# وقت (و-ق-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir

- Harfler: و - ق - ت
- Kur'an'da: 13 geçiş · 13 ayet · 11 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (11)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْوَقْتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%88%D9%8E%D9%82%D9%92%D8%AA%D9%90.md) | الْفَعْلِ | Vakit | 2 | 2 | [15:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/15:38.md) |
| [لِمِيقَاتِنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D9%84%D9%90%D9%85%D9%90%D9%8A%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%90%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | لِمِفْعَالِنَا | Vakitleme aracı için | 2 | 2 | [7:143](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/7:143.md) |
| [أُقِّتَتْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D8%A3%D9%8F%D9%82%D9%90%D9%91%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%92.md) | فُعِّلَتْ | Vaktine erdirildi | 1 | 1 | [77:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/77:11.md) |
| [لِمِيقَاتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D9%84%D9%90%D9%85%D9%90%D9%8A%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%90.md) | لِمِفْعَالِ | Vakitleme aracı için | 1 | 1 | [26:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/26:38.md) |
| [لِوَقْتِهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D9%84%D9%90%D9%88%D9%8E%D9%82%D9%92%D8%AA%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | لِفَعْلِهَا | Onun vakti | 1 | 1 | [7:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/7:187.md) |
| [مَوَاقِيتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D9%85%D9%8E%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%82%D9%90%D9%8A%D8%AA%D9%8F.md) | مَفَاعِيلُ | Vakitleme araçları | 1 | 1 | [2:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/2:189.md) |
| [مَوْقُوتًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D9%85%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%AA%D9%8B%D8%A7.md) | مَفْعُولًا | Vakitleri belirlenen | 1 | 1 | [4:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/4:103.md) |
| [مِيقَاتًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D9%85%D9%90%D9%8A%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8B%D8%A7.md) | مِفْعَالًا | Vakitleme aracı | 1 | 1 | [78:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/78:17.md) |
| [مِيقَاتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D9%85%D9%90%D9%8A%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8F.md) | مِفْعَالُ | Vakitleme aracı | 1 | 1 | [7:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/7:142.md) |
| [مِيقَاتُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D9%85%D9%90%D9%8A%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | مِفْعَالُهُمْ | Onların vakitleme aracı | 1 | 1 | [44:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/44:40.md) |
| [مِيقَاتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/siga/%D9%85%D9%90%D9%8A%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%90.md) | مِفْعَالِ | Vakitleme aracı | 1 | 1 | [56:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/56:50.md) |

## Mücavir kökler — 85 mücavir (109 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [جلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 18 · Belirdi
2. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 6 ortak ayet · G² 15 · “Yemm” durgun akan su demektir
3. [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Yumruk demektir
4. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Musa
5. [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır
6. [حفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · İzleyici
7. [دكك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%83%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Üstü düz tümsek (plato) demektir
8. [هلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Boğazlandı
9. [رجف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Recef dalgalı deniz demektir
10. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 6 · Dağın sivri noktası demektir
11. [سفه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir
12. [صعق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Yıldırım demektir
13. [خرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Sel suyunun yardığı hendek demektir
14. [طمأن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%A3%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Huzur bulan
15. [بغت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir
16. [رسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Sıra dağlar
17. [سأل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · “Sehl” ova demektir
18. [تمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Çiçeklenmiş ağaç demektir
19. [هارون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Harun
20. [ربع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir
21. [بوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Bab kapı demektir
22. [سبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Yırtıcı hayvan demektir
23. [ثقل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%82%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir
24. [حجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Hacebe kaş demektir
25. [عشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “On” demektir
26. [قعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Temel demektir
27. [ثلث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Sülle çokluk demektir
28. [برر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Berr kara, burr buğday demektir
29. [جنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Yan demektir
30. [قرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür
31. [جبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Dağ anlamındadır
32. [فلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir
33. [فوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Üst
34. [سوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
35. [فسد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…
36. [مكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Kevn tepe demektir
37. [بيت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Beyt ev demektir
38. [ظهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%87%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Arka demektir
39. [فتن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir
40. [سحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir
41. [قضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…
42. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · Ribve, tümsek demektir
43. [هلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
44. [رجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Rical ayak demektir
45. [توب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Eveye yuva demektir
46. [كلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Kelime
47. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Hayvanların ön ayaklarına denir
48. [أخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
49. [ليل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
50. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
51. [ليس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Bu kelime “late”den dönüşmüştür
52. [سبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…
53. [صلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Namaz
54. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 2 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
55. [فعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B9%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Fa’l “Fa’l” “yapmak” demektir
56. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Korkuluk demektir
57. [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Half : Ense demektir
58. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · “Va’id” yağmur bulutu demektir
59. [أول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Alet kaldıraç demektir
60. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · İnek yavrusu, dana demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%AA/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وقت |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Misâl-i vâvî (ilk harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md), [حين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%86.md), [أمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%AF.md) |
| Zıt Kök | [سرمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%AF.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir iş, eylem veya varoluş için başlangıcı ve sonu kesin çizgilerle sınırlandırılmış miktar veya belirlenmiş an |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi irade tarafından amellere, kozmik düzene ve nihai hesaplaşmaya takdir edilen kesin buluşma ve mühlet sınırı |
| Çekirdek Özet 3 | Zamanın belirsiz bir akış olmaktan çıkarılıp sorumlu eylemler ve randevular için ölçülebilir ve bağlanabilir bir sisteme dönüşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalın ve sınırlandırılmamış zamana (dehr veya mutlak zaman) indirgenerek mîkāt kavramındaki kesin sınır, amaç ve buluşma boyutunun göz ardı edilmesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وق | Nesneyi dış etkenlerden korumak, sınırlandırmak, tutmak, sertleştirmek ve sabitlemek (örnek kökler: [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md), [وقح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AD.md), [وقد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AF.md), [وقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B1.md), [وقع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B9.md), [وقف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%81.md)) | ت | Koruma ve sınırlama eylemini süreklilik, işaretleme ve kesin bir bitiş/had tayinine yönelterek zamanın veya mekânın sınırını tam olarak belirlemek |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Belirli bir eylemi, hadiseyi veya hükmü belirli bir noktaya raptetme ve bağlama |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Döngüsel hareketin sınır noktası, güneşin ufukta belirlediği eşik ve toplanma haddi |
| ت | İşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, son | Varılan sınırın tam tespiti, kesinleşen im ve eylemin sonlandığı nihai mühlet çizgisi |
| وقت | Çengelleme, sınır tayini ve nihai işaretin birleşimi | Bir eylemin veya hadisenin evrensel döngü içinde işaretlenmiş kesin bir sınıra bağlanması, mühlet ve randevu tayini |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir işin icrası veya bir hedefin gerçekleşmesi için sınırları kesin olarak tayin edilen miktar, çizilen had ve ölçülen zaman dilimi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde kök, özellikle sözleşilen buluşma anı, kervanın konaklayıp ayrılacağı sınırlı mühlet ve tayin edilen randevu için kullanılmıştır |
| Erken Arapça kullanım | Hac ibadeti için ihrama girilen sınır noktalarına ve hilalin doğuşuyla belirlenen takvim sınırlarına isim olarak verilmiştir; bu kullanım mîkāt formunda somutlaşmıştır |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Arapça وقت kökü, Sami dil ailesinde zamanın soyut ve kesintisiz akışından ziyade, ölçülmüş, kesilmiş ve bir eyleme tahsis edilmiş sınırını (tayin edilmiş anı ve randevuyu) ifade eden özelleşmiş bir semantik çekirdeğe dayanır. Güney Sami grubunda ve Klasik Arapçada kök; fiil, masdar ve mekân/zaman ismi kalıplarıyla bir hadisenin vuku bulacağı kararlaştırılmış sınırı belirtir. Kuzeybatı Sami dillerinde (örneğin İbranice ve Süryanice) zaman için daha çok süreklilik veya mevsimsel dönüş bildiren kökler öne çıkarken, Arapça وقت kökündeki vâv-kāf-tâ dizilimi, nesnenin ya da hadisenin bir hedefe ve sınıra raptedilmesi hususunda özgün bir morfo-semantik gelişim sergiler. Bu kökün türevi olan mîkāt kelimesi, zamanın sınırlandırılmasının mekânsal sınırlara da uygulanabileceğini (hac sınırları gibi) göstererek erken Sami düşüncesindeki uzam-zaman bütünlüğünü somut bir eşik kavramı üzerinden korur.

Güven: Güçlü

Kaynak: David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir şeyin sınırını, sonunu ve kemâlini tayin etmek | Zamanın sınırsız akışından bir dilimi belirli bir fiil için kesip sabitleme eylemidir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Arapça sahasında sınırlandırılmış an ve tayin edilmiş süre | Diğer Sami dillerindeki genel zaman veya randevu kökleriyle kavramsal örtüşme taşır; ancak kök harf dizilimi Arapçada en berrak ve zengin türetimini bulmuştur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katmanda döngüsel ölçü ve had koyma | Belirli astronomik hadiselere (hilal, güneş döngüsü) bağlı olarak sınır çizme pratiğine dayalı kavramlaşma | Muhtemel |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha; Lisān al-ʿArab; HALOT.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وقت | Anlamlı | Vakit, had, mîkāt | Belirlenmiş ve sınırlandırılmış zaman veya buluşma eşiği | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| وتق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilim mühmeldir |
| [قوت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D8%AA.md) | Anlamlı | Besin, azık, yetecek miktar | Canı tutacak ve ayakta tutacak kadar ölçülü rızık | Çekirdekteki ölçü ve sınır anlamıyla ilişkilidir; Kur'an'da geçer |
| [قتو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%88.md) | Anlamlı | Hizmet etmek, itaat etmek | Birine veya bir otoriteye düzenli ve özenli hizmet sunmak | Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'mel kaydedilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| [توق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D9%82.md) | Anlamlı | Özlemek, canı çekmek, yönelmek | Bir şeye iştiyakla yönelmek, sınırlarını zorlayarak arzulamak | Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'meldir; Kur'an'da geçmez |
| [تقو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%82%D9%88.md) | Kök olarak oluşmayan | İttikâ, korunma | Korunma ve takva kökünün çekim formudur; kök aslı [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) harfleridir | Asıl kökü vâv harflidir |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وقت | Merkez | Sınırlandırılmış zaman | Bir eylem veya buluşma için belirlenmiş, başı ve sonu kesin an | Eylemin taalluk ettiği ölçülmüş ve kesilmiş vakit |
| [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) | Komşu | Süre ve mühlet sonu | Bir varlığın, borcun veya ömrün tamamlanması için tanınan nihai son hudut | Sürenin tükeniş anına ve ertelenmiş vadinin bitişine odaklanır |
| [حين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%86.md) | Komşu | Belirsiz zaman dilimi | Az veya çok olabilen, sınırları bağlama göre değişen göreceli süre | Belirli bir sınırlama içermeyen esnek zaman aralığı |
| [أمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%AF.md) | Komşu | Uzak hedef ve gaye süresi | İki sınır arasındaki mesafe veya ulaşılması hedeflenen uzak uç | Sürenin uzunluğuna ve varılacak nihai gayeye işaret eder |
| [سرمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%AF.md) | Zıt | Kesintisiz sonsuzluk | Başı ve sonu bulunmayan, kesintiye uğramayan, bölünemez ve sınırsız süreklilik | Sınırlandırılma ve parçalanma kabul etmeyen mutlak akış |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وقت | Belirlenmiş an, mîkāt | Bir iş için takdir ve tayin edilmiş sınır, buluşma eşiği | Kesin |
| Latince | Statutum tempus, opportunitas | Tayin edilmiş zaman, elverişli sınır | Akıp giden zamanı değil, belirli bir vazife veya karar için tayin edilen resmi sınırı karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Appointed time, juncture, deadline | Belirlenmiş zaman, randevu eşiği | Soyut zamanı değil, tarafların bağlandığı kesinleşmiş ve sınırlandırılmış anı karşılar | Kesin |
| Almanca | Festgesetzte Zeit, Frist, Termin | Kararlaştırılmış vakit, mühlet, randevu | Sürenin sınırını ve eylemin zorunlu buluşma anını tam olarak ifade eder | Kesin |
| Fransızca | Heure fixée, échéance, terme | Belirlenmiş saat, vade sonu | Zamanın hadiseyle sınırlandığı ve yükümlülüğün doğduğu anı karşılar | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane's Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| مَوْقُوتًا | Belli vakitlere bağlanmış farz ve yükümlülük | İbadetlerin gelişi güzel değil, sınırları çizilmiş anlarda eda edilmesi bağlamı (Nisâ [4:103](https://lisan.digital/tr/ayet/4:103.md)) |
| مَوَاقِيتُ | Zamanı ölçme, düzenleme ve ibadetleri tayin araçları | Hilallerin insanlar ve hac ibadeti için takvim ve sınır göstergesi kılınması bağlamı (Bakara [2:189](https://lisan.digital/tr/ayet/2:189.md)) |
| مِيقَاتُ / مِيقَاتِنَا | Buluşma, tecelli ve sözleşme anı veya yeri | Hz. Mûsâ'nın Tur Dağı'nda Rabbiyle buluşması ve kavminden seçtiği heyetin toplanması bağlamı (A'râf [7:142](https://lisan.digital/tr/ayet/7:142.md), [7:143](https://lisan.digital/tr/ayet/7:143.md), [7:155](https://lisan.digital/tr/ayet/7:155.md); Şuarâ [26:38](https://lisan.digital/tr/ayet/26:38.md)) |
| مِيقَاتًا / مِيقَاتُهُمْ | Kıyamet, diriliş ve nihai hesaplaşma günü | İlahi adaletin ve hükmün tecelli edeceği ertelenemez toplanma anı bağlamı (Duhan [44:40](https://lisan.digital/tr/ayet/44:40.md); Vâkıa [56:50](https://lisan.digital/tr/ayet/56:50.md); Nebe [78:17](https://lisan.digital/tr/ayet/78:17.md)) |
| أُقِّتَتْ | Elçilerin şahitlik için toplanma vaktinin tayini | Kıyamet sahnelerinde peygamberlerin tanıklık vaktinin kesinleşip ilan edilmesi bağlamı (Mürselât [77:11](https://lisan.digital/tr/ayet/77:11.md)) |
| الْوَقْتِ | İblis'e mühlet verilen bilinen sınır | İblis'in mühlet talebine karşılık belirlenmiş ve malum sınıra kadar ertelenmesi bağlamı (Hicr [15:38](https://lisan.digital/tr/ayet/15:38.md); Sâd [38:81](https://lisan.digital/tr/ayet/38:81.md)) |
| لِوَقْتِهَا | Kıyametin gerçekleşeceği mutlak an | Kıyametin vaktini Allah'tan başka kimsenin ortaya koyamayacağı bağlamı (A'râf [7:187](https://lisan.digital/tr/ayet/7:187.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ecel, kıyamet ve kaza-kader | Kıyametin ve ecelin vaktinin taayyünü; ilahi ilimde belirlenen mîkātın öne alınamayacağı veya ertelenemeyeceği meselesi | Zamanın ilahi takdirle sınırlandırılmış kesin hüküm noktası |
| Fıkıh | İbadetlerin vakitleri ve hac mîkātları | Namaz vakitlerinin başlangıç ve bitiş sınırları (vakt-i vücûb, vakt-i edâ) ile hacda ihrama girilmesi zorunlu coğrafi sınırlar | Hükmün taalluk ettiği bağlayıcı zaman ve mekân eşiği |
| Tefsir | Kur'an'daki mîkāt ve mevâkît kavramları | Hilallerin fonksiyonu, peygamberlerin randevuları ve hesaplaşma gününün kaçınılmazlığı üzerine yapılan anlamsal tahliller | Ameller ile kozmik ve uhrevi eşikler arasındaki uyum |
| Hadis | İbadet vakitlerinin beyanı ve mîkāt tayinleri | Cebrail'in namaz vakitlerini uygulamalı göstermesi ve Hz. Peygamber'in hac için mîkāt sınırlarını belirlemesi | Şer'i sorumluluğun başladığı ve bittiği kesin hudut |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İbadet ve kulluk nizamı | Farzların sınırlandırılmış vakitleri ve kutsal eşikler | Eylemi keyfilikten çıkarıp disiplinli ve senkronize bir teslimiyete dönüştürme | İbadetlerin rastgele değil, belirli takvim ve gün döngülerine bağlanması sorumluluk bilincini diri tutar | Kesin |
| İlmi | Takvim, astronomi ve ölçüm | Doğal döngülerin hesaplanabilir sınırları | Evrendeki döngüsel hareketleri gözlemleyerek hayatı ve ibadetleri tanzim etme | Hilaller ve güneş hareketleri vakit tayininin nesnel ve evrensel ölçütleridir | Kesin |
| Siyasi | Sözleşmeler, antlaşmalar ve yönetim | Randevu, mühlet ve idari takvim | Toplumsal sözleşmelere ve devletler arası antlaşmalara bağlayıcı bitiş ve icra süreleri koyma | Yönetim erkinde verilen mühletler ve toplanma kararları anarşi ve belirsizliği önler | Güçlü |
| İktisadi | Borçlanma, ticaret ve teslimat vadeleri | Vade (ecel ile birlikte) ve piyasa döngüleri | Hak ve yükümlülüklerin ifa edileceği kesin zaman eşiklerini tespit etme | İktisadi akitlerde teslim ve ödeme vakitlerinin belirsiz olması aldatma ve çekişmeyi doğurur; kök bunu engeller | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Ayrık zaman sistemleri, sınır değer koşulları ve periyot eşiği | Fizik ve matematikte kesintisiz akışın aksine, bir sistemin durum değiştirdiği veya ölçümün tanımlandığı ayrık noktalar ve sınır koşulları | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal randevular, hukuki hak düşürücü süreler ve sözleşme vadeleri | Sosyoloji ve hukukta bireylerin ilişkilerini ve yükümlülüklerini keyfilikten kurtarıp düzen altına alan takvimlendirilmiş kurallar bütünü | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca saate, günün geçici bir dilimine veya modern insanın kronolojik takvimine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün salt kronoloji değil; ilahi randevu, hesaplaşma eşiği, ahlaki sorumluluk ve mekânsal sınırları da içine alan çok boyutlu bir nizam olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İbadetlerin ve ahiret vaadinin ciddiyetini yitirmesi; zamanın ahlaki ve hukuki bir bağlayıcılık yerine boş bir akış olarak algılanması |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da insanın varoluşu, ibadetleri ve nihai kaderi başıboş bir zamana değil, dakik biçimde takdir edilmiş vakit ve mîkātlara raptedilmiştir; kök bu ilahi nizamın kavramsal omurgasıdır |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Namazın farziyetini ve vakitlerini bildiren fıkhi ayetlerde, hac ve hilal düzenlemelerinde, peygamberlerin tecelli buluşmalarında ve kıyamet gününün ertelenemezliğini vurgulayan eskatolojik metinlerde |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dini sorumluluğun içsel niyetle sınırlı olup zamana bağlanamayacağı iddiasını ve kıyamet vaadinin belirsiz bir ertelenme içinde kaybolduğu zannını kesin sınır tayiniyle çürütür |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir işin ifası için zaman ve mekânda belirlenen sınır, ölçülen süre ve varılan buluşma noktası.
- Soyut anlam: Belirsizliğin ve keyfiliğin kaldırılarak eylemlerin, ibadetlerin ve varoluşun kesin ilahi yasalara ve randevulara bağlanması.
- Sistematik karşılık: Bireysel, toplumsal ve kozmik süreçlerin belirli eşiklerle disipline edildiği, nihayetinde büyük toplanma ve hesaplaşma gününde birleştiği nizam.
- LaTeX modeli: $$T_0 \subset T \implies \exists t_m \in T_0 \quad \text{öyle ki} \quad f(t_m) = E$$

sade sembolik gösterimle:

$$M = \{ (t, x) \in T \times X \mid \phi(t, x) = 1 \}$$

- LaTeX açıklaması: Formülde $T$ evrensel zaman kümesini, $X$ ise eylem ve mekân uzayını temsil eder. $M$ kümesi kökün ifade ettiği mîkāt veya muvakkat durumu gösterir. $\phi$ fonksiyonu ise ilahi iradenin veya yasanın sınırlandırma ve belirleme koşuludur; ancak bu koşul sağlandığında ($\phi = 1$) zaman ve mekân kesiti belirli bir amel veya hesaplaşma için bağlayıcı bir eşik ($M$) haline gelir.

## Geçtiği ayetler (13 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%AA/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/2:189.md) — مَوَاقِيتُ

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Sana yeni doğan aylardan soruyorlar. De ki: Onlar insanların faydası ve hacc için birer vakit ölçüleridir. Evlere arka taraflarından girmeniz «bir» değildir. Ancak «bir»; müttaki olanınkidir. Evlere kapılarından gelin. Allah’dan korkun ki, felaha eresiniz.

### [Nisa 4:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/4:103.md) — مَوْقُوتًا

فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا

Meal (IK): Namazı kıldıktan sonra; ayakta iken, otururken, yanlarınız üstü yatarken de Allah’ı anın. Emniyete kavuştuğunuzda; namazı dosdoğru kılın. Namaz; şüphesiz mü’minler üzerine vakitleri belli bir farz olmuştur.

### [Araf 7:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/7:142.md) — مِيقَاتُ

وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً وَقَالَ مُوسَى لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Musa’ya otuz gece vade verdik. Sonra bunu on ile tamamladık. Böylece Rabbının ta’yin ettiği vakit, kırk gece olarak tamamlandı. Musa kardeşi Harun’a dedi ki: Kavmim içinde, benim yerime geç. Islah et ve fesadçıların yoluna uyma.

