# وغر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%BA%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وغر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: وغر

الوَغْرَةُ: شدَّةُ توقُّدِ الحرِّ. ومنه قيل: في صدره عليَّ وَغْرٌ بالتسكين، أي ضِغْنٌ وعداوةٌ وتوقُّدٌ من الغيظ. والمصدر بالتحريك، تقول: وَغِرَ صدرُه عليَّ يَوْغَرُ وَغَراً، فهو واغِرُ الصدر عليَّ. وقد أوْغَرْتُ صدره على فلان، أي أحميته من الغيظ. وأوْغَرْتُ الماء، أي أغليته. وربَّما يُسْمَطُ فيه الخنزير وهو حيٌّ ثم يُذبح. والوَغيرَةُ: اللبن يسخَّن بالحجارة المحمَّاة. والوَغيرُ أيضاً. قال يصف فرساً عرقت:
يَنِشُ الماء في الرَبَلاتِ منـهـانَشيشَ الرَضْفِ في اللبنِ الوَغيرِ
تقول منه: أوْغَرْتُ اللبن. وكذلك التَوْغيرُ. قال الشاعر:
فسائِلْ مُراداً عـن ثـلاثة فِـتْـيَةٍوعن إِثْرِ ما أبْقى الصريحُ المُوَغَّرُ
وسمعت وَغرَ الجيش، أي أصواتهم. قال ابن مقبل:
في ظَهْرِ مَرْتٍ عَساقيلُ السحابِ بهكأنَّ وَغْرَ قَطاهُ وَغْـرُ حـادِينـا
وأوْغَرَ العاملُ الخَراجَ، أي استوفاه. ويقال: الإيغارُ أن يُوغِرَ المَلِكُ الرجلَ الأرضَ، يجعلها له من غير خَراج. وقد يسمَّى ضَمانُ الخراجِ إيغاراً، وهي لفظةٌ مُوَلَّدةٌ.

### Türkçe

**الوَغْرَةُ**: sıcağın şiddetle tutuşmasıdır. Ondan dolayı denildi: “Onun göğsünde bana karşı **وَغْرٌ** vardır” (sükûn ile); yani kin ve düşmanlık ve öfkeden tutuşmadır. Masdar hareke ile olur; dersin ki: “Göğsü bana karşı **وَغِرَ**; **يَوْغَرُ**; **وَغَراً**”; o hâlde o, bana karşı göğsü **واغِرُ** olandır. Ve muhakkak ben onun göğsünü falana karşı **أوْغَرْتُ**; yani onu öfkeden kızıştırdım. Ve suyu **أوْغَرْتُ**; yani onu kaynattım. Ve bazen domuz onda diri iken haşlanır, sonra boğazlanır. Ve **الوَغيرَةُ**: kızdırılmış taşlarla ısıtılan süttür. Ve **الوَغيرُ** de böyledir. Terlemiş bir atı vasfederken dedi:
يَنِشُ الماء في الرَبَلاتِ منـهـانَشيشَ الرَضْفِ في اللبنِ الوَغيرِ
Ondan dersin ki: “Sütü **أوْغَرْتُ**.” Ve yine **التَوْغيرُ** böyledir. Şair dedi:
فسائِلْ مُراداً عـن ثـلاثة فِـتْـيَةٍوعن إِثْرِ ما أبْقى الصريحُ المُوَغَّرُ
Ve “Ordunun **وَغرَ**’ını işittim”; yani onların seslerini. İbn Mukbil dedi:
في ظَهْرِ مَرْتٍ عَساقيلُ السحابِ بهكأنَّ وَغْرَ قَطاهُ وَغْـرُ حـادِينـا
Ve âmîl haracı **أوْغَرَ**; yani onu tam olarak aldı. Ve denilir ki: **الإيغارُ**, kralın adama araziyi **يُوغِرَ** etmesidir; onu, haracsız olarak ona kılar. Ve haracın teminatı da **إيغاراً** diye adlandırılabilir; ve o, türetilmiş bir lafızdır.
