun sahihi **الوَغَى**’dır: gürültü ve sesler. Ve bir kelime; denilir ki **الأواغِي**([2]): ekinliklerde arka tarafın yarıklarıdır.

(**وغب**) **الواو** ve **الغين** ve **الباء**: düşüşe ve zayıflığa delâlet eden bir kelime. Ondan **الوَغْب**: korkak adam. Dedi:
* ولا بِبِرْشاعِ* الوِخامِ وَغْبِ([3]) *
Ve **الأوغاب**: evin döküntüleri; çanak ve tencere ve benzerleri gibi.

(**وغد**) **الواو** ve **الغين** ve **الدال**: aşağılığa delâlet eden bir kelime. Ve adam **وَغْدُ**; o aşağı olandır; senin “**وغَدْتُهم أغِدُهُم**” sözünden: onlara hizmet ettiğim zaman. Ve asıl **الوَغْد**: nasibi olmayan bir ok’tur.
Ve bundan şâz olan şeylerden: onların “yürüyüşte **المُواغَدَة**” sözü: şiddetli olmayan bir yürüyüştür.

(**وغر**) **الواو** ve **الغين** ve **الراء**: bir kelime; hararete delâlet eder, sonra ödünç alınır. Şu hâlde **الوَغْرة**: sıcağın şiddeti. Ve **الوَغِير**: kızgın kum üzerinde kızartılan et. Ve **وغِرَ صدرُهُ يَوْغَرُ**: öfkelendi; bu, zikrettiğimiz şeyin kıyasıdır. Ve denilir ki: **الإيغار**: taşların kızdırılması, sonra suya atılmasıdır; onu ısıtsın diye([4]). Ve söyleyenin sözü([5]):
ولقد عَرفتَ مكانَهُمْ فكرِهتَهُم *** ككراهةِ الخِنزير للإيغارِ
Ve **الإيغار**: melikin, adamın toprağını **يُوغِرَ** etmesidir: onu, haraç olmaksızın ona kılmasıdır. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.

---------------------__
([1]) İmru’ul-Kays’a aittir; divanında 150 ve Lisân (**وغل**).
([2]) Tekili **آغية**’dir: **الياء**’ın hafifletilmesi ve ağırlaştırılmasıyla.
([3]) Ru’be’ye aittir; divanında 16 ve Lisân (**برشع** , **وغب**): asılda “**الوغام**”dır; tahriftir.
([4]) Asılda: “**السخنة**”; doğrusu Lisân’dandır.
([5]) O Cerîr’dir; Lisân (**غيظ**) ve onu (**غير** , **وغر**)da nisbesiz inşâd etti. Cerîr’in divanında gelmemiştir.

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

و غ د
هو وَغْدٌ من الأوغاد‏:‏ دَنيٌّ، وأصله سَهْم لا حظّ له‏.‏

##### Türkçe

و غ د
O, **وَغْدٌ**’dur; **الأوغاد**’dan: aşağılık; aslı ise, payı olmayan bir oktur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الوَغْدُ: الخفِيف الأَحمقُ الضعيفُ العقْلِ الرذلُ الدنيءُ، وقيل: الضعيف في بدنه وقَدْ وَغُدَ وغادةً. ويقال: فلان من أَوْغادِ القوم ومن وغْدانِ القوم وَوِغْدانِ القوم أَي من أَذِلاَّئِهِمْ وضعُفائِهِمْ. والوَغْدُ: الصبيّ. والوَغْدُ: خادِمُ القومِ، وقيل: الذي يَخْدمُ بطعام بطنه، تقول منه: وغُد الرجلُ، بالضم، والجمع أَوْغادٌ ووُغْدانٌ ووِغْدانٌ.
ووَغَدَهُم يَغِدُهمَ وغْداً: خدَمهم؛ قال أَبو حاتم: قلت لأُمّ الهيثم: أَويَقال للعبد وَغْدٌ؟ قالت: ومن أَوْغَدُ منه؟ والوَغْدُ: ثَمَر الباذِنجانِ. والوَغْد: قِدْحٌ من سهام المَيْسِرِ لا نصيب له. وَواغَدَ الرجلَ: فَعَلَ كما يَفْعَلُ، وخَصّ بعضهم به السير، وذلك أَن تَسِيرَ مِثْلَ سير صاحبك.
والمُواغَدةُ والمُواضخَة: أَنْ تَسِيرَ مِثْلَ سَيْر صاحِبِكَ، وتكون المواغدة للناقة الواحدة لأَن إِحدى يديها ورجليها تُواغِدُ الأُخرى. وواغَدَت الناقة الأُخرى: سارَتْ مثل سيرها؛ أَنشد ثعلب:
مُواغِد جاءَ له ظَناظِبُ
يعنى جَلَبَةً، ويروى:
مُواظِباً جاءَ لها ظَباظِبُ