### [Araf 7:143](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/7:143.md) — لِمِيقَاتِنَا

وَلَمَّا جَاءَ مُوسَى لِمِيقَاتِنَا وَكَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ قَالَ لَنْ تَرَانِي وَلَكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِي فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَخَرَّ مُوسَى صَعِقًا فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Musa ta’yin ettiğimiz vakitte gelince ve Rabbı onunla konuşunca; dedi ki: Rabbım; bana, kendini göster. Sana bakayım. Buyurdu ki: Beni kat’iyyen göremezsin. Ama dağa bak; eğer o yerinde kalırsa, sen de Beni görürsün. Rabbı dağa tecelli edince; onu paramparça etti ve Musa da baygın düştü. Ayılınca dedi ki: Tenzih ederim Seni, Sana tevbe ettim ve ben, mü’minlerin ilkiyim.

### [Araf 7:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/7:155.md) — لِمِيقَاتِنَا

وَاخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلًا لِمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاءُ وَتَهْدِي مَنْ تَشَاءُ أَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ

Meal (IK): Musa, ta’yin ettiğimiz vakit için kavminden yetmiş kişi seçti. Onları titreme tutunca dedi ki: Rabbım; dileseydin önce onalrı da helak ederdin, beni de. İçimizdeki beyinsizlerin işledikleri yüzünden bizi helak eder misin? Bu, Senin imtihanından başka birşey değildir. Onunla dilediğini dalalete düşürür, dilediğini de hidayete götürürsün. Sen, bizim dostumuzsun. O halde bizi bağışla, merhamet et bize. Sen bağışlayanların en hayırlısısın.

### [Araf 7:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/7:187.md) — لِوَقْتِهَا

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّي لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sana kıyametin ne zaman gelip çatacağını soruyorlar. De ki: Onun bilgisi, ancak Rabbımın katındadır. Onun vaktini kendisinden başkası açıklayamaz. Onun ağırlığını gökler de, yer de kaldıramaz. O, size ansızın gelir. Sen, onu biliyormuşsun gibi sana soruyorlar. De ki: Onun bilgisi ancak Allah katındadır. Fakat insanların çoğu bilmezler.

### [Hicr 15:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/15:38.md) — الْوَقْتِ

إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ

Meal (IK): Bilinen gün gelene kadar.

### [Şuara 26:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/26:38.md) — لِمِيقَاتِ

فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ

Meal (IK): Büyücüler belli bir günün tayin edilen vaktinde toplandılar.

### [Sad 38:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/38:81.md) — الْوَقْتِ

إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ

Meal (IK): Belli bir vaktin gününe kadar.

### [Duhan 44:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/44:40.md) — مِيقَاتُهُمْ

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ مِيقَاتُهُمْ أَجْمَعِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki ayırdetme günü, hepsinin bir arada bulunacağı vakittir.

### [Vakıa 56:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/56:50.md) — مِيقَاتِ

لَمَجْمُوعُونَ إِلَى مِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ

Meal (IK): Belli bir günün belli bir vaktinde mutlaka toplanacaklardır.

### [Mürselat 77:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/77:11.md) — أُقِّتَتْ

وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ

Meal (IK): Peygamberlerin vakti geldiği zaman,

### [Nebe 78:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/ayet/78:17.md) — مِيقَاتًا

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا

Meal (IK): Doğrusu, hüküm günü; ta’yin edilmiş bir vakittir.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والتاء و"وايء" معهما
ق ت و، ت و ق، ت أ ق، و ق ت، ق و ت مستعملات قتو: القَتوُ: حسن الخدمة، تقول: هو يَْقُتو الملوك أي يخدمهم، قال:
... ... ... ... ... لا		أحسن قَتْوَ الملوكِ والخببا
والمَقاتِيةُ هم الخدام، والواحد مَقْتَوِيّ، وإذا جمع بالنون خفف فقيل: مَقتَوُونَ، وفي الخفض مَقْتَوينَ مثل أشعرين، قال:
تهددنا وتوعدنـا رويداً		متى كنا لأمك مَقْتَوينا
يعني خُدماُ.
توق: التًّوْقُ: نزاع النفس إلى الشيء، تَتُوق إليه تَوْقاَِ، وتاقَتْ نفسي إليه. ونفس تَوّاقَةٌ: مشتاقة.
تأق: التَّأَقُ: شدة الامتلاء.
وتَثِقَتِ القربة تَتْأَقُ تَأَقَاً، وأتْأَقَها الرجل إتاقَاً. وتَثِقَ فلان إذا امتلأ حزناً وكاد يبكي.
وفرس تَئِقٌ: ممتلئ جرياً.
وأتْأَقْتُ القوس: نزعتها فأغرقت السهم.
وقت: الوَقْتُ: مقدار من الزموان، وكل ما قدرت له غاية أو حيناً فهو مُوَقَّتٌ.
والمِيقاتُ: مصدر الوقت، والأخرة مِيقاتُ الخلق.
ومواضع الإحرام مَواقيتُ الحاج. والهلال ميقات الشهر.
وقوله تعالى: "وإذا الرسل أُقِّتَتْ"، إنما هو "وُقِّتَتْ" من الواو فهمز.
وتقول: وقتُ موقتٌ.
قوت: القُوتُ: ما يمسك الرمق من الرزق، وقات يقوت قوتاً، وأنا أقُوتُه أي أعوله برزق قليل.
وإذا نفخ نافخ في النار تقول له: انفخ نفخاً قوياً. واقتَتْ لها نفخ قِيتةً، تأمره بالرفق والنفخ القليل، قال:
فقلت له خذها إليك وأحيهـا		بروحك واقْتَتْهُ لها قِيتةً قدراً

##### Türkçe

**القاف** ve **التاء** ve “**وايء**” bunlarla beraber

ق ت و، ت و ق، ت أ ق، و ق ت، ق و ت kullanımdadır.

قتو: **القَتوُ**: hizmetin güzelliği; dersin ki: o **يَْقُتو** melikleri, yani onlara hizmet eder. Dedi ki:
... ... ... ... ... لا		Ben meliklerin **قَتْوَ**sunu ve hızlı yürüyüşü daha güzel yapmam.

Ve **المَقاتِيةُ** hizmetkârlardır; tekili **مَقْتَوِيّ**’dir. Nûn ile cem‘ edilirse hafifletilir de **مَقتَوُونَ** denir; cer hâlinde **مَقْتَوينَ** (tıpkı **أشعرين** gibi). Dedi ki:
Bizi tehdit ettin ve bize vaad ettin, yavaşça;		Ne vakit biz annen için **مَقْتَوينا** idik?
Yani hizmetkârlar.

توق: **التًّوْقُ**: nefsin bir şeye çekişmesi; ona **تَتُوق** eder, **تَوْقاَِ**; ve nefsim ona **تاقَتْ**. Ve **تَوّاقَةٌ** bir nefs: iştiyaklı.

تأق: **التَّأَقُ**: doluluğun şiddeti.

Ve kırba **تَثِقَتِ**; **تَتْأَقُ** **تَأَقَاً**; ve adam onu **أتْأَقَها** **إتاقَاً**. Ve falan **تَثِقَ** eder; hüzünle dolduğu ve neredeyse ağlayacağı zaman.

Ve **تَئِقٌ** bir at: koşuyla dolu.

Ve yayı **أتْأَقْتُ**: onu çektim de oku sonuna kadar götürdüm.

وقت: **الوَقْتُ**: zamandan bir miktar; ve her neye bir son yahut bir vakit takdir ettiysen o **مُوَقَّتٌ**tur.

Ve **المِيقاتُ**: vaktin masdarıdır; ve âhiret, halkın **مِيقاتُ**udur.

Ve ihram yerleri, hacının **مَواقيتُ**idir. Ve hilâl, ayın **ميقات**ıdır.

Ve O’nun sözü (yüce): “**وإذا الرسل أُقِّتَتْ**”; ancak o “**وُقِّتَتْ**”tir; **الواو**’dan (gelip) hemzelendi.

Ve dersin ki: **وقتُ موقتٌ**.

قوت: **القُوتُ**: rızıktan canı tutan şey; **قات** **يقوت** **قوتاً**; ve ben onu **أقُوتُه**; yani onu az bir rızıkla geçindiririm.

Ve ateşte bir üfleyici üflediğinde ona dersin ki: kuvvetli bir üfleyişle üfle. Ve ona bir üfleyişi **اقتَتْ** eder, **قِيتةً**; ona yumuşaklığı ve az üflemeyi emreder. Dedi ki:
Ona dedim: onu al ve onu dirilt		nefesinle; ve ona onun için bir üfleyişi **واقْتَتْهُ** **قِيتةً** ölçüce.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الوَقْتُ معروف. والميقات: الوقتُ المضروب للفعل، والموضعُ. يقال هذا ميقات أهل الشام، للموضع الذي يُحْرِمونَ فيه. وتقول: وَقَتَهُ فهو موقوت، إذا بيَّنَ للفعل وقتاً يُفْعَلُ فيه. ومنه قوله تعالى: "إنَّ الصلاةَ كانتْ على المؤمنين كتاباً موقوتاً"، أي مفروضاً في الأوقات. والتوقيت: تحديد الأوقات. تقول: وقَّتُّهُ ليوم كذا، مثل أَجَّلْتُهُ. وقرئ: "وإذا الرسُلُ وُقِّتَتْ" مخفَّفة، و "أُقِّتَتْ" لغة. والمَوْقت: مَفْعِلٌ من الوقت. قال العجاج:
والجامعُ الناسِ ليومِ المَوْقِتِ

##### Türkçe

**الوَقْتُ** bilinen(şey)dir. **والميقات**: fiil için belirlenmiş **الوقتُ** ve mekândır. “Bu, Şam ehlinin **ميقات**’ıdır” denir; **يُحْرِمونَ** oldukları yer için. Ve dersin ki: “Onu **وَقَتَهُ**; o da **موقوت**tur”; fiil için, içinde yapılacağı bir vakti açıkladığı zaman. Bundan, Yüce Allah’ın sözü: “Şüphesiz namaz, müminler üzerine **كتاباً موقوتاً** idi”; yani vakitlerde farz kılınmış(olarak). **والتوقيت**: vakitleri sınırlandırmadır. Dersin ki: “Onu falan gün için **وقَّتُّهُ**”; “Onu **أَجَّلْتُهُ**” gibi. Ve “**وإذا الرسُلُ وُقِّتَتْ**” hafifletilmiş olarak, ve “**أُقِّتَتْ**” bir lugat olarak okunmuştur. **والمَوْقت**: **الوقت**’ten **مَفْعِلٌ**dür. **العجاج** dedi ki:
Ve insanları **المَوْقِتِ** gününe toplayan(şey)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ت ( وايء )
قتا ، قوت ، وقت ، توق ، تيق ، تقي ، تأق .
قتا : قال الليث : القَتْو : حُسْنُ الخِدمة . تقول : هو يَقْتُو الملُوك ، أي : يَخدمُهم :
إني امرؤٌ مِن بني خُزَيمة لا
أحْسِنْ قتْوَ المُلُوك والخَبَبا
والمَقَاتيَة هم الخُدَّام ، والواحد مَقْتَوِيّ ، وإذا جُمع بالنوق خُفِّفتْ الياء مَقْتَوون وفي الخفض والنصب مَقْتَوِين ، كما قالوا أشقرِين . وأنشد :
مَتَى كنّا لأمِّكَ مَقْتَوِينا
وقال شمر : المَقْتَوَون : الخَدَم ، واحدهم مَقْتَوِيّ . وأنشد :
أرَى عَمرو بن صِرْمةَ مَقْتَوِيّاً
له في كل عامٍ بَكْرَتانِ
قال : ويروى عن المفضل وأبي زيد أن أبا عَوْنٍ الحِرمازيّ قال : رجلٌ مَقْتَوِين ورجلانَ مَقْتَوِينٌ ، وكذلك المرأة والنساء ، وهم الذين يَخدُمون الناس بطعام بطونهم .
قال الكميت : وقال أبو الهيثم : يقال : فَتَوْتُ الرجلَ فَتْواً ومَقْتى ، أي : خَدَمتهُ ثم نسبوا إلى المقْتَى فقالوا : رجل مَقْتَوَي ، ثم خفّفوا ياءِ النسبة فقالوا : رجلٌ مَقتَوٍ ورجالٌ مَقْتَوُون ، الأصل مَقْتَوِيون .
ثعلب عن ابن الأعرابي : القَتْوَة : النميمة .
قلتُ : أَصلُها القَتَّة .
قوت : قال الليث : القُوت : ما يمسك الرَّمَق من الرِّزق والقَوْت مصدرُ قولك : قاتَ يَقُوتُ قَوْتاً ، وأنا أقُوتُه ، أَي : أَعُولُه برِزْق قليل .
وإذا نَفَخَ نافخٌ في النار تقول له : أنْفُخ
نفخاً قَوِيّاً . واقتَتْ لها نفخكَ قِيتةً ، يأمره بالرِّفق والنّفخ القليل .
لقول ذي الرُّمّة :
فقلتُ له خُذها إليك وأَحْيِها
برُوحِكَ واقتَتْهُ لها قِيتةً قَدْرا
وقال الفراء في قول الله جلّ وعزّ : ( وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ مُّقِيتاً ) ( النساء : 85 ) ، المُقِيتُ : المقتدِر والمقدِّر ، كالذي يُعطِي كلَّ رجلٍ قُوتَه .
وجاء في الحديث : ( كَفَى بالرجُل إثماً أن يضيِّع مَنْ يَقُوت ) و ( يُقِيت ) .
وأخبرني المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : وحَلَفَ العُقَيْلِيّ يوماً فقال : ( لا وقائتِ نَفَسِي القَصير ) قال : هوَ مِن قوله :
يَقْتاتُ فضْلَ سَنامها الرَّحْلُ
قال : والاقتيات والقُوتُ واحد .
قلت : معنى قوله : ( وقائتِ نَفَسي ) أراد بنَفَسه رُوحَه ، والمعنى : أنّه يَقْبِض رُوحَه نَفَساً بَعد نفَسٍ حتى يَتوفّاه كلّه .
وقوله :
يَقْتاتُ فضلَ سَنامِها الرَّحْلُ
أي : يأخذُ الرَّحْلُ وأنا راكبُ شَحْمَ سَنامِ هذه الناقةَ قليلاً قليلاً حتى لا يَبقَى منه شيءٌ ، لأنه يُنْضِيها .
وقال الزجاج في قوله وجلّ وعزّ : ( وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ مُّقِيتاً ( .
قال : قال بعضهم : المُقِيتُ : القَدِير .
وأنشد الفرّاء :
وذي ضغن كففت النفسَ عنه
وكنتُ على إساءَته مُقيتا
أي : مقتدراً . وقيل : المُقيتُ : الحفيظ .
وقال أبو إسحاق : هو عندي بالحفيظ أشبَه ، لأنَّه مُشتقّ من القَوْت .
يقال : قُتُّ الرجلَ أقوتُه قَوْتاً : إذا حَفِظْتَ نفْسَه بما يَقُوتُه . والقُوتُ : اسمُ الشيء الذي يَحفظ نفْسه ولا فضلَ فيه على قَدْر الحِفظ .
فمعنى الْمقِيت ، والله أعلم : الحَفيظ الذي يُعطِي الشيءَ قَدْرَ الحاجة مِن الحفظ .
وأنشد :
أَلِيَ الفضلُ أم عليَّ إذا حُو
سبتُ إنِّي على الحساب مُقيتُ
وقال أبو عبيدة : المقيت عند العرب : الموقوف على الشيء . وأنشد هذا البيت .
وقال آخر :
ثم بعدَ المماتِ ينشرني من
هو على النشْرِ يا بُنيَّ مُقيتُ
أي : مقتدر .
وقت : قال الليث : الوَقْتُ : مقدارٌ من الزمان . وكلُّ شيءٍ قَدَّرْتَ له حِيناً فهو موَقّت ، وكذلك ما قدَّرْتَ غايتَه فهو موَقَّت . والميقات : مَصْدَرُ الوقت .
والآخرة ميقاتٌ للخلْق ، ومواضع الإحرام مواقيت الحاجّ ، والهلال مِيقات الشهر ، ونحو ذلك كذلك .
وقال الله جلَّ وعزّ : ( نُسِفَتْ وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ ) ( المرسلات : 11 ) .
قال الزجاج : جُعل لها وَقت واحدٌ للفصل في القضاء بين الأمة .
وَقال الفرّاء : جُمعتْ لوقتها يومَ القيامة .
قال : واجتَمع القرَّاء على همزها ، وهي في قراءة عبد الله : ( وقِّتَتْ ) ، وقرأها أبو جعفر المدنيّ : ( وُقِتَتْ ) خفيفةً بالواو ، وإنّما هُمزتْ لأنَّ الواو إذا كانت أوَّلَ حَرْفٍ وضُمّتْ هُمزَتْ .
من ذلك قولُك : صَلَّى القَوْمُ أُحْدَاناً .
وأنشدني بعضهم :
يحُلُّ أُحَيْدَهُ ويقالُ بَعْلٌ
ومِثلُ تموُّلٍ منه افتقارُ
ويقال : هذه أُجُوهٌ حِسانٌ بالهمز ، وذلك لأنَّ ضمة الواو ثقيلة ، كما كانت كسرة الياء ثقيلة .
ويقال : وقتٌ مَوْقوتٌ ومُوَقَّت .
قال الله : ( إِنَّ الصَّلَواةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَّوْقُوتاً ) ( النساء : 103 ) ، أي : كُتِبَتْ عليهم في أوقات مُؤقّتة .
توق : ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : المتَوَّقُ : المتَشَهَّى . قال : والمُبَوَّق : الكلام الباطل .
وقال الليث : التَّوْقُ : تؤوق النَّفس إلى الشيء ، وهو نِزاعُها إليه . تاقتْ إليه نفْسي تَتُوقُ تَوْقاً وتؤوقاً . نفْسٌ تَوَّاقةٌ : مُشْتاقةٌ .
وأنشد الأصمعي :
جاء الشتاءُ وقمِيصي أَخْلاق
شراذِمٌ يضحكُ مني التَّوّاق
قال : التّواق : الذي تَتُوقُ نفسُه إلى كلِّ دَناءَةٍ .
وقيل : التَّوَّاق اسم ابنه .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : التَّوَقَةُ : الخُسَّف جمعُ خاسِف ، وهو الناقةُ .
وقال أبو عمرو مثله . قال : والتّوْق : نَفْس النّزع .
قال : والتُّوق : العَوَج في العَصا وغيرِها .
تأق : قال الليث : التَّأَق : شِدَّةُ الامتلاء .
يقال : تَئِقَت القِرْبة تَتأَق تَأَقاً ، وأتاقَها الرجُل إتآقاً . وتَئِقَ فلانٌ : إذا امتلأَ حُزْناً وكاد يبكي ، وأَتأَقتُ القَوْسَ : إذا شَدَدْتَ نَزْعَها فأغْرقت السهم .
وقال الأصمعي تقول العرب : ( أنا تئق ، وأخي مئق ، فكيف نتّفق ) .
يقول : أَنا مُمتلىءٌ من الغيظ والحزن ، وأخي سريع البُكاء فلا يكاد يقع بيننا وِفاق .
تقي : ثعلب عن ابن الأعرابيّ : التُّقاة وَالتقيَّة والتقوَى والاتِّقاءُ كلُّه واحدٌ .
قال أبو بكر : رجلٌ نقيٌّ معناه : أنّه مُوقِّ نفسَه من العذاب بالعمل الصَّالح . وأصله من وقيت نفسي أقيها .
قال النحويُّون : الأصل فيه وَقُويٌ ، فأَبدلوا من الواو الأولى تاء كما قالوا مُتَّزِر وَالأصل فيه مُوتزر ، وأبدلوا من الواو الثانية ياء وأدغموها في الياء التي بعدها وكسروا القاف لتصبح الياء .
وقال أبو بكر : الاختيار عندي في تقيَ أنه من الفعل فعيلٌ مُدغم ، فأدغمت الياء الأولى في الثانية ، الدليل على هذا جمعُهم إيَّاه أتقياءِ ، كما قالوا وليّ وأَوْلياء .
ومن قال : هو فعولٌ قال : لما أشبَه فعيلاً جمع كجمعه .
وأخبرني المنذريُّ عن الحرَّاني عن ابن السكيت قال : يقال : اتّقاه بحقّه يتَّقيه ، وتَقاه يَتَّقيه .
وأنشد :
زيادتُنا نُعمانَ لا تنسَيْنها
تَقِ اللَّهَ فينا والكتابَ الذي تتلو
وقال آخر :
ولا أَتْقِي الغَيُورَ إذا رآني
ومِثلي لِزَّ بالحَمِسِ الرَّبِيسِ
وقال الأصمعيّ : أنشدني عيسى بن عمرو :
جلاها الصَّيْقلون فأَخْلَصُوهَا
خِفافاً كلُّها يَتْقى بأَثْرِ
أي : كلها يستقبلك بفِرِنْدِه .
قلت : اتَّقَّى كان في الأصل اوْتقى ، والتاء فيها تاء الافتعال ، فأُدْغِمَتْ الواوُ في التاء وشُدِّدَتْ فقيل : اتَّقَى ثم حذفوا ألفَ الوَصْل والواو المنقلبة تاء فقيل تَقَى يَتَقِي بمعنى تَوَقَّى .
وإذا قالوا : تَقِيَ يَتْقَى فالمعنى أنه صار تقيّاً .
ويقال في الأول تقى يَتقَى ويَتْقِي .
وأخبرني المنذري عن أبي العباس : أنه سمع ابن الأعرابي يقول : واحدُ التُّقى تقاةٌ ، مِثل طلاه وطُلى . وهذان الحرفان نادران .
قلت : وأصل الحرف وَقَى تِقِي ، ولكن التاء صارت لازمةً لهذه الحروف فصارت كالأصلية ، ولذلك كتبتُها في باب التاء .
والتَّقوى : اسم ، وموضع التاء واو ، أصلها : وَقْوَى وهو فَعْلَى من وقَيْت .
وقال أبو العباس في قول الله جل وعز : ( إِلاَ أَن تَتَّقُواْ مِنْهُمْ تُقَاةً ) ( آل عمران : 28 ) ، وقرأ حُميد : ( تقِيَّةً ) ، وهو وجهٌ إلاَّ أنّ الأُولى أشهر في العربية .
والتُّقي يكتب بالياء .
وقال الشاعر :
قِرانا التُّقيَّا بعدما هبت الصَّبا
لنا وأرشَّ الثَّوبَ من كلّ جانب
أي : قدر ما تقول : أطمعته شيئاً يتقى به الذمّ . والتاء مبدلة من الواو . وقرى الضيف إذا كانَ يسيراً فهو التُّقِيا .
يقول القائل : هل عندك قِرَى فأضيفك ؟ فتقول : لا أقلَّ من التُّقيا .
تأق : وقال أبو تراب في باب التاء والميم : قال الأصمعي : تئق الرجلُ : إذا امتلأ غضباً . ومئق : إذا أخذه شبه الفُواق عند البكاء قبل أن يبكي .
وقال : وكان أبو سعيد يقول في قولهم : ( أنا تئق وأنت مئق : أنت غضبان ) وأنا غضبان .
قال : وحكاه أبو الحسن عن أعرابي من بني عامر .
قال الأصمعي في قول رؤبة :
كأنما عولتها بعد التأَقْ
عَولة ثكلى ولولت بعد المأَقْ
قال : التّأَق : الامتلاء . والمأق : نشيج البكاء الذي كأنه نفس يقلعه من صدره .
وقال أبو الجراح : التئق : الملآن شبعاً وريّاً . والمئق : الغضبان .
وقال أبو عمرو : التَّأَقة : شدة الغضب والسرعة إلى الشرّ . والمأق : شدة البكاء .

