# وقع — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B9/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D8%B9/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وقع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B9.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: وقع

وَقَعَ الأَمْرُ
1 وَقَعَ الأَمْرُ ذ The thing, or affair, [fell, befell,] happened; took place; came to pass; became [executed, performed, or] realized; syn. حَصَلَ. (TA.) ― -b2- وَقَعَ فِى He lighted, or came, upon a thing or place; and he became in a place. ― -b3- وَقَعُوا فِى السُّنَيَّاتِ البِيضِ [They lapsed into the years of scantiness of herbage]. (K in art. سنه, q. v.) ― -b4- وَقَعَ اِلَيْهِ It chanced, or happened, to come to him, or it: and, said of a thing borne by water, it drifted to it, namely, a place. ― -b5- وَقَعَ عَلَيْهِ It fell, lay, or closed, upon it, or against it. ― -b6- وَقَعَ بِالأَمْرِ He originated the thing, or event, and made it to befall. (TA.) ― -b7- وَقَعَ He fell into a snare, or the like: he became insnared. ― -b8- وَقَعَ فِى أَرْضٍ فَلَاةٍ i. q. صَارَ فِيهَا [He was, or became, meaning he found himself, came to be, or chanced to be, in a desert, or waterless, land]; (Msb:) and فِى رَوْضَةٍ [in a meadow, or garden]: (T, S, in art. انق:) [or he lighted upon, &c.; from the lighting of a bird]. ― -b9- يَقَعُ followed by عَلَى, often signifies It (a garment, &c., or a portion thereof,) lies against or upon a certain part of the body, &c. ― -b10- وَقَعَ بِهِمْ and بِهِمْ ↓ أَوْقَعَ He made much slaughter among them: (Msb:) or he fought them vehemently: (K:) or he fell upon them in fight: (PS:) both mean the same: (S:) he made an onslaught upon them: اوقع بِالعَدُوِّ he made an assault, or a sudden assault, upon the enemy. (MA.) ― -b11- وَقَعَ فِيهِ, inf. n. وَقِيعَةٌ, He spoke evil of him, behind his back, or in his absence, or otherwise, saying of him what would grieve him if he heard it; (S;) slandered him. ― -b12- He reviled, vilified, or vituperated, him; charged him with a vice, fault, or the like; defamed him; or detracted from his reputation. (Msb.) ― -b13- وَقَعَ مَوْقِعًا مِنْ كِفَايَتِهِ, [and مِنْ حَاجَتِهِ, (see K, art. فقر,)] It supplied, or sufficed for, his need; syn. أَغْنَى غَنَآءً. (Msb.) وَقَعَ مَوْقِعًا signifies It stood in stead, or in some stead: see فَقِيرٌ, in the K; and see Bd, and Jel, ix. 60: and مَوْقِعًا عَظِيمًا, in great stead. ― -b14- لَمْ يَقَعْ مِنْهُ مَوْقِعًا [It did not stand with him in any stead]. (S, K, voce تَسَخَّطَ, end of art. سخط.) [You say] وَقَعَ مِنْهُ الأَمْرُ مَوْقِعًا حَسَنًا أَوْسَيِّئًا The thing stood with him [in good stead, or (if the expression be allowable) in evil stead]; syn. تَبَتَ لَدَيْهِ. (TA.) ― -b15- وَقَعَ مَوْقِعًا مِنَ الحَاجَةِ [It supplied, or sufficed for, what was needed]. (Bd, ix. 60.) ― -b16- وَقَعْتُ بِقُرِّكَ, and بِقُحَاحِ قُرِّكَ: see قُحَاحٌ. ― -b17- يَقَعُ عَلَى كَذَا It (a word) applies to such a thing.