##### Türkçe

**الوَغْدُ**: hafif (meşrep), ahmak, aklı zayıf, alçak, aşağılık; ve denildi ki: bedeni bakımından zayıf; ve (o) **وَغُدَ** ve **وغادةً** (oldu). Ve denilir: falan, kavmin **أَوْغادِ**’ındandır ve kavmin **وغْدانِ**’ından ve kavmin **وِغْدانِ**’ındandır; yani onların zelillerinden ve zayıflarındandır.

Ve **الوَغْدُ**: çocuk. Ve **الوَغْدُ**: kavmin hizmetçisi; ve denildi ki: karnının yemeğiyle hizmet eden; ondan (şöyle) dersin: adam **وغُد** oldu, zamme ile; cem‘i **أَوْغادٌ** ve **وُغْدانٌ** ve **وِغْدانٌ**’dır.

Ve **وَغَدَهُم يَغِدُهمَ وغْداً**: onlara hizmet etti; Ebû Hâtim dedi: Ümmü’l-Heysem’e dedim: köleye **وَغْدٌ** denilir mi? dedi ki: ondan daha **أَوْغَدُ** olan kimdir? Ve **الوَغْدُ**: patlıcanın meyvesi. Ve **الوَغْد**: meysir oklarından, kendisine pay olmayan bir ok. Ve **وَواغَدَ الرجلَ**: onun yaptığı gibi yaptı; ve bazısı bunu yürüyüşe tahsis etti; ve bu, arkadaşının yürüyüşü gibi yürümen (demektir).

Ve **المُواغَدةُ** ve **المُواضخَة**: arkadaşının yürüyüşü gibi yürümen; ve **المواغدة** tek bir dişi deve için olur; çünkü onun iki ön ayağından ve iki arka ayağından biri ötekine **تُواغِدُ** eder.

Ve öteki dişi deve **وواغَدَت**: onun yürüyüşü gibi yürüdü; Sa‘leb inşad etti:
مُواغِد جاءَ له ظَناظِبُ
yani bir gürültü; ve şöyle rivayet olunur:
مُواظِباً جاءَ لها ظَباظِبُ

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* و غ د * * الوَغْدُ * بوزن الوَعْدِ الرجل الدنيء الذي يخدم بطعام بطنه

##### Türkçe

* و غ د * * **الوَغْدُ** * **الوَعْدِ** vezninde: karnının yemeğiyle hizmet eden aşağılık adam.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الوغد: الصبي. الوغد: خادم القوم وقد وغدهم يغدهم وغدا: خدمهم، وقيل: هو الذي يغدهم وغدا: خدمهم، وقيل: هو الذي يخدم بطعام بطنه. كذا في الأساس واللسان، وفي شرح لامية الطغرائي عند قوله:
  ما كنت أوثر أن يمتد بي زمنيحتى أرى دولة الأوغاد والسفل