##### Türkçe

ق ت ( **وايء** )
**قتا** ، **قوت** ، **وقت** ، **توق** ، **تيق** ، **تقي** ، **تأق** .
**قتا** : **الليث** dedi: **القَتْو**: hizmetin güzelliğidir. Dersin ki: o, **يَقْتُو** krallara; yani: onlara hizmet eder:
Ben, Benî Huzeyme’den bir adamım, hayır
Kralların **قتْو**’unu ve **الخَبَبا**’yı iyi yapmam
Ve **المَقَاتيَة** hizmetçilerdir; tekili **مَقْتَوِيّ**’dir. Ve eğer **النون** ile cem‘ edilirse **الياء** hafifletilir: **مَقْتَوون**; ve cer ve nasbda **مَقْتَوِين**; tıpkı **أشقرِين** dedikleri gibi. Ve inşad etti:
Ne zaman annen için **مَقْتَوِينا** idik?
Ve Şemmer dedi: **المَقْتَوَون**: hizmetkârlardır; onların tekili **مَقْتَوِيّ**’dir. Ve inşad etti:
Amr b. Sırme’yi **مَقْتَوِيّاً** görüyorum
Onun için her yılda iki genç deve vardır
Dedi: ve Mufaddal ve Ebû Zeyd’den rivayet olunur ki Ebû Avn el-Hirmâzî dedi: bir adam **مَقْتَوِين** ve iki adam **مَقْتَوِينٌ**; kadın ve kadınlar da böyledir; ve onlar, karınlarının yiyeceğiyle insanlara hizmet edenlerdir.
Kumeyt dedi: ve Ebû’l-Heysem dedi: denir: **فَتَوْتُ** adamı **فَتْواً** ve **مَقْتى**; yani: ona hizmet ettim; sonra **المقْتَى**’ya nisbet ettiler de dediler: bir adam **مَقْتَوَي**; sonra nisbet **الياء**’sını hafiflettiler de dediler: bir adam **مَقتَوٍ** ve adamlar **مَقْتَوُون**; aslîsi **مَقْتَوِيون**’dur.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **القَتْوَة**: koğuculuktur.
Dedim: aslı **القَتَّة**’dir.
**قوت** : **الليث** dedi: **القُوت**: rızıktan, can kırıntısını tutan şeydir; ve **القَوْت** senin “**قاتَ يَقُوتُ قَوْتاً**” sözünün masdarıdır; ve ben onu **أقُوتُه**; yani: onu az bir rızıkla geçindiririm.
Ve eğer bir üfleyen ateşe üflerse ona dersin ki: üfle
güçlü bir üfleyişle. Ve senin üfleyişin ona bir **قِيتةً** olarak yetti; ona yumuşaklığı ve az üflemeyi emreder.
Zü’r-Rumme’nin sözü için:
Ona dedim: onu al ve dirilt
ruhuyla; ve ona onun için bir **قِيتةً** miktarınca yetti
Ve Ferrâ, Allah جلّ وعزّ’ün sözü hakkında dedi: ( **وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ مُّقِيتاً** ) ( النساء : 85 ) , **المُقِيتُ**: muktedir ve takdir edendir; her adama **قُوتَه**’unu veren gibi.
Ve hadiste geldi: ( **كَفَى بالرجُل إثماً أن يضيِّع مَنْ يَقُوت** ) ve ( **يُقِيت** ) .
Ve bana Münzirî, Sa‘leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi; dedi: ve Ukaylî bir gün yemin etti de dedi: ( **لا وقائتِ نَفَسِي القَصير** ) dedi: o, onun sözündendir:
**يَقْتاتُ** fazlalığını hörgücünün eyer
Dedi: ve **الاقتيات** ile **القُوتُ** birdir.
Dedim: onun “( **وقائتِ نَفَسي** )” sözünün manası: nefesiyle ruhunu kastetti; mana: onun ruhunu nefes nefes kabzetmesidir; ta ki onu bütünüyle vefat ettirinceye kadar.
Ve onun sözü:
**يَقْتاتُ** fazlalığını hörgücünün eyer
yani: eyer, ben binerken bu devenin hörgücünün yağını azar azar alır; ta ki ondan hiçbir şey kalmayıncaya kadar; çünkü onu zayıflatır.
Ve Zeccâc, O’nun جلّ وعزّ sözü hakkında dedi: ( **وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ مُّقِيتاً** ( .
Dedi: bazısı dedi ki: **المُقِيتُ**: **القَدِير**’dir.
Ve Ferrâ inşad etti:
Ve kin sahibi birine karşı nefsimi ondan tuttum
ve onun kötülüğü üzerine **مُقيتا** idim
yani: muktedir. Ve denildi: **المُقيتُ**: koruyucudur.
Ve Ebû İshâk dedi: bence koruyucuya daha benzer; çünkü o, **القَوْت**’tan türemiştir.
Denir: **قُتُّ** adamı, onu **أقوتُه قَوْتاً**: eğer onun nefsini, onu **يَقُوتُه** olan şeyle korursan. Ve **القُوتُ**: nefsini koruduğu şeyin adıdır; ve onda, koruma miktarı üzerine fazlalık yoktur.
Öyleyse **الْمقِيت**’in manası—Allah daha iyi bilir—: koruyucu; ki o, şeye, korumadan ihtiyaç miktarını verir.
Ve inşad etti:
Fazilet benim mi, yoksa benim üzerime mi, eğer
hesaba çekildimse; şüphesiz ben hesap üzerinde **مُقيتُ**’üm
Ve Ebû Ubeyde dedi: **المقيت** Araplar yanında: şeye bağlı tutulan kimsedir. Ve bu beyti inşad etti.
Ve bir başkası dedi:
Sonra ölümden sonra beni diriltir
diriltmeye, ey oğulcuğum, **مُقيتُ** olan
yani: muktedir.
**وقت** : **الليث** dedi: **الوَقْتُ**: zamandan bir miktardır. Ve her şey ki ona bir vakit takdir ettin, o **موَقّت**’tir; ve yine her şey ki onun gayesini takdir ettin, o **موَقَّت**’tir. Ve **الميقات**: **الوقت**’un masdarıdır.
Ve âhiret, yaratılmışlar için bir **ميقات**’tır; ve ihram yerleri hacının **مواقيت**’idir; ve hilâl ayın **مِيقات**’ıdır; ve bunun benzeri de böyledir.
Ve Allah جلَّ وعزّ dedi: ( **نُسِفَتْ وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ** ) ( المرسلات : 11 ) .
Zeccâc dedi: ümmet arasında hükümde ayırma için ona bir tek **وَقت** kılındı.
Ve Ferrâ dedi: kıyamet günü, onun vaktine toplandılar.
Dedi: kurrâ, onun hemzelenmesi üzerinde icmâ etti; ve o, Abdullah’ın kıraatinde: ( **وقِّتَتْ** )’tir; ve Ebû Ca‘fer el-Medenî onu: ( **وُقِتَتْ** ) hafif olarak **الواو** ile okudu; ve ancak hemzelendi; çünkü **الواو** ilk harf olduğunda ve dammelendiğinde hemzelenir.
Bundan, senin sözün: **صَلَّى القَوْمُ أُحْدَاناً**.
Ve bana bazısı inşad etti:
Onun **أُحَيْدَهُ**’unu çözer; ve “koca” denilir
ve ondan bir zenginleşme gibi, yoksullaşmadır
Ve denir: bunlar hemze ile **أُجُوهٌ** güzel yüzlerdir; bu, **الواو**’un dammesinin ağır olmasındandır; tıpkı **الياء**’ın kesresinin ağır olması gibi.
Ve denir: **وقتٌ مَوْقوتٌ** ve **مُوَقَّت**.
Allah dedi: ( **إِنَّ الصَّلَواةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَّوْقُوتاً** ) ( النساء : 103 ) , yani: onların üzerine belirlenmiş vakitlerde farz kılındı.
**توق** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den; dedi: **المتَوَّقُ**: arzulanan kimsedir. Dedi: ve **المُبَوَّق**: bâtıl sözdür.
Ve **الليث** dedi: **التَّوْقُ**: nefsin şeye **تؤوق** etmesidir; ve o, ona doğru çekişmesidir. Nefsim ona **تاقتْ**; **تَتُوقُ تَوْقاً وتؤوقاً**. **نفْسٌ تَوَّاقةٌ**: iştiyaklıdır.
Ve Asma‘î inşad etti:
Kış geldi; gömleğim eski püskü
parça parça; bana güler **التَّوّاق**
Dedi: **التّواق**: nefsi her alçaklığa **تَتُوقُ** eden kimsedir.
Ve denildi: **التَّوَّاق** onun oğlunun adıdır.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **التَّوَقَةُ**: **الخُسَّف**’tir; **خاسِف**’in cem‘idir; ve o, dişi devedir.
Ebû Amr da onun benzerini dedi. Dedi: ve **التّوْق**: çekişmenin bizzat kendisidir.
Dedi: ve **التُّوق**: değnekte ve başkasında eğriliktir.
**تأق** : **الليث** dedi: **التَّأَق**: doluluğun şiddetidir.
Denir: kırba **تَئِقَت**; **تَتأَق تَأَقاً**; ve adam onu **أتاقَها** **إتآقاً**. Ve falan **تَئِقَ**: eğer hüzünle doldu ve ağlamak üzere olduysa. Ve ben yayı **أَتأَقتُ**: eğer onun çekişini sıktıysam da oku sonuna kadar gönderdiysem.
Ve Asma‘î dedi: Araplar der: ( **أنا تئق ، وأخي مئق ، فكيف نتّفق** ) .
Diyor ki: ben öfke ve hüzünden doluyum; ve kardeşim çabuk ağlayandır; artık aramızda pek vefak vuku bulmaz.
**تقي** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **التُّقاة** ve **التقيَّة** ve **التقوَى** ve **الاتِّقاءُ** hepsi birdir.
Ebû Bekir dedi: **رجلٌ نقيٌّ**’nin manası: onun, salih amel ile nefsini azaptan koruyan kimse olmasıdır. Ve aslı, “nefsimi **وقيت**; onu **أقيها**”dandır.
Nahivciler dedi: aslîsi onda **وَقُويٌ**’dir; sonra birinci **الواو**’dan **تاء** bedel ettiler; tıpkı **مُتَّزِر** dedikleri gibi; aslîsi **مُوتزر**’dir. Ve ikinci **الواو**’dan **ياء** bedel ettiler ve onu, ondan sonraki **الياء**’a idgam ettiler; ve **القاف**’ı, **الياء**’ın meydana gelmesi için kestiler.
Ebû Bekir dedi: benim yanımda **تقيَ** hakkında tercih: onun, fiilden **فعيلٌ** mudgam olmasıdır; böylece birinci **الياء** ikinciye idgam edildi. Bunun delili: onların onu **أتقياءِ** diye cem‘ etmeleridir; tıpkı **وليّ** ve **أَوْلياء** dedikleri gibi.
Ve kim “o **فعولٌ**’dür” derse, dedi ki: **فعيل**’e benzediği için onun cem‘i gibi cem‘ olundu.
Ve bana Münzirî, Harrânî’den, İbnü’s-Sikkît’ten haber verdi; dedi: denir: onu hakkıyla **اتّقاه**; onu **يتَّقيه**; ve **تَقاه**; onu **يَتَّقيه**.
Ve inşad etti:
Artışımızı, Nu‘mân, unutma
Bizim hakkımızda Allah’tan kork; ve okuduğun kitabı
Ve bir başkası dedi:
Ve beni gördüğünde kıskancı **أَتْقِي** etmem
ve benim gibisi, sert **الحَمِسِ الرَّبِيسِ**’e yapışmıştır
Ve Asma‘î dedi: bana Îsâ b. Amr inşad etti:
Onu cilacılar cilaladı da onu arıttılar
hafif; hepsi, bir iz ile **يَتْقى** eder
yani: hepsi, seni onun **فِرِنْدِ**’iyle karşılar.
Dedim: **اتَّقَّى** aslında **اوْتقى** idi; ve ondaki **التاء**, **تاء**’u’l-iftialdir; böylece **الواو** **التاء**’a idgam edildi ve şeddelendi; sonra “**اتَّقَى**” denildi; sonra **ألفَ الوَصْل**’i ve **الواو**’dan dönmüş **تاء**’yı hazf ettiler; böylece “**تَقَى يَتَقِي**” denildi; “**تَوَقَّى**” manasında.
Ve eğer “**تَقِيَ يَتْقَى**” derlerse mana: onun takî olmasıdır.
Ve birincide “**تقى يَتقَى ويَتْقِي**” denir.
Ve bana Münzirî, Ebû’l-Abbâs’tan haber verdi: onun, İbnü’l-A‘râbî’yi şöyle derken işittiğini: **التُّقى**’nın tekili **تقاةٌ**’dır; tıpkı **طلاه** ve **طُلى** gibi. Ve bu iki harf nadirdir.
Dedim: harfin aslı **وَقَى تِقِي**’dir; fakat **التاء** bu harflere lâzım oldu da aslî gibi oldu; bu yüzden onu **التاء** babında yazdım.
Ve **التَّقوى**: isimdir; ve **التاء**’ın yeri **واو**’dur; aslı: **وَقْوَى**’dır; **وقَيْت**’ten **فَعْلَى**’dır.
Ebû’l-Abbâs, Allah جل وعزّ’ün sözü hakkında dedi: ( **إِلاَ أَن تَتَّقُواْ مِنْهُمْ تُقَاةً** ) ( آل عمران : 28 ) , ve Humeyd okudu: ( **تقِيَّةً** ) ; ve o bir veçhedir; ancak birincisi Arapçada daha meşhurdur.
Ve **التُّقي** **الياء** ile yazılır.
Ve şair dedi:
Bize, sabâ estiği sonra, **التُّقيَّا**’yı ikram etti
bize; ve elbiseyi her yandan daha çok ıslattı
yani: “onu, kendisiyle zemden sakınılan bir şeyle umutlandırdım” demen miktarınca. Ve **التاء**, **الواو**’dan bedeldir. Ve misafir ikramı eğer az olursa o **التُّقِيا**’dır.
Söyleyen der ki: yanında bir **قِرَى** var mı, seni misafir edeyim? Sen de dersin: **التُّقيا**’dan daha azı yok.
**تأق** : ve Ebû Turâb, **التاء** ve **الميم** babında dedi: Asma‘î dedi: adam **تئق**: eğer öfkeyle dolduysa. Ve **مئق**: eğer ağlamadan önce ağlamada ona hıçkırığa benzer bir şey aldıysa.
Dedi: ve Ebû Saîd, onların “( **أنا تئق وأنت مئق** : sen öfkelisin )” sözünde şöyle derdi: ve ben öfkeliyim.
Dedi: Ebû’l-Hasen onu, Benî Âmir’den bir bedevîden hikâye etti.
Asma‘î, Ru’be’nin sözü hakkında dedi:
Sanki onun uluması, **التأَقْ**’tan sonra
evlâdını yitirmişin uluması; ve **المأَقْ**’tan sonra feryadı
Dedi: **التّأَق**: doluluktur. Ve **المأق**: sanki göğsünden onu söküp alan bir nefes olan ağlama hıçkırığıdır.
Ebû’l-Cerrâh dedi: **التئق**: tokluk ve suya kanmışlıkla dolu olandır. Ve **المئق**: öfkeli olandır.
Ebû Amr dedi: **التَّأَقة**: öfkenin şiddeti ve şerre çabukluktur. Ve **المأق**: ağlamanın şiddetidir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الواو والقاف وما يثلثهما)
(وقل) الواو والقاف واللام: كلمةٌ تدلُّ على علوٍّ في جَبَل. وتوقَّلَ في الجبلِ: عَلاَ. وكلُّ صاعدٍ في شَيءٍ متوقِّل. وفرسٌ وَقَِْلٌ: حسَن السَّير في الجبال. والوَقْل: شجر المُقْل.
(وقم) الواو والقاف والميم. يدلُّ على غَلبَة* وإذلال. ووَقَمَ اللهُ العدوَّ وقْماً: أذَلَّه. وتوقَّمَ فلانٌ العِلم: قَتَله خُبْراً. وتوقَّمْت الصَّيدَ: خَتَلْتُه. وقال الكسائيّ: الموقوم: الشَّديد الحُزْن. وحَرَّةُ واقِمٍ بالمدينة.
(وقه) الواو والقاف والهاء: كلمةٌ واحدة. استَيْقه القومُ: أطاعُوا، مِن وَقِهْت.
(وقي) الواو والقاف والياء: كلمةٌ واحدة تدلُّ على دَفْعِ شيءٍ عن شيءٍ بغيره. ووقيْتُه أَقِيه وَقْياً. والوِقاية: ما يقي الشَّيء. واتَّقِ اللهَ: تَوَقَّهُ، أي اجعل بينَك وبينه كالوِقاية. قال النَّبي صلى الله عليه وآله وسلم: "اتَّقُوا النّارَ ولو بِشقِّ تَمرة"، وكأنّه أراد: اجعلوها وقايةً بينكم وبينها.
ومما شذَّ عن الباب الوَقْيُ، قالوا: هو الظَّلْع اليَسير.
(وقب) الواو والقاف والباء: كلمةٌ تدلُّ على غَيبةِ شيءٍ في مَغَاب. يقال وَقب الشَّيءُ: دخَلَ في وَقْبة، وهي كالنُّقْرة في الشَّيء. ووقَبَتْ([1]) عيْناه: غارتا. [و] وقَبَ الشَّيءُ: نَزَلَ ووَقَع. قال الله تعالى: ﴿ومِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إذَا وَقَبَ﴾[الفلق 3]، قالوا: هو اللَّيل إذا نَزَل. وأمَّا قولُهم: إنَّ الوَقْب هو الأحمَقُ فهو من الإبدال، والأصل وَغْب، وقد ذَكَرناه.
(وقت) الواو والقاف والتاء: أصلٌ يدلُّ على حَدِّ شيءٍ وكُنْهه في زمان وغيرِه. منه الوقْت: الزَّمان المعلوم. والموقوت: الشَّيء المحدود. [و] المِيقاتُ: المصير للوَقْت. وقَتَ له كذا ووَقَّته، أي حدَّدَه. قال الله عزَّ وجلّ: ﴿إنَّ الصَّلاَةَ كانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَوْقُوتاً﴾ [النساء 103].
(وقح) الواو والقاف والحاء: كلمةٌ تدلُّ على صَلابةٍ في الشَّيء. والحافر الصُّلْب وَقَاحٌ، شُبِّه به الرَّجُل القليل الحَيَاء فقيل وَقاحٌ. ووَقِحٌ: بيِّنُ القِحَة والوَقَاحة. والتَّوقيح: أن يوقَّح الحافرُ بشَحمةٍ تُذابُ يُكوَى بها الأشْعَر. واستَوْقَحَ الحافرُ: صَلُب. ورجل موَقَّح: مجرَّب.
(وقد) الواو والقاف والدال: كلمةٌ تدلُّ على اشتعالِ نارٍ. وَقَدَت النّار تَقِدُ واتَّقَدَتْ وتَوَقَّدَتْ، وأوْقَدْتُها أنا. والوَقُود: الحَطَب. والوُقود: فِعلُ النّارِ إذا وَقَدَتْ. والوَقَد: نَفْس النّار. ووَقْدَة الصَّيفِ: أشدُّه حَرَّاً.
(وقذ) الواو والقاف والذال: كلمةٌ تدلُّ على ضَربٍ بخَشَب. منه الوَقْذ: الإيلام بالضَّرب. وشاةٌ موقوذة: ضُرِبت بالخشَب حتَّى ماتت.
ومما ليس من هذا القياس وُقِذَت النّاقةُ: دَرَّتْ على كَرْهٍ فقَلّ لبنُها.
(وقر) الواو والقاف والراء: أصلٌ يدلُّ على ثِقَل في الشَّيء. منه الوَقْرُ: الثِّقَل في الأُذُن. يقال منه: وَقِرَتْ أذنُه تَوْقَر وَقْراً([2]). قال الكسائيّ: وُقِرَتْ أذنُه فهي موقورة. والوِقْر: الحِمْل. ويقال نخلةٌ مُوقرَةٌ ومُوقِرٌ، أي ذات حَملٍ كثير. ومنه الوَقَار: الحِلْم والرَّزَانة. ورجلٌ ذو قِرَةٍ، أي وَقور. يقال منه وَقَرَ وَقاراً. وإذا أمرت قلت اُوقُر، في لغة من قال اُومُرْ. قال الأحمر في قوله: ﴿وقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ﴾ [الأحزاب 33]: ليس من الوقار، إنَّما هو من الجلوس. يقال منه وَقَرْتُ أقِرُ وَقْراً. قال أبو عبيد: هو عندي من الوَقَار. يقال: قِرْ، كما يقال: عِدْ. ورجلٌ مُوَقَّر: مُجرَّب.
ومما شذَّ عن الباب الوَقِيرَة([3]): نُقرةٌ في الصَّخْر. فأمَّا وَقِيرٌ فهو إتباع الفقير. والوَقْرَة في العَظْم([4]). والوَقِير: القطيع من الضَّأْن.
(وقص) الواو والقاف والصاد: كلمةٌ تدلُّ على كَسْر شيء. منه الوَقْص: دَقُّ العُنُق، وُقِصَتْ عنقُه فهي موقوصة. أمَّا قولُ الهُذَلِيّ([5]):
فبَعثْتُها تَقِصُ المَقَاصِرَ بعد ما *** كَرَبَتْ حَياةُ النّارِ للمُتَنَوِّرِ
فمِنْ وَقْصِ الدّابّةِ إذا سار في رؤوس الآكام فيقصُها([6]). ومنه التَّوَقُّص في المشي: شدَّةُ الوطْءِ، كأنّه يَقِصُ ما تحتَه. والوَقَص: دقَاقُ العِيدان. يقال وَقِّصْ لنارك، وهي كِسَرُ العِيدان. ويقال لما بينَ الفريضتين: وَقَصٌ؛ وهو القياس، لأنها ليست بفريضةٍ تامَّة، فكأنها* مكسورة.
(وقط) الواو والقاف والطاء: كلمةٌ تدلُّ على وَقْعِ شيءٍ بشيءٍ. ووَقَط  الدِّيكُ الدّجاجَةَ: سَفِدَها. ويقال: أصابَتْنا سماءٌ فوَقَطَت الأرضَ، كأنها وقَعَتْ بها، وذلك المكان الذي يَسْتَنْقِع فيه الماءُ وَقْطٌ، ووَقيط.
(وقع) الواو والقاف والعين أصلٌ واحد يرجع إليه فروعُه، يدلُّ على سُقوط شيء. يقال: وقَعَ الشيءُ وُقوعاً فهو واقع. والواقِعَة: القِيامة، لأنها تَقَع بالخَلْق فتَغْشاهم. والوقْعة: صَدْمَة الحرب. والوَقائع: مَناقِع الماء المتفرِّقة، كأن الماء وَقَع فيها. ومَواقِعُ الغيثِ: مَسَاقِطَهُ. والنَّسر الواقع، من وقَع الطائر، يراد أنّه قد ضمَّ جناحيه فكأنَّهُ واقعٌ بالأرض. ومَوْقَعَة الطّائِر([7]): موضِعه الذي يقعُ عليه. وكَوَيْتُ البعيرَ وَقَاعِ: دائرةٌ واحدةٌ يُكوَى بها بعضُ جِلْدِه أين كان فكأنَّها قد وَقَعَتْ به. ووقَعَ فلانٌ في فلان وأوْقَع به([8]). وأما وَقَعْت الحديدةَ أقِعُها وَقْعاً، إذا أنتَ حدَّدتَها، فمن القياس، لأنّك توقِّعها على حجرٍ أو غيرِه لتمتدَّ، فكأنه من باب فَعَلَ الشيءُ وفَعَلْتُه. وحديدةٌ وقيعٌ([9]). ووقَع الغَيثُ: سَقَط متفرِّقَاً. ومنه التَّوقِيع، وهو أثَرُ الدَّبَر بظهر البَعِير. ومنه التَّوقيع: ما يُلْحَق بالكتابِ بعد الفَراغ منه. وتوقَّعْتُ الشَّيءَ: انتظرتُه متى يقع. والحافر الوَقِيع: الذي قَطّطَتْه الحجارةُ تقطيطاً؛ وهو مأخوذٌ من الحديد الوقيع. والسَّيف الوقيعُ: ما شُحِذَ بالحجَر؛ وقد مرَّ قياسه. والوَقَع: الحَفَى. والوَقِع: الحَفِي، وهو من ذلك كأنّه حجرٌ قد وقعَ بميقعَةٍ فَحفِيَ. والوَقِع([10]): الطِّخاف([11]) من السّحاب، كأنَّه يَقَعُ بغَيثِه. وأما الذي حكاه أبو عمرو، أنَّ الوَقْع: المكانَ المرتفِع من الجَبَل، فكأنَّه سمِّي به لأنّ الذي يعلُوه يخافُ أن يقع منه.
(وقف) الواو والقاف والفاء: أصلٌ واحد يدلُّ على تمكُّثٍ في شيءٍ ثمَّ يقاس عليه. منه وَقَفْتُ أقِفُ وُقوفاً. وَوَقَفْتُ وَقْفِي، ولا يقال في شيءٍ أوقَفْتُ إلاَّ أنهم يقولون للذي يكونُ في شيءٍ ثم يَنْزِع عنه: قد أوْقَفَ. قال الطِّرِمَّاح:
جامحاً في غَوَايتي ثمَّ أوقفـ *** ـتُ رضاً بالتُّقَى وذو البِرِّ راضِ([12])وحكى الشَّيباني: "كلمتُهم ثم أوْقَفْتُ عنهم([13])" أي سَكَتُّ. قال: وكلُّ شيءٍ أمسَكْتَ عنه فإنّك تقول: أوقفت. ومَوْقِفُ الإنسانِ وغيرِه: حيثُ يَقِفُ.
والوِقَافُ: المواقَفَة. قال ابن دريد: وَقِيفَةُ الوَعِل: أن تُلْجِئَهُ الكلابُ أو الرُّمَاةُ إلى صخرةٍ فلا يمكنُه أن يَنْزِلَ، حتى يُصَاد. قال:
فلا تَحْسَبَنِّي شَحْمَةً مِنْ وَقِيفَةٍ *** مطرَّدَةٍ ممَّا تصيدُكَ سلفعُ([14])وسَلْفَعُ: كلْبَةٌ.
ومنه الوَقْف: سِوَارٌ من عاج. ويمكن أن يسمَّى وَقْفاً لأنّه قد وَقَفَ بذلك المكان. ويقال على التشبيه: حمارٌ مُوَقَّفٌ، إذا كان بأرساغِهِ بياض، كأنَّه وَقَفَ. ومَوْقِفَا الفرسِ([15]) الهَزْمتان في كَشْحَيْه. والله أعلم بالصواب.
---------------------__
([1]) في الأصل: "وقب".
([2]) قال الجوهري: قياس مصدره التحريك، إلا أنه جاء بالتسكين.
([3]) وكذلك الوقرة، والوقير.
([4]) هي الهزمة فيه.
([5]) وكذا في المجمل. وقد سبق في مادة (بعث) أن الشاعر هو "ابن أحمر". وأنشده في (قصر) بدون نسبة. أما في اللسان (قصر، وقص) فقد نسب إلى ابن مقبل.
([6]) في المجمل: "فوقصها". والضمير في "سار" للدابة، والدابة يؤنث ويذكر.
([7]) موقعة الطائر بفتح القاف، وتكسر أيضاً.
([8]) في الأصل: "ووقع به"، صوابه في المجمل.
([9]) بغير هاء. وقال عنترة:
وآخر منهم أجررت رمحي *** وفي البجلي معبلة وقيع
([10]) بالفتح وككتف، كما في القاموس. وضبط في اللسان ككتف، وضبط في المجمل بالتحريك.
([11]) الطخاف، بكسر الطاء وفتحها: السحاب الرقيق ترى السماء من خلاله.
([12]) وكذا ورد إنشاده في اللسان (وقف). وفي الديوان 80: "فتطربت للهوى ثم أقصرت".
([13]) في الجمهرة (2: 156).
([14]) أنشده في المجمل والجمهرة واللسان، كما أنشده في اللسان (سلفع).
([15]) في الأصل: "وموقف الفرس"، صوابه في المجمل.

