# وقت — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%AA/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وقت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: وقت

وقت
وَقَتَ - يَقِتُ - وَقْت - مَوْقُوْت - مِيْقَات - مَوَاقِيْت
وَقَتَ - يَقِتُ + الفعل أو الأمر: يصير له وقت: يتحدد للفعل أو الأمر موقع في مسار الدهر : تتعين للأمر أو الفعل نقطة زمانية على محور الزمن
وَقْت: اسم فعل " وَقَتَ - يَقِتُ ": وضع وبيان الموقع عل  مسار الدهر: وهو كذلك بمعنى مفعول: الموقع المحدد والمعلوم لفعل أو أمر على مسارالدهر: النقطة أو الموقع الزماني المحدد على محور الزمان
مَوْقُوْت: اسم مفعول صفة مشبهة من " وَقَتَ - يَقِتُ ": الأمر أو الفعل الذي حُدِّدَ له موقع على مسار الدهر
مِيْقات: على وزن  " مِفعال": اسم آلة من " وَقَتَ - يَقِتُ ": عامل تحديد وبيان الوقت: الشيء الذي يعمل كمحدد ومعين لموقع فعل ما على مسار الدهر: الآلة أو المكان أو الكائن أو الأمر الذي يعمل كمحدد ومعين لموقع فعل ما على مسار الدهر.
كان - يكون + الشيء + ميقاتاً + لأمر: كان الشيء محدداً ومقرراً لوقت الشيء أو الأمر
وقع - يقع + الأمر + لميقات شيء: وقع وحصل الأمر في الوقت المحدد من الشيء: وقع وحصل تبعاً لأثر الشيء عليه في الوقت المحدد
﴿واختار موسى قومه سبعين رجلا لميقاتنا﴾
وقع - يقع + الأمر + إلى ميقات شيء: سيقع حسب ووفق الميقات: جسب الجدول الزمني المقرر
﴿قل إن الأولين والآخرين لمجموعون إلى ميقات يوم معلوم﴾: لمجموعون، إلى أن يحل ويَتَفَعَّلَ  ميقات اليوم المعلوم: يبعث الأولون والآخرون تباعاً ويجمعون إلى أن يصير ميقات اليوم المعلوم فعالاً
مَوَاقِيْت: حمع " مِيْقَات ":  أدوات تحديد الوقت لبدء فعل
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " بيان المدة الزمنية المتبقية اللازمة لبدء وقوع فعل بعيد عن الوقت الحالي مع الترتيب الأقرب فالأبعد "، وهي:
وَقَتَ - يَقِتُ، أَقَتَ - يَأْقُتُ، أجِلَ - يَأْجَلُ، سَاف - يَسُوفُ - سَوفَ، نَظَرَ - يَنْظُرُ (المتعدي)، أََخِرَ- يَأخُرُ
يفرق لفظاً:
أَقَتَ - يَأْقُتُ + الفعل أو الأمر: يصير له وقت: يتحدد للفعل أو الأمر موقع في مسار الدهر
وَقَتَ - يَقِتُ + الفعل أو الأمر: يصير له وقت: يتحدد للفعل أو الأمر موقع في مسار الدهر

وقت
 	يسألونك عن الساعة أيان مرساها قل إنما علمها عند ربي لا يجليها لوقتها إلا هو ثقلت في السماوات والأرض لا تأتيكم إلا بغتة يسألونك كأنك حفي عنها قل إنما علمها عند الله ولكن أكثر الناس لا يعلمون(187) } الأعراف
 	﴿قال رب فأنظرني إلى يوم يبعثون(36)قال فإنك من المنظرين(37) إلى يوم الوقت المعلوم(38)﴾ الحجر ﴿فسجد الملائكة كلهم أجمعون(73)إلا إبليس استكبر وكان من الكافرين(74)قال ياإبليس ما منعك أن تسجد لما خلقت بيدي أاستكبرت أم كنت من العالين(75)قال أنا خير منه خلقتني من نار وخلقته من طين(76)قال فاخرج منها فإنك رجيم(77)وإن عليك لعنتي إلى يوم الدين(78)قال رب فأنظرني إلى يوم يبعثون(79) قال فإنك من المنظرين(80)إلى يوم الوقت المعلوم(81)﴾ ص
موقوتاً
 	﴿فإذا قضيتم الصلاة فاذكروا الله قياما وقعودا وعلى جنوبكم فإذا اطمأننتم فأقيموا الصلاة إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا(103)﴾ النساء
ميقات
كان الشيء ميقاتاً لشيء
يوم الفصل كان ميقاتا	﴿أهم خير أم قوم تبع والذين من قبلهم أهلكناهم إنهم كانوا مجرمين(37)وما خلقنا السماوات والأرض وما بينهما لاعبين(38)ما خلقناهما إلا بالحق ولكن أكثرهم لا يعلمون(39)إن يوم الفصل ميقاتهم أجمعين(40)يوم لا يغني مولى عن مولى شيئا ولا هم ينصرون(41)إلا من رحم الله إنه هو العزيز الرحيم(42)﴾ الدخان ﴿إن يوم الفصل كان ميقاتا (17) يوم ينفخ في الصور فتأتون أفواجا(18)وفتحت السماء فكانت أبوابا(19)وسيرت الجبال فكانت سرابا(20)إن جهنم كانت مرصادا(21)للطاغين مآبا(22)لابثين فيها أحقابا(23)لا يذوقون فيها بردا ولا شرابا(24)إلا حميما وغساقا(25)جزاء وفاقا(26)إنهم كانوا لا يرجون حسابا(27) وكذبوا بآياتنا كذابا(28)وكل شيء أحصيناه كتابا(29)فذوقوا فلن نزيدكم إلا عذابا(30)﴾ النبأ
هي مواقيت	﴿يسألونك عن الأهلة قل هي مواقيت للناس والحج وليس البر بأن تأتوا البيوت من ظهورها ولكن البر من اتقى وأتوا البيوت من أبوابها واتقوا الله لعلكم تفلحون(189)﴾ البقرة
