# وغي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%BA%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وغي

: ( ي ( *!الوَغَى ، كالفَتَى ) .
قال شيْخُنا : صَرَّحَ المصنِّفونَ في آدابِ الكِتابِ بأنَّ *!الوَغَى إنّما يُكْتَبُ بالياءِ ، لأنَّ الألِفَ تؤذن أنَّها عن واوٍ ، وليسَ في الأَسْماءِ اسْمٌ آخِرُه واو وأَوَّله واو إلاَّ الواو .
قُلْتُ : وكَذلكَ الوَزَى مِثْلُه ، ولذلكَ عَدّوه مِن الأفْرادِ وقالوا لا ثالِثَ لهما .
قُلْتُ : ولعلَّ مُرادَ هُم في الأسْماءِ لا المَصادِرِ وإلاَّ وَرَدَ الوَنَى وأَشْبَاهه ، انتَهَى .
( و ) *!الوَغْي ، ( كالرَّمْي ) ، كلاهُما : ( الصَّوْتُ ، والجَلَبَةُ ) ، مِثْلُ الوَعَى بالعَيْن .
وقالَ يَعْقوبُ : أَحَدُهما بدلٌ عن الآخر . ومِنهم مَنْ خَصَّه في الحَرْبِ فقالَ : هو غَمْغَمَةُ الأبْطالِ في حَوْمةِ الحَرْبِ ؛ وقالَ المُتَنَخّل الهُذَلي :
كأنَّ وَغَى الحَمُوش بجانِبَيْه
*!وَغَى رَكْبٍ أُمَيْمَ دَوِي زِياطِورِوايَةُ الأَصْمعي : ذَوِي هِياطِ .
ورَواهُ الجَوْهرِي :

كأَنَّ *!وَغَى الخَمُوش بجانِبَيْه
مَآتِمُ يَلْتَدِمْنَ على قَتِيلِقالَ ابنُ برِّي . البَيْتُ على غَيْر هذا الأنْشادِ ، والصَّوابُ في الإنْشادِ ما تقدَّم وصَدْره :
وماء قد وَرَدْتُ أُمَيْمَ طامٍ
على أرْجائِهِ زَجَلُ الغَطاطِقُلْتُ : وهكذا قَرَأْتُه في أَشْعارِ الهُذَلِين جَمْع أَبي سعيدٍ السُّكَّري ، ولعلَّ الذي أنْشَدَه الجَوْهرِي لغَيْرِ الهُذَلي ، واللهاُ أَعْلم .
( *!ووَغْيَةٌ من خَيْرٍ ) : أَي ( نُبْذَةٌ منه ) ؛

### Türkçe

: ( **ي** ( **الوَغَى** ، **كالفَتَى** ) .
Şeyhimiz dedi: Kitabın âdâbında musannifler, **الوَغَى**’nın ancak **الياء** ile yazılacağını açıkça belirtmişlerdir; çünkü **الألِف** onun bir **واو**’dan olduğuna işaret eder; isimlerde sonu **واو** olup başı **واو** olan **الواو**’dan başka bir isim yoktur.
Dedim: Aynı şekilde **الوَزَى** da onun gibidir; bu yüzden onu efrâddan saydılar ve “ikisine üçüncü yoktur” dediler.
Dedim: Belki onların muradı, masdarlar değil isimler hakkındadır; yoksa **الوَنَى** ve benzerleri vârid olur; bitti.

( **و** ) **الوَغْي** , ( **كالرَّمْي** ) , ikisi de: ( ses ve gürültü )dir; **الوَعَى** ( **بالعَيْن** ) gibi.
Ya‘kūb dedi: İkisinden biri ötekinin bedelidir. Onlardan kimi onu savaşta tahsis etti de dedi ki: O, savaşın kızışmasında yiğitlerin homurtusudur; ve **المُتَنَخّل الهُذَلي** dedi ki:

Sanki **وَغَى** **الحَمُوش** iki yanında
**وَغَى** bir kervanın, **أُمَيْمَ**’in, **دَوِي زِياطِ**

**الأَصْمعي** rivayeti: **ذَوِي هِياطِ**.
Onu **الجَوْهرِي** şöyle rivayet etti:

Sanki **وَغَى** **الخَمُوش** iki yanında
Bir ölü üzerine birbirine sokulan matemler

İbn Berrî dedi: Beyit bu inşâd üzere değildir; inşâdda doğru olan, önce geçen ve صدر’ü şudur:

Ve bir su ki vardım, **أُمَيْمَ** taşkın,
Etraflarında **زَجَلُ الغَطاطِ**

Dedim: Onu **أَشْعارِ الهُذَلِين**’de, Ebû Sa‘îd es-Sukkerî’nin cem‘inde böyle okudum; belki **الجَوْهرِي**’nin inşâd ettiği, **الهُذَلي**’den başkası içindir; Allah daha iyi bilir.

( **ووَغْيَةٌ من خَيْرٍ** ) : yani ( ondan bir parça ) ;