ـ

##### Türkçe

(وav ve **القاف** ve ikisini üçleyen şeyler bâbı)

(**وقل**) **الواو** ve **القاف** ve **اللام**: Dağda bir yükseklik üzerine delâlet eden bir kelimedir. Dağda **توقَّلَ**: yükseldi. Ve bir şeyde yükselen her biri **متوقِّل**’dir. Ve **فرسٌ وَقَِْلٌ**: dağlarda yürüyüşü güzel (olan). Ve **الوَقْل**: **شجر المُقْل**.

(**وقم**) **الواو** ve **القاف** ve **الميم**. Galebe ve zelil kılmaya delâlet eder. Ve **وَقَمَ اللهُ العدوَّ وقْماً**: onu zelil kıldı. Ve **توقَّمَ** falan ilmi: onu haberce öldürdü (yani onu iyice bildi). Ve **توقَّمْت الصَّيدَ**: onu aldattım. Ve el-Kisâî dedi: **الموقوم**: şiddetli hüzünlü (olan). Ve Medine’de **حَرَّةُ واقِمٍ**.

(**وقه**) **الواو** ve **القاف** ve **الهاء**: tek bir kelime. **استَيْقه القومُ**: itaat ettiler; **وَقِهْت**’ten.

(**وقي**) **الواو** ve **القاف** ve **الياء**: bir şeyi bir şeyden başka bir şey ile defetmeye delâlet eden tek bir kelime. Ve **وقيْتُه أَقِيه وَقْياً**. Ve **الوِقاية**: şeyi koruyan (şey). Ve **اتَّقِ اللهَ**: **تَوَقَّهُ**; yani seninle onun arasına **كالوِقاية** gibi (bir şey) koy. Nebî صلى الله عليه وآله وسلم dedi: “**اتَّقُوا النّارَ ولو بِشقِّ تَمرة**”; sanki muradı: onu sizinle onun arasında bir koruma kılın.

Ve bâbdan şâz olan şeylerden: **الوَقْيُ**; dediler ki: o, hafif topallıktır.

(**وقب**) **الواو** ve **القاف** ve **الباء**: bir şeyin bir mağâb içinde kaybolmasına delâlet eden bir kelime. Denir: **وَقب** şey: **وَقْبة**’ye girdi; o, şeydeki oyuk gibi (bir şey)dir. Ve **وقَبَتْ** gözleri: çöktüler. Ve **وقَبَ** şey: indi ve düştü. Allah تعالى dedi: ﴿**ومِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إذَا وَقَبَ**﴾[الفلق 3]; dediler ki: o, indiği vakit gecedir. Ama onların “**الوَقْب** ahmaktır” sözleri ise ibdâldendir; asıl **وَغْب**’dir; onu zikrettik.

(**وقت**) **الواو** ve **القاف** ve **التاء**: bir şeyin sınırına ve mahiyetine, zamanda ve başkasında, delâlet eden bir asıldır. Ondan: **الوقْت**: bilinen zaman. Ve **الموقوت**: sınırlandırılmış şey. Ve **المِيقاتُ**: vakte varış (yeri/zamanı). Ve ona şöyle şöyle **قَتَ** ve onu **وَقَّته**; yani onu belirledi. Allah عزّ وجلّ dedi: ﴿**إنَّ الصَّلاَةَ كانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَوْقُوتاً**﴾ [النساء 103].

(**وقح**) **الواو** ve **القاف** ve **الحاء**: şeyde bir katılığa delâlet eden bir kelime. Ve sert tırnak **وَقَاحٌ**’tır; onunla hayâsı az olan erkek benzetildi de **وَقاحٌ** denildi. Ve **وَقِحٌ**: **القِحَة** ve **الوَقَاحة**’si açık olan. Ve **التَّوقيح**: tırnağın, eritilen bir içyağı ile, onunla kıllı (yer) dağlanarak, sertleştirilmesidir. Ve **استَوْقَحَ** tırnak: sertleşti. Ve **رجل موَقَّح**: tecrübe edilmiş.

(**وقد**) **الواو** ve **القاف** ve **الدال**: bir ateşin tutuşmasına delâlet eden bir kelime. **وَقَدَت** ateş **تَقِدُ**; ve **اتَّقَدَتْ** ve **تَوَقَّدَتْ**; ve ben onu **أوْقَدْتُ**. Ve **الوَقُود**: odun. Ve **الوُقود**: ateşin, yandığı vakit, fiili. Ve **الوَقَد**: ateşin kendisi. Ve **وَقْدَة الصَّيفِ**: onun en şiddetli sıcağı.

(**وقذ**) **الواو** ve **القاف** ve **الذال**: odunla vurmaya delâlet eden bir kelime. Ondan **الوَقْذ**: vuruşla acıtma. Ve **شاةٌ موقوذة**: odunla vuruldu, ta ki öldü.

Ve bu kıyastan olmayan şeylerden: **وُقِذَت** deve: istemeyerek süt verdi de sütü azaldı.

(**وقر**) **الواو** ve **القاف** ve **الراء**: şeyde bir ağırlığa delâlet eden bir asıldır. Ondan **الوَقْرُ**: kulakta ağırlık. Ondan denir: **وَقِرَتْ** kulağı **تَوْقَر وَقْراً**. el-Kisâî dedi: **وُقِرَتْ** kulağı; o hâlde o **موقورة**’dur. Ve **الوِقْر**: yük. Ve denir: **نخلةٌ مُوقرَةٌ** ve **مُوقِرٌ**; yani çok yüklü (olan). Ve ondan **الوَقَار**: hilm ve vakar. Ve **رجلٌ ذو قِرَةٍ**; yani vakarlı. Ondan denir: **وَقَرَ وَقاراً**. Ve emrettiğin zaman **اُوقُر** dersin; **اُومُرْ** diyenin lügatinde. el-Ahmer, ﴿**وقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ**﴾ [الأحزاب 33] hakkında dedi: vakardan değildir; ancak oturmaktandır. Ondan denir: **وَقَرْتُ أقِرُ وَقْراً**. Ebû Ubeyd dedi: o, benim yanımda vakardandır. Denir: **قِرْ**, denildiği gibi: **عِدْ**. Ve **رجلٌ مُوَقَّر**: tecrübe edilmiş.

Ve bâbdan şâz olan şeylerden: **الوَقِيرَة**: kayada bir oyuk. Ama **وَقِيرٌ** ise, **الفقير**’in tâbîsi (peşi sıra getirilen lafız)dır. Ve **الوَقْرَة** kemikte. Ve **الوَقِير**: koyun sürüsü.

(**وقص**) **الواو** ve **القاف** ve **الصاد**: bir şeyin kırılmasına delâlet eden bir kelime. Ondan **الوَقْص**: boynu ezmek; **وُقِصَتْ** boynu; o hâlde o **موقوصة**’dur. Ama Huzelî’nin sözü:
فبَعثْتُها تَقِصُ المَقَاصِرَ بعد ما *** كَرَبَتْ حَياةُ النّارِ للمُتَنَوِّرِ
bu ise, binek hayvanının tepeciklerin başlarında yürüdüğü vakit, onları kırmasından (**وَقْصِ الدّابّةِ**)dır; böylece onları kırar. Ve ondan yürüyüşte **التَّوَقُّص**: basışın şiddeti; sanki altındakini kırıyor. Ve **الوَقَص**: ince çubuklar. Denir: **وَقِّصْ** ateşin için; o, çubuk kırıntılarıdır. Ve iki farîza arasındaki şeye **وَقَصٌ** denir; ve o kıyastır; çünkü o tam bir farîza değildir; sanki o kırılmıştır.

(**وقط**) **الواو** ve **القاف** ve **الطاء**: bir şeyin bir şeye düşmesine delâlet eden bir kelime. Ve **وَقَط** horoz tavuğu: onunla çiftleşti. Ve denir: bize bir gök (yağmur) isabet etti de yeri **فوَقَطَت**; sanki onunla düştü; ve suyun biriktiği o yer **وَقْطٌ** ve **وَقيط**’tir.

(**وقع**) **الواو** ve **القاف** ve **العين**: tek bir asıl; dalları ona döner; bir şeyin düşmesine delâlet eder. Denir: **وقَعَ** şey **وُقوعاً**; o hâlde o **واقع**’tır. Ve **الواقِعَة**: kıyamet; çünkü mahlûkat üzerine vâki olur da onları kaplar. Ve **الوقْعة**: savaş çarpması. Ve **الوَقائع**: dağınık su birikintileri; sanki su onların içine düştü. Ve **مَواقِعُ الغيثِ**: onun düştüğü yerler. Ve **النَّسر الواقع**: kuşun düşmesinden (**وقَع الطائر**); murad: kanatlarını toplamıştır; sanki yere düşen gibidir. Ve **مَوْقَعَة الطّائِر**: üzerine düştüğü yeri. Ve **كَوَيْتُ** deveyi **وَقَاعِ**: tek bir daire; onunla derisinin bir kısmı nerede olursa olsun dağlanır; sanki onunla düşmüş gibidir. Ve falan, falan hakkında **وقَعَ** ve onunla **أوْقَع**. Ama **وَقَعْت** demiri **أقِعُها وَقْعاً**, sen onu sivrilttiğin vakit, kıyastandır; çünkü uzasın diye onu bir taşın veya başkasının üzerine düşürürsün; sanki “şey yaptı” ve “ben onu yaptım” bâbındandır. Ve **حديدةٌ وقيعٌ**. Ve **وقَع** yağmur: dağınık olarak düştü. Ve ondan **التَّوقِيع**: devenin sırtındaki yara izidir. Ve ondan **التَّوقيع**: kitaba, ondan boşaldıktan sonra, eklenen şey. Ve **توقَّعْتُ** şeyi: ne zaman düşeceğini bekledim. Ve **الحافر الوَقِيع**: taşların onu parça parça ettiği (tırnak); o, **الحديد الوقيع**’den alınmıştır. Ve **السَّيف الوقيعُ**: taşla bilenmiş olan; onun kıyası geçti. Ve **الوَقَع**: çıplak ayaklılık. Ve **الوَقِع**: çıplak ayaklı; o da bundandır; sanki bir taş bir düşüş yerine düşmüş de çıplak ayaklı olmuştur. Ve **الوَقِع**: buluttan ince bulut; sanki yağmuruyla düşer. Ama Ebû Amr’un rivayet ettiği, **الوَقْع**’ın dağdan yüksek yer olduğu (sözü) ise, sanki onunla adlandırıldı; çünkü onun üzerine çıkan, ondan düşmekten korkar.

(**وقف**) **الواو** ve **القاف** ve **الفاء**: tek bir asıl; bir şeyde durup beklemeye delâlet eder; sonra onun üzerine kıyas edilir. Ondan: **وَقَفْتُ أقِفُ وُقوفاً**. Ve **وَوَقَفْتُ وَقْفِي**; ve bir şeyde **أوقَفْتُ** denmez; ancak bir şeyde olup sonra ondan vazgeçen kimse için: “**قد أوْقَفَ**” derler. et-Tırimmâh dedi:
جامحاً في غَوَايتي ثمَّ أوقفـ *** ـتُ رضاً بالتُّقَى وذو البِرِّ راضِ
Ve eş-Şeybânî rivayet etti: “**كلمتُهم ثم أوْقَفْتُ عنهم**” yani sustum. Dedi: ve her şey ki ondan elini çektiysen, sen “**أوقفت**” dersin. Ve insanın ve başkasının **مَوْقِفُ**: durduğu yer.

Ve **الوِقَافُ**: karşı durma. İbn Düreyd dedi: **وَقِيفَةُ الوَعِل**: köpeklerin veya okçuların onu bir kayaya sıkıştırmasıdır; böylece inemez; ta ki avlanır. Dedi:
فلا تَحْسَبَنِّي شَحْمَةً مِنْ وَقِيفَةٍ *** مطرَّدَةٍ ممَّا تصيدُكَ سلفعُ
Ve **سَلْفَعُ**: dişi köpek.

