# وفز — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D8%B2/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%81%D8%B2/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وفز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D8%B2.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وفز

الوفز، بالفتح، ويحرك: العجلة. ج، أوفاز، كسبب وأسباب، ومنه: نحن على أوفاز ووفز، أي على سفر قد أشخصنا. ولقيته على أوفاز ووفز، أي على حد عجلة، نقله الأزهري، وقيل: معناه أن تلقاه معدا، كما في المحكم. الوفز: المكان المرتفع، كالنشز، ويحرك. والجمع: أوفاز، وأنشد أبو بكر:
  أسوق عيرا مائل الجهاز                      صعبا ينزيني على أوفاز وأوفزه: أعجله. واستوفز الرجل في قعدته: انتصب فيها غير مطمئن، وهي الوفزة، قاله الليث. ويقال له: اطمئن، فإني أراك مستوفزا. استوفز: وضع ركبتيه ورفع أليتيه، هكذا قاله أبو معاذ في تفسير قوله تعالى:  وترى كل أمة جاثية  . وقال مجاهد: على الركب مستوفزين. استوفز: استقل على رجليه ولما يستو قائما وقد تهيأ للوثوب والمضي والأفز، قاله الليث. ونقل شيخنا عن بعضهم أن المستوفز هو الجالس على هيئة كأنه يريد القيام، سواء كان بإقعاء أو لا. المتوفز: المتقلب على الفراش، لا يكاد ينام، نقله الزمخشري، والصاغاني في العباب عن ابن عباد، نقلا أيضا: توفز للشر: تهيأ له، مثل توشز. ومما يستدرك عليه: وافزه: عاجله، نقله الزمخشري. واستدرك شيخنا: الوفاز، بالكسر، في جمع وفز، بالتحريك، كجبل وجبال. قلت: ومنعه في اللسان حيث قال: بقال: اقعد على أوفاز من الأرض، ولا تقل على وفاز. وفي العباب: وجوزه آخرون.

### Türkçe

**الوفز**; fetha ile, ve harekelenir: acele(lik). Çoğulu: **أوفاز**, **سبب** ve **أسباب** gibi. Ondan: “Biz **أوفاز** ve **وفز** üzerindeyiz”, yani bizi yola çıkarmış bir sefer üzerindeyiz. “Onu **أوفاز** ve **وفز** üzerinde buldum”, yani acele sınırı üzerinde; bunu **الأزهري** nakletti. Ve denildi ki: manası, **المحكم**’de olduğu gibi, onu hazırlanmış olarak karşılamandır.

**الوفز**: yüksek yer, **النشز** gibi; ve harekelenir. Çoğulu: **أوفاز**. **أبو بكر** şu beyti okudu:

  “Eğik yük donanımlı bir eşeği sürüyorum
                      zor; beni **أوفاز** üzerine zıplatıyor.”

Ve **أوفزه**: onu acele ettirdi. Ve adam oturuşunda **استوفز** etti: onda, mutmain olmaksızın doğruldu; o da **الوفزة**’dir; bunu **الليث** söyledi. Ve ona denilir: “Mutmain ol; çünkü seni **مستوفزا** görüyorum.”

**استوفز**: dizlerini koydu ve kalçalarını kaldırdı; **أبو معاذ** bunu, Yüce Allah’ın sözü olan: **وترى كل أمة جاثية**’nin tefsirinde böyle söyledi. **مجاهد** dedi ki: dizler üzerinde **مستوفزين**.

**استوفز**: iki ayağı üzerinde hafifledi; henüz ayakta doğrulmamışken, sıçramaya, gitmeye ve **الأفز**’e hazırlanmış olduğu halde; bunu **الليث** söyledi. Şeyhimiz, bazılarından nakletti ki **المستوفز**, oturanın, ister **إقعاء** ile olsun ister olmasın, sanki kalkmak istiyormuş gibi bir heyet üzere oturandır.

**المتوفز**: döşek üzerinde dönüp duran; neredeyse uyumaz; bunu **الزمخشري** nakletti; ve **الصاغاني** de **العباب**’da **ابن عباد**’dan naklen (yine nakil olarak): “Şer için **توفز** etti: ona hazırlandı”, **توشز** gibi.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **وافزه**: ona acele etti; bunu **الزمخشري** nakletti. Ve şeyhimiz istidrâk etti: **الوفاز**, kesra ile, harekeli **وفز**’in cem‘inde; **جبل** ve **جبال** gibi. Dedim ki: **اللسان**’da onu men etti; zira dedi ki: “Denilir: yerden **أوفاز** üzerine otur; ve **وفاز** üzerine deme.” Ve **العباب**’da: başkaları onu caiz gördü.
