# وقر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: وقر

الوَقْرُ بالفتح: الثِقْلُ في الأذن. والوِقْرُ بالكسر: الحِمْلُ. يقال: جاء يحمل وِقْرَهُ. وقد أَوْقَرَ بغيرَه. وأكثر ما يستعمل الوِقْرُ في حِمْلِ البغلِ والحمارِ، والوَسْقُ في حملِ البعيرِ. وهذه امرأةٌ موقَرَةٌ، إذا حملت حَمْلاً ثقيلاً. وأَوْقَرَتِ النخلةُ، أي كثُر حملها. يقال: نخلةٌ موقِرَةٌ وموقِرٌ، وموقَرَةٌ. والجمع مَواقِرٌ. وقد وَقِرَتْ أذنُه بالكسر تَوْقَرُ وَقراً، أي صَمَّتْ. وقياس مصدره التحريك، إلا أنَّه جاء بالتسكين. ووَقَرَ الله أذنَه يَقِرُها وَقْراً. يقال: اللهم قِرْ أُذْنَهُ، ووقرت أذنه على ما لم يسمَّ فاعله، فهو موقورٌ. ووَقَرْتُ العظمَ أَقِرُهُ وَقْراً: صدعته. قال الأعشى:
يا دَهْرُ قد أكْثرتَ فَجْعَتَنـابسَراتِنا ووَقَرْتَ في العَظْمِ
والوَقْرَةُ: أن يصيب الحافرَ حجرٌ أو غيره فينكُبه. تقول منه: وَقِرَتِ الدابة بالكسر، وأوْقَرَها الله، عن الكسائي، مثل رَهِصَتْ وأَرْهَصَها الله. يقال في الصبر على المصيبة: كانت وَقْرةً في صخرةٍ، يعني ثُلْمَةً وهَزْمَةً، أي أنَّه احتمل المصيبة ولم تؤثِّر فيه إلا مثل تلك الهَزْمة في الصخرة. والوَقارُ: الحلمُ والرَزانةُ. وقد وَقَرَ الرجل يَقِرُ وَقاراً وقِرَةً، إذا ثبت، فهو وَقورٌ. قال الراجز:
بكُلِّ أخلاقِ الرجالِ قد مَهَرْ
ثَبْتٌ إذا ما صيحَ بالقومِ وَقَرْ
والتَوقيرُ: التعظيمُ والترزينُ أيضاً. وقوله تعالى: "مالكمْ لا تَرْجعونَ للهِ وَقاراً"، أي لا تخافون لله عظمةً. ورجلٌ مُوَقَّرٌ، أي مُجَرَّبٌ. والوَقيرة: نُقْرَةٌ في الجبل عظيمة. وقولهم: فقيرٌ وَقيرٌ، إتباعٌ له. ويقال: معناه أنَّه أوْقَرَهُ الدَينُ، أي أثقله. والوَقيرُ: الغنمُ.

### Türkçe

**الوَقْرُ** (fetha ile): kulakta ağırlık. **والوِقْرُ** (kesra ile): yük. Denilir: “**جاء يحمل وِقْرَهُ**” (yükünü taşıyarak geldi). Ve “**أَوْقَرَ بغيرَه**” (başkasıyla yükledi). **الوِقْرُ** en çok katırın ve eşeğin yükünde kullanılır; **الوَسْقُ** ise devenin yükünde. Ve bu, ağır bir yük taşıdığı zaman, **موقَرَةٌ** bir kadındır. Ve hurma ağacı **أَوْقَرَتِ**; yani yükü çoğaldı. Denilir: **نخلةٌ موقِرَةٌ** ve **موقِرٌ** ve **موقَرَةٌ**. Çoğulu **مَواقِرٌ**’dir. Ve onun kulağı kesra ile **وَقِرَتْ**; **تَوْقَرُ وَقراً** (yani sağırlaştı). Masdarının kıyası harekelemedir; ancak sükûn ile gelmiştir. Ve Allah onun kulağını **وَقَرَ**; onu **يَقِرُها وَقْراً**. Denilir: “**اللهم قِرْ أُذْنَهُ**”; ve “**وقرت أذنه**” (faili adlandırılmadan), o hâlde o **موقورٌ**dur. Ve kemiği **وَقَرْتُ**; onu **أَقِرُهُ وَقْراً**: onu yardım. A‘şâ dedi ki:
يا دَهْرُ قد أكْثرتَ فَجْعَتَنـابسَراتِنا ووَقَرْتَ في العَظْمِ

**والوَقْرَةُ**: toynağa bir taşın veya başkasının isabet edip onu incitmesidir. Ondan şöyle dersin: binek hayvanı kesra ile **وَقِرَتِ**; ve Allah onu **أوْقَرَها**; Kisâî’den; **رَهِصَتْ** ve Allah onu **أَرْهَصَها** gibi. Musibete sabır hakkında denilir: “**كانت وَقْرةً في صخرةٍ**”; yani bir gedik ve bir kırık; yani o musibeti yüklendi ve onda, kayadaki o kırık gibi olandan başka bir etki bırakmadı. **والوَقارُ**: yumuşak huyluluk ve ağırbaşlılık. Ve adam **وَقَرَ**; **يَقِرُ وَقاراً وقِرَةً**; sabit durduğu zaman; o hâlde o **وَقورٌ**dur. Recez şairi dedi ki:
بكُلِّ أخلاقِ الرجالِ قد مَهَرْ
ثَبْتٌ إذا ما صيحَ بالقومِ وَقَرْ

**والتَوقيرُ**: tazim ve ağırlaştırma da. Ve Yüce sözü: “**مالكمْ لا تَرْجعونَ للهِ وَقاراً**”; yani Allah için bir azamet olarak korkmuyorsunuz. Ve **مُوَقَّرٌ** bir adam: yani tecrübeli. Ve **الوَقيرة**: dağda büyük bir oyuk. Ve onların sözü: “**فقيرٌ وَقيرٌ**”; ona tâbi kılmadır. Ve denilir: manası, borcun onu **أوْقَرَهُ** olmasıdır; yani onu ağırlaştırdı. **والوَقيرُ**: koyunlardır.