نم ميقات ربه	﴿وواعدنا موسى ثلاثين ليلة وأتممناها بعشر فتم ميقات ربه أربعين ليلة وقال موسى لأخيه هارون اخلفني في قومي وأصلح ولا تتبع سبيل المفسدين(142)﴾ الأعراف
جاء + كائن + لميقات كائن
 	﴿ولما جاء موسى لميقاتنا وكلمه ربه قال رب أرني أنظر إليك قال لن تراني ولكن انظر إلى الجبل فإن استقر مكانه فسوف تراني فلما تجلى ربه للجبل جعله دكا وخر موسى صعقا فلما أفاق قال سبحانك تبت إليك وأنا أول المؤمنين(143)﴾ الأعراف ﴿واختار موسى قومه سبعين رجلا لميقاتنا فلما أخذتهم الرجفة قال رب لو شئت أهلكتهم من قبل وإياي أتهلكنا بما فعل السفهاء منا إن هي إلا فتنتك تضل بها من تشاء وتهدي من تشاء أنت ولينا فاغفر لنا وارحمنا وأنت خير الغافرين(155)﴾ الأعراف
جمع لميقات	﴿قالوا أرجه وأخاه وابعث في المدائن حاشرين(36)يأتوك بكل سحار عليم(37)فجمع السحرة لميقات يوم معلوم (38) وقيل للناس هل أنتم مجتمعون(39)لعلنا نتبع السحرة إن كانوا هم الغالبين(40)﴾ الشعراء
مجموعون إلى ميقات
 	﴿قل إن الأولين والآخرين(49) لمجموعون إلى ميقات يوم معلوم(50)﴾ الواقعة
مختار الصحاح
● [وقت] و ق ت: الوَقْتُ معروف و المِيقاتُ الوقت المضروب للفِعْل والميقات أيضا الموضع يُقال هذا ميقات أهل الشام للموضع الذي يُحرمون منه وتقول وَقَتَهُ بالتخفيف من باب وعد فهو مَوْقُوتٌ إذا بيَّن له وقتا ومنه قوله تعالى ﴿كتابا مَوْقُوتا﴾ أي مفروضا في الأوقات و التَّوْقِيتُ تحديد الأَوْقَاتِ يُقال وَقَّتَهُ ليوم كذا تَوْقِيتاً مثل أَجَّله وقُرئ ﴿وإذا الرُّسُل وُقِّتَت﴾ بالتشديد و وُقِتَتْ أيضا مُخففا و أُقِّتَتْ لغة و المَوْقِتُ كالمَجْلِسِ مَفْعِل من الوقت
الراغب
وقت
- الوقت: نهاية الزمان المفروض للعمل، ولهذا لا يكاد يقال إلا مقدرا نحو قولهم: وقت كذا: جعلت له وقتا. قال تعالى: }إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا﴿[النساء/103]. وقوله:﴾وإذا الرسل أقتت﴿[المرسلات/11]. والميقات: الوقت المضروب للشيء، والوعد الذي جعل له وقت. قال عز وجل:﴾إن يوم الفصل ميقاتهم﴿[الدخان/40]،﴾إن يوم الفصل كان ميقاتا﴿[النبأ/17]،﴾إلى ميقات يوم معلوم{ [الواقعة/50]، وقد يقال الميقات للمكان الذي يجعل وقتا للشيء، كميقات الحج.
ملخص اللسان
1. الوَقْتُ: مقدارٌ من الزمانِ، الوَقْتُ  مقدار من الدهر معروف، وأَكثر ما يُستعمل في الماضي، وقد اسْتُعْمِلَ في  المستقبل، فالتَّوْقِيتُ والتَّأْقِيتُ: أَن  يُجْعَل للشيءِ وَقْتٌ يختض به، وهو بيانُ مقدار المُدَّة.  وتقول: وقَّتَ الشيءَ يُوَقِّته، ووَقَتَهُ يَقِتُه إِذا بَيَّنَ  حَدَّه،
2.     وكلُّ شيء قَدَّرْتَ له حِيناً، فهو  مُؤَقَّتٌ، إِنَّ  الصلاة كانت على المؤمنين كتاباً مَوْقُوتاً؛ أَي مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً؛  وقيل: أَي كُتِبَتْ عليهم في أَوقاتٍ مُوَقَّتة؛ أَي مَفْروضات  في الأَوْقات؛ وقد يكون وَقَّتَ بمعنى أَوْجَبَ عليهم الإِحرامَ في  الحد، والصلاة عند دخول وقْتِها.والمِيقاتُ: الوَقْتُ المضْروبُ للفعل  والموضع.وتقول: وَقَتَه، فهو مَوْقُوت إِذا بَيَّن للفعل وَقْتاً يُفْعَلُ فيه. والتَّوْقيت: تحديدُ الأَوقات.  وتقول: وَقَّتُّه ليوم كذا مثل أَجَّلْته. والمَوْقِتُ، مَفْعِلٌ: مِن  الوَقْت؛وإِذا الرسلُ أُقِّتَتْ. قال الزجاج: جُعل لها وَقْتٌ واحد  للفَصْل في القضاء بين الأُمة؛ وقال الفراء: جُمِعَتْ لوقتها يوم  القيامة؛
3.  وكذلك ما قَدَّرْتَ غايتَه، هو مُؤَقَتٌ ، ووَقْتٌ مَوْقُوتٌ ومُوَقَّتٌ: مَحْدُود. ووَقَتَهُ يَقِتُه إِذا بَيَّنَ  حَدَّه، حديث ابن  عباس: لم يَقِتْ رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، في الخمر حَدًّا أَي لم  يُقَدِّرْ، ولم يَحُدَّه بعدد مخصوص. والمِيقاتُ: مصدر الوَقْتِ. والآخرةُ: مِيقاتُ الخلق.والهلالُ: ميقاتُ  الشهر،
4.     واسْتَعْمَلَ سيبويه لفظ الوَقْتِ في المكان، تشبيهاً بالوقت  في الزمان، لأَنه مقدار مثله، فقال: ويَتَعَدَّى إِلى ما كان وقتاً في  المكان، كمِيلٍ وفَرْسخ وبَرِيد، والجمع: أَوْقاتٌ، وهو المِيقاتُ.والمِيقاتُ: الوَقْتُ المضْروبُ للفعل  والموضع. يقال: هذا مِيقاتُ أَهلِ الشأْم، للموضع الذي يُحْرِمُون منه. ثم اتُّسِعَ فيه فأُطْلِقَ على المكان، فقيل للموضع: مِيقاتٌ، وهو  مِفْعال منه، وأَصله مِوْقاتٌ، فقُلبت الواو ياء لكسرة الميم.ومواضعُ الإِحرام: مواقيتُ الحاجِّ.
