# وقش — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B4/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%B4/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وقش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B4.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: وقش

القاف والشين و"وايء" معهما
ق ش و، ش ق ء، و ق ش، ش و ق، و ش ق، ش ق و مستعملات قشو: قَشَوْتُ القضيب: خرطته، وأنا أقشُوه قَشْواً فأنا قاش وهو مَقشُوٍّ.
والقاشي: الفلس الرديء، لغة سوادية.
القَشْوُة: قفة يكون فيها طيب المرأة، وأنشد:
لها قَشوَةٌ فيها ملاب وزنبق		إذا عزب أسرى إليها تطيبا
وجمعها: قِشاءٌ وقَشَواتٌ.
شقأ: شَقَأ النابُ يَشقؤه شُقُوءاً وشَقْأ فهو شاقئ أي طلع حده، والمِشقاء: المِدرى. وشَقَأْتُ شعري: فرقته.
وقش: وقَيش وأقيش: اسم رجل.
شقو: يقال: شَقي شقاء وشِقوةً. والشِّقوُ: تأسس أصل الشَّقاء والشِقْوَةِ، كل قد قيل، وإنما صار ياء في شَقِي بالكسرة، وهما يشقيان، وهو في الأصل واو، وتظهر في الشَّقاوة، وتضمر في الشّقاء مدة لاحقة بالألف كذا، لأن الياء والواو إنما يظهران في الأسماء الممدودة. والشاقي من حيود الجبال: الطالع الطويل، ومع طوله أيسر صعوداً وأقدر مقعداً للإنسان، والجميع شاقيات وشَواقي.
شوق: الشِّوقُ: نزاع النفس، وشاقني حبها، وذكرها يشوقني، أي يهيج شَوْقي، فاشتقت.
وشَوَّقْتُ فلاناً: ذكرته الجنة والنار فاشتاقَ.
والشَّيِّقُ: سقع مستو دقيق في لهب الجبل، لا يستطاع ارتقاؤه.
والشَّيقُ: شعر ذنب الدابة، الواحدة شِيقةٌ.
وشق: الوَشيقُ: لحم يقدد حتى يقب وتذهب ندوته، وتقول: وشَقَتهُ أشِقُه شِقةً ووَشْقاً، واتَّشَقْتُه اتِّشاقاً، قال:
إذا عرضت منها كهاة سمينة		فلا تهدمنها واتَّشِقْ وتجبجب
وبه سمي الكلب واشِقاً.

### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve onlarla birlikte “**وايء**”
**ق ش و**، **ش ق ء**، **و ق ش**، **ش و ق**، **و ش ق**، **ش ق و** kullanılagelenlerdir. **قشو**: **قَشَوْتُ** **القضيب**: onu yonttum; ben onu **قَشْواً** olarak **أقشُوه**; ben **قاش**’ım ve o **مَقشُوٍّ**’dur.
Ve **القاشي**: kötü **الفلس** (bakır para), Sevâd dili.
**القَشْوُة**: kadının güzel kokusunun içinde bulunduğu bir sepet; ve inşad etti:
لها **قَشوَةٌ** فيها ملاب وزنبق		إذا عزب أسرى إليها تطيبا
Ve onun çoğulu: **قِشاءٌ** ve **قَشَواتٌ**.

**شقأ**: **شَقَأ** **النابُ** onu **يَشقؤه** **شُقُوءاً** ve **شَقْأ**; o hâlde o **شاقئ**’dir; yani ucu çıktı. Ve **المِشقاء**: **المِدرى**. Ve **شَقَأْتُ** saçımı: onu ayırdım.

**وقش**: ve **وقَيش** ve **أقيش**: bir adamın adı.

**شقو**: denir ki: **شَقي** **شقاء** ve **شِقوةً**. Ve **الشِّقوُ**: **الشَّقاء** ve **الشِقْوَةِ**’nin aslı tesis edilmiştir; hepsi söylenmiştir; ancak **شَقِي**’de kesre sebebiyle **ياء** oldu; ve ikisi **يشقيان**; ve o aslında **واو**dur; **الشَّقاوة**’de ortaya çıkar, ve **الشّقاء**’da **الألف**’e bitişik bir müddet gizlenir; şöyle ki, çünkü **الياء** ve **الواو** ancak uzatılmış isimlerde ortaya çıkarlar. Ve dağların kıvrımlarından **الشاقي**: uzun çıkan (yükselen)dır; ve uzunluğuyla birlikte çıkışı daha kolay ve insan için oturuş yeri olmaya daha elverişlidir; ve hepsi **شاقيات** ve **شَواقي**’dir.

**شوق**: **الشِّوقُ**: nefsin çekişmesi; ve onun sevgisi beni **شاقني**; ve onun anılması beni **يشوقني**; yani **شَوْقي**’mi coşturur; böylece **اشتقت**.
Ve **شَوَّقْتُ** falancayı: ona cennet ve cehennemi andım da **اشتاقَ**.
Ve **الشَّيِّقُ**: dağın alevinde düz, ince bir kaya çıkıntısıdır; ona tırmanmak mümkün olmaz.
Ve **الشَّيقُ**: binek hayvanının kuyruğunun kılı; teki **شِيقةٌ**’dir.

**وشق**: **الوَشيقُ**: kurutulup sertleşinceye ve ıslaklığı gidinceye kadar şerit şerit kurutulan ettir; ve dersin ki: onu **وشَقَتهُ**; onu **أشِقُه** **شِقةً** ve **وَشْقاً**; ve onu **اتَّشَقْتُه** **اتِّشاقاً**; dedi ki:
إذا عرضت منها كهاة سمينة		فلا تهدمنها واتَّشِقْ وتجبجب
Ve bununla köpeğe **واشِقاً** adı verilmiştir.
