# وغد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%BA%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وغد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وغد

الوغد: الصبي. الوغد: خادم القوم وقد وغدهم يغدهم وغدا: خدمهم، وقيل: هو الذي يغدهم وغدا: خدمهم، وقيل: هو الذي يخدم بطعام بطنه. كذا في الأساس واللسان، وفي شرح لامية الطغرائي عند قوله:
  ما كنت أوثر أن يمتد بي زمنيحتى أرى دولة الأوغاد والسفل

  قال: الأوغاد: جمع وغد، وهو الدنيء الذي يخدم بطعام بطنه. وقيل: هو الذي يأكل ويحمل، وأما الوغل، باللام، فهو الضعيف الخامل الذي لا ذكر له، أوغاد وغدان بالضم، وهذه عن الصاغاني، ووغدان بالكسر، يقال: هو من أوغاد القوم ووغدانهم، ووغدانهم، أي من أذلائهم وضعفائهم. الوغد: ثمر الباذنجان كالمغد، وقد تقدم مرارا أن المصنف لم يذكر الباذنجان في موضعه، كأنه لشهرته، وفيه تأمل. الوغد قدح من سهام الميسر لا نصيب له، ومقتضى عبارة الأساس أنه الأصل وما عداه من المعاني راجعة إليه، كالدانىء ولخسيس والذليل الصبي. من ذلك الوغد: العبد، قال أبو حاتم: قلت لأم الهيثم: أو يقال للعبد: وغد? قالت: ومن أوغد منه. والمواغدة: لعبة لهم، نقله الصاغاني، يفعل فيها اللاعب كفعل صاحبه. المواغدة أيضا: أن تفعل كفعل صاحبك، وخص بعضهم به السير، وذلك أن تسير مثل سير صاحبك، وهي المجارة والمواضخة، وقد تكون المواغدة لناقة واحدة، لأن إحدى يديها ورجليها تواغد الأخرى، وواغدت الناقة الأخرى، سارت مثل سيرها، أنشد ثعلب:
  موغد جاء له ظباظب

### Türkçe

**الوغد**: oğlan çocuğu. **الوغد**: kavmin hizmetçisi; ve “onlara hizmet etti” mânasında **وغدهم يغدهم وغدا**: onlara hizmet etti; ve denildi ki: o, “onlara hizmet eder” mânasında **يغدهم وغدا** olan kimsedir: onlara hizmet etti; ve denildi ki: karnının yiyeceğiyle hizmet eden kimsedir. Böylece **الأساس** ve **اللسان**’da; ve **لامية الطغرائي** şerhinde şu sözü عند قوله:

  ما كنت أوثر أن يمتد بي زمنيحتى أرى دولة الأوغاد والسفل

  dedi ki: **الأوغاد**: **وغد**’in çoğuludur; o, karnının yiyeceğiyle hizmet eden aşağı kimsedir. Ve denildi ki: o, yiyip taşıyan kimsedir. **الوغل** ise, **اللام** ile, adı sanı olmayan zayıf, sönük kimsedir. **أوغاد** **وغدان** (ötre ile); bu, **الصاغاني**’dendir. **وغدان** (kesre ile) de (vardır). Denilir ki: o, kavmin **أوغاد**’ından ve **وغدان**’larındandır; ve **وغدانهم**’larından; yani onların en zelillerinden ve en zayıflarındandır. **الوغد**: patlıcanın meyvesi; **المغد** gibi. Ve daha önce defalarca geçti ki musannif patlıcanı kendi yerinde zikretmedi; sanki şöhretinden dolayı; bunda ise bir düşünme vardır. **الوغد**: meysir oklarından bir ok; ona pay yoktur. **الأساس**’ın ibaresinin gereği, onun asıl olduğu ve diğer mânaların ona döndüğüdür; aşağı (kimse), alçak, zelil, oğlan çocuğu gibi. Bundan: **الوغد**: köle. Ebû Hâtim dedi: Ümmü’l-Heysem’e dedim: “Köleye **وغد** denilir mi?” Dedi ki: “Ondan daha **أوغد** kim var?” **المواغدة**: onlara ait bir oyundur; **الصاغاني** nakletti; onda oyuncu, arkadaşının yaptığı gibi yapar. **المواغدة** ayrıca: arkadaşının yaptığı gibi yapmandır; bazısı bunu yürüyüşe tahsis etti; bu da, arkadaşının yürüyüşü gibi yürümen demektir; o, **المجارة** ve **المواضخة**’dır. **المواغدة** tek bir deve için de olabilir; çünkü onun iki elinden ve iki ayağından biri, ötekiyle **تواغد** eder. Ve deve ötekine **واغدت**: onun yürüyüşü gibi yürüdü. Sa‘leb inşad etti:

  موغد جاء له ظباظب