لسان العرب
● -   وقت: الوَقْتُ: مقدارٌ من الزمانِ، وكلُّ شيء قَدَّرْتَ له حِيناً، فهو  مُؤَقَّتٌ، وكذلك ما قَدَّرْتَ غايتَه،فهو مُؤَقَتٌ. ابن سيده: الوَقْتُ  مقدار من الدهر معروف، وأَكثر ما يُستعمل في الماضي، وقد اسْتُعْمِلَ في  المستقبل، واسْتَعْمَلَ سيبويه لفظ الوَقْتِ في المكان، تشبيهاً بالوقت  في الزمان، لأَنه مقدار مثله، فقال: ويَتَعَدَّى إِلى ما كان وقتاً في  المكان، كمِيلٍ وفَرْسخ وبَرِيد، والجمع: أَوْقاتٌ، وهو المِيقاتُ.  ووَقْتٌ مَوْقُوتٌ ومُوَقَّتٌ: مَحْدُود. وفي التنزيل العزيز: إِنَّ  الصلاة كانت على المؤمنين كتاباً مَوْقُوتاً؛ أَي مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً؛  وقيل: أَي كُتِبَتْ عليهم في أَوقاتٍ مُوَقَّتة؛ وفي الصحاح: أَي مَفْروضات  في الأَوْقات؛ وقد يكون وَقَّتَ بمعنى أَوْجَبَ عليهم الإِحرامَ في  الحد، والصلاة عند دخول وقْتِها.والمِيقاتُ: الوَقْتُ المضْروبُ للفعل  والموضع. يقال: هذا مِيقاتُ أَهلِ الشأْم، للموضع الذي يُحْرِمُون منه. وفي  الحديث: أَنه وَقَّتَ لأَهل المدينة ذا الحُلَيْفة؛ قال ابن الأَثير: وقد  تكرر التَّوْقيت والمِيقاتُ، قال: فالتَّوْقِيتُ والتَّأْقِيتُ: أَن  يُجْعَل للشيءِ وَقْتٌ يختض به، وهو بيانُ مقدار المُدَّة.  وتقول: وقَّتَ الشيءَ يُوَقِّته، ووَقَتَهُ يَقِتُه إِذا بَيَّنَ  حَدَّه، ثم اتُّسِعَ فيه فأُطْلِقَ على المكان، فقيل للموضع: مِيقاتٌ، وهو  مِفْعال منه، وأَصله مِوْقاتٌ، فقُلبت الواو ياء لكسرة الميم. وفي حديث ابن  عباس: لم يَقِتْ رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، في الخمر حَدًّا أَي لم  يُقَدِّرْ، ولم يَحُدَّه بعدد مخصوص. والمِيقاتُ: مصدر الوَقْتِ.  والآخرةُ: مِيقاتُ الخلق. ومواضعُ الإِحرام: مواقيتُ الحاجِّ. والهلالُ: ميقاتُ  الشهر، ونحو ذلك كذلك.  وتقول: وَقَتَه، فهو مَوْقُوت إِذا بَيَّن للفعل وَقْتاً يُفْعَلُ فيه.  والتَّوْقيت: تحديدُ الأَوقات.  وتقول: وَقَّتُّه ليوم كذا مثل أَجَّلْته. والمَوْقِتُ، مَفْعِلٌ: مِن  الوَقْت؛ قال العجاج:  والجامعُ الناسِ ليوم المَوْقِتِ  وقوله تعالى: وإِذا الرسلُ أُقِّتَتْ. قال الزجاج: جُعل لها وَقْتٌ واحد  للفَصْل في القضاء بين الأُمة؛ وقال الفراء: جُمِعَتْ لوقتها يوم  القيامة؛ واجْتَمع القُرّاء على همزها، وهي في قراءة عبد الله: وُقِّتَتْ،  وقرأَها أَبو جعفر المَدَنيُّ وُقِتَتْ، خفيفة بالواو، وإِنما همزت لأَن  الواو إِذا كانت أَولَ حرف وضُمَّتْ، هُمِزت؛ يقال: هذه أُجُوهٌ حسانٌ  بالهمز، وذلك لأَن ضمة الواو ثقيلة، وأُقِّتَتْ لغة، مثل وُجُوه  وأُجُوه.
مقاييس اللغة:
(وقت) الواو والقاف والتاء: أصلٌ يدلُّ على حَدِّ شيءٍ وكُنْهه في زمان وغيرِه. منه الوقْت: الزَّمان المعلوم. والموقوت: الشَّيء المحدود. [و] المِيقاتُ: المصير للوَقْت. وقَتَ له كذا ووَقَّته، أي حدَّدَه. قال الله عزَّ وجلّ: ﴿إنَّ الصَّلاَةَ كانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَوْقُوتاً﴾ [النساء 103].
القاموس المحيط:
الوَقْتُ المِقْدارُ من الدَّهْرِ، وأكْثَرُ ما يُسْتَعْمَلُ في الماضي، كالمِيقاتِ، وتَحْديدُ الْأَوْقاتِ، كالتَّوْقيتِ. و " كِتاباً مَوْقُوتاً " ، أي مَفْروضاً في الْأَوْقاتِ. ومِيقاتُ الحاجِّ مَوْضعُ إحْرامِهِمْ.
