# وغم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%BA%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وغم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وغم

الوَغْمُ: القَهْرُ. والوَغْمُ: الذَّحْلُ والتِّرَة. والأوْغامُ: التِّراتُ؛ وأَنشد ابن بري لخَديج بن حَبيب:
ويا ملِكٌ يُِسابِقُنا بوَغْمٍ،
إذا مَلِكٌ طلَبْناه بوَتْرِ
وقال رؤبة:
يَمْطُو بنا من يَطْلُبُ الوُغوما
وفي حديث عليّ: وإنّ بني تميم لم يُسْبَقُوا بوَغْمٍ في جاهليةٍ ولا إسْلامٍ؛ الوَغْمُ: التَّرَةُ. والوَغْمُ: الحِذْدُ الثابتُ في الصدورِ، وجَمعه أَوْغامٌ؛ قال:
لا تَكُ نَوّاماً على الأَوْغامِ
والوَغْمُ: الشِّحْناء والسَّخيمةُ. ووَغِمَ عليه، بالكسر، أي حَقَدَ، وقد وَغِمَ صدرُه يَوْغَمُ وَغْماً ووَغَماً، ووَغَمَ وأَوْغَمه هو. ورجلٌ وَغْمٌ: حَقُودٌ. وتوغَّم إذا اغتاظ. والوَغْمُ: القِتالُ وتوغَّم القومُ وتَواغموا: تَقاتَلوا، وقيل: تَناظروا شَزْراً في القتال. وتَوَغَّمَت الأَبطالُ في الحرْب إذا تَناظَرت شَزْراً. ووَغَم به وَغْماً: أَخْبَره بخَبرٍ لم يُحَقِّقْه. ووَغَمْتُ بالخبَر أَغِمُ وَغْماً إذا أَخْبَرْت به من غير أن تَسْتَيْقِنَه أَيضاً، مثل لَغَمْتُه، بالغين معجمة. التهذيب عن أَبي زيد: الوَغْمُ أن تُخْبِرَ عن الإنسان بالخَبر من وَراء وَراء لا تَحُقُّه. الكسائي: إذا جَهِلَ الخبرَ قال غَبَيْتُ عنه، فإن أَخْبَره بشيء لا يستيقنه قال وَغَمْتُ أَغِمُ وَغْماً. ووَغم إلى الشيء: ذهَب وَهْمُه إليه كوَهَم. وذهب إليه وَغْمي أي وَهْمي؛ كلُّ ذلك عن ابن الأَعرابي. ابن نجدة عن أَبي زيد: الوَغْمُ النَّفَسُ؛ قال أَبو تراب: سمعت أَبا الجَهْم الجعفريّ يقول: سمعت منه نَغْمةً ووَغْمةً عَرَفْتُها، قال: والوَغْمُ النَّغْمةُ؛ وأَنشد:
سمِعْتُ وَغْماً منْكَ يا با الهَيْثَمِ،
فقلتُ: لَبَّيْهِ، ولم أَهْتَمِ
قال: لم أَهْتَمْ ولم أَعْتَمْ أي لم أُبطئ. وقوله في الحديث: كلُوا الوَغْمَ واطرَحوا الفَغْمَ؛ قال ابن الأثير: الوَغْم ما تَساقَط من الطعام، وقيل: ما أَخرجَه الخِلال، والفَغْمُ ما أَخْرَجْتَه بطرفِ لسانِك من أَسنانك، وهو مذكور في موضعه.

### Türkçe

**الوَغْمُ**: kahır. Ve **الوَغْمُ**: öç (intikam alacağı) ve kin (gönülde kalan hak). Ve **الأوْغامُ**: kinler (gönülde kalan haklar); İbn Berrî, Hadîc b. Habîb için inşad etti:
ويا ملِكٌ يُِسابِقُنا بوَغْمٍ،
إذا مَلِكٌ طلَبْناه بوَتْرِ

Ve Ru’be dedi:
يَمْطُو بنا من يَطْلُبُ الوُغوما

Ve Ali’nin hadisinde: “Ve şüphesiz Benî Temîm, câhiliyyede de İslâm’da da bir **وَغْمٍ** ile geçilmemiştir”; **الوَغْمُ**: kin (gönülde kalan hak). Ve **الوَغْمُ**: göğüslerde sabit olan kin; onun çoğulu **أَوْغامٌ**’dır; dedi ki:
لا تَكُ نَوّاماً على الأَوْغامِ

Ve **الوَغْمُ**: düşmanlık ve içteki öfke. Ve **وَغِمَ عليه** (kesre ile), yani kin tuttu; ve gerçekten onun göğsü **وَغِمَ** olur, **يَوْغَمُ** **وَغْماً** ve **وَغَماً**; ve **وَغَمَ** ve onu o **أَوْغَمه**. Ve bir adam **وَغْمٌ**: kindar. Ve **تَوَغَّمَ**: öfkelendiği zaman. Ve **الوَغْمُ**: savaş; ve kavim **تَوَغَّمُوا** ve **تَواغموا**: savaştılar; ve denildi ki: savaşta birbirlerine yan bakışla baktılar. Ve yiğitler savaşta yan bakışla birbirlerine baktıkları zaman **تَوَغَّمَت الأَبطالُ**. Ve **وَغَمَ به وَغْماً**: onu, tahkik etmediği bir haberle haberdar etti. Ve ben **وَغَمْتُ بالخبَر أَغِمُ وَغْماً**: onu, yine de ona yakîn getirmeden haber verdiğim zaman; **لَغَمْتُه** gibi, **الغين** mu‘ceme ile. **التهذيب** Ebû Zeyd’den: **الوَغْمُ**; insan hakkında, arka arkaya (dolaylı yoldan) bir haberle, onu hak etmeden haber vermendir. el-Kisâî: haberi bilmediği zaman “**غَبَيْتُ عنه**” der; onu, yakîn olmadığı bir şeyle haber verdiği zaman “**وَغَمْتُ أَغِمُ وَغْماً**” der. Ve **وَغَمَ إلى الشيء**: vehmi ona gitti; **وَهَمَ** gibi. Ve ona **وَغْمي** gitti, yani vehmim; bunların hepsi İbnü’l-A‘râbî’dendir. İbn Nucde, Ebû Zeyd’den: **الوَغْمُ** nefes’tir; Ebû Turâb dedi: Ebû’l-Cehm el-Cu‘ferî’nin şöyle dediğini işittim: “Ondan bir **نَغْمةً** ve bir **وَغْمةً** işittim, onu tanıdım”; dedi ki: ve **الوَغْمُ** nağmedir; ve inşad etti:
سمِعْتُ وَغْماً منْكَ يا با الهَيْثَمِ،
فقلتُ: لَبَّيْهِ، ولم أَهْتَمِ

Dedi ki: “**لم أَهْتَمْ** ve **لم أَعْتَمْ**”, yani yavaşlamadım. Ve hadisteki sözü: “**كلُوا الوَغْمَ واطرَحوا الفَغْمَ**”; İbnü’l-Esîr dedi: **الوَغْم** yemekten dökülen şeydir; ve denildi ki: **الخِلال**’ın çıkardığı şeydir; ve **الفَغْمُ** dişlerinden dilinin ucuyla çıkardığın şeydir; ve o, yerinde zikredilmiştir.