وَقَّعَ فِى الكِتَابِ
2 وَقَّعَ فِى الكِتَابِ ذ , (MA, TA,) inf. n. تَوْقِيعٌ, (KL, TA,) [as commonly used in the present day,] He signed the writing [for the purpose of giving effect to it, either beneath, or by endorsing it]: (MA, KL:) [but as generally used in earlier, though post-classical, times,] he annexed to the writing, after it had been finished, for the Sultلn or the administrator of affairs, to whom it had been submitted, something [for the purpose of giving effect thereto]; as, for instance, when a complaint is submitted to the Sultلn or to the administrator, and one writes beneath the writing or on the back thereof, “ Let the affair, or case, of this person be looked into, and let his right, or due, be fully exacted for this person: ” or, accord. to Az, he wrote, upon the writing, a concise abstract, omitting redundances, of the objects of want [petitioned for therein]: from تَوْقِيعُ الدَّبَرِ ظَهْرَ البَعِيرِ [“ the gall's, or sore's, marking the back of the camel ”]; as though the مُوَقِّع upon the writing marked, upon the case respecting which the writing was written, that which confirmed it, and rendered its execution obligatory: (TA:) تَوْقِيعٌ also signifies such a writing itself (مَا يُوَقَّعُ فِى كِتَابٍِ; S, K, TA;) and its pl. is تَوْقِيعَاتٌ: (TA:) it is said to be an Islلmic term; not old Arabic. (TA.) [Also He made an entry of a note or postil or the like, or entries of notes, &c., in the writing, or book: see an ex. voce ضِعْف. ― -b2- وقّع بِهِ He blamed him; reproved him angrily, or severely. (TA.) ― -b3- See 4.

وَاقَعَ الأَمْرَ
3 وَاقَعَ الأَمْرَ ذ (assumed tropical:) He threw himself [or plunged] into the affair: he fell into the affair: he fell into the affair, subjecting himself to difficulty. (MA.) And (assumed tropical:) He fell to the thing; such as eating, and drinking, and the like: see 3 in art. فتك, for an instance of this, as well as a similar, meaning. ― -b2- وَاقَعَ الأُمُورَ, inf. n. مُوَاقَعَةٌ and وِقَاعٌ, app., He was near to doing, or experiencing, the affairs, or events; syn. دَانَاهَا. (TA.) ― -b3- وَاقَعَ شَيْئًا also means He experienced the occurrence of a thing; he met with a thing; i. e., something occurred. ― -b4- وَاقَعَ شَيْئًا same as وَقَعَ فى شىءٍ He fell into a thing. (Kur, xviii. 51, and Expos. of the Jelلleyn.) ― -b5- وَاقَعَهَا He compressed her. (MA.) ― -b6- وَاقَعَ بِهِمْ [He engaged with them in fight, or conflict]. (S.)

أَوْقَعَ الأَمْرَ
4 أَوْقَعَ الأَمْرَ ذ , inf. n. اِيقَاعٌ, (with which ↓ تَوْقِيعٌ is syn., as is shown in the TA,) He made the thing, or affair, to happen, to take place, to come to pass, or to become executed or performed or realized. ― -b2- أَوْقَعَهُ He caused him to fall into a snare, or the like; he ensnared him. ― -b3- أَوْقَعَ بِهِمْ: see 1. ― -b4- أَوْقَعَ فِيهِمْ شَرًّا He caused evil to befall them; occasioned them evil. ― -b5- أَوْقَعَ بِهِ [He punished him]. (A, art. عذر.) ― -b6- See 1. ― -b7- أَوْقَعَ فِى قَلْبِهِ He put into his heart, or mind. ― -b8- أَوْقَعَ بَيْنَ القَوْمِ, (L, art. أرش,) or أَوْقَعَ بَيْنَهُمُ الشَّرَّ (TA, in that art.) i. q. أَرَّشَ. (L, TA, in that art.) ― -b9- أَوْقَعَ He made a verb transitive.

تَوَقَّعَهُ
5 تَوَقَّعَهُ ذ and ↓ اِسْتَوْقَعَهُ He expected it; looked for its coming to pass, or being. (S, K.)

10 اِسْتَوْقَعَ see 5.

وَقِعٌ
وَقِعٌ ذ : see 8, in art. حذو.

وَقْعَةٌ
وَقْعَةٌ ذ An onslaught; a shock in battle: (S:) or such as is repeatedly made. (K.)

وَقِيعَةٌ
وَقِيعَةٌ ذ The wisp of wool, &c., with which one tars a mangy camel: see رِبْذَةٌ.

وَقَّاعٌ فِى الشَّرِّ
وَقَّاعٌ فِى الشَّرِّ ذ [app., One who is wont to make others fall into evil, or mischief]. (K, voce مُنْدَاصٌ, q. v., in art. ديص.)