  قال: الأوغاد: جمع وغد، وهو الدنيء الذي يخدم بطعام بطنه. وقيل: هو الذي يأكل ويحمل، وأما الوغل، باللام، فهو الضعيف الخامل الذي لا ذكر له، أوغاد وغدان بالضم، وهذه عن الصاغاني، ووغدان بالكسر، يقال: هو من أوغاد القوم ووغدانهم، ووغدانهم، أي من أذلائهم وضعفائهم. الوغد: ثمر الباذنجان كالمغد، وقد تقدم مرارا أن المصنف لم يذكر الباذنجان في موضعه، كأنه لشهرته، وفيه تأمل. الوغد قدح من سهام الميسر لا نصيب له، ومقتضى عبارة الأساس أنه الأصل وما عداه من المعاني راجعة إليه، كالدانىء ولخسيس والذليل الصبي. من ذلك الوغد: العبد، قال أبو حاتم: قلت لأم الهيثم: أو يقال للعبد: وغد? قالت: ومن أوغد منه. والمواغدة: لعبة لهم، نقله الصاغاني، يفعل فيها اللاعب كفعل صاحبه. المواغدة أيضا: أن تفعل كفعل صاحبك، وخص بعضهم به السير، وذلك أن تسير مثل سير صاحبك، وهي المجارة والمواضخة، وقد تكون المواغدة لناقة واحدة، لأن إحدى يديها ورجليها تواغد الأخرى، وواغدت الناقة الأخرى، سارت مثل سيرها، أنشد ثعلب:
  موغد جاء له ظباظب

##### Türkçe

**الوغد**: oğlan çocuğu. **الوغد**: kavmin hizmetçisi; ve “onlara hizmet etti” mânasında **وغدهم يغدهم وغدا**: onlara hizmet etti; ve denildi ki: o, “onlara hizmet eder” mânasında **يغدهم وغدا** olan kimsedir: onlara hizmet etti; ve denildi ki: karnının yiyeceğiyle hizmet eden kimsedir. Böylece **الأساس** ve **اللسان**’da; ve **لامية الطغرائي** şerhinde şu sözü عند قوله:

  ما كنت أوثر أن يمتد بي زمنيحتى أرى دولة الأوغاد والسفل

  dedi ki: **الأوغاد**: **وغد**’in çoğuludur; o, karnının yiyeceğiyle hizmet eden aşağı kimsedir. Ve denildi ki: o, yiyip taşıyan kimsedir. **الوغل** ise, **اللام** ile, adı sanı olmayan zayıf, sönük kimsedir. **أوغاد** **وغدان** (ötre ile); bu, **الصاغاني**’dendir. **وغدان** (kesre ile) de (vardır). Denilir ki: o, kavmin **أوغاد**’ından ve **وغدان**’larındandır; ve **وغدانهم**’larından; yani onların en zelillerinden ve en zayıflarındandır. **الوغد**: patlıcanın meyvesi; **المغد** gibi. Ve daha önce defalarca geçti ki musannif patlıcanı kendi yerinde zikretmedi; sanki şöhretinden dolayı; bunda ise bir düşünme vardır. **الوغد**: meysir oklarından bir ok; ona pay yoktur. **الأساس**’ın ibaresinin gereği, onun asıl olduğu ve diğer mânaların ona döndüğüdür; aşağı (kimse), alçak, zelil, oğlan çocuğu gibi. Bundan: **الوغد**: köle. Ebû Hâtim dedi: Ümmü’l-Heysem’e dedim: “Köleye **وغد** denilir mi?” Dedi ki: “Ondan daha **أوغد** kim var?” **المواغدة**: onlara ait bir oyundur; **الصاغاني** nakletti; onda oyuncu, arkadaşının yaptığı gibi yapar. **المواغدة** ayrıca: arkadaşının yaptığı gibi yapmandır; bazısı bunu yürüyüşe tahsis etti; bu da, arkadaşının yürüyüşü gibi yürümen demektir; o, **المجارة** ve **المواضخة**’dır. **المواغدة** tek bir deve için de olabilir; çünkü onun iki elinden ve iki ayağından biri, ötekiyle **تواغد** eder. Ve deve ötekine **واغدت**: onun yürüyüşü gibi yürüdü. Sa‘leb inşad etti:

  موغد جاء له ظباظب

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

وَغُدَ
1 وَغُدَ ذ , aor. وَغُدَ , (S, K, &c.,) inf. n. وُغَادَةٌ, (L, Msb, K,) He was, or became, a low, or ignoble, mean, or sordid, and weak person, (S, Msb,) who served for the food of his belly: (S, L, Msb:) or light, (L,) stupid, and weak (L, K) in intellect, (L,) low, or ignoble, and mean, or sordid; (L, K;) or weak in body: (L, K:) or light in intellect: or weak as is a slave. (Msb.) ― -b2- وَغَدَ القَوْمَ, aor. يَغِدُ, (S, L,) inf. n. وَغْدٌ, (L,) He served the people; acted as a servant to them. (S, L.)

واغدهُ
3 واغدهُ ذ , (L,) inf. n. مُوَاغَدَةٌ, (S, L, K,) He (a man) did like as he (another man) did: (L, K:) accord. to some, specially in pace, or in going, or marching; (L;) he went like him; or kept pace with him: (S *, L:) and he ran with him; or vied with him in running: (K:) you say وَاغَدَتِ النَّاقَةُ الأُخْرَى the she-camel went like, or kept pace with, the other: (L:) and sometimes the term مُوَاغَدَةٌ is used in relation to a single she-camel, because one of her fore legs, and her hind legs, moves with (تُوَاغِدُ) the other. (As, S, L, K.)

وَغْدٌ
وَغْدٌ ذ A low, or ignoble, mean, or sordid, and weak person, (S, A, Msb:) who serves for the food of his belly: (S, A, L, Msb:) or light, (L,) stupid, weak (L, K) in intellect, (L,) low, or ignoble, and mean, or sordid: (L, K:) or weak in body: (L, K:) or light in intellect: (Msb:) or weak; as is a slave: (Umm-El-Heythem, Msb:) or who eats and carries away. (Expos. of the Lلmeeyeh of Et-Tughrلee.) ― -b2- A servant of a people. (L, K.) ― -b3- A slave. (L, K.) ― -b4- A boy. (L, K.) ― -b5- Pl. أَوْغَادٌ (A, L, Msb, K) and وُغْدَانٌ and وَغْدَانٌ. (L, K.) ― -b6- A certain arrow, (S, A, L, K,) of those used in the game called المَيْسِر, (S, L,) to which no portion, or share, pertains. (S, A, L, K.) Accord. to the A, this is the original signification. (TA.) ― -b7- The fruit of the بَاذِنْجَان. (L, K.) ― -b8- المُوَاغَدَةُ A certain game (K) of the Arabs, in which one player does like as the other does. (TA.) ― -b9- See also 3.

##### Türkçe

**وَغُدَ**
1 **وَغُدَ** ذ, muzâri‘ **وَغُدَ**, (S, K, vb.,) mastar ismi **وُغَادَةٌ**, (L, Msb, K,) O, karnının yiyeceği için hizmet eden (S, Msb) aşağı, yahut soysuz; bayağı, yahut pis ve zayıf bir kimse idi veya öyle oldu: (S, L, Msb:) yahut hafif, (L,) ahmak ve (L, K) akılda (L,) zayıf; aşağı, yahut soysuz, ve bayağı, yahut pis; (L, K;) yahut bedende zayıf: (L, K:) yahut akılda hafif: yahut bir kölenin zayıflığı gibi zayıf. (Msb.) ― -b2- **وَغَدَ القَوْمَ**, muzâri‘ **يَغِدُ**, (S, L,) mastar ismi **وَغْدٌ**, (L,) O, kavme hizmet etti; onlara hizmetçi gibi davrandı. (S, L.)

