# وقت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وقت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وقت

الوَقْتُ: مقدارٌ من الزمانِ، وكلُّ شيء قَدَّرْتَ له حِيناً، فهو مُؤَقَّتٌ، وكذلك ما قَدَّرْتَ غايتَه،فهو مُؤَقَتٌ. ابن سيده: الوَقْتُ مقدار من الدهر معروف، وأَكثر ما يُستعمل في الماضي، وقد اسْتُعْمِلَ في المستقبل، واسْتَعْمَلَ سيبويه لفظ الوَقْتِ في المكان، تشبيهاً بالوقت في الزمان، لأَنه مقدار مثله، فقال: ويَتَعَدَّى إِلى ما كان وقتاً في المكان، كمِيلٍ وفَرْسخ وبَرِيد، والجمع: أَوْقاتٌ، وهو المِيقاتُ. ووَقْتٌ مَوْقُوتٌ ومُوَقَّتٌ: مَحْدُود. وفي التنزيل العزيز: إِنَّ الصلاة كانت على المؤمنين كتاباً مَوْقُوتاً؛ أَي مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً؛ وقيل: أَي كُتِبَتْ عليهم في أَوقاتٍ مُوَقَّتة؛ وفي الصحاح: أَي مَفْروضات في الأَوْقات؛ وقد يكون وَقَّتَ بمعنى أَوْجَبَ عليهم الإِحرامَ في الحد، والصلاة عند دخول وقْتِها.والمِيقاتُ: الوَقْتُ المضْروبُ للفعل والموضع. يقال: هذا مِيقاتُ أَهلِ الشأْم، للموضع الذي يُحْرِمُون منه. وفي الحديث: أَنه وَقَّتَ لأَهل المدينة ذا الحُلَيْفة؛ قال ابن الأَثير: وقد تكرر التَّوْقيت والمِيقاتُ، قال: فالتَّوْقِيتُ والتَّأْقِيتُ: أَن يُجْعَل للشيءِ وَقْتٌ يختض به، وهو بيانُ مقدار المُدَّة. وتقول: وقَّتَ الشيءَ يُوَقِّته، ووَقَتَهُ يَقِتُه إِذا بَيَّنَ حَدَّه، ثم اتُّسِعَ فيه فأُطْلِقَ على المكان، فقيل للموضع: مِيقاتٌ، وهو مِفْعال منه، وأَصله مِوْقاتٌ، فقُلبت الواو ياء لكسرة الميم. وفي حديث ابن عباس: لم يَقِتْ رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، في الخمر حَدًّا أَي لم يُقَدِّرْ، ولم يَحُدَّه بعدد مخصوص. والمِيقاتُ: مصدر الوَقْتِ. والآخرةُ: مِيقاتُ الخلق. ومواضعُ الإِحرام: مواقيتُ الحاجِّ. والهلالُ: ميقاتُ الشهر، ونحو ذلك كذلك.
وتقول: وَقَتَه، فهو مَوْقُوت إِذا بَيَّن للفعل وَقْتاً يُفْعَلُ فيه. والتَّوْقيت: تحديدُ الأَوقات.
وتقول: وَقَّتُّه ليوم كذا مثل أَجَّلْته. والمَوْقِتُ، مَفْعِلٌ: مِن الوَقْت؛ قال العجاج:
والجامعُ الناسِ ليوم المَوْقِتِ
وقوله تعالى: وإِذا الرسلُ أُقِّتَتْ. قال الزجاج: جُعل لها وَقْتٌ واحد للفَصْل في القضاء بين الأُمة؛ وقال الفراء: جُمِعَتْ لوقتها يوم القيامة؛ واجْتَمع القُرّاء على همزها، وهي في قراءة عبد الله: وُقِّتَتْ، وقرأَها أَبو جعفر المَدَنيُّ وُقِتَتْ، خفيفة بالواو، وإِنما همزت لأَن الواو إِذا كانت أَولَ حرف وضُمَّتْ، هُمِزت؛ يقال: هذه أُجُوهٌ حسانٌ بالهمز، وذلك لأَن ضمة الواو ثقيلة، وأُقِّتَتْ لغة، مثل وُجُوه وأُجُوه.