وَاقِعٌ
وَاقِعٌ ذ Actually occurring. ― -b2- An event; a fact; a case. ― -b3- فِى الْوَاقِعِ In fact; in reality.

اِيْقَاعٌ
اِيْقَاعٌ ذ , in music, A cadence.

مَوْقِعُ اِثْمٍ
مَوْقِعُ اِثْمٍ ذ An occasion (lit., a place) of falling into sin. ― -b2- [وَقَعَ مَوْقِعًا: see وَقَعَ, in three places: lit., It fell in a place of falling, or where it should fall: sometimes app. meaning it had an effect.] ― -b3- It is said of a half of a date given as alms, لَا يَتَبَيَّنُ لَهُ مَوْقِعٌ عَلَى الجَائِعِ كَمَا لَا يَتَبَيَّنُ عَلَى الشَّبْعَانِ اِذَا أَكَلَهُ [app., There appears not, of it, any effect upon the hungry, &c.]. (O, in art. وقع, in explanation of a trad. mentioned there and in the Msb.) See وَقَعَ مَوَاقِعَهُ, voce عَلِقَ.

مُوقِعٌ
مُوقِعٌ ذ An efficient.

مُوَقَّعٌ
مُوَقَّعٌ ذ Tried, experienced: see مُوَقَّحٌ.

### Türkçe

**وَقَعَ الأَمْرُ**
1 **وَقَعَ الأَمْرُ** ذ Şey yahut iş [düştü, vuku buldu,] oldu; meydana geldi; gerçekleşti; [icra edilmiş, yapılmış yahut] tahakkuk etmiş oldu; eşanlamlısı **حَصَلَ**. (TA.) ― -b2- **وَقَعَ فِى** Bir şeyin yahut bir yerin üzerine kondu yahut geldi; ve bir yerde oldu. ― -b3- **وَقَعُوا فِى السُّنَيَّاتِ البِيضِ** [Otun kıt olduğu yıllara düştüler]. (K, **سنه** maddesinde, bkz.) ― -b4- **وَقَعَ اِلَيْهِ** Ona, yahut ona (o şeye), gelmesi tesadüf etti yahut vuku buldu: ve suyun taşıdığı bir şey hakkında söylenince, ona, yani bir yere, sürüklenip geldi. ― -b5- **وَقَعَ عَلَيْهِ** Onun üzerine yahut ona karşı düştü, yattı yahut kapandı. ― -b6- **وَقَعَ بِالأَمْرِ** Şeyi yahut olayı başlattı ve onu vuku buldurdu. (TA.) ― -b7- **وَقَعَ** Bir tuzağa yahut benzerine düştü: tuzağa yakalanmış oldu. ― -b8- **وَقَعَ فِى أَرْضٍ فَلَاةٍ** **صَارَ فِيهَا** ile aynı [bir çöl yahut susuz bir arazide oldu yahut oldu demek, yani kendini orada buldu, orada bulunur oldu yahut orada bulunması tesadüf etti]; (Msb:) ve **فِى رَوْضَةٍ** [bir çayırda yahut bahçede]: (T, S, **انق** maddesinde:) [yahut üzerine kondu, vb.; kuşun konmasından]. ― -b9- **يَقَعُ** ardından **عَلَى** gelince, çoğu kez şu manaya gelir: O (bir elbise vb. yahut onun bir parçası) bedenin vb. belirli bir kısmına karşı yahut üzerine yatar. ― -b10- **وَقَعَ بِهِمْ** ve **بِهِمْ** ↓ **أَوْقَعَ** Onların arasında çokça öldürme yaptı: (Msb:) yahut onlarla şiddetle savaştı: (K:) yahut savaşta onların üzerine düştü: (PS:) ikisi de aynı manaya gelir: (S:) onların üzerine bir hücum yaptı: **اوقع بِالعَدُوِّ** düşmanın üzerine bir saldırı yahut ani bir saldırı yaptı. (MA.) ― -b11- **وَقَعَ فِيهِ**, mastarı **وَقِيعَةٌ**, Onun hakkında, arkasından yahut yokluğunda yahut başka suretle, işitse onu üzecek şeyi söyledi; (S;) ona iftira etti. ― -b12- Ona sövdü, onu kötüledi yahut ağır biçimde yerdi; onu bir ayıp, kusur yahut benzeriyle itham etti; onu lekeledi; yahut itibarından eksiltti. (Msb.) ― -b13- **وَقَعَ مَوْقِعًا مِنْ كِفَايَتِهِ**, [ve **مِنْ حَاجَتِهِ**, (K, **فقر** maddesine bak)] Onun ihtiyacını karşıladı yahut ona yetti; eşanlamlısı **أَغْنَى غَنَآءً**. (Msb.) **وَقَعَ مَوْقِعًا** “yerini tuttu” yahut “bir yerini tuttu” manasına gelir: K’de **فَقِيرٌ**’e bak; ayrıca Bd ve Jel, ix. 60’a bak: ve **مَوْقِعًا عَظِيمًا**, büyük bir yerini tutarak. ― -b14- **لَمْ يَقَعْ مِنْهُ مَوْقِعًا** [Onun yanında hiçbir yerini tutmadı]. (S, K, **تَسَخَّطَ** lafzında, **سخط** maddesinin sonu.) [Dersin ki] **وَقَعَ مِنْهُ الأَمْرُ مَوْقِعًا حَسَنًا أَوْسَيِّئًا** Şey onun yanında [iyi bir yerini tuttu yahut (ifade caizse) kötü bir yerini tuttu]; eşanlamlısı **تَبَتَ لَدَيْهِ**. (TA.) ― -b15- **وَقَعَ مَوْقِعًا مِنَ الحَاجَةِ** [Gerekli olan şeye yetti yahut onu karşıladı]. (Bd, ix. 60.) ― -b16- **وَقَعْتُ بِقُرِّكَ**, ve **بِقُحَاحِ قُرِّكَ**: **قُحَاحٌ**’a bak. ― -b17- **يَقَعُ عَلَى كَذَا** O (bir kelime) böyle bir şeye uygulanır.