وقُرِئ: " وإذا الرُّسُلُ وُقِّتَتْ " ، فوعِلَتْ من المُواقَتة. ووَقْتٌ مَوْقُوتٌ ومُوَقَّتٌ: مَحْدودٌ، والمَوْقِتُ، كمَجْلِسٍ: مَفْعِلٌ منه.
تاج العروس:
و - ق - ت
" الوقت " : مقدار من الزمان . كذا في المصباح . وكل شيء قدرت له حينا فهو موقت وكذلك ما قدرت غايته فهو موقت . وفي البصائر : الوقت : نهاية الزمان المفروض للعمل ؛ ولهذا لا تكاد تقول إلا مقيدا . وفي المحكم : الوقت : " المقدار من الدهر وأكثر ما يستعمل في الماضي " وقد استعمل في المستقبل واستعمل سيبويه لفظ الوقت في المكان تشبيها بالوقت في الزمان ؛ لأنه مقدار مثله فقال : ويتعدى إلى ما كان وقتا في المكان كميل وفرسخ وبريد والجمع أوقات " كالميقات " وفرق بينهما جماعة بأن الأول مطلق والثاني وقت قدر فيه عمل من الأعمال قاله في العناية . الوقت " : تحديد الأوقات كالتوقيت " تقول : وقته ليوم كذا مثل أجلته . قال ابن الأثير : وقد تكرر التوقيت والميقات قال : فالتوقيت والتأقيت أن يجعل للشيء وقت يختص به وهو بيان مقدار المدة . وتقول : وقت الشيء يوقته ووقته يقته إذا بين حده ثم اتسع فيه فأطلق على المكان فقيل للموضع ميقات . " وهو مفعال منه وأصله موقات فقلبت الواو ياء لكسرة الميم " . وفي حديث ابن عباس رضي الله عنهما : " لم يقت رسول الله صلى الله عليه وسلم في الخمر حدا ؛ أي لم يقدر ولم يحده بعدد مخصوص . في التنزيل العزيز " إن الصلاة كانت على المؤمنين " كتابا موقوتا " أي " موقتا مقدرا . وقيل : أي كتبت عليهم في أوقات موقتة . وفي الصحاح أي " مفروضا في الأوقات " قد يكون وقت بمعنى أوجب عليهم الإحرام في الحج والصلاة عند دخول وقتهما . والميقات : الوقت المضروب للفعل . والموضع يقال : هذا ميقات أهل الشام للموضع الذي يحرمون منه وفي الحديث " أنه وقت لأهل المدينة ذا الحليفة " . و " ميقات الحاج : موضع إحرامهم " وعبارة النهاية : ومواضع الإحرام : مواقيت الحاج والهلال ميقات الشهر ونحو ذلك كذلك . وتقول : وقته فهو موقوت إذا بين للفعل وقتا يفعل فيه في التنزيل العزيز : " وإذا الرسل أقتت " قال الزجاج : جعل لها وقت واحد للفصل في القضاء بين الأمة . وقال الفراء : جمعت لوقتها يوم القيامة . واجتمع القراء على همزها وهي في قراءة عبد الله " وقتت " وقرأها أبو جعفر المديني وقتت خفيفة بالواو وإنما همزت لأن الواو إذا كانت أول حرف وضمت همزت " يقال هذه أجوه حسان بالهمز وذلك لأن ضمة الواو ثقيلة " وأقتت لغة مثل وجوه وأجوه . " قرىء : وإذا الرسل ووقتت فوعلت من المواقتة " وهي من الشواذ وهكذا قرأ جماعة . " ووقت موقوت وموقت " أي " محدود " وقد تقدم تصريفهما . " والموقت كمجلس مفعل منه " أي من الوقت قال العجاج :
" والجامع الناس ليوم الموقت ومما يستدرك عليه : الموقت : كمحدث : من يراعي الأوقات والأظلة وقد اشتهر به جماعة

### Türkçe

وقت
**وَقَتَ - يَقِتُ - وَقْت - مَوْقُوْت - مِيْقَات - مَوَاقِيْت**
**وَقَتَ - يَقِتُ** + fiil veya emir: ona bir vakit olur: fiil veya emir için dehrin seyri üzerinde bir konum belirlenir: emir veya fiil için zaman ekseni üzerinde bir zamansal nokta tayin edilir
**وَقْت**: “**وَقَتَ - يَقِتُ**” fiilinin adı: dehrin seyri üzerinde konumu koyma ve beyan etme: o, aynı zamanda mef‘ûl anlamındadır: dehrin seyri üzerinde bir fiil veya emir için belirlenmiş ve bilinen konum: zaman ekseni üzerinde belirlenmiş zamansal nokta veya konum
**مَوْقُوْت**: “**وَقَتَ - يَقِتُ**”den ism-i mef‘ûl, sıfat-ı müşebbehe: dehrin seyri üzerinde kendisi için bir konum belirlenmiş olan emir veya fiil
**مِيْقات**: “**مِفعال**” vezni üzere: “**وَقَتَ - يَقِتُ**”den ism-i âlet: vaktin belirlenmesi ve beyanı âmili: dehrin seyri üzerinde bir fiilin konumunu belirleyici ve tayin edici olarak iş gören şey: dehrin seyri üzerinde bir fiilin konumunu belirleyici ve tayin edici olarak iş gören âlet veya mekân veya varlık veya emir.