Ve ondan **الوَقْف**: fildişinden bir bilezik. Ve o yerle durmuş olduğundan dolayı **وَقْفاً** adlandırılabilir. Ve benzetme üzere denir: **حمارٌ مُوَقَّفٌ**, eğer bileklerinde beyazlık varsa; sanki durmuş. Ve atın **مَوْقِفَا**’sı: böğürlerindeki iki çukurluk. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.
---------------------__
([1]) Asılda: “**وقب**”.
([2]) el-Cevherî dedi: masdarının kıyası harekelemedir; ancak sükûn ile gelmiştir.
([3]) Keza **الوقرة** ve **الوقير**.
([4]) O, ondaki çukurluktur.
([5]) Keza **المجمل**’de. Ve (بعث) maddesinde şairin “**ابن أحمر**” olduğu geçmişti. Ve (قصر)’da nisbesiz inşad etti. Ama **اللسان**’da (قصر، وقص) İbn Mukbil’e nisbet etti.
([6]) **المجمل**’de: “**فوقصها**”. Ve “**سار**”daki zamir bineğe aittir; binek müennes ve müzekker gelir.
([7]) **موقعة الطائر** **القاف**’ın fethi iledir; kırılır da.
([8]) Asılda: “**ووقع به**”; doğrusu **المجمل**’dedir.
([9]) **هاء**sız. Ve Antara dedi:
وآخر منهم أجررت رمحي *** وفي البجلي معبلة وقيع
([10]) Fetha ile ve “**كتف**” gibi; **القاموس**’ta olduğu üzere. **اللسان**’da “**كتف**” gibi ضبط edildi; **المجمل**’de harekeleme ile ضبط edildi.
([11]) **الطخاف**, **الطاء**’ın kesri ve fethi ile: içinden göğün görüldüğü ince bulut.
([12]) Keza **اللسان** (وقف)’ta inşadı böyle geldi. Ve divanda 80: “**فتطربت للهوى ثم أقصرت**”.
([13]) **الجمهرة** (2: 156)’da.
([14]) **المجمل** ve **الجمهرة** ve **اللسان**’da inşad etti; keza **اللسان** (سلفع)’da inşad etti.
([15]) Asılda: “**وموقف الفرس**”; doğrusu **المجمل**’dedir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الوقت: نهاية الزمان المفروض للعمل، ولهذا لا يكاد يقال إلا مقدرا نحو قولهم: وقت كذا: جعلت له وقتا. قال تعالى: ﴿إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا﴾ [النساء/103]. وقوله: ﴿وإذا الرسل أقتت﴾ [المرسلات/11]. والميقات: الوقت المضروب للشيء، والوعد الذي جعل له وقت. قال عز وجل: ﴿إن يوم الفصل ميقاتهم﴾ [الدخان/40]، ﴿إن يوم الفصل كان ميقاتا﴾ [النبأ/17]، ﴿إلى ميقات يوم معلوم﴾ [الواقعة/50]، وقد يقال الميقات للمكان الذي يجعل وقتا للشيء، كميقات الحج.

##### Türkçe

- **الوقت**: iş için farz kılınmış zamanın sonu; bundan dolayı neredeyse ancak takdir edilmiş olarak söylenir; onların şu sözü gibi: **وقت كذا**: ona bir vakit kıldım. Yüce Allah dedi ki: ﴿Şüphesiz namaz, müminler üzerine vakitlendirilmiş bir yazı (farz) olmuştur﴾ [النساء/103]. Ve O’nun sözü: ﴿Ve elçiler vakitlendirilince﴾ [المرسلات/11]. Ve **الميقات**: şey için belirlenmiş vakit; ve kendisi için bir vakit kılınmış olan vaad. Aziz ve Celil olan O dedi ki: ﴿Şüphesiz ayırım günü onların vakitleridir﴾ [الدخان/40]، ﴿Şüphesiz ayırım günü bir vakit olmuştur﴾ [النبأ/17]، ﴿Bilinen bir günün vaktine kadar﴾ [الواقعة/50]. Ve bazen **الميقات**, şey için bir vakit kılınan mekân için de söylenir; hacın **ميقات**’ı gibi.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

و ق ت
شيء موقوت وموقّت‏:‏ مدود‏.‏
وجاؤا للميقات وبلغوا الميقات‏:‏ من مواقيت الحج‏.‏
والهلال ميقات الشهر‏.‏
والآخرة مقات الخلق وهو مصير الوقت‏.‏

##### Türkçe

و ق ت
**شيء موقوت** ve **موقّت**: uzatılmıştır.
**وجاؤا للميقات** ve **بلغوا الميقات**: haccın vakitlerinden.
**والهلال ميقات الشهر**: hilâl, ayın vaktidir.
**والآخرة مقات الخلق وهو مصير الوقت**: âhiret, yaratılmışların vaktidir ve o, vaktin varacağı yerdir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الوَقْتُ: مقدارٌ من الزمانِ، وكلُّ شيء قَدَّرْتَ له حِيناً، فهو مُؤَقَّتٌ، وكذلك ما قَدَّرْتَ غايتَه،فهو مُؤَقَتٌ. ابن سيده: الوَقْتُ مقدار من الدهر معروف، وأَكثر ما يُستعمل في الماضي، وقد اسْتُعْمِلَ في المستقبل، واسْتَعْمَلَ سيبويه لفظ الوَقْتِ في المكان، تشبيهاً بالوقت في الزمان، لأَنه مقدار مثله، فقال: ويَتَعَدَّى إِلى ما كان وقتاً في المكان، كمِيلٍ وفَرْسخ وبَرِيد، والجمع: أَوْقاتٌ، وهو المِيقاتُ. ووَقْتٌ مَوْقُوتٌ ومُوَقَّتٌ: مَحْدُود. وفي التنزيل العزيز: إِنَّ الصلاة كانت على المؤمنين كتاباً مَوْقُوتاً؛ أَي مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً؛ وقيل: أَي كُتِبَتْ عليهم في أَوقاتٍ مُوَقَّتة؛ وفي الصحاح: أَي مَفْروضات في الأَوْقات؛ وقد يكون وَقَّتَ بمعنى أَوْجَبَ عليهم الإِحرامَ في الحد، والصلاة عند دخول وقْتِها.والمِيقاتُ: الوَقْتُ المضْروبُ للفعل والموضع. يقال: هذا مِيقاتُ أَهلِ الشأْم، للموضع الذي يُحْرِمُون منه. وفي الحديث: أَنه وَقَّتَ لأَهل المدينة ذا الحُلَيْفة؛ قال ابن الأَثير: وقد تكرر التَّوْقيت والمِيقاتُ، قال: فالتَّوْقِيتُ والتَّأْقِيتُ: أَن يُجْعَل للشيءِ وَقْتٌ يختض به، وهو بيانُ مقدار المُدَّة. وتقول: وقَّتَ الشيءَ يُوَقِّته، ووَقَتَهُ يَقِتُه إِذا بَيَّنَ حَدَّه، ثم اتُّسِعَ فيه فأُطْلِقَ على المكان، فقيل للموضع: مِيقاتٌ، وهو مِفْعال منه، وأَصله مِوْقاتٌ، فقُلبت الواو ياء لكسرة الميم. وفي حديث ابن عباس: لم يَقِتْ رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، في الخمر حَدًّا أَي لم يُقَدِّرْ، ولم يَحُدَّه بعدد مخصوص. والمِيقاتُ: مصدر الوَقْتِ. والآخرةُ: مِيقاتُ الخلق. ومواضعُ الإِحرام: مواقيتُ الحاجِّ. والهلالُ: ميقاتُ الشهر، ونحو ذلك كذلك.
وتقول: وَقَتَه، فهو مَوْقُوت إِذا بَيَّن للفعل وَقْتاً يُفْعَلُ فيه. والتَّوْقيت: تحديدُ الأَوقات.
وتقول: وَقَّتُّه ليوم كذا مثل أَجَّلْته. والمَوْقِتُ، مَفْعِلٌ: مِن الوَقْت؛ قال العجاج:
والجامعُ الناسِ ليوم المَوْقِتِ
وقوله تعالى: وإِذا الرسلُ أُقِّتَتْ. قال الزجاج: جُعل لها وَقْتٌ واحد للفَصْل في القضاء بين الأُمة؛ وقال الفراء: جُمِعَتْ لوقتها يوم القيامة؛ واجْتَمع القُرّاء على همزها، وهي في قراءة عبد الله: وُقِّتَتْ، وقرأَها أَبو جعفر المَدَنيُّ وُقِتَتْ، خفيفة بالواو، وإِنما همزت لأَن الواو إِذا كانت أَولَ حرف وضُمَّتْ، هُمِزت؛ يقال: هذه أُجُوهٌ حسانٌ بالهمز، وذلك لأَن ضمة الواو ثقيلة، وأُقِّتَتْ لغة، مثل وُجُوه وأُجُوه.

##### Türkçe

**الوَقْتُ**: zamandan bir miktardır; ve her şey ki sen ona bir **حِيناً** takdir ettin, o halde o **مُؤَقَّتٌ**tir; yine bunun gibi, sen onun gayesini takdir ettiğin şey de, o **مُؤَقَتٌ**tir. İbn Sîde: **الوَقْتُ** bilinen dehrden bir miktardır; ve en çok geçmişte kullanılır; ve gelecekte de kullanılmıştır; ve Sîbeveyh **الوَقْتِ** lafzını mekânda kullanmıştır, zamandaki vakte benzetme olarak; çünkü o da onun gibi bir miktardır; şöyle dedi: “Ve mekânda vakit olan şeye geçişli olur; bir **مِيلٍ** ve bir **فَرْسخ** ve bir **بَرِيد** gibi.” Çoğulu: **أَوْقاتٌ**; ve o **المِيقاتُ**tır. Ve **وَقْتٌ مَوْقُوتٌ** ve **مُوَقَّتٌ**: sınırlandırılmıştır. Aziz tenzilde: “Şüphesiz namaz, müminler üzerine **كتاباً مَوْقُوتاً** idi”; yani **مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً**; ve denildi: yani üzerlerine **أَوقاتٍ مُوَقَّتة** içinde yazıldı; ve **الصحاح**’ta: yani vakitlerde farz kılınmışlardır; ve **وَقَّتَ** “üzerlerine ihramı sınırda vacip kıldı” manasında da olabilir; ve namazı, vaktinin girişi عند دخول **وقْتِها**. Ve **المِيقاتُ**: fiil ve yer için belirlenmiş **الوَقْتُ**tur. Denilir: bu, Şam ehlinin **مِيقاتُ**udur; ihrama girdikleri yer için. Hadiste: “Şüphesiz o, Medine ehli için **ذا الحُلَيْفة**’yi vakitledi.” İbnü’l-Esîr dedi: **التَّوْقيت** ve **المِيقاتُ** tekrar etmiştir; dedi: **فالتَّوْقِيتُ** ve **التَّأْقِيتُ**: bir şeye, onunla hususiyet kazandığı bir **وَقْتٌ** kılınmasıdır; ve o, müddetin miktarını beyan etmektir.

Ve dersin: bir şeyi **وقَّتَ** eder, onu **يُوَقِّته**; ve onu **وَقَتَهُ** eder, onu **يَقِتُه**; sınırını açıkladığı zaman; sonra onda genişletildi de mekân üzerine salıverildi; böylece yere **مِيقاتٌ** denildi; ve o, ondan **مِفْعال**dır; aslı **مِوْقاتٌ**tır; mîm’in kesresi sebebiyle vav yâ’ya çevrildi. İbn Abbâs hadîsinde: “Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, şarapta bir had **لم يَقِتْ**”; yani takdir etmedi ve onu belirli bir sayı ile sınırlandırmadı. Ve **المِيقاتُ**: **الوَقْتِ**in masdarıdır. Ve âhiret: halkın **مِيقاتُ**udur. Ve ihram yerleri: hacının **مواقيتُ**idir. Ve hilâl: ayın **ميقاتُ**udur; ve bunun benzeri de böyledir.

Ve dersin: onu **وَقَتَه**; o halde o **مَوْقُوت**tur; fiil için, içinde yapılacağı bir **وَقْتاً** beyan ettiği zaman. Ve **التَّوْقيت**: vakitleri sınırlandırmaktır.

Ve dersin: onu falan gün için **وَقَّتُّه**; **أَجَّلْته** gibi. Ve **المَوْقِتُ** (mef‘il): **الوَقْت**ten; el-Acçâc dedi:
والجامعُ الناسِ ليوم المَوْقِتِ

Ve onun sözü, yüce: “Ve elçiler **أُقِّتَتْ** olduğu zaman.” ez-Zeccâc dedi: ümmet arasında hükümde ayırma için ona tek bir vakit kılındı. el-Ferrâ dedi: kıyamet günü vaktine toplandılar. Kurrâ, onun hemzelenmesi üzerinde birleşti; ve o, Abdullah’ın kıraatinde: **وُقِّتَتْ**; ve Ebû Ca‘fer el-Medenî onu **وُقِتَتْ** okudu; vav ile hafif. Hemzelenmesi ancak şundandır: vav, harfin evveli olduğu ve dammelendiği zaman hemzelenir; denilir: “bunlar güzel **أُجُوهٌ**” hemze ile; bu, vavın dammesinin ağır olmasındandır. Ve **أُقِّتَتْ** bir lehçedir; **وُجُوه** ve **أُجُوه** gibi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* و ق ت * * الوَقْتُ * معروف و * المِيقاتُ * الوقت المضروب للفِعْل والميقات أيضا الموضع يُقال هذا ميقات أهل الشام للموضع الذي يُحرمون منه وتقول * وَقَتَهُ * بالتخفيف من باب وعد فهو * مَوْقُوتٌ * إذا بيَّن له وقتا ومنه قوله تعالى ﴿كتابا مَوْقُوتا﴾ أي مفروضا في الأوقات و * التَّوْقِيتُ * تحديد * الأَوْقَاتِ * يُقال * وَقَّتَهُ * ليوم كذا * تَوْقِيتاً * مثل أَجَّله وقُرئ ﴿وإذا الرُّسُل وُقِّتَت﴾ بالتشديد و * وُقِتَتْ * أيضا مُخففا و * أُقِّتَتْ * لغة و * المَوْقِتُ * كالمَجْلِسِ مَفْعِل من الوقت

##### Türkçe

* و ق ت * * **الوَقْتُ** * bilinen (şey)dir ve * **المِيقاتُ** * fiil için belirlenmiş vakittir; ve **المِيقاتُ** ayrıca mekândır; “Bu, Şam ehlinin **ميقات**’ıdır” denir; (bu,) ihrama girdikleri yer için. Ve “**وَقَتَهُ**” dersin; (bu,) hafifletme ile, **وعد** babındandır; o hâlde o, **مَوْقُوتٌ**’tur; ona bir vakit açıkladığı zaman. Ve ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿كتابا **مَوْقُوتا**﴾ yani vakitlerde farz kılınmış. Ve **التَّوْقِيتُ** **الأَوْقَاتِ**’ın sınırlandırılmasıdır; “Onu falan gün için **وَقَّتَهُ**; **تَوْقِيتاً**” denir; **أَجَّله** gibi. Ve ﴿وإذا الرُّسُل **وُقِّتَت**﴾ şeddeli olarak okunmuştur; ve **وُقِتَتْ** de hafifletilmiş olarak; ve **أُقِّتَتْ** (da) bir lehçedir. Ve **المَوْقِتُ** **المَجْلِسِ** gibi, vakitten (türetilmiş) **مَفْعِل** (veznindedir).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الوقت  : مقدار من الزمان. كذا في المصباح. وكل شيء قدرت له حينا فهو موقت، وكذلك ما قدرت غايته فهو موقت. وفي البصائر: الوقت: نهاية الزمان المفروض للعمل؛ ولهذا لا تكاد تقول إلا مقيدا. وفي المحكم: الوقت:  المقدار من الدهر، وأكثر ما يستعمل في الماضي  وقد استعمل في المستقبل، واستعمل سيبويه لفظ الوقت في المكان تشبيها بالوقت في الزمان؛ لأنه مقدار مثله، فقال: ويتعدى إلى ما كان وقتا في المكان، كميل وفرسخ وبريد، والجمع أوقات،  كالميقات  ، وفرق بينهما جماعة بأن الأول مطلق، والثاني وقت قدر فيه عمل من الأعمال، قاله في العناية. الوقت  :تحديد الأوقات، كالتوقيت  ، تقول: وقته ليوم كذا، مثل أجلته. قال ابن الأثير: وقد تكرر التوقيت والميقات، قال: فالتوقيت والتأقيت أن يجعل للشيء وقت يختص به، وهو بيان مقدار المدة. وتقول: وقت الشيء يوقته، ووقته يقته، إذا بين حده، ثم اتسع فيه، فأطلق على المكان، فقيل للموضع ميقات.  وهو مفعال منه، وأصله موقات، فقلبت الواو ياء لكسرة الميم  . وفي حديث ابن عباس رضي الله عنهما:  لم يقت رسول الله صلى الله عليه وسلم في الخمر حدا؛ أي لم يقدر، ولم يحده بعدد مخصوص. في التنزيل العزيز  إن الصلاة كانت على المؤمنين  كتابا موقوتا  أي  موقتا مقدرا. وقيل: أي كتبت عليهم في أوقات موقتة. وفي الصحاح أي  مفروضا في الأوقات  قد يكون وقت بمعنى أوجب عليهم الإحرام في الحج والصلاة عند دخول وقتهما. والميقات: الوقت المضروب للفعل. والموضع، يقال: هذا ميقات أهل الشام، للموضع الذي يحرمون منه، وفي الحديث  أنه وقت لأهل المدينة ذا الحليفة  . و  ميقات الحاج: موضع إحرامهم  وعبارة النهاية: ومواضع الإحرام: مواقيت الحاج، والهلال، ميقات الشهر، ونحو ذلك كذلك. وتقول: وقته فهو موقوت، إذا بين للفعل وقتا يفعل فيه، في التنزيل العزيز:  وإذا الرسل أقتت  قال الزجاج: جعل لها وقت واحد للفصل في القضاء بين الأمة. وقال الفراء: جمعت لوقتها يوم القيامة. واجتمع القراء على همزها، وهي في قراءة عبد الله  وقتت  ، وقرأها أبو جعفر المديني وقتت، خفيفة بالواو، وإنما همزت لأن الواو إذا كانت أول حرف وضمت همزت  يقال هذه أجوه حسان، بالهمز، وذلك لأن ضمة الواو ثقيلة  وأقتت لغة، مثل وجوه وأجوه.  قرىء: وإذا الرسل ووقتت، فوعلت، من المواقتة  ، وهي من الشواذ، وهكذا قرأ جماعة.  ووقت موقوت وموقت  أي  محدود  ، وقد تقدم تصريفهما.  والموقت، كمجلس، مفعل منه،  أي من الوقت، قال العجاج:
  والجامع الناس ليوم الموقت ومما يستدرك عليه: الموقت: كمحدث: من يراعي الأوقات والأظلة، وقد اشتهر به جماعة.

##### Türkçe

**الوقت**: zamandan bir miktar. Misbah’ta böyledir. Ve her şey ki ona bir vakit takdir ettin, o **موقت**tur; yine her ne ki onun gayesini takdir ettin, o **موقت**tur. Basa’ir’de: **الوقت**: iş için farz kılınmış zamanın sonu; bundan dolayı neredeyse ancak kayıtlı olarak söylersin. Muhkem’de: **الوقت**: dehrden bir miktar; en çok geçmişte kullanılır; gelecekte de kullanılmıştır. Sîbeveyh, **الوقت** lafzını mekânda, zamandaki **الوقت**e benzetme olarak kullanmıştır; çünkü o da onun gibi bir miktardır; şöyle dedi: “Mekânda vakit olan şeye de geçişli olur; mil, fersah ve بريد gibi.” Çoğulu **أوقات**tır; **كالميقات** gibi. Bir cemaat ikisi arasında fark koydu: birincisi mutlak, ikincisi ise amellerden bir amel için takdir edilmiş vakittir; bunu Inâye’de söyledi.

**الوقت**: vakitleri belirleme; **كالتوقيت** gibi. Dersin ki: “Onu falan gün için **وقته**,” “Onu erteledim” gibi. İbnü’l-Esîr dedi: **التوقيت** ve **الميقات** tekrar etmiştir. Dedi: **فالتوقيت** ve **التأقيت** bir şey için ona mahsus bir vakit kılmaktır; o, müddetin miktarını beyan etmektir. Ve dersin ki: “**وقت** الشيء **يوقته**” ve “**وقته** **يقته**”, onun haddini beyan ettiğinde; sonra onda genişletildi de mekâna ıtlak olundu; böylece mevkie **ميقات** denildi. O, ondan **مفعال**dır; aslı **موقات**tır; **الميم**in kesresi sebebiyle **الواو** **ياء**a çevrildi. İbn Abbas رضي الله عنهما hadîsinde: “Resûlullah صلى الله عليه وسلم şarapta bir had **لم يقت** etmedi”; yani takdir etmedi ve onu muayyen bir sayı ile sınırlandırmadı.

Aziz tenzilde: **إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا**; yani **موقتا مقدرا**. Ve denildi ki: yani onlara vakitleri vakitlendirilmiş vakitlerde yazıldı. Sıhah’ta: yani **مفروضا في الأوقات**. **وقت** bazen “onlara haccda ihramı ve ikisinin vaktinin girmesi عندında namazı vacip kıldı” manasında olur. **والميقات**: fiil için vurulmuş vakit. Ve mekân; denilir ki: “Bu, Şam ehlinin **ميقات**ıdır”; ondan ihrama girdikleri mevki için. Ve hadîste: “O, Medine ehli için **ذا الحليفة**yı **وقت** etti.” Ve “**ميقات** hacının: onların ihram mevkii.” Nihâye’nin ibaresi: “İhram mevzileri: hacının **مواقيت**idir; hilâl, ayın **ميقات**ıdır; ve bunun benzeri de böyledir.”

