# وقس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وقس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وقس

وقسه، كوعده، وقسا، أي قرفه، وإن بالبعير لوقسا، إذا قارفه شيء من الجرب، وهو بعير موقوس، وأنشد الأصمعي للعجاج:
  وحاصن من حاصنات ملـس                      من الأذى ومن قراف الوقس هذه عبارة الصحاح. وقال الليث: الوقس: الفاحشة والذكر لها، وعبارة العين: وذكرها. والوقس: الجرب، ومن أمثالهم:
  الوقس يعدي فتعد الوقسـا                      من يدن للوقس يلاق العسا

  يضرب لتجنب من تكره صحبته. وقال ابن دريد: الوقس: انتشار الجرب في البدن وقيل: هو أوله قبل استحكامه. ويقال: أتانا أوقاس من بني فلان، أي جماعة وفرقة، نقله الصاغاني عن ابن عباد، أو سقاط وعبيد، عن كراع، أو قليلون متفرقون، وهم الأخلاط، لا واحد لها، وقال كراع: واحدها الوقس والتوقيس: الإجراب، وقد وقسه، ومنه قولهم: إبل موقسة، أي جرب، قال الأزهري: سمعت أعرابية من بني نمير كانت استرعيت إبلا جربا، فلما أراحتها سألت صاحب النعم، فقالت: أين آوى هذه الموقسة?. وواقيس: ع، بنجد، عن ابن دريد. ومما يستدرك عليه: الأوقاس من الناس: المتهمون المشبهون بالجربى، تقول العرب: لا مساس لا مساس، ولا خير في الأوقاس. وصار القوم أوقاسا: أي أخلاطا، وقال الصاغاني: أي شلالا. وقال ابن القطاع: وقست الإنسان بالمكروه، إذا قذفته به.

### Türkçe

**وقسه**; **كوعده**; **وقسا**: yani onu **قرفه** (bulaştırdı/temas ettirdi). Ve şüphesiz devede **لوقسا** vardır; eğer ona uyuzdan bir şey bulaşmışsa. O, **بعير موقوس**tur. el-Asmaʿî, el-ʿAccâc’a ait olarak şu beyti okudu:
  Ve pürüzsüz dişilerden bir pürüzsüz (olan)                      eziyetten ve bu **قراف الوقس**’tan (uzak).

Bu, **الصحاح**’ın ibaresidir. el-Leys dedi: **الوقس**: fuhuş ve onun zikredilmesidir; **العين**’in ibaresi: ve onun zikri. Ve **الوقس**: uyuzdur. Onların darb-ı mesellerinden:
  **الوقس** bulaştırır; böylece **الوقس**’u bulaştırır                      kim **للوقس**’a yaklaşırsa **العسا**’yı bulur

Hoşlanmadığın kimsenin arkadaşlığından sakınmak için darb olunur. İbn Düreyd dedi: **الوقس**: uyuzun bedende yayılmasıdır; ve denildi ki: o, sağlamlaşmasından önceki başlangıcıdır. Ve denilir: Bize falan oğullarından **أوقاس** geldi; yani bir cemaat ve bir fırka. Bunu es-Sağânî, İbn ʿAbbâd’dan nakletti; yahut döküntüler ve köleler (gibi), Kurâʿ’dan; yahut az ve dağınık (kimseler); ve onlar **الأخلاط**tır; onun için tekil yoktur. Kurâʿ dedi: onun tekili **الوقس**’tur. Ve **التوقيس**: uyuzlatma/uyuz olma; ve onu **وقسه**. Ondandır onların sözü: **إبل موقسة**; yani uyuz (develer). el-Ezherî dedi: Ben, Benî Numeyr’den bir bedevî kadını işittim; uyuz develer güttürülmüştü; onları ağıla getirince davar sahibine sordu ve dedi ki: “Bu **الموقسة** nerede barındı?”. Ve **واقيس**: (bir) yer adıdır; Necd’dedir; İbn Düreyd’den.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: İnsanlardan **الأوقاس**: uyuzlulara benzetilen, itham olunan kimseler. Araplar der: “**لا مساس لا مساس**”; ve **الأوقاس**’ta hayır yoktur. Ve kavim **أوقاسا** oldu: yani **أخلاطا**. es-Sağânî dedi: yani felçliler. İbn el-Kattâʿ dedi: **وقست** insanı mekruh (bir şey) ile; onu onunla **قذفته** (attın/itham ettin) ise.