كان - يكون + şey + **ميقاتاً** + bir emir için: şey, şeyin veya emrin vaktini belirleyici ve kararlaştırıcı oldu
وقع - يقع + emir + **لميقات** bir şey: emrin, şeyin belirlenmiş vaktinde vuku bulması ve gerçekleşmesi: belirlenmiş vakitte şeyin onun üzerindeki etkisinin sonucuna tâbi olarak vuku buldu ve gerçekleşti
﴿واختار موسى قومه سبعين رجلا لميقاتنا﴾
وقع - يقع + emir + إلى **ميقات** bir şey: mikata göre ve mikat uyarınca vuku bulacaktır: kararlaştırılmış zaman çizelgesine göre
﴿قل إن الأولين والآخرين لمجموعون إلى ميقات يوم معلوم﴾: toplanacaklardır; bilinen günün mikatı gelip etkinleşinceye kadar: öncekiler ve sonrakiler ardı sıra diriltilir ve bilinen günün mikatı etkin hâle gelinceye kadar toplanırlar
**مَوَاقِيْت**: “**مِيْقَات**”ın çoğulu: bir fiilin başlaması için vakit belirleme araçları
Ve lafız, “mevcut zamandan uzak bir fiilin vuku bulmaya başlaması için gerekli kalan zaman süresini, yakından uzağa doğru sıralama ile beyan etme” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**وَقَتَ - يَقِتُ**، **أَقَتَ - يَأْقُتُ**، **أجِلَ - يَأْجَلُ**، **سَاف - يَسُوفُ - سَوفَ**، **نَظَرَ - يَنْظُرُ** (müteaddî), **أََخِرَ- يَأخُرُ**
Lafız bakımından ayırır:
**أَقَتَ - يَأْقُتُ** + fiil veya emir: ona bir vakit olur: fiil veya emir için dehrin seyri üzerinde bir konum belirlenir
**وَقَتَ - يَقِتُ** + fiil veya emir: ona bir vakit olur: fiil veya emir için dehrin seyri üzerinde bir konum belirlenir

وقت
 	“Sana saatten soruyorlar: onun demir atması ne zamandır? De ki: onun ilmi ancak Rabbimin katındadır; onu kendi vaktinde ancak O açığa çıkarır. Göklerde ve yerde ağır gelmiştir; size ancak ansızın gelir. Sana, sanki sen ondan haberdarmışsın gibi soruyorlar. De ki: onun ilmi ancak Allah katındadır; fakat insanların çoğu bilmezler (187)” } **الأعراف**
 	﴿“Dedi: Rabbim, beni diriltilecekleri güne kadar ertele (36). Dedi: Şüphesiz sen ertelenenlerdensin (37), bilinen vaktin gününe kadar (38)”﴾ **الحجر** ﴿“Böylece meleklerin hepsi topluca secde etti (73), İblis hariç; büyüklendi ve kâfirlerden oldu (74). Dedi: Ey İblis, iki elimle yarattığıma secde etmekten seni alıkoyan nedir? Büyüklendin mi, yoksa yücelerden mi oldun? (75) Dedi: Ben ondan hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın (76). Dedi: Öyleyse oradan çık; çünkü sen kovulmuşsun (77). Ve şüphesiz benim lânetim senin üzerinedir din gününe kadar (78). Dedi: Rabbim, beni diriltilecekleri güne kadar ertele (79). Dedi: Şüphesiz sen ertelenenlerdensin (80), bilinen vaktin gününe kadar (81)”﴾ **ص**
موقوتاً
 	﴿“Namazı kıldığınızda Allah’ı ayakta, oturarak ve yanlarınız üzerinde anın; güvene kavuştuğunuzda namazı dosdoğru kılın. Şüphesiz namaz, müminler üzerine vakitlendirilmiş bir yazı olmuştur (103)”﴾ **النساء**
ميقات
كان الشيء **ميقاتاً** لشيء
**يوم الفصل** كان **ميقاتا**	﴿“Bunlar mı hayırlı, yoksa Tubba‘ kavmi ve onlardan öncekiler mi? Onları helâk ettik; şüphesiz onlar suçluydular (37). Gökleri ve yeri ve ikisi arasındakileri oyun olsun diye yaratmadık (38). Onları ancak hak ile yarattık; fakat onların çoğu bilmez (39). Şüphesiz ayırım günü, onların hepsinin mikatıdır (40). O gün, bir dost bir dosta hiçbir şeyle fayda vermez ve onlar yardım da olunmazlar (41); ancak Allah’ın rahmet ettiği kimse müstesna; şüphesiz O, azîzdir, rahîmdir (42)”﴾ **الدخان** ﴿“Şüphesiz ayırım günü bir mikat idi (17). O gün sûra üflenir de bölük bölük gelirsiniz (18). Gök açılır da kapılar olur (19). Dağlar yürütülür de serap olur (20). Şüphesiz cehennem bir gözetleme yeri olmuştur (21), azgınlar için bir dönüş yeri (22); orada çağlarca kalıcılar (23). Orada ne serinlik tadarlar ne içecek (24); ancak kaynar su ve irin (25); uygun bir karşılık (26). Şüphesiz onlar bir hesabı ummazlardı (27) ve âyetlerimizi yalanlamayı yalanlama ile yalanladılar (28). Her şeyi bir kitapta sayıp döktük (29). Öyleyse tadın; size ancak azabı artırırız (30)”﴾ **النبأ**
هي مواقيت	﴿“Sana hilâllerden soruyorlar. De ki: onlar insanlar ve hac için mikatlardır. Evlerinize arkalarından gelmeniz birr değildir; fakat birr, sakınan kimsenin birridir. Evlere kapılarından gelin ve Allah’tan sakının; umulur ki kurtulursunuz (189)”﴾ **البقرة**
نم **ميقات** ربه	﴿“Mûsâ’ya otuz gece için sözleştik ve onu on ile tamamladık; böylece Rabb’inin mikatı kırk gece tamamlandı. Mûsâ, kardeşi Hârûn’a dedi: Kavmim içinde benim yerime geç, ıslah et ve bozguncuların yoluna uyma (142)”﴾ **الأعراف**
جاء + varlık + لميقات varlık