Ve dersin ki: “Onu **وقته**; o da **موقوت**tur”; fiil için onda yapılacağı bir vakit beyan ettiğinde. Aziz tenzilde: **وإذا الرسل أقتت**. Zecâc dedi: ümmet arasında hükümde ayırma için ona bir tek vakit kıldı. Ferrâ dedi: kıyamet günü vaktine toplandı. Kurrâ, onun hemzelenmesi üzerinde ittifak etti; Abdullah’ın kıraatinde ise **وقتت**tir. Ebû Ca‘fer el-Medenî onu **وقتت** okudu; **بالواو** ile hafif. Ancak hemzelendi; çünkü **الواو** ilk harf olduğunda ve zamme aldığında hemzelenir; denilir ki: “Bunlar güzel **أجوه**lerdir,” hemze ile; bu, **الواو**nun zammesinin ağır olmasındandır. **وأقتت** bir lugattır; **وجوه** ve **أجوه** gibi. Şöyle okunmuştur: “**وإذا الرسل ووقتت**”; **فوعلت** vezninde, **المواقتة**den; o, şâzlardan olup, bir cemaat de böyle okudu.

**ووقت موقوت وموقت**: yani **محدود**; ikisinin tasrifi daha önce geçti. **والموقت** (meclis gibi): ondan **مفعل**dir; yani **الوقت**ten. ‘Accâc dedi:

  والجامع الناس ليوم الموقت

Ve üzerine istidrâk olunanlardandır: **الموقت** (muhaddis gibi): vakitleri ve gölgeleri gözeten kimse; bir cemaat bununla meşhur olmuştur.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

وَقَتَ
1 وَقَتَ ذ , aor. يَقِتُ, inf. n. وَقتٌ; and ↓ وقّت, inf. n. تَوْقِيتٌ; He determined, defined, or limited, a thing as to time; (IAth, L, Msb;) and otherwise: (L, Msb:) he determined, or defined, times. (S, K.) وَقَتَهُ He declared [or appointed] a time in which it should be done. (S.) وَقَتَ اللّٰهُ الصلَاةَ, aor. يَقِتُ; and ↓ وَقَّتَهَا, God hath determined, or defined, a time for prayer. (Msb.) ↓ وقّت, as also أَقَّتَ, He assigned, or appointed, for a thing, a particular time; he assigned, or appointed, a particular time for doing a thing. (IAth, L.) لِيَوْمِ ↓ وَقَّتُّهُ كَذَا [I appointed him, or it, for such a day]; like أَجَّلْتُهُ. (S.) ― -b2- In the following words of the Kur. [lxxvii. 11,] وَاِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ, ↓ اقتت is a dial. form of وُقِّتَتْ, like as أُجُوهٌ is of وُجُوهٌ; (S;) and the meaning is And when the Apostles shall have one [particular] time assigned to them to decide between the people [to whom they have been sent to preach]: (Zj:) or, shall be collected at their appointed time, on the day of resurrection. (Fr.) This is the general reading: but there are other reading; namely, وُقِّتَتْ, and وُقِتَتْ, (S, TA,) and وُوقِتَتْ, which last is of the measure فُوعِلَتْ, from المُوَاقَتَةُ. (K.) ― -b3- لَمْ يَقِتْ فى الخَمْرِ حَدًّا He (Mohammad) did not determine, or define, for [drinking wine,] a castigation consisting of a certain number [of blows, or stripes]. (TA, from a trad.) ― -b4- وَقَتَ sometimes signifies He [i. e. God] made the entering upon the state of اِحْرَام in pilgrimage, and prayer at the commencement of its appointed time, obligatory, or incumbent, upon men. (TA.) ― -b5- لِأَهْلِ المَدِينَةِ ذَا الحُلَيْفَةِ ↓ وَقَّتَ He appointed, for the people of El-Medeeneh, Dhu-l-Huleyfeh as the place where they should enter upon the state of اِحْرَام. (TA, from a trad.)

2 وَقَّتَ see 1 throughout.

واقتهُ
3 واقتهُ ذ , inf. n. مُوَاقَتَهٌ, [He made an appointment with him for a particular time]. (K.)

وَقْتٌ
وَقْتٌ ذ (S, K) A time; or space, or measure, of time, (M, L, K, Msb,) appointed for any affair; a season: (Msb:) mostly used with respect to what is past: (M, K:) sometimes with respect to the future: (TA:) as also ↓ مِيقَاتٌ, (K, Msb:) or, accord. to some, there is a difference between these two words; the former having an absolute signification, and the latter signifying a time appointed for the performance of some action: [as in the S:] (TA:) pl. of the former أَوْقَاتٌ, and of the latter مَوَاقِيتُ. (Msb.) [Hence, وَقْتَئِذٍ Then; at that time.] ― -b2- وَقْتٌ (tropical:) A space, or measure, of local extension; as a mile, &c. (Sb.)

مَوْقِتٌ
مَوْقِتٌ ذ , [of the measure] مَفْعِلٌ from الوَقْتُ: (S, K:) [it may therefore be an inf. n., or a noun of place, or a noun of time]. El-'Ajjلj says,
وَالجَامِعُ النَّاسَ لِيَوْمِ المَوْقِتِ
[And He who congregateth mankind for the day of the appointment of a particular time, or, of the place of a certain event, or, of the time of a certain event; i. e., for the day of resurrection]. (S.)

مِيقَاتٌ
مِيقَاتٌ ذ : see وَقْتٌ. ― -b2- Also, A place in which a certain action is appointed to be performed. (S.) Ex. مِيقَاتُ الحَجِّ The place where the pilgrims enter upon the state of اِحْرَام: (S, K:) you say, هٰذَا ميقاتُ أَهْلِ الشَّأْمِ This is the place where the people of Syria enter upon the state of احرام. (S.) ― -b3- [Also, A place in which a meeting is appointed to take place at a particular time. Ex.] الآخِرَةُ مِيقَاتُ الخَلْقِ [The world to come is the place in which mankind are appointed to meet after the resurrection]. (L.) ― -b4- [Also, That which determines the commencement, or the like, of a period &c. Ex.] الهِلَالُ ميقاتُ الشَّهْرِ [The crescent is that which determines the commencement of the month]. (L.) ― -b5- See also مَوْقِتٌ.

مَوْقُوتٌ
مَوْقُوتٌ ذ and ↓ مُوَقَّتٌ Determined, defined, definite, or limited, as to time. (L.) ― -b2- وَقْتٌ مَوْقُوتٌ, and ↓ مُوَقَّتٌ, A determined, defined, definite, or limited, time. (K.) ― -b3- اِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا [Kur. iv. 104,] For prayer is to the believers a prescript, or an appointment, or ordinance, ordained [to be performed] in the times [thereof]. (S, K, &c.) ― -b4- Also [مَوْقُوثٌ (see 1) and] ↓ مُوَقَّتٌ Determined, defined, or definite, as to its extreme limit, extent, or amount: (L:) both signify anything defined, definite, or limited. (Msb.)

مُوَقَّتٌ
مُوَقَّتٌ ذ : see مَوْقُوتٌ.

##### Türkçe

وَقَتَ
1 **وَقَتَ** **ذ** , muzâri‘ **يَقِتُ**, mastar ismi **وَقتٌ**; ve aşağıdaki **وقّت**, mastar ismi **تَوْقِيتٌ**; o, bir şeyi zaman bakımından belirledi, tanımladı veya sınırladı; (IAth, L, Msb;) ve başka türlü de: (L, Msb:) o, zamanları belirledi veya tanımladı. (S, K.) **وَقَتَهُ** O, onun yapılacağı bir zamanı bildirdi [veya tayin etti]. (S.) **وَقَتَ اللّٰهُ الصلَاةَ**, muzâri‘ **يَقِتُ**; ve aşağıdaki **وَقَّتَهَا**, Allah namaz için bir zaman belirlemiştir veya tanımlamıştır. (Msb.) Aşağıdaki **وقّت**, ve yine **أَقَّتَ** olarak da, o, bir şey için belirli bir zamanı tahsis etti veya tayin etti; o, bir şeyi yapmak için belirli bir zamanı tahsis etti veya tayin etti. (IAth, L.) **لِيَوْمِ** aşağıdaki **وَقَّتُّهُ كَذَا** [Ben onu, yahut onu, şöyle bir gün için tayin ettim]; **أَجَّلْتُهُ** gibi. (S.) ― -b2- Kur’ân’ın şu sözlerinde [lxxvii. 11,] **وَاِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ**, aşağıdaki **اقتت** , **وُقِّتَتْ**’in lehçe bir şeklidir; tıpkı **أُجُوهٌ**’un **وُجُوهٌ**’dan olması gibi; (S;) ve mânâ: Elçiler, kendilerine, gönderildikleri kimseler arasında hükmetmek için [belirli] bir zaman tahsis edildiği vakit: (Zj:) yahut, kıyamet gününde, tayin edilmiş zamanlarında toplanacaklardır. (Fr.) Bu, genel kıraattir: fakat başka kıraatler de vardır; yani, **وُقِّتَتْ**, ve **وُقِتَتْ**, (S, TA,) ve **وُوقِتَتْ**; bu sonuncusu **فُوعِلَتْ** veznindendir, **المُوَاقَتَةُ**’den. (K.) ― -b3- **لَمْ يَقِتْ فى الخَمْرِ حَدًّا** O (Muhammed), [şarap içme için] belirli bir sayıdan [vuruş veya kamçı darbesinden] oluşan bir ceza belirlemedi veya tanımlamadı. (TA, bir rivayetten.) ― -b4- **وَقَتَ** bazen, o [yani Allah], hacda **اِحْرَام** hâline girmeyi ve namazı, tayin edilmiş vaktinin başlangıcında, insanlara vacip veya gerekli kıldı, mânâsına gelir. (TA.) ― -b5- **لِأَهْلِ المَدِينَةِ ذَا الحُلَيْفَةِ** aşağıdaki **وَقَّتَ** O, Medine halkı için, **اِحْرَام** hâline girecekleri yer olarak **ذَا الحُلَيْفَةِ**’yi tayin etti. (TA, bir rivayetten.)

2 **وَقَّتَ**: baştan sona 1’e bak.

واقتهُ
3 **واقتهُ** **ذ** , mastar ismi **مُوَاقَتَهٌ**, [O, onunla belirli bir zaman için randevulaştı]. (K.)

وَقْتٌ
**وَقْتٌ** **ذ** (S, K) Bir zaman; yahut zamanın bir aralığı veya ölçüsü, (M, L, K, Msb,) herhangi bir iş için tayin edilmiş; bir mevsim: (Msb:) çoğunlukla geçmişe nispetle kullanılır: (M, K:) bazen geleceğe nispetle: (TA:) yine aşağıdaki **مِيقَاتٌ** da böyledir, (K, Msb:) yahut bazılarına göre bu iki kelime arasında fark vardır; birincisi mutlak bir anlam taşır, ikincisi ise bir fiilin yerine getirilmesi için tayin edilmiş bir zamanı ifade eder: [S’de olduğu gibi:] (TA:) birincinin çoğulu **أَوْقَاتٌ**, ikincinin çoğulu **مَوَاقِيتُ**. (Msb.) [Bundan: **وَقْتَئِذٍ** O hâlde; o zamanda.] ― -b2- **وَقْتٌ** (mecaz:) Mekânî uzanımın bir aralığı veya ölçüsü; bir mil vb. gibi. (Sb.)

مَوْقِتٌ
**مَوْقِتٌ** **ذ** , [vezin olarak] **مَفْعِلٌ** **الوَقْتُ**’tan: (S, K:) [buna göre bir mastar ismi, yahut bir mekân ismi, yahut bir zaman ismi olabilir]. El-‘Ajj şöyle der,
وَالجَامِعُ النَّاسَ لِيَوْمِ المَوْقِتِ
[Ve belirli bir zamanın tayini gününe, yahut belirli bir olayın yerinin gününe, yahut belirli bir olayın zamanının gününe; yani kıyamet gününe; insanları toplayan]. (S.)

مِيقَاتٌ
**مِيقَاتٌ** **ذ**: **وَقْتٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca, belirli bir fiilin yapılmasının tayin edildiği bir yer. (S.) Örnek: **مِيقَاتُ الحَجِّ** Hacıların **اِحْرَام** hâline girdikleri yer: (S, K:) şöyle dersin, **هٰذَا ميقاتُ أَهْلِ الشَّأْمِ** Bu, Şam halkının **احرام** hâline girdiği yerdir. (S.) ― -b3- [Ayrıca, belirli bir zamanda bir buluşmanın gerçekleşmesinin tayin edildiği bir yer. Örnek:] **الآخِرَةُ مِيقَاتُ الخَلْقِ** [Ahiret, insanların dirilişten sonra buluşmak üzere tayin edildikleri yerdir]. (L.) ― -b4- [Ayrıca, bir devrenin vb. başlangıcını veya benzerini belirleyen şey. Örnek:] **الهِلَالُ ميقاتُ الشَّهْرِ** [Hilâl, ayın başlangıcını belirleyen şeydir]. (L.) ― -b5- Ayrıca **مَوْقِتٌ**’e bak.

مَوْقُوتٌ
**مَوْقُوتٌ** **ذ** ve aşağıdaki **مُوَقَّتٌ** Zaman bakımından belirlenmiş, tanımlanmış, belirli veya sınırlı. (L.) ― -b2- **وَقْتٌ مَوْقُوتٌ**, ve aşağıdaki **مُوَقَّتٌ**, Belirlenmiş, tanımlanmış, belirli veya sınırlı bir zaman. (K.) ― -b3- **اِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا** [Kur. iv. 104,] Şüphesiz namaz, müminler üzerine, vakitlerinde [edası] emredilmiş bir farz, yahut bir tayin, yahut bir hüküm olarak olmuştur. (S, K, &c.) ― -b4- Ayrıca [**مَوْقُوثٌ** (1’e bak) ve] aşağıdaki **مُوَقَّتٌ** En uç sınırı, kapsamı veya miktarı bakımından belirlenmiş, tanımlanmış veya belirli: (L:) ikisi de tanımlanmış, belirli veya sınırlı olan her şeyi ifade eder. (Msb.)

مُوَقَّتٌ
**مُوَقَّتٌ** **ذ**: **مَوْقُوتٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

وَقَتَ
وَقَتَ
a.  [ يَقِتُ ] ( n. ac. وَقْت 1 ), Timed; fixed a time for.

وَقَّتَ
وَقَّتَ II ,
a.  see I .

b.  [ acc. &  La ], Fixed, appointed for ( time ).

وَاْقَتَ
وَاْقَتَ III ,
a.  see I .

وَقْت
وَقْت 1 , ( pl. أَوْقَاْت 38 ),
a.  Time; season; moment.

وَقْتِيّ
وَقْتِيّ 1yi
a.  [ coll. ], Temporary, provisional; precarious; fleeting.

مَوْقِت
مَوْقِت 18 ,
a.  see 45 .

مِوْقَاْت
مِوْقَاْت 45I , ( pl. مَوَاْقِيْتُ 65 ),
a.  Time; hour; appointed time; appointment.

وَقڤتَ
N. P. وَقڤتَ I ,  وَقَّتَ II ,
a.  Fixed, appointed; definite.

وَقْتًا مَا
وَقْتًا مَا
a.  Once; once upon a time.

لِلْوَقْت
لِلْوَقْت ,  لِوَقْتِهِ
a.  Immediately, directly, at once, forthwith, instanteously.

أَوْقَاتًا
أَوْقَاتًا
a.  Occasionally.

بَعْضأَوْقَاتٍ
بَعْضأَوْقَاتٍ
a.  Sometimes.

مَوَاقِيْت الحَاجّ
مَوَاقِيْت الحَاجّ
a.  Meeting-place of the pilgrims to Mecca.

##### Türkçe

**وَقَتَ**
**وَقَتَ**
a. [ **يَقِتُ** ] ( n. ac. **وَقْت** 1 ), Zamanladı; bir zaman tayin etti.

**وَقَّتَ**
**وَقَّتَ** II ,
a. I’e bak.

b. [ acc. & La ], (zaman için) sabitledi, tayin etti.

**وَاْقَتَ**
**وَاْقَتَ** III ,
a. I’e bak.

**وَقْت**
**وَقْت** 1 , ( çoğ. **أَوْقَاْت** 38 ),
a. Zaman; mevsim; an.

**وَقْتِيّ**
**وَقْتِيّ** 1yi
a. [ coll. ], Geçici, muvakkat; güvencesiz; uçucu.

**مَوْقِت**
**مَوْقِت** 18 ,
a. 45’e bak.

**مِوْقَاْت**
**مِوْقَاْت** 45I , ( çoğ. **مَوَاْقِيْتُ** 65 ),
a. Zaman; saat; tayin edilmiş zaman; randevu.

**وَقڤتَ**
N. P. **وَقڤتَ** I , **وَقَّتَ** II ,
a. Sabitlenmiş, tayin edilmiş; belirli.

**وَقْتًا مَا**
**وَقْتًا مَا**
a. Bir defa; bir varmış bir yokmuş.

**لِلْوَقْت**
**لِلْوَقْت** , **لِوَقْتِهِ**
a. Hemen, doğrudan, derhal, anında, derhal, ânî olarak.

**أَوْقَاتًا**
**أَوْقَاتًا**
a. Ara sıra.

**بَعْضأَوْقَاتٍ**
**بَعْضأَوْقَاتٍ**
a. Bazen.

**مَوَاقِيْت الحَاجّ**
**مَوَاقِيْت الحَاجّ**
a. Mekke’ye giden hacıların buluşma yeri.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

وقت
وَقَتَ - يَقِتُ - وَقْت - مَوْقُوْت - مِيْقَات - مَوَاقِيْت
وَقَتَ - يَقِتُ + الفعل أو الأمر: يصير له وقت: يتحدد للفعل أو الأمر موقع في مسار الدهر : تتعين للأمر أو الفعل نقطة زمانية على محور الزمن
وَقْت: اسم فعل " وَقَتَ - يَقِتُ ": وضع وبيان الموقع عل  مسار الدهر: وهو كذلك بمعنى مفعول: الموقع المحدد والمعلوم لفعل أو أمر على مسارالدهر: النقطة أو الموقع الزماني المحدد على محور الزمان
مَوْقُوْت: اسم مفعول صفة مشبهة من " وَقَتَ - يَقِتُ ": الأمر أو الفعل الذي حُدِّدَ له موقع على مسار الدهر
مِيْقات: على وزن  " مِفعال": اسم آلة من " وَقَتَ - يَقِتُ ": عامل تحديد وبيان الوقت: الشيء الذي يعمل كمحدد ومعين لموقع فعل ما على مسار الدهر: الآلة أو المكان أو الكائن أو الأمر الذي يعمل كمحدد ومعين لموقع فعل ما على مسار الدهر.
كان - يكون + الشيء + ميقاتاً + لأمر: كان الشيء محدداً ومقرراً لوقت الشيء أو الأمر
وقع - يقع + الأمر + لميقات شيء: وقع وحصل الأمر في الوقت المحدد من الشيء: وقع وحصل تبعاً لأثر الشيء عليه في الوقت المحدد
﴿واختار موسى قومه سبعين رجلا لميقاتنا﴾
وقع - يقع + الأمر + إلى ميقات شيء: سيقع حسب ووفق الميقات: جسب الجدول الزمني المقرر
﴿قل إن الأولين والآخرين لمجموعون إلى ميقات يوم معلوم﴾: لمجموعون، إلى أن يحل ويَتَفَعَّلَ  ميقات اليوم المعلوم: يبعث الأولون والآخرون تباعاً ويجمعون إلى أن يصير ميقات اليوم المعلوم فعالاً
مَوَاقِيْت: حمع " مِيْقَات ":  أدوات تحديد الوقت لبدء فعل
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " بيان المدة الزمنية المتبقية اللازمة لبدء وقوع فعل بعيد عن الوقت الحالي مع الترتيب الأقرب فالأبعد "، وهي:
وَقَتَ - يَقِتُ، أَقَتَ - يَأْقُتُ، أجِلَ - يَأْجَلُ، سَاف - يَسُوفُ - سَوفَ، نَظَرَ - يَنْظُرُ (المتعدي)، أََخِرَ- يَأخُرُ
يفرق لفظاً:
أَقَتَ - يَأْقُتُ + الفعل أو الأمر: يصير له وقت: يتحدد للفعل أو الأمر موقع في مسار الدهر
وَقَتَ - يَقِتُ + الفعل أو الأمر: يصير له وقت: يتحدد للفعل أو الأمر موقع في مسار الدهر

