# وقس — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%B3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وقس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وقس

الليث: الوَقْسُ الفاحشة وذِكْرُها؛ قال العجاج:
وحاصِن من حاصِناتٍ مُلْسِ
عَن الأَذى، وعَنْ قِرافِ الوَقْسِ
ضرب الجَرَبَ مثلاً للفاحشة قال: والوَقْسُ الصوت، قال الأَزهري: أَخطأَ الليث في تفسير الوَقْس فجعله فاحشة وأَخطأَ في لفظ الوَقْس بمعنى الصوت، وصوابه الوَقْشُ. الجوهري: وقَسَه وقْساً أَي قَرَفه. وإِنَّ بالبعير لوَقْساً إِذا قارَفه شيء من الجَرَب، وهو بعير مَوْقُوس. والوَقْس: الجرب، وقيل: هو أَول الجَرَب قبل انتشاره في البدن؛ قال: الوَقْسُ يُعْدي فتَعَدَّ الوَقْسا
الأَزهري: سمعت أَعرابية من بني نُمَيْر كانت اسْتُرْعِيت إِبلاً جُرْباً، فلما أَراحَتْها سأَلتْ صاحبَ النِّعم فقالت: أَين آوي هذه المُوَقَّسَة؟ أَرادت بالمُوَقَّسَةِ الجُرْب؛ ومن أَمثالهم: الوَقْسُ يُعْدي فتَعَدَّ الوَقْسا،
مَنْ يَدْنُ لِلْوَقْسِ يُلاقِ تَعْسا
الوَقْس: الجَرَب. والتَّعْس: الهلاك؛ يضرب مثلاً لتَجَّنُّب من تكره صحبته. ويقال: إِن به لوَقْساً إِذا قارَفه شيء من الجَرَب؛ وأَنشد الأَصمعي للعجاج:
يَصْفَرُّ لِلْيُبْسِ اصْفِرارَ الوَرْسِ،
من عَرَقِ النَّضْحِ عَصِيمَ الدَّرْسِ،
من الأَذى ومن قِراف الوَقْسِ
وقوم أَوْقاسٌ: نَطِفُون مُتَّهَمُون يُشَبَّهون بالجَرْباء. تقول العرب: لا مِساسَ لا مِساس، لا خير في الأَوْقاس. ورأَيت أَوْقاساً من الناس أَي أَخْلاطاً، ولا واحد لها. والوَقْس: السقاط والعبيد؛ عن كراع.

### Türkçe

الليث: **الوَقْسُ** fuhuş ve onun zikredilmesidir; el-ʿAccâc dedi:
وحاصِن من حاصِناتٍ مُلْسِ
عَن الأَذى، وعَنْ قِرافِ **الوَقْسِ**
Uyuzu fuhşa misal olarak vurdu; dedi ki: **الوَقْسُ** sestir. el-Ezherî dedi: el-Leys **الوَقْس**’u tefsir etmede hata etti de onu fuhuş yaptı; **الوَقْس** lafzında da “ses” mânasında hata etti; doğrusu **الوَقْشُ**’tur. el-Cevherî: **وقَسَه**’u **وقْساً** (yapmak), yani onu **قَرَفه** (ona bulaştı/ona dokundu). Ve şüphesiz devede **لوَقْساً** vardır; eğer ona uyuzdan bir şey bulaşmışsa; o, **مَوْقُوس** bir devedir. Ve **الوَقْس**: uyuzdur; ve denildi ki: beden içinde yayılmasından önce uyuzun evvelidir; dedi ki:
**الوَقْسُ** يُعْدي فتَعَدَّ **الوَقْسا**
el-Ezherî: Benî Nümeyr’den bir a‘râbiyye işittim; uyuzlu develeri otlatmak üzere tutulmuştu; onları ağıla döndürünce davar sahibine sordu da dedi ki: “Bu **المُوَقَّسَة**’yi nereye barındırayım?” **المُوَقَّسَة** ile uyuzu kastetti; onların darbımesellerindendir:
**الوَقْسُ** يُعْدي فتَعَدَّ **الوَقْسا**،
مَنْ يَدْنُ لِلْوَقْسِ يُلاقِ تَعْسا
**الوَقْس**: uyuzdur. **التَّعْس**: helâktir; hoşlanmadığın kimseyle arkadaşlıktan sakınmaya misal olarak vurulur. Ve denilir: onda **لوَقْساً** vardır; eğer ona uyuzdan bir şey bulaşmışsa. Ve el-Asmaʿî, el-ʿAccâc’dan inşad etti:
يَصْفَرُّ لِلْيُبْسِ اصْفِرارَ الوَرْسِ،
من عَرَقِ النَّضْحِ عَصِيمَ الدَّرْسِ،
من الأَذى ومن قِراف **الوَقْسِ**
Ve bir kavim **أَوْقاسٌ**: damlayanlar, itham olunanlardır; uyuzlulara benzetilirler. Arap der ki: “لا مِساسَ لا مِساس، لا خير في الأَوْقاس.” Ve insanlardan **أَوْقاساً** gördüm; yani karışıklar; onun tekili yoktur. Ve **الوَقْس**: düşükler ve kölelerdir; Kırâʿ’dan.