 	﴿“Mûsâ mikatımıza geldiğinde ve Rabbi onunla konuştuğunda dedi: Rabbim, bana göster, sana bakayım. Dedi: Beni asla göremezsin; fakat dağa bak, eğer yerinde durursa beni göreceksin. Rabbi dağa tecellî edince onu paramparça etti ve Mûsâ baygın düştü. Ayılınca dedi: Seni tenzih ederim; sana tevbe ettim ve ben müminlerin ilkiyim (143)”﴾ **الأعراف** ﴿“Mûsâ kavminden yetmiş adamı mikatımıza seçti. Onları sarsıntı yakalayınca dedi: Rabbim, dileseydin onları daha önce ve beni de helâk ederdin. İçimizden sefihlerin yaptıkları yüzünden bizi helâk mi edeceksin? O ancak senin fitnendir; onunla dilediğini saptırır, dilediğini hidayete erdirirsin. Sen bizim velîmizsin; bizi bağışla, bize merhamet et; sen bağışlayanların en hayırlısısın (155)”﴾ **الأعراف**
جمع لميقات	﴿“Dediler: Onu ve kardeşini ertele; şehirlere toplayıcılar gönder (36). Sana her bilgin sihirbazı getirsinler (37). Böylece sihirbazlar bilinen bir günün mikatı için toplandı (38). Ve insanlara denildi: Siz toplanacak mısınız? (39) Umulur ki sihirbazlara uyarız, eğer onlar galip gelirlerse (40)”﴾ **الشعراء**
مجموعون إلى ميقات
 	﴿“De ki: Şüphesiz öncekiler ve sonrakiler (49), bilinen bir günün mikatına mutlaka toplanacaklardır (50)”﴾ **الواقعة**
مختار الصحاح
● [وقت] و ق ت: **الوَقْتُ** bilinir; ve **المِيقاتُ** fiil için vurulmuş vakittir; ve **الميقات** ayrıca mekândır; “Bu, Şam ehlinin mikatıdır” denir; onların ondan ihrama girdikleri yer için. Ve “**وَقَتَهُ**” dersin, tahfîf ile, “وعد” bâbından; o hâlde o **مَوْقُوتٌ** olur, eğer ona bir vakit beyan ettiyse. Ve ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**كتابا مَوْقُوتا**﴾ yani vakitlerde farz kılınmış. Ve **التَّوْقِيتُ** vakitleri belirlemedir; “**وَقَّتَهُ** li-yevmi kezâ **تَوْقِيتاً**” denir; “**أَجَّله**” gibi. Ve ﴿**وإذا الرُّسُل وُقِّتَت**﴾ şeddeli olarak okunmuştur; ve **وُقِتَتْ** de muhaffef olarak; ve **أُقِّتَتْ** bir lehçedir. Ve **المَوْقِتُ** “**المَجْلِسِ**” gibi, vakitten **مَفْعِل**dir.
الراغب
وقت
- **الوقت**: iş için farz kılınmış zamanın sonu; bu yüzden, neredeyse ancak takdir edilmiş olarak söylenir; onların sözü gibi: “**وقت كذا**”: ona bir vakit kıldım. Yüce Allah dedi: ﴿**إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا**﴾ [**النساء/103**]. Ve O’nun sözü: ﴿**وإذا الرسل أقتت**﴾ [**المرسلات/11**]. Ve **الميقات**: şey için vurulmuş vakit ve kendisi için vakit kılınmış vaad. Aziz ve celîl dedi: ﴿**إن يوم الفصل ميقاتهم**﴾ [**الدخان/40**]، ﴿**إن يوم الفصل كان ميقاتا**﴾ [**النبأ/17**]، ﴿**إلى ميقات يوم معلوم**﴾ [**الواقعة/50**]. Ve bazen **الميقات**, şey için vakit kılınan mekân için de söylenir; hac mikatı gibi.
ملخص اللسان
1. **الوَقْتُ**: zamandan bir miktar; **الوَقْتُ** dehrden bilinen bir miktardır; ve en çok geçmişte kullanılır; ve gelecekte de kullanılmıştır. O hâlde **التَّوْقِيتُ** ve **التَّأْقِيتُ**: bir şeye, kendisine mahsus bir vakit kılınmasıdır; ve o, müddetin miktarını beyan etmektir. Ve dersin: **وقَّتَ** şeyi **يُوَقِّته**; ve **وَقَتَهُ يَقِتُه** eğer onun sınırını beyan ettiyse,
2. Ve her şey ki ona bir zaman takdir ettin, o **مُؤَقَّتٌ**tur. ﴿**إنَّ الصلاة كانت على المؤمنين كتاباً مَوْقُوتاً**﴾; yani **مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً**; ve denildi: yani onlar üzerine vakitlendirilmiş vakitlerde yazıldı; yani vakitlerde farz kılınmışlar. Ve **وَقَّتَ** bazen, onlara sınırda ihramı vacip kılmak ve vaktinin girişi عندında namaz (kılmak) anlamında olur. Ve **المِيقاتُ**: fiil için vurulmuş vakit ve mekân. Ve dersin: **وَقَتَه**; o hâlde o **مَوْقُوت**tur, eğer fiil için, içinde yapılacağı bir vakit beyan ettiyse. Ve **التَّوْقيت**: vakitleri belirlemedir. Ve dersin: “**وَقَّتُّه** li-yevmi kezâ” “**أَجَّلْته**” gibi. Ve **المَوْقِتُ**، **مَفْعِلٌ**: **الوَقْت**ten. Ve ﴿**وإِذا الرسلُ أُقِّتَتْ**﴾. Zecّâc dedi: ümmetler arasında hükümde ayırım için ona bir tek vakit kılındı. Ve Ferrâ dedi: kıyamet gününde onun vaktine toplandı;
3. Ve كذلك, gayesini takdir ettiğin şey, o **مُؤَقَتٌ**tur. Ve **وَقْتٌ مَوْقُوتٌ** ve **مُوَقَّتٌ**: sınırlanmış. Ve **وَقَتَهُ يَقِتُه** eğer onun sınırını beyan ettiyse. İbn Abbâs hadisi: Resûlullah, صلى الله عليه وسلم, şarapta bir had **لم يَقِتْ**; yani takdir etmedi ve onu belirli bir sayı ile sınırlandırmadı. Ve **المِيقاتُ**: **الوَقْت**in masdarıdır. Ve âhiret: خلقın **مِيقات**ıdır. Ve hilâl: ayın **ميقات**ıdır,
4. Ve Sîbeveyh, **الوَقْت** lafzını mekânda kullandı; zamandaki vakte benzeterek; çünkü o da onun gibi bir miktardır. Böylece dedi: ve mekânda vakit olan şeye geçişli olur; mil ve fersah ve بريد gibi. Ve çoğulu: **أَوْقاتٌ**; ve o **المِيقاتُ**tır. Ve **المِيقاتُ**: fiil için vurulmuş vakit ve mekân. Denir: “Bu, Şam ehlinin **مِيقات**ıdır”; onların ondan ihrama girdikleri yer için. Sonra onda genişletildi de mekâna إطلاق edildi; böylece yere **مِيقاتٌ** denildi; ve o ondan **مِفْعال**dır; ve aslı **مِوْقاتٌ**tır; mimin kesresi sebebiyle vav yâ’ya çevrildi. Ve ihram yerleri: hacının **مواقيت**idir.