وقت
 	يسألونك عن الساعة أيان مرساها قل إنما علمها عند ربي لا يجليها لوقتها إلا هو ثقلت في السماوات والأرض لا تأتيكم إلا بغتة يسألونك كأنك حفي عنها قل إنما علمها عند الله ولكن أكثر الناس لا يعلمون(187) } الأعراف
 	﴿قال رب فأنظرني إلى يوم يبعثون(36)قال فإنك من المنظرين(37) إلى يوم الوقت المعلوم(38)﴾ الحجر ﴿فسجد الملائكة كلهم أجمعون(73)إلا إبليس استكبر وكان من الكافرين(74)قال ياإبليس ما منعك أن تسجد لما خلقت بيدي أاستكبرت أم كنت من العالين(75)قال أنا خير منه خلقتني من نار وخلقته من طين(76)قال فاخرج منها فإنك رجيم(77)وإن عليك لعنتي إلى يوم الدين(78)قال رب فأنظرني إلى يوم يبعثون(79) قال فإنك من المنظرين(80)إلى يوم الوقت المعلوم(81)﴾ ص
موقوتاً
 	﴿فإذا قضيتم الصلاة فاذكروا الله قياما وقعودا وعلى جنوبكم فإذا اطمأننتم فأقيموا الصلاة إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا(103)﴾ النساء
ميقات
كان الشيء ميقاتاً لشيء
يوم الفصل كان ميقاتا	﴿أهم خير أم قوم تبع والذين من قبلهم أهلكناهم إنهم كانوا مجرمين(37)وما خلقنا السماوات والأرض وما بينهما لاعبين(38)ما خلقناهما إلا بالحق ولكن أكثرهم لا يعلمون(39)إن يوم الفصل ميقاتهم أجمعين(40)يوم لا يغني مولى عن مولى شيئا ولا هم ينصرون(41)إلا من رحم الله إنه هو العزيز الرحيم(42)﴾ الدخان ﴿إن يوم الفصل كان ميقاتا (17) يوم ينفخ في الصور فتأتون أفواجا(18)وفتحت السماء فكانت أبوابا(19)وسيرت الجبال فكانت سرابا(20)إن جهنم كانت مرصادا(21)للطاغين مآبا(22)لابثين فيها أحقابا(23)لا يذوقون فيها بردا ولا شرابا(24)إلا حميما وغساقا(25)جزاء وفاقا(26)إنهم كانوا لا يرجون حسابا(27) وكذبوا بآياتنا كذابا(28)وكل شيء أحصيناه كتابا(29)فذوقوا فلن نزيدكم إلا عذابا(30)﴾ النبأ
هي مواقيت	﴿يسألونك عن الأهلة قل هي مواقيت للناس والحج وليس البر بأن تأتوا البيوت من ظهورها ولكن البر من اتقى وأتوا البيوت من أبوابها واتقوا الله لعلكم تفلحون(189)﴾ البقرة
نم ميقات ربه	﴿وواعدنا موسى ثلاثين ليلة وأتممناها بعشر فتم ميقات ربه أربعين ليلة وقال موسى لأخيه هارون اخلفني في قومي وأصلح ولا تتبع سبيل المفسدين(142)﴾ الأعراف
جاء + كائن + لميقات كائن
 	﴿ولما جاء موسى لميقاتنا وكلمه ربه قال رب أرني أنظر إليك قال لن تراني ولكن انظر إلى الجبل فإن استقر مكانه فسوف تراني فلما تجلى ربه للجبل جعله دكا وخر موسى صعقا فلما أفاق قال سبحانك تبت إليك وأنا أول المؤمنين(143)﴾ الأعراف ﴿واختار موسى قومه سبعين رجلا لميقاتنا فلما أخذتهم الرجفة قال رب لو شئت أهلكتهم من قبل وإياي أتهلكنا بما فعل السفهاء منا إن هي إلا فتنتك تضل بها من تشاء وتهدي من تشاء أنت ولينا فاغفر لنا وارحمنا وأنت خير الغافرين(155)﴾ الأعراف
جمع لميقات	﴿قالوا أرجه وأخاه وابعث في المدائن حاشرين(36)يأتوك بكل سحار عليم(37)فجمع السحرة لميقات يوم معلوم (38) وقيل للناس هل أنتم مجتمعون(39)لعلنا نتبع السحرة إن كانوا هم الغالبين(40)﴾ الشعراء
مجموعون إلى ميقات
 	﴿قل إن الأولين والآخرين(49) لمجموعون إلى ميقات يوم معلوم(50)﴾ الواقعة
مختار الصحاح
● [وقت] و ق ت: الوَقْتُ معروف و المِيقاتُ الوقت المضروب للفِعْل والميقات أيضا الموضع يُقال هذا ميقات أهل الشام للموضع الذي يُحرمون منه وتقول وَقَتَهُ بالتخفيف من باب وعد فهو مَوْقُوتٌ إذا بيَّن له وقتا ومنه قوله تعالى ﴿كتابا مَوْقُوتا﴾ أي مفروضا في الأوقات و التَّوْقِيتُ تحديد الأَوْقَاتِ يُقال وَقَّتَهُ ليوم كذا تَوْقِيتاً مثل أَجَّله وقُرئ ﴿وإذا الرُّسُل وُقِّتَت﴾ بالتشديد و وُقِتَتْ أيضا مُخففا و أُقِّتَتْ لغة و المَوْقِتُ كالمَجْلِسِ مَفْعِل من الوقت
الراغب
وقت
- الوقت: نهاية الزمان المفروض للعمل، ولهذا لا يكاد يقال إلا مقدرا نحو قولهم: وقت كذا: جعلت له وقتا. قال تعالى: }إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا﴿[النساء/103]. وقوله:﴾وإذا الرسل أقتت﴿[المرسلات/11]. والميقات: الوقت المضروب للشيء، والوعد الذي جعل له وقت. قال عز وجل:﴾إن يوم الفصل ميقاتهم﴿[الدخان/40]،﴾إن يوم الفصل كان ميقاتا﴿[النبأ/17]،﴾إلى ميقات يوم معلوم{ [الواقعة/50]، وقد يقال الميقات للمكان الذي يجعل وقتا للشيء، كميقات الحج.
ملخص اللسان
1. الوَقْتُ: مقدارٌ من الزمانِ، الوَقْتُ  مقدار من الدهر معروف، وأَكثر ما يُستعمل في الماضي، وقد اسْتُعْمِلَ في  المستقبل، فالتَّوْقِيتُ والتَّأْقِيتُ: أَن  يُجْعَل للشيءِ وَقْتٌ يختض به، وهو بيانُ مقدار المُدَّة.  وتقول: وقَّتَ الشيءَ يُوَقِّته، ووَقَتَهُ يَقِتُه إِذا بَيَّنَ  حَدَّه،
2.     وكلُّ شيء قَدَّرْتَ له حِيناً، فهو  مُؤَقَّتٌ، إِنَّ  الصلاة كانت على المؤمنين كتاباً مَوْقُوتاً؛ أَي مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً؛  وقيل: أَي كُتِبَتْ عليهم في أَوقاتٍ مُوَقَّتة؛ أَي مَفْروضات  في الأَوْقات؛ وقد يكون وَقَّتَ بمعنى أَوْجَبَ عليهم الإِحرامَ في  الحد، والصلاة عند دخول وقْتِها.والمِيقاتُ: الوَقْتُ المضْروبُ للفعل  والموضع.وتقول: وَقَتَه، فهو مَوْقُوت إِذا بَيَّن للفعل وَقْتاً يُفْعَلُ فيه. والتَّوْقيت: تحديدُ الأَوقات.  وتقول: وَقَّتُّه ليوم كذا مثل أَجَّلْته. والمَوْقِتُ، مَفْعِلٌ: مِن  الوَقْت؛وإِذا الرسلُ أُقِّتَتْ. قال الزجاج: جُعل لها وَقْتٌ واحد  للفَصْل في القضاء بين الأُمة؛ وقال الفراء: جُمِعَتْ لوقتها يوم  القيامة؛
3.  وكذلك ما قَدَّرْتَ غايتَه، هو مُؤَقَتٌ ، ووَقْتٌ مَوْقُوتٌ ومُوَقَّتٌ: مَحْدُود. ووَقَتَهُ يَقِتُه إِذا بَيَّنَ  حَدَّه، حديث ابن  عباس: لم يَقِتْ رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، في الخمر حَدًّا أَي لم  يُقَدِّرْ، ولم يَحُدَّه بعدد مخصوص. والمِيقاتُ: مصدر الوَقْتِ. والآخرةُ: مِيقاتُ الخلق.والهلالُ: ميقاتُ  الشهر،
4.     واسْتَعْمَلَ سيبويه لفظ الوَقْتِ في المكان، تشبيهاً بالوقت  في الزمان، لأَنه مقدار مثله، فقال: ويَتَعَدَّى إِلى ما كان وقتاً في  المكان، كمِيلٍ وفَرْسخ وبَرِيد، والجمع: أَوْقاتٌ، وهو المِيقاتُ.والمِيقاتُ: الوَقْتُ المضْروبُ للفعل  والموضع. يقال: هذا مِيقاتُ أَهلِ الشأْم، للموضع الذي يُحْرِمُون منه. ثم اتُّسِعَ فيه فأُطْلِقَ على المكان، فقيل للموضع: مِيقاتٌ، وهو  مِفْعال منه، وأَصله مِوْقاتٌ، فقُلبت الواو ياء لكسرة الميم.ومواضعُ الإِحرام: مواقيتُ الحاجِّ.
لسان العرب
● -   وقت: الوَقْتُ: مقدارٌ من الزمانِ، وكلُّ شيء قَدَّرْتَ له حِيناً، فهو  مُؤَقَّتٌ، وكذلك ما قَدَّرْتَ غايتَه،فهو مُؤَقَتٌ. ابن سيده: الوَقْتُ  مقدار من الدهر معروف، وأَكثر ما يُستعمل في الماضي، وقد اسْتُعْمِلَ في  المستقبل، واسْتَعْمَلَ سيبويه لفظ الوَقْتِ في المكان، تشبيهاً بالوقت  في الزمان، لأَنه مقدار مثله، فقال: ويَتَعَدَّى إِلى ما كان وقتاً في  المكان، كمِيلٍ وفَرْسخ وبَرِيد، والجمع: أَوْقاتٌ، وهو المِيقاتُ.  ووَقْتٌ مَوْقُوتٌ ومُوَقَّتٌ: مَحْدُود. وفي التنزيل العزيز: إِنَّ  الصلاة كانت على المؤمنين كتاباً مَوْقُوتاً؛ أَي مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً؛  وقيل: أَي كُتِبَتْ عليهم في أَوقاتٍ مُوَقَّتة؛ وفي الصحاح: أَي مَفْروضات  في الأَوْقات؛ وقد يكون وَقَّتَ بمعنى أَوْجَبَ عليهم الإِحرامَ في  الحد، والصلاة عند دخول وقْتِها.والمِيقاتُ: الوَقْتُ المضْروبُ للفعل  والموضع. يقال: هذا مِيقاتُ أَهلِ الشأْم، للموضع الذي يُحْرِمُون منه. وفي  الحديث: أَنه وَقَّتَ لأَهل المدينة ذا الحُلَيْفة؛ قال ابن الأَثير: وقد  تكرر التَّوْقيت والمِيقاتُ، قال: فالتَّوْقِيتُ والتَّأْقِيتُ: أَن  يُجْعَل للشيءِ وَقْتٌ يختض به، وهو بيانُ مقدار المُدَّة.  وتقول: وقَّتَ الشيءَ يُوَقِّته، ووَقَتَهُ يَقِتُه إِذا بَيَّنَ  حَدَّه، ثم اتُّسِعَ فيه فأُطْلِقَ على المكان، فقيل للموضع: مِيقاتٌ، وهو  مِفْعال منه، وأَصله مِوْقاتٌ، فقُلبت الواو ياء لكسرة الميم. وفي حديث ابن  عباس: لم يَقِتْ رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، في الخمر حَدًّا أَي لم  يُقَدِّرْ، ولم يَحُدَّه بعدد مخصوص. والمِيقاتُ: مصدر الوَقْتِ.  والآخرةُ: مِيقاتُ الخلق. ومواضعُ الإِحرام: مواقيتُ الحاجِّ. والهلالُ: ميقاتُ  الشهر، ونحو ذلك كذلك.  وتقول: وَقَتَه، فهو مَوْقُوت إِذا بَيَّن للفعل وَقْتاً يُفْعَلُ فيه.  والتَّوْقيت: تحديدُ الأَوقات.  وتقول: وَقَّتُّه ليوم كذا مثل أَجَّلْته. والمَوْقِتُ، مَفْعِلٌ: مِن  الوَقْت؛ قال العجاج:  والجامعُ الناسِ ليوم المَوْقِتِ  وقوله تعالى: وإِذا الرسلُ أُقِّتَتْ. قال الزجاج: جُعل لها وَقْتٌ واحد  للفَصْل في القضاء بين الأُمة؛ وقال الفراء: جُمِعَتْ لوقتها يوم  القيامة؛ واجْتَمع القُرّاء على همزها، وهي في قراءة عبد الله: وُقِّتَتْ،  وقرأَها أَبو جعفر المَدَنيُّ وُقِتَتْ، خفيفة بالواو، وإِنما همزت لأَن  الواو إِذا كانت أَولَ حرف وضُمَّتْ، هُمِزت؛ يقال: هذه أُجُوهٌ حسانٌ  بالهمز، وذلك لأَن ضمة الواو ثقيلة، وأُقِّتَتْ لغة، مثل وُجُوه  وأُجُوه.
مقاييس اللغة:
(وقت) الواو والقاف والتاء: أصلٌ يدلُّ على حَدِّ شيءٍ وكُنْهه في زمان وغيرِه. منه الوقْت: الزَّمان المعلوم. والموقوت: الشَّيء المحدود. [و] المِيقاتُ: المصير للوَقْت. وقَتَ له كذا ووَقَّته، أي حدَّدَه. قال الله عزَّ وجلّ: ﴿إنَّ الصَّلاَةَ كانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَوْقُوتاً﴾ [النساء 103].
القاموس المحيط:
الوَقْتُ المِقْدارُ من الدَّهْرِ، وأكْثَرُ ما يُسْتَعْمَلُ في الماضي، كالمِيقاتِ، وتَحْديدُ الْأَوْقاتِ، كالتَّوْقيتِ. و " كِتاباً مَوْقُوتاً " ، أي مَفْروضاً في الْأَوْقاتِ. ومِيقاتُ الحاجِّ مَوْضعُ إحْرامِهِمْ.
وقُرِئ: " وإذا الرُّسُلُ وُقِّتَتْ " ، فوعِلَتْ من المُواقَتة. ووَقْتٌ مَوْقُوتٌ ومُوَقَّتٌ: مَحْدودٌ، والمَوْقِتُ، كمَجْلِسٍ: مَفْعِلٌ منه.
تاج العروس:
و - ق - ت
" الوقت " : مقدار من الزمان . كذا في المصباح . وكل شيء قدرت له حينا فهو موقت وكذلك ما قدرت غايته فهو موقت . وفي البصائر : الوقت : نهاية الزمان المفروض للعمل ؛ ولهذا لا تكاد تقول إلا مقيدا . وفي المحكم : الوقت : " المقدار من الدهر وأكثر ما يستعمل في الماضي " وقد استعمل في المستقبل واستعمل سيبويه لفظ الوقت في المكان تشبيها بالوقت في الزمان ؛ لأنه مقدار مثله فقال : ويتعدى إلى ما كان وقتا في المكان كميل وفرسخ وبريد والجمع أوقات " كالميقات " وفرق بينهما جماعة بأن الأول مطلق والثاني وقت قدر فيه عمل من الأعمال قاله في العناية . الوقت " : تحديد الأوقات كالتوقيت " تقول : وقته ليوم كذا مثل أجلته . قال ابن الأثير : وقد تكرر التوقيت والميقات قال : فالتوقيت والتأقيت أن يجعل للشيء وقت يختص به وهو بيان مقدار المدة . وتقول : وقت الشيء يوقته ووقته يقته إذا بين حده ثم اتسع فيه فأطلق على المكان فقيل للموضع ميقات . " وهو مفعال منه وأصله موقات فقلبت الواو ياء لكسرة الميم " . وفي حديث ابن عباس رضي الله عنهما : " لم يقت رسول الله صلى الله عليه وسلم في الخمر حدا ؛ أي لم يقدر ولم يحده بعدد مخصوص . في التنزيل العزيز " إن الصلاة كانت على المؤمنين " كتابا موقوتا " أي " موقتا مقدرا . وقيل : أي كتبت عليهم في أوقات موقتة . وفي الصحاح أي " مفروضا في الأوقات " قد يكون وقت بمعنى أوجب عليهم الإحرام في الحج والصلاة عند دخول وقتهما . والميقات : الوقت المضروب للفعل . والموضع يقال : هذا ميقات أهل الشام للموضع الذي يحرمون منه وفي الحديث " أنه وقت لأهل المدينة ذا الحليفة " . و " ميقات الحاج : موضع إحرامهم " وعبارة النهاية : ومواضع الإحرام : مواقيت الحاج والهلال ميقات الشهر ونحو ذلك كذلك . وتقول : وقته فهو موقوت إذا بين للفعل وقتا يفعل فيه في التنزيل العزيز : " وإذا الرسل أقتت " قال الزجاج : جعل لها وقت واحد للفصل في القضاء بين الأمة . وقال الفراء : جمعت لوقتها يوم القيامة . واجتمع القراء على همزها وهي في قراءة عبد الله " وقتت " وقرأها أبو جعفر المديني وقتت خفيفة بالواو وإنما همزت لأن الواو إذا كانت أول حرف وضمت همزت " يقال هذه أجوه حسان بالهمز وذلك لأن ضمة الواو ثقيلة " وأقتت لغة مثل وجوه وأجوه . " قرىء : وإذا الرسل ووقتت فوعلت من المواقتة " وهي من الشواذ وهكذا قرأ جماعة . " ووقت موقوت وموقت " أي " محدود " وقد تقدم تصريفهما . " والموقت كمجلس مفعل منه " أي من الوقت قال العجاج :
" والجامع الناس ليوم الموقت ومما يستدرك عليه : الموقت : كمحدث : من يراعي الأوقات والأظلة وقد اشتهر به جماعة

##### Türkçe

وقت
**وَقَتَ - يَقِتُ - وَقْت - مَوْقُوْت - مِيْقَات - مَوَاقِيْت**
**وَقَتَ - يَقِتُ** + fiil veya emir: ona bir vakit olur: fiil veya emir için dehrin seyri üzerinde bir konum belirlenir: emir veya fiil için zaman ekseni üzerinde bir zamansal nokta tayin edilir
**وَقْت**: “**وَقَتَ - يَقِتُ**” fiilinin adı: dehrin seyri üzerinde konumu koyma ve beyan etme: o, aynı zamanda mef‘ûl anlamındadır: dehrin seyri üzerinde bir fiil veya emir için belirlenmiş ve bilinen konum: zaman ekseni üzerinde belirlenmiş zamansal nokta veya konum
**مَوْقُوْت**: “**وَقَتَ - يَقِتُ**”den ism-i mef‘ûl, sıfat-ı müşebbehe: dehrin seyri üzerinde kendisi için bir konum belirlenmiş olan emir veya fiil
**مِيْقات**: “**مِفعال**” vezni üzere: “**وَقَتَ - يَقِتُ**”den ism-i âlet: vaktin belirlenmesi ve beyanı âmili: dehrin seyri üzerinde bir fiilin konumunu belirleyici ve tayin edici olarak iş gören şey: dehrin seyri üzerinde bir fiilin konumunu belirleyici ve tayin edici olarak iş gören âlet veya mekân veya varlık veya emir.
كان - يكون + şey + **ميقاتاً** + bir emir için: şey, şeyin veya emrin vaktini belirleyici ve kararlaştırıcı oldu
وقع - يقع + emir + **لميقات** bir şey: emrin, şeyin belirlenmiş vaktinde vuku bulması ve gerçekleşmesi: belirlenmiş vakitte şeyin onun üzerindeki etkisinin sonucuna tâbi olarak vuku buldu ve gerçekleşti
﴿واختار موسى قومه سبعين رجلا لميقاتنا﴾
وقع - يقع + emir + إلى **ميقات** bir şey: mikata göre ve mikat uyarınca vuku bulacaktır: kararlaştırılmış zaman çizelgesine göre
﴿قل إن الأولين والآخرين لمجموعون إلى ميقات يوم معلوم﴾: toplanacaklardır; bilinen günün mikatı gelip etkinleşinceye kadar: öncekiler ve sonrakiler ardı sıra diriltilir ve bilinen günün mikatı etkin hâle gelinceye kadar toplanırlar
**مَوَاقِيْت**: “**مِيْقَات**”ın çoğulu: bir fiilin başlaması için vakit belirleme araçları
Ve lafız, “mevcut zamandan uzak bir fiilin vuku bulmaya başlaması için gerekli kalan zaman süresini, yakından uzağa doğru sıralama ile beyan etme” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**وَقَتَ - يَقِتُ**، **أَقَتَ - يَأْقُتُ**، **أجِلَ - يَأْجَلُ**، **سَاف - يَسُوفُ - سَوفَ**، **نَظَرَ - يَنْظُرُ** (müteaddî), **أََخِرَ- يَأخُرُ**
Lafız bakımından ayırır:
**أَقَتَ - يَأْقُتُ** + fiil veya emir: ona bir vakit olur: fiil veya emir için dehrin seyri üzerinde bir konum belirlenir
**وَقَتَ - يَقِتُ** + fiil veya emir: ona bir vakit olur: fiil veya emir için dehrin seyri üzerinde bir konum belirlenir