**واغدهُ**
3 **واغدهُ** ذ, (L,) mastar ismi **مُوَاغَدَةٌ**, (S, L, K,) O (bir adam), onun (başka bir adamın) yaptığı gibi yaptı: (L, K:) bazılarına göre, özellikle yürüyüşte, yahut gitmede, yahut yürüyüp gitmede; (L;) onun gibi gitti; yahut onunla adım adım gitti: (S *, L:) ve onunla birlikte koştu; yahut koşmada onunla yarıştı: (K:) **وَاغَدَتِ النَّاقَةُ الأُخْرَى** dersin: dişi deve, öteki gibi gitti; yahut onunla adım adım gitti: (L:) ve bazen **مُوَاغَدَةٌ** terimi tek bir dişi deve hakkında kullanılır; çünkü onun ön ayaklarından biri ve arka ayakları, ötekiyle birlikte hareket eder (**تُوَاغِدُ**). (As, S, L, K.)

**وَغْدٌ**
**وَغْدٌ** ذ Karnının yiyeceği için hizmet eden (S, A, Msb) aşağı, yahut soysuz; bayağı, yahut pis ve zayıf bir kimse: (S, A, L, Msb:) yahut hafif, (L,) ahmak, akılda (L,) zayıf (L, K), aşağı, yahut soysuz, ve bayağı, yahut pis: (L, K:) yahut bedende zayıf: (L, K:) yahut akılda hafif: (Msb:) yahut zayıf; bir köle gibi: (Umm-El-Heythem, Msb:) yahut yiyip götüren. (Et-Tughrلee’nin **المَيْسِر**’inin Lلmeeyeh’inin açıklaması.) ― -b2- Bir kavmin hizmetçisi. (L, K.) ― -b3- Bir köle. (L, K.) ― -b4- Bir oğlan. (L, K.) ― -b5- Çoğulu **أَوْغَادٌ** (A, L, Msb, K) ve **وُغْدَانٌ** ve **وَغْدَانٌ**. (L, K.) ― -b6- **المَيْسِر** denilen oyunda kullanılan okların (S, A, L, K) bir türü olan belirli bir ok; (S, L,) ona hiçbir pay, yahut hisse ait olmaz. (S, A, L, K.) A’ya göre bu, asıl anlamdır. (TA.) ― -b7- **بَاذِنْجَان**’ın meyvesi. (L, K.) ― -b8- **المُوَاغَدَةُ** Arapların, bir oyuncunun ötekinin yaptığı gibi yaptığı (TA) belirli bir oyunu. (K.) ― -b9- 3’e de bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

وَغَدَ
وَغَدَ
a.  [ يَغِدُ ] ( n. ac. وَغْد 1 ), Served, attended.

وَغُدَ
وَغُدَ U ( n. ac. وَغَاْدَة 22t ),
a.  Was foolish, weak.

وَاْغَدَ
وَاْغَدَ III ,
a.  Imitated, aped.

b.  Vied with in quickness.

وَغْد
وَغْد 1 , ( pl. وِغْدَاْن 34 ,  وُغْدَاْن 35 ,  أَوْغَاْد 38 ),
a.  Servant, valet; boy.

b.  Stupid; weak; contemptible.

c.  Fruit of the melongena.

d.  A gaming arrow.

وَغْدَة
وَغْدَة 1t ,
a.  fem. of وَغْد 1 .

وَاْغَدَ
N. Ac. وَاْغَدَ III [ 2 ],
a.  A certain game.

##### Türkçe

وَغَدَ
وَغَدَ
a. [ **يَغِدُ** ] (n. ac. **وَغْد** 1), hizmet etti, hizmette bulundu.

وَغُدَ
وَغُدَ U (n. ac. **وَغَاْدَة** 22t),
a. ahmak oldu, zayıf oldu.

وَاْغَدَ
وَاْغَدَ III,
a. taklit etti, maymunluk etti.

b. çabuklukta yarıştı.

وَغْد
وَغْد 1, (pl. **وِغْدَاْن** 34, **وُغْدَاْن** 35, **أَوْغَاْد** 38),
a. hizmetçi, uşak; oğlan.

b. aptal; zayıf; aşağılık.

c. patlıcanın meyvesi.

d. bir kumar oku.

وَغْدَة
وَغْدَة 1t,
a. **وَغْد** 1’in müennesi.

وَاْغَدَ
N. Ac. **وَاْغَدَ** III [2],
a. belirli bir oyun.