لسان العرب
● -   وقت: **الوَقْتُ**: zamandan bir miktar; ve her şey ki ona bir zaman takdir ettin, o **مُؤَقَّتٌ**tur; ve كذلك, gayesini takdir ettiğin şey, o **مُؤَقَتٌ**tur. İbn Sîde: **الوَقْتُ** dehrden bilinen bir miktardır; ve en çok geçmişte kullanılır; ve gelecekte de kullanılmıştır. Ve Sîbeveyh, **الوَقْت** lafzını mekânda kullandı; zamandaki vakte benzeterek; çünkü o da onun gibi bir miktardır. Böylece dedi: ve mekânda vakit olan şeye geçişli olur; mil ve fersah ve بريد gibi. Ve çoğulu: **أَوْقاتٌ**; ve o **المِيقاتُ**tır. Ve **وَقْتٌ مَوْقُوتٌ** ve **مُوَقَّتٌ**: sınırlanmış. Ve aziz tenzilde: ﴿**إِنَّ الصلاة كانت على المؤمنين كتاباً مَوْقُوتاً**﴾; yani **مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً**; ve denildi: yani onlar üzerine vakitlendirilmiş vakitlerde yazıldı; ve الصحاح’ta: yani vakitlerde farz kılınmışlar. Ve **وَقَّتَ** bazen, onlara sınırda ihramı vacip kılmak ve vaktinin girişi عندında namaz (kılmak) anlamında olur. Ve **المِيقاتُ**: fiil için vurulmuş vakit ve mekân. Denir: “Bu, Şam ehlinin **مِيقات**ıdır”; onların ondan ihrama girdikleri yer için. Ve hadiste: o, Medine ehli için Zü’l-Huleyfe’yi **وَقَّتَ** etti. İbnü’l-Esîr dedi: **التَّوْقيت** ve **المِيقات** tekrar tekrar gelmiştir; dedi ki: **التَّوْقِيت** ve **التَّأْقِيت**: bir şeye, kendisine mahsus bir vakit kılınmasıdır; ve o, müddetin miktarını beyan etmektir. Ve dersin: **وقَّتَ** şeyi **يُوَقِّته**; ve **وَقَتَهُ يَقِتُه** eğer onun sınırını beyan ettiyse. Sonra onda genişletildi de mekâna إطلاق edildi; böylece yere **مِيقاتٌ** denildi; ve o ondan **مِفْعال**dır; ve aslı **مِوْقاتٌ**tır; mimin kesresi sebebiyle vav yâ’ya çevrildi. İbn Abbâs hadisi: Resûlullah, صلى الله عليه وسلم, şarapta bir had **لم يَقِتْ**; yani takdir etmedi ve onu belirli bir sayı ile sınırlandırmadı. Ve **المِيقاتُ**: **الوَقْت**in masdarıdır. Ve âhiret: خلقın **مِيقات**ıdır. Ve ihram yerleri: hacının **مواقيت**idir. Ve hilâl: ayın **ميقات**ıdır; ve bunun benzeri de böyledir. Ve dersin: **وَقَتَه**; o hâlde o **مَوْقُوت**tur, eğer fiil için, içinde yapılacağı bir vakit beyan ettiyse. Ve **التَّوْقيت**: vakitleri belirlemedir. Ve dersin: “**وَقَّتُّه** li-yevmi kezâ” “**أَجَّلْته**” gibi. Ve **المَوْقِتُ**، **مَفْعِلٌ**: **الوَقْت**ten. ‘Accâc dedi:
  **والجامعُ الناسِ ليوم المَوْقِتِ**
Ve O’nun sözü: ﴿**وإِذا الرسلُ أُقِّتَتْ**﴾. Zecّâc dedi: ümmetler arasında hükümde ayırım için ona bir tek vakit kılındı. Ve Ferrâ dedi: kıyamet gününde onun vaktine toplandı. Ve kurrâ, hemzesi üzerinde birleşti; ve o, Abdullah’ın kıraatinde: **وُقِّتَتْ**tir. Ve Ebû Ca‘fer el-Medenî onu **وُقِتَتْ** okudu; vav ile hafif. Ve ancak hemzelendi; çünkü vav, ilk harf olduğunda ve dammelendiğinde hemzelenir. Denir: “bunlar **أُجُوهٌ** güzeldir” hemze ile; bu, vavın dammesinin ağır olması sebebiyledir. Ve **أُقِّتَتْ** bir lehçedir; **وُجُوه** ve **أُجُوه** gibi.