وقت
 	“Sana saatten soruyorlar: onun demir atması ne zamandır? De ki: onun ilmi ancak Rabbimin katındadır; onu kendi vaktinde ancak O açığa çıkarır. Göklerde ve yerde ağır gelmiştir; size ancak ansızın gelir. Sana, sanki sen ondan haberdarmışsın gibi soruyorlar. De ki: onun ilmi ancak Allah katındadır; fakat insanların çoğu bilmezler (187)” } **الأعراف**
 	﴿“Dedi: Rabbim, beni diriltilecekleri güne kadar ertele (36). Dedi: Şüphesiz sen ertelenenlerdensin (37), bilinen vaktin gününe kadar (38)”﴾ **الحجر** ﴿“Böylece meleklerin hepsi topluca secde etti (73), İblis hariç; büyüklendi ve kâfirlerden oldu (74). Dedi: Ey İblis, iki elimle yarattığıma secde etmekten seni alıkoyan nedir? Büyüklendin mi, yoksa yücelerden mi oldun? (75) Dedi: Ben ondan hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın (76). Dedi: Öyleyse oradan çık; çünkü sen kovulmuşsun (77). Ve şüphesiz benim lânetim senin üzerinedir din gününe kadar (78). Dedi: Rabbim, beni diriltilecekleri güne kadar ertele (79). Dedi: Şüphesiz sen ertelenenlerdensin (80), bilinen vaktin gününe kadar (81)”﴾ **ص**
موقوتاً
 	﴿“Namazı kıldığınızda Allah’ı ayakta, oturarak ve yanlarınız üzerinde anın; güvene kavuştuğunuzda namazı dosdoğru kılın. Şüphesiz namaz, müminler üzerine vakitlendirilmiş bir yazı olmuştur (103)”﴾ **النساء**
ميقات
كان الشيء **ميقاتاً** لشيء
**يوم الفصل** كان **ميقاتا**	﴿“Bunlar mı hayırlı, yoksa Tubba‘ kavmi ve onlardan öncekiler mi? Onları helâk ettik; şüphesiz onlar suçluydular (37). Gökleri ve yeri ve ikisi arasındakileri oyun olsun diye yaratmadık (38). Onları ancak hak ile yarattık; fakat onların çoğu bilmez (39). Şüphesiz ayırım günü, onların hepsinin mikatıdır (40). O gün, bir dost bir dosta hiçbir şeyle fayda vermez ve onlar yardım da olunmazlar (41); ancak Allah’ın rahmet ettiği kimse müstesna; şüphesiz O, azîzdir, rahîmdir (42)”﴾ **الدخان** ﴿“Şüphesiz ayırım günü bir mikat idi (17). O gün sûra üflenir de bölük bölük gelirsiniz (18). Gök açılır da kapılar olur (19). Dağlar yürütülür de serap olur (20). Şüphesiz cehennem bir gözetleme yeri olmuştur (21), azgınlar için bir dönüş yeri (22); orada çağlarca kalıcılar (23). Orada ne serinlik tadarlar ne içecek (24); ancak kaynar su ve irin (25); uygun bir karşılık (26). Şüphesiz onlar bir hesabı ummazlardı (27) ve âyetlerimizi yalanlamayı yalanlama ile yalanladılar (28). Her şeyi bir kitapta sayıp döktük (29). Öyleyse tadın; size ancak azabı artırırız (30)”﴾ **النبأ**
هي مواقيت	﴿“Sana hilâllerden soruyorlar. De ki: onlar insanlar ve hac için mikatlardır. Evlerinize arkalarından gelmeniz birr değildir; fakat birr, sakınan kimsenin birridir. Evlere kapılarından gelin ve Allah’tan sakının; umulur ki kurtulursunuz (189)”﴾ **البقرة**
نم **ميقات** ربه	﴿“Mûsâ’ya otuz gece için sözleştik ve onu on ile tamamladık; böylece Rabb’inin mikatı kırk gece tamamlandı. Mûsâ, kardeşi Hârûn’a dedi: Kavmim içinde benim yerime geç, ıslah et ve bozguncuların yoluna uyma (142)”﴾ **الأعراف**
جاء + varlık + لميقات varlık
 	﴿“Mûsâ mikatımıza geldiğinde ve Rabbi onunla konuştuğunda dedi: Rabbim, bana göster, sana bakayım. Dedi: Beni asla göremezsin; fakat dağa bak, eğer yerinde durursa beni göreceksin. Rabbi dağa tecellî edince onu paramparça etti ve Mûsâ baygın düştü. Ayılınca dedi: Seni tenzih ederim; sana tevbe ettim ve ben müminlerin ilkiyim (143)”﴾ **الأعراف** ﴿“Mûsâ kavminden yetmiş adamı mikatımıza seçti. Onları sarsıntı yakalayınca dedi: Rabbim, dileseydin onları daha önce ve beni de helâk ederdin. İçimizden sefihlerin yaptıkları yüzünden bizi helâk mi edeceksin? O ancak senin fitnendir; onunla dilediğini saptırır, dilediğini hidayete erdirirsin. Sen bizim velîmizsin; bizi bağışla, bize merhamet et; sen bağışlayanların en hayırlısısın (155)”﴾ **الأعراف**
جمع لميقات	﴿“Dediler: Onu ve kardeşini ertele; şehirlere toplayıcılar gönder (36). Sana her bilgin sihirbazı getirsinler (37). Böylece sihirbazlar bilinen bir günün mikatı için toplandı (38). Ve insanlara denildi: Siz toplanacak mısınız? (39) Umulur ki sihirbazlara uyarız, eğer onlar galip gelirlerse (40)”﴾ **الشعراء**
مجموعون إلى ميقات
 	﴿“De ki: Şüphesiz öncekiler ve sonrakiler (49), bilinen bir günün mikatına mutlaka toplanacaklardır (50)”﴾ **الواقعة**
مختار الصحاح
● [وقت] و ق ت: **الوَقْتُ** bilinir; ve **المِيقاتُ** fiil için vurulmuş vakittir; ve **الميقات** ayrıca mekândır; “Bu, Şam ehlinin mikatıdır” denir; onların ondan ihrama girdikleri yer için. Ve “**وَقَتَهُ**” dersin, tahfîf ile, “وعد” bâbından; o hâlde o **مَوْقُوتٌ** olur, eğer ona bir vakit beyan ettiyse. Ve ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**كتابا مَوْقُوتا**﴾ yani vakitlerde farz kılınmış. Ve **التَّوْقِيتُ** vakitleri belirlemedir; “**وَقَّتَهُ** li-yevmi kezâ **تَوْقِيتاً**” denir; “**أَجَّله**” gibi. Ve ﴿**وإذا الرُّسُل وُقِّتَت**﴾ şeddeli olarak okunmuştur; ve **وُقِتَتْ** de muhaffef olarak; ve **أُقِّتَتْ** bir lehçedir. Ve **المَوْقِتُ** “**المَجْلِسِ**” gibi, vakitten **مَفْعِل**dir.
الراغب
وقت
- **الوقت**: iş için farz kılınmış zamanın sonu; bu yüzden, neredeyse ancak takdir edilmiş olarak söylenir; onların sözü gibi: “**وقت كذا**”: ona bir vakit kıldım. Yüce Allah dedi: ﴿**إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا**﴾ [**النساء/103**]. Ve O’nun sözü: ﴿**وإذا الرسل أقتت**﴾ [**المرسلات/11**]. Ve **الميقات**: şey için vurulmuş vakit ve kendisi için vakit kılınmış vaad. Aziz ve celîl dedi: ﴿**إن يوم الفصل ميقاتهم**﴾ [**الدخان/40**]، ﴿**إن يوم الفصل كان ميقاتا**﴾ [**النبأ/17**]، ﴿**إلى ميقات يوم معلوم**﴾ [**الواقعة/50**]. Ve bazen **الميقات**, şey için vakit kılınan mekân için de söylenir; hac mikatı gibi.
ملخص اللسان
1. **الوَقْتُ**: zamandan bir miktar; **الوَقْتُ** dehrden bilinen bir miktardır; ve en çok geçmişte kullanılır; ve gelecekte de kullanılmıştır. O hâlde **التَّوْقِيتُ** ve **التَّأْقِيتُ**: bir şeye, kendisine mahsus bir vakit kılınmasıdır; ve o, müddetin miktarını beyan etmektir. Ve dersin: **وقَّتَ** şeyi **يُوَقِّته**; ve **وَقَتَهُ يَقِتُه** eğer onun sınırını beyan ettiyse,
2. Ve her şey ki ona bir zaman takdir ettin, o **مُؤَقَّتٌ**tur. ﴿**إنَّ الصلاة كانت على المؤمنين كتاباً مَوْقُوتاً**﴾; yani **مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً**; ve denildi: yani onlar üzerine vakitlendirilmiş vakitlerde yazıldı; yani vakitlerde farz kılınmışlar. Ve **وَقَّتَ** bazen, onlara sınırda ihramı vacip kılmak ve vaktinin girişi عندında namaz (kılmak) anlamında olur. Ve **المِيقاتُ**: fiil için vurulmuş vakit ve mekân. Ve dersin: **وَقَتَه**; o hâlde o **مَوْقُوت**tur, eğer fiil için, içinde yapılacağı bir vakit beyan ettiyse. Ve **التَّوْقيت**: vakitleri belirlemedir. Ve dersin: “**وَقَّتُّه** li-yevmi kezâ” “**أَجَّلْته**” gibi. Ve **المَوْقِتُ**، **مَفْعِلٌ**: **الوَقْت**ten. Ve ﴿**وإِذا الرسلُ أُقِّتَتْ**﴾. Zecّâc dedi: ümmetler arasında hükümde ayırım için ona bir tek vakit kılındı. Ve Ferrâ dedi: kıyamet gününde onun vaktine toplandı;
3. Ve كذلك, gayesini takdir ettiğin şey, o **مُؤَقَتٌ**tur. Ve **وَقْتٌ مَوْقُوتٌ** ve **مُوَقَّتٌ**: sınırlanmış. Ve **وَقَتَهُ يَقِتُه** eğer onun sınırını beyan ettiyse. İbn Abbâs hadisi: Resûlullah, صلى الله عليه وسلم, şarapta bir had **لم يَقِتْ**; yani takdir etmedi ve onu belirli bir sayı ile sınırlandırmadı. Ve **المِيقاتُ**: **الوَقْت**in masdarıdır. Ve âhiret: خلقın **مِيقات**ıdır. Ve hilâl: ayın **ميقات**ıdır,
4. Ve Sîbeveyh, **الوَقْت** lafzını mekânda kullandı; zamandaki vakte benzeterek; çünkü o da onun gibi bir miktardır. Böylece dedi: ve mekânda vakit olan şeye geçişli olur; mil ve fersah ve بريد gibi. Ve çoğulu: **أَوْقاتٌ**; ve o **المِيقاتُ**tır. Ve **المِيقاتُ**: fiil için vurulmuş vakit ve mekân. Denir: “Bu, Şam ehlinin **مِيقات**ıdır”; onların ondan ihrama girdikleri yer için. Sonra onda genişletildi de mekâna إطلاق edildi; böylece yere **مِيقاتٌ** denildi; ve o ondan **مِفْعال**dır; ve aslı **مِوْقاتٌ**tır; mimin kesresi sebebiyle vav yâ’ya çevrildi. Ve ihram yerleri: hacının **مواقيت**idir.
لسان العرب
● -   وقت: **الوَقْتُ**: zamandan bir miktar; ve her şey ki ona bir zaman takdir ettin, o **مُؤَقَّتٌ**tur; ve كذلك, gayesini takdir ettiğin şey, o **مُؤَقَتٌ**tur. İbn Sîde: **الوَقْتُ** dehrden bilinen bir miktardır; ve en çok geçmişte kullanılır; ve gelecekte de kullanılmıştır. Ve Sîbeveyh, **الوَقْت** lafzını mekânda kullandı; zamandaki vakte benzeterek; çünkü o da onun gibi bir miktardır. Böylece dedi: ve mekânda vakit olan şeye geçişli olur; mil ve fersah ve بريد gibi. Ve çoğulu: **أَوْقاتٌ**; ve o **المِيقاتُ**tır. Ve **وَقْتٌ مَوْقُوتٌ** ve **مُوَقَّتٌ**: sınırlanmış. Ve aziz tenzilde: ﴿**إِنَّ الصلاة كانت على المؤمنين كتاباً مَوْقُوتاً**﴾; yani **مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً**; ve denildi: yani onlar üzerine vakitlendirilmiş vakitlerde yazıldı; ve الصحاح’ta: yani vakitlerde farz kılınmışlar. Ve **وَقَّتَ** bazen, onlara sınırda ihramı vacip kılmak ve vaktinin girişi عندında namaz (kılmak) anlamında olur. Ve **المِيقاتُ**: fiil için vurulmuş vakit ve mekân. Denir: “Bu, Şam ehlinin **مِيقات**ıdır”; onların ondan ihrama girdikleri yer için. Ve hadiste: o, Medine ehli için Zü’l-Huleyfe’yi **وَقَّتَ** etti. İbnü’l-Esîr dedi: **التَّوْقيت** ve **المِيقات** tekrar tekrar gelmiştir; dedi ki: **التَّوْقِيت** ve **التَّأْقِيت**: bir şeye, kendisine mahsus bir vakit kılınmasıdır; ve o, müddetin miktarını beyan etmektir. Ve dersin: **وقَّتَ** şeyi **يُوَقِّته**; ve **وَقَتَهُ يَقِتُه** eğer onun sınırını beyan ettiyse. Sonra onda genişletildi de mekâna إطلاق edildi; böylece yere **مِيقاتٌ** denildi; ve o ondan **مِفْعال**dır; ve aslı **مِوْقاتٌ**tır; mimin kesresi sebebiyle vav yâ’ya çevrildi. İbn Abbâs hadisi: Resûlullah, صلى الله عليه وسلم, şarapta bir had **لم يَقِتْ**; yani takdir etmedi ve onu belirli bir sayı ile sınırlandırmadı. Ve **المِيقاتُ**: **الوَقْت**in masdarıdır. Ve âhiret: خلقın **مِيقات**ıdır. Ve ihram yerleri: hacının **مواقيت**idir. Ve hilâl: ayın **ميقات**ıdır; ve bunun benzeri de böyledir. Ve dersin: **وَقَتَه**; o hâlde o **مَوْقُوت**tur, eğer fiil için, içinde yapılacağı bir vakit beyan ettiyse. Ve **التَّوْقيت**: vakitleri belirlemedir. Ve dersin: “**وَقَّتُّه** li-yevmi kezâ” “**أَجَّلْته**” gibi. Ve **المَوْقِتُ**، **مَفْعِلٌ**: **الوَقْت**ten. ‘Accâc dedi:
  **والجامعُ الناسِ ليوم المَوْقِتِ**
Ve O’nun sözü: ﴿**وإِذا الرسلُ أُقِّتَتْ**﴾. Zecّâc dedi: ümmetler arasında hükümde ayırım için ona bir tek vakit kılındı. Ve Ferrâ dedi: kıyamet gününde onun vaktine toplandı. Ve kurrâ, hemzesi üzerinde birleşti; ve o, Abdullah’ın kıraatinde: **وُقِّتَتْ**tir. Ve Ebû Ca‘fer el-Medenî onu **وُقِتَتْ** okudu; vav ile hafif. Ve ancak hemzelendi; çünkü vav, ilk harf olduğunda ve dammelendiğinde hemzelenir. Denir: “bunlar **أُجُوهٌ** güzeldir” hemze ile; bu, vavın dammesinin ağır olması sebebiyledir. Ve **أُقِّتَتْ** bir lehçedir; **وُجُوه** ve **أُجُوه** gibi.
مقاييس اللغة:
(**وقت**) vav, kāf ve tâ: bir asl; bir şeyin sınırına ve mahiyetine, zamanda ve başkasında delâlet eder. Ondan **الوقْت**: bilinen zamandır. Ve **الموقوت**: sınırlanmış şeydir. Ve **المِيقاتُ**: vakte varıştır. “Ona şöyle **وقَتَ** etti” ve “onu **وَقَّته** etti”; yani onu sınırlandırdı. Aziz ve celîl Allah dedi: ﴿**إنَّ الصَّلاَةَ كانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَوْقُوتاً**﴾ [**النساء 103**].
القاموس المحيط:
**الوَقْتُ** dehrden miktardır; ve en çok geçmişte kullanılır; **كالمِيقاتِ**. Ve vakitleri belirleme, **كالتَّوْقيتِ**. Ve ﴿**كِتاباً مَوْقُوتاً**﴾: yani vakitlerde farz kılınmış. Ve hacının **مِيقاتُ**ı: onların ihram yeridir.
Ve şöyle okunmuştur: ﴿**وإذا الرُّسُلُ وُقِّتَتْ**﴾; böylece **فوعِلَتْ** müvâkete’den. Ve **وَقْتٌ مَوْقُوتٌ** ve **مُوَقَّتٌ**: sınırlanmış. Ve **المَوْقِتُ**، “**مَجْلِسٍ**” gibi: ondan **مَفْعِلٌ**dir.
تاج العروس:
و - ق - ت
“**الوقت**”: zamandan bir miktar. Misbâh’ta böyle. Ve her şey ki ona bir zaman takdir ettin, o **موقت**tur; ve كذلك, gayesini takdir ettiğin şey, o **موقت**tur. Ve Basâir’de: **الوقت**: iş için farz kılınmış zamanın sonu; bu yüzden, neredeyse ancak kayıtlı olarak söylersin. Ve Muhkem’de: **الوقت**: “dehrden miktar ve en çok geçmişte kullanılır”; ve gelecekte de kullanılmıştır. Ve Sîbeveyh, **الوقت** lafzını mekânda kullandı; zamandaki vakte benzeterek; çünkü o da onun gibi bir miktardır. Böylece dedi: ve mekânda vakit olan şeye geçişli olur; mil ve fersah ve بريد gibi. Ve çoğulu: **أوقات** “**كالميقات**”. Ve bir cemaat, ikisi arasında fark koydu: birincisi mutlak, ikincisi ise amellerden bir amel için takdir edilmiş vakittir; bunu “العناية”da söyledi. **الوقت**: vakitleri belirleme, **كالتوقيت**. Dersin: “onu şu gün için **وقته** ettim” “onu **أجلته** ettim” gibi. İbnü’l-Esîr dedi: **التوقيت** ve **الميقات** tekrar tekrar gelmiştir; dedi ki: **التوقيت** ve **التأقيت** bir şeye, kendisine mahsus bir vakit kılınmasıdır; ve o, müddetin miktarını beyan etmektir. Ve dersin: **وقت** şeyi **يوقته**; ve **وقته يقته** eğer onun sınırını beyan ettiyse. Sonra onda genişletildi de mekâna إطلاق edildi; böylece yere **ميقات** denildi. “Ve o ondan **مفعال**dır; ve aslı **موقات**tır; mimin kesresi sebebiyle vav yâ’ya çevrildi.” Ve İbn Abbâs hadisi, رضي الله عنهما: “Resûlullah صلى الله عليه وسلم şarapta bir had **لم يقت**”; yani takdir etmedi ve onu belirli bir sayı ile sınırlandırmadı. Aziz tenzilde: ﴿**إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا**﴾ yani “vakitlendirilmiş, takdir edilmiş”. Ve denildi: yani onlar üzerine vakitlendirilmiş vakitlerde yazıldı. Ve الصحاح’ta: yani “vakitlerde farz kılınmış”. **وقت** bazen, onlara hacda ihramı sınırda vacip kılmak ve vaktinin girişi عندında namaz (kılmak) anlamında olur. Ve **الميقات**: fiil için vurulmuş vakittir. Ve mekândır; denir: “Bu, Şam ehlinin **ميقات**ıdır”; onların ondan ihrama girdikleri yer için. Ve hadiste: “o, Medine ehli için Zü’l-Huleyfe’yi **وقت** etti.” Ve “hacının **ميقات**ı: onların ihram yeridir.” Ve Nihâye’nin ibaresi: “ihram yerleri: hacının **مواقيت**idir; ve hilâl: ayın **ميقات**ıdır; ve bunun benzeri de böyledir.” Ve dersin: **وقته**; o hâlde o **موقوت**tur, eğer fiil için, içinde yapılacağı bir vakit beyan ettiyse. Aziz tenzilde: ﴿**وإذا الرسل أقتت**﴾. Zecّâc dedi: ümmetler arasında hükümde ayırım için ona bir tek vakit kılındı. Ve Ferrâ dedi: kıyamet gününde onun vaktine toplandı. Ve kurrâ, hemzesi üzerinde birleşti; ve o, Abdullah’ın kıraatinde: **وقتت**. Ve Ebû Ca‘fer el-Medenî onu **وقتت** okudu; vav ile hafif. Ve ancak hemzelendi; çünkü vav, ilk harf olduğunda ve dammelendiğinde hemzelenir. “Bunlar **أجوه** güzeldir” denir, hemze ile; bu, vavın dammesinin ağır olması sebebiyledir. Ve **أقتت** bir lehçedir; **وجوه** ve **أجوه** gibi. “Şöyle okunmuştur: ﴿**وإذا الرسل ووقتت**﴾; böylece **فوعلت** müvâkete’den” ve o şâzlardandır; ve böylece bir cemaat okudu. “**وقت موقوت وموقت**”: yani “sınırlanmış”; ve ikisinin tasrifi geçti. “Ve **الموقت** ‘**مجلس**’ gibi, ondan **مفعل**dir”; yani vakitten. ‘Accâc dedi:
“**والجامع الناس ليوم الموقت**”
Ve bundan istidrâk edilenlerdendir: **الموقت**: “**محدث**” gibi: vakitleri ve gölgeleri gözeten kimse; ve onunla bir cemaat meşhur olmuştur.