### Türkçe

**الوَقْتُ**: zamandan bir miktardır; ve her şey ki sen ona bir **حِيناً** takdir ettin, o halde o **مُؤَقَّتٌ**tir; yine bunun gibi, sen onun gayesini takdir ettiğin şey de, o **مُؤَقَتٌ**tir. İbn Sîde: **الوَقْتُ** bilinen dehrden bir miktardır; ve en çok geçmişte kullanılır; ve gelecekte de kullanılmıştır; ve Sîbeveyh **الوَقْتِ** lafzını mekânda kullanmıştır, zamandaki vakte benzetme olarak; çünkü o da onun gibi bir miktardır; şöyle dedi: “Ve mekânda vakit olan şeye geçişli olur; bir **مِيلٍ** ve bir **فَرْسخ** ve bir **بَرِيد** gibi.” Çoğulu: **أَوْقاتٌ**; ve o **المِيقاتُ**tır. Ve **وَقْتٌ مَوْقُوتٌ** ve **مُوَقَّتٌ**: sınırlandırılmıştır. Aziz tenzilde: “Şüphesiz namaz, müminler üzerine **كتاباً مَوْقُوتاً** idi”; yani **مُؤَقَّتاً مُقَدَّراً**; ve denildi: yani üzerlerine **أَوقاتٍ مُوَقَّتة** içinde yazıldı; ve **الصحاح**’ta: yani vakitlerde farz kılınmışlardır; ve **وَقَّتَ** “üzerlerine ihramı sınırda vacip kıldı” manasında da olabilir; ve namazı, vaktinin girişi عند دخول **وقْتِها**. Ve **المِيقاتُ**: fiil ve yer için belirlenmiş **الوَقْتُ**tur. Denilir: bu, Şam ehlinin **مِيقاتُ**udur; ihrama girdikleri yer için. Hadiste: “Şüphesiz o, Medine ehli için **ذا الحُلَيْفة**’yi vakitledi.” İbnü’l-Esîr dedi: **التَّوْقيت** ve **المِيقاتُ** tekrar etmiştir; dedi: **فالتَّوْقِيتُ** ve **التَّأْقِيتُ**: bir şeye, onunla hususiyet kazandığı bir **وَقْتٌ** kılınmasıdır; ve o, müddetin miktarını beyan etmektir.

Ve dersin: bir şeyi **وقَّتَ** eder, onu **يُوَقِّته**; ve onu **وَقَتَهُ** eder, onu **يَقِتُه**; sınırını açıkladığı zaman; sonra onda genişletildi de mekân üzerine salıverildi; böylece yere **مِيقاتٌ** denildi; ve o, ondan **مِفْعال**dır; aslı **مِوْقاتٌ**tır; mîm’in kesresi sebebiyle vav yâ’ya çevrildi. İbn Abbâs hadîsinde: “Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, şarapta bir had **لم يَقِتْ**”; yani takdir etmedi ve onu belirli bir sayı ile sınırlandırmadı. Ve **المِيقاتُ**: **الوَقْتِ**in masdarıdır. Ve âhiret: halkın **مِيقاتُ**udur. Ve ihram yerleri: hacının **مواقيتُ**idir. Ve hilâl: ayın **ميقاتُ**udur; ve bunun benzeri de böyledir.

Ve dersin: onu **وَقَتَه**; o halde o **مَوْقُوت**tur; fiil için, içinde yapılacağı bir **وَقْتاً** beyan ettiği zaman. Ve **التَّوْقيت**: vakitleri sınırlandırmaktır.

Ve dersin: onu falan gün için **وَقَّتُّه**; **أَجَّلْته** gibi. Ve **المَوْقِتُ** (mef‘il): **الوَقْت**ten; el-Acçâc dedi:
والجامعُ الناسِ ليوم المَوْقِتِ

Ve onun sözü, yüce: “Ve elçiler **أُقِّتَتْ** olduğu zaman.” ez-Zeccâc dedi: ümmet arasında hükümde ayırma için ona tek bir vakit kılındı. el-Ferrâ dedi: kıyamet günü vaktine toplandılar. Kurrâ, onun hemzelenmesi üzerinde birleşti; ve o, Abdullah’ın kıraatinde: **وُقِّتَتْ**; ve Ebû Ca‘fer el-Medenî onu **وُقِتَتْ** okudu; vav ile hafif. Hemzelenmesi ancak şundandır: vav, harfin evveli olduğu ve dammelendiği zaman hemzelenir; denilir: “bunlar güzel **أُجُوهٌ**” hemze ile; bu, vavın dammesinin ağır olmasındandır. Ve **أُقِّتَتْ** bir lehçedir; **وُجُوه** ve **أُجُوه** gibi.
