# وقط — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%B7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وقط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وقط

الوَقْطُ والوَقِيطةُ: حُفرة في غِلَظ أَو جبل يجتمع فيها ماء السماء. ابن سيده: الوَقْطُ والوَقِيطُ كالرَّدْهةِ في الجبل يَسْتَنْقِعُ فيه الماء تُتَّخذ فيها حياض تَحْبِسُ الماء للمارّة، واسم ذلك الموضع أَجْمَعَ وقْط، وهو مثل الوَجْذ إِلا أَنَّ الوَقْط أَوسع، والجمعِ وِقْطانٌ ووِقاطُ وإِقاطٌ، الهمزة بدل من الواو؛ وأَنشد:
وأَخْلَفَ الوِقْطانَ والمَآجلا
ولغة تميم في جمعه الإِقاطُ مثل إِشاح، يصيّرون كلّ واو تجيء على هذا المثال أَلفاً. ويقال: أَصابتنا السماء فوَقَّطَ الصخْرُ أَي صار فيه وَقْطٌ. والوَقْطُ: ما يكون في حجر في رَمْل
(* قوله «في حجر في رمل» كذا
بالأصل.)، وجمعه وِقاط. ووقَطَه وَقْطاً: صَرَعَه. ورجل وَقيطٌ: مَوْقُوط؛ أَنشد يعقوب:
أَوْجَرْت حارِ لَهْذَماً سَلِيطا،
ترَكْته مُنْعَقِراً وَقِيطا
وكذلك الأُنثى بغير هاء، والجمع وَقْطَى ووَقاطَى.
ووقَطَه: قَلَبَه على رأْسه ورفَع رجليه فضربهما، مَجموعتين، بفِهْر سبع مرات، وذلك مما يُداوَى به. ووقَطه بعيرُه: صرَعه فغُشِي عليه. وأَكلت طعاماً وقَطَني أَي أَنامني. وكلُّ مُثْخَنٍ ضَرْباً أَو مَرضاً أَو حُزناً أَو شِبَعاً وقِيطٌ. الأَحمر: ضرَبه فوقَطه إِذا صرَعه صرْعة لا يقوم منها. والمَوْقُوط: الصَّرِيع. ووَقَط به الأَرض إِذا صرَعه. وفي الحديث: كان إِذا نزل عليه الوَحْيُ وُقِطَ في رأْسه أَي أَنه أَدْركه الثِّقَل فوضَع رأْسه. يقال: ضربه فوقَطَه أَي أَثْقلَه، ويروى بالظاء بمعناه كأَنَّ الظاء عاقبت الذال من وقَذْت الرجل أَقِدُه إِذا أَثْخَنته بالضرْب. ابن شميل: الوَقِيطُ والوَقِيعُ المَكان الصُّلْب الذي يَسْتَنْقِعُ فيه الماء فلا يَرْزأُ الماء شيئاً.
ويومُ الوَقِيطِ: يومٌ كان في الإِسلام بين بني تَمِيم وبَكر بنِ وائل. قال ابن بري: والوَقْطُ اسم موْضع؛ قال طفيل:
عَرَفْت لسَلْمَى، بَيْنَ وَقْطٍ فضَلْفَعِ،
مَنازِلَ أَقْوَتْ من مَصِيفٍ ومَرْبَعِ

### Türkçe

**الوَقْطُ** ve **الوَقِيطةُ**: gökteki suyun toplandığı, kalınlıkta yahut dağda bir çukur. İbn Sîde: **الوَقْطُ** ve **الوَقِيطُ**, dağda **الرَّدْهةِ** gibi olup içinde suyun biriktiği (yer)dir; orada, gelip geçenler için suyu tutan havuzlar edinilir; o yerin adı, topluca **وقْط**’tır; o, **الوَجْذ** gibidir, ancak **الوَقْط** daha geniştir; çoğulu **وِقْطانٌ** ve **ووِقاطُ** ve **إِقاطٌ**’tır; hemze vavın bedelidir; ve (şu beyit) okunmuştur:

وأَخْلَفَ **الوِقْطانَ** والمَآجلا

Temîm’in, onun çoğulunda dili **الإِقاطُ**’tır; **إِشاح** gibi; bu misal üzere gelen her vavı elif yaparlar. Ve denir: Bize gök (yağmur) isabet etti de kaya **فوَقَّطَ**; yani onda **وَقْطٌ** oldu. Ve **الوَقْطُ**: kumda bir taşta olan şeydir
(* sözü: «في حجر في رمل» asılda böyle.) ve onun çoğulu **وِقاط**’tır. Ve onu **وقَطَه وَقْطاً**: onu yere serdi. Ve **وَقيطٌ** adam: **مَوْقُوط**; Ya‘kūb (şu beyitleri) okudu:

أَوْجَرْت حارِ لَهْذَماً سَلِيطا،
ترَكْته مُنْعَقِراً **وَقِيطا**

Dişi de, هاء olmaksızın böyledir; çoğul **وَقْطَى** ve **وَقاطَى**’dır.

Ve onu **ووقَطَه**: onu başı üzerine çevirdi ve bacaklarını kaldırdı, ikisini bir arada, yedi defa bir **فِهْر** ile vurdu; bu, onunla tedavi olunan şeylerdendir. Ve onun devesi onu **وقَطَه**: onu yere serdi de üzerine baygınlık geldi. Ve bir yemek yedim, beni **وقَطَني**; yani beni uyuttu. Ve her, darb ile yahut hastalıkla yahut kederle yahut toklukla ağırlaşmış olan kimse **وقِيطٌ**’tur. el-Ahmer: Onu vurdu da onu **فوقَطه**; yani onu, ondan kalkamayacağı bir serişle yere serdi. Ve **المَوْقُوط**: yere serilmiş (kimse)dir. Ve onunla yere **وَقَط**; yani onu yere serdi. Hadiste: Vahiy ona indiği zaman, başında **وُقِطَ** olurdu; yani ağırlık ona erişti de başını koydu. Denir: Onu vurdu da onu **فوقَطَه**; yani onu ağırlaştırdı; ve **بالظاء** ile, manasıyla rivayet olunur; sanki **الظاء** **الذال**’e, **وقَذْت** adamı **أَقِدُه** (yani onu darb ile ağırlaştırdığım zaman) (fiilinde) ardıl oldu.

İbn Şümeyl: **الوَقِيطُ** ve **الوَقِيعُ**, içinde suyun biriktiği, suyun hiçbir şeyi eksiltmediği sert yerdir.

**ويومُ الوَقِيطِ**: İslâm’da Benî Temîm ile Bekr b. Vâil arasında olan bir gündür. İbn Berrî dedi: ve **الوَقْطُ** bir yer adıdır; Tufeyl dedi:

عَرَفْت لسَلْمَى، بَيْنَ **وَقْطٍ** فضَلْفَعِ،
مَنازِلَ أَقْوَتْ من مَصِيفٍ ومَرْبَعِ
