# وفز — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D8%B2/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%81%D8%B2/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وفز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D8%B2.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وفز

لقيته على أَوْفازٍ أَي على عَجَلَةٍ، وقيل:معناه أَن تلقاه مُعِدًّا، واحدها وَفَزٌ، واستَوْفَزَ في قِعْدَتِه إِذا قَعَدَ قُعُوداً منتصباً غير مطمئن. قال أَبو بكر: الوَفْزُ أَن لا يطمئن في قعوده. يقال: قعد على أَوفاز من الأَرض ووِفازٍ؛ وأَنشد:
أَسُوقُ عَيْراً مائِلَ الجَهازِ،
صَعْباً يُنَزِّيني على أَوْفازِ
قال: ولا تقل على وِفازٍ.
والوَفَزُ والوَفَزَةُ: العَجَلَة، والجمع أَوْفازٌ. قال أَبو منصور: والعرب تقول فلان على أَوفاز أَي على حَدِّ عَجَلَة، وعلى وَفَزٍ. ويقال: نحن على أَوْفازٍ أَي على سفر قد أَشْخَصْنا، وإِنا على أَوفاز. وفي حديث عليّ، كرم لله تعالى وجهه: كونوا منها على أَوْفازٍ، الوَفَزُ: العَجَلة. الليث: الوَفَزَةُ أَن تَرَى الإِنسانَ مُسْتَوْفِزاً قد اسْتَقَلَّ على رجليه ولما يستو قائماً وقد تهيأَ للأَفْزِ والوُثُوبِ والمُضِيِّ. يقال له: اطْمَئِنَّ فإِني أَراك مُسْتَوْفِزاً. قال أَبو معاذ: المُسْتَوْفِزُ الذي قد رفع أَليتيه ووضع ركبتيه؛ قاله في تفسير: وتَرَى كل أُمَّةٍ جاثِيةً؛ قال مجاهد: على الرُّكَبِ مُسْتَوْفِزِين.

### Türkçe

Onu **أَوْفازٍ** üzere buldum; yani acele üzere. Ve denildi: mânâsı, onu hazırlanmış olarak karşılamandır; bunun teki **وَفَزٌ**’dür. Ve **استَوْفَزَ** oturuşunda; eğer dikilmiş, yerleşip sükûnet bulmamış bir oturuşla oturursa. Ebû Bekir dedi: **الوَفْزُ** onun oturuşunda sükûnet bulmamasıdır. Denilir: yerden **أَوفاز** ve **وِفازٍ** üzere oturdu; ve şu şiir okundu:

Bir eşeği sürüyorum, yükü eğik,
Zor; beni **أَوْفازِ** üzere sıçratıyor.

Dedi: **وِفازٍ** üzere deme.
Ve **الوَفَزُ** ve **الوَفَزَةُ**: acele; çoğulu **أَوْفازٌ**’dur. Ebû Mansûr dedi:
Araplar “falanca **أَوفاز** üzeredir” der; yani acele sınırı üzeredir; ve **وَفَزٍ** üzere. Ve denilir:
Biz **أَوْفازٍ** üzereyiz; yani yola çıkmış olduğumuz bir sefer üzerindeyiz; ve biz **أَوفاز** üzereyiz. Ve Ali’nin hadîsinde, Allah Teâlâ yüzünü keremli kılsın: “Ondan **أَوْفازٍ** üzere olun”; **الوَفَزُ**: aceledir.
Leys: **الوَفَزَةُ** insanı **مُسْتَوْفِزاً** görmendir; iki ayağı üzerinde doğrulmuş, henüz tam ayakta doğrulmamış; ve **الأَفْزِ**e, sıçramaya ve gitmeye hazırlanmıştır. Ona denilir:
“Sükûnet bul; çünkü seni **مُسْتَوْفِزاً** görüyorum.” Ebû Muâz dedi:
**المُسْتَوْفِزُ** iki kalçasını kaldırmış ve iki dizini koymuş olandır; bunu “Ve her ümmeti diz çökmüş görürsün”ün tefsirinde söyledi; Mücâhid dedi: dizler üzerinde, **مُسْتَوْفِزِين** olarak.