مقاييس اللغة:
(**وقت**) vav, kāf ve tâ: bir asl; bir şeyin sınırına ve mahiyetine, zamanda ve başkasında delâlet eder. Ondan **الوقْت**: bilinen zamandır. Ve **الموقوت**: sınırlanmış şeydir. Ve **المِيقاتُ**: vakte varıştır. “Ona şöyle **وقَتَ** etti” ve “onu **وَقَّته** etti”; yani onu sınırlandırdı. Aziz ve celîl Allah dedi: ﴿**إنَّ الصَّلاَةَ كانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَوْقُوتاً**﴾ [**النساء 103**].
القاموس المحيط:
**الوَقْتُ** dehrden miktardır; ve en çok geçmişte kullanılır; **كالمِيقاتِ**. Ve vakitleri belirleme, **كالتَّوْقيتِ**. Ve ﴿**كِتاباً مَوْقُوتاً**﴾: yani vakitlerde farz kılınmış. Ve hacının **مِيقاتُ**ı: onların ihram yeridir.
Ve şöyle okunmuştur: ﴿**وإذا الرُّسُلُ وُقِّتَتْ**﴾; böylece **فوعِلَتْ** müvâkete’den. Ve **وَقْتٌ مَوْقُوتٌ** ve **مُوَقَّتٌ**: sınırlanmış. Ve **المَوْقِتُ**، “**مَجْلِسٍ**” gibi: ondan **مَفْعِلٌ**dir.
تاج العروس:
و - ق - ت
“**الوقت**”: zamandan bir miktar. Misbâh’ta böyle. Ve her şey ki ona bir zaman takdir ettin, o **موقت**tur; ve كذلك, gayesini takdir ettiğin şey, o **موقت**tur. Ve Basâir’de: **الوقت**: iş için farz kılınmış zamanın sonu; bu yüzden, neredeyse ancak kayıtlı olarak söylersin. Ve Muhkem’de: **الوقت**: “dehrden miktar ve en çok geçmişte kullanılır”; ve gelecekte de kullanılmıştır. Ve Sîbeveyh, **الوقت** lafzını mekânda kullandı; zamandaki vakte benzeterek; çünkü o da onun gibi bir miktardır. Böylece dedi: ve mekânda vakit olan şeye geçişli olur; mil ve fersah ve بريد gibi. Ve çoğulu: **أوقات** “**كالميقات**”. Ve bir cemaat, ikisi arasında fark koydu: birincisi mutlak, ikincisi ise amellerden bir amel için takdir edilmiş vakittir; bunu “العناية”da söyledi. **الوقت**: vakitleri belirleme, **كالتوقيت**. Dersin: “onu şu gün için **وقته** ettim” “onu **أجلته** ettim” gibi. İbnü’l-Esîr dedi: **التوقيت** ve **الميقات** tekrar tekrar gelmiştir; dedi ki: **التوقيت** ve **التأقيت** bir şeye, kendisine mahsus bir vakit kılınmasıdır; ve o, müddetin miktarını beyan etmektir. Ve dersin: **وقت** şeyi **يوقته**; ve **وقته يقته** eğer onun sınırını beyan ettiyse. Sonra onda genişletildi de mekâna إطلاق edildi; böylece yere **ميقات** denildi. “Ve o ondan **مفعال**dır; ve aslı **موقات**tır; mimin kesresi sebebiyle vav yâ’ya çevrildi.” Ve İbn Abbâs hadisi, رضي الله عنهما: “Resûlullah صلى الله عليه وسلم şarapta bir had **لم يقت**”; yani takdir etmedi ve onu belirli bir sayı ile sınırlandırmadı. Aziz tenzilde: ﴿**إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا**﴾ yani “vakitlendirilmiş, takdir edilmiş”. Ve denildi: yani onlar üzerine vakitlendirilmiş vakitlerde yazıldı. Ve الصحاح’ta: yani “vakitlerde farz kılınmış”. **وقت** bazen, onlara hacda ihramı sınırda vacip kılmak ve vaktinin girişi عندında namaz (kılmak) anlamında olur. Ve **الميقات**: fiil için vurulmuş vakittir. Ve mekândır; denir: “Bu, Şam ehlinin **ميقات**ıdır”; onların ondan ihrama girdikleri yer için. Ve hadiste: “o, Medine ehli için Zü’l-Huleyfe’yi **وقت** etti.” Ve “hacının **ميقات**ı: onların ihram yeridir.” Ve Nihâye’nin ibaresi: “ihram yerleri: hacının **مواقيت**idir; ve hilâl: ayın **ميقات**ıdır; ve bunun benzeri de böyledir.” Ve dersin: **وقته**; o hâlde o **موقوت**tur, eğer fiil için, içinde yapılacağı bir vakit beyan ettiyse. Aziz tenzilde: ﴿**وإذا الرسل أقتت**﴾. Zecّâc dedi: ümmetler arasında hükümde ayırım için ona bir tek vakit kılındı. Ve Ferrâ dedi: kıyamet gününde onun vaktine toplandı. Ve kurrâ, hemzesi üzerinde birleşti; ve o, Abdullah’ın kıraatinde: **وقتت**. Ve Ebû Ca‘fer el-Medenî onu **وقتت** okudu; vav ile hafif. Ve ancak hemzelendi; çünkü vav, ilk harf olduğunda ve dammelendiğinde hemzelenir. “Bunlar **أجوه** güzeldir” denir, hemze ile; bu, vavın dammesinin ağır olması sebebiyledir. Ve **أقتت** bir lehçedir; **وجوه** ve **أجوه** gibi. “Şöyle okunmuştur: ﴿**وإذا الرسل ووقتت**﴾; böylece **فوعلت** müvâkete’den” ve o şâzlardandır; ve böylece bir cemaat okudu. “**وقت موقوت وموقت**”: yani “sınırlanmış”; ve ikisinin tasrifi geçti. “Ve **الموقت** ‘**مجلس**’ gibi, ondan **مفعل**dir”; yani vakitten. ‘Accâc dedi:
“**والجامع الناس ليوم الموقت**”
Ve bundan istidrâk edilenlerdendir: **الموقت**: “**محدث**” gibi: vakitleri ve gölgeleri gözeten kimse; ve onunla bir cemaat meşhur olmuştur.