**وَقَّعَ فِى الكِتَابِ**
2 **وَقَّعَ فِى الكِتَابِ** ذ, (MA, TA,) mastarı **تَوْقِيعٌ**, (KL, TA,) [bugün yaygın kullanıma göre,] yazıyı imzaladı [ona yürürlük kazandırmak maksadıyla, ya altına yahut arkasına yazarak]: (MA, KL:) [fakat daha önceki, her ne kadar klasik sonrası, zamanlarda genel kullanıma göre,] yazı tamamlandıktan sonra, kendisine sunulmuş olan Sultan yahut işleri yürüten yönetici için, ona yürürlük kazandırmak maksadıyla, yazıya bir şey ekledi; mesela bir şikâyet Sultan’a yahut yöneticiye sunulunca, yazının altına yahut arkasına şöyle yazması gibi: “Bu kişinin işi yahut davası incelensin ve bu kişi için hakkı yahut alacağı tam olarak tahsil edilsin:” yahut Az’a göre, yazının üzerine, içindeki ihtiyaç konularının [orada talep edilenlerin] fazlalıkları atarak kısa bir özetini yazdı: **تَوْقِيعُ الدَّبَرِ ظَهْرَ البَعِيرِ**’den [“devenin sırtını safra yarasının yahut yaranın işaretlemesi”]; sanki yazı üzerindeki **مُوَقِّع**, yazının yazıldığı mesele hakkında, onu doğrulayan ve icrasını zorunlu kılan şeyi işaretlemiş gibidir: (TA:) **تَوْقِيعٌ** ayrıca böyle bir yazının kendisi manasına da gelir (**مَا يُوَقَّعُ فِى كِتَابٍِ**; S, K, TA;); ve onun çoğulu **تَوْقِيعَاتٌ**’tır: (TA:) İslâmî bir terim olduğu söylenir; eski Arapça değildir. (TA.) [Ayrıca yazıda yahut kitapta bir not yahut haşiye vb. kaydı yaptı, yahut notların vb. kayıtlarını yaptı: **ضِعْف** lafzında bir örneğe bak. ― -b2- **وقّع بِهِ** Onu ayıpladı; onu öfkeyle yahut şiddetle azarladı. (TA.) ― -b3- 4’e bak.

**وَاقَعَ الأَمْرَ**
3 **وَاقَعَ الأَمْرَ** ذ (mecaz kabul edilerek:) İşe kendini attı [yahut daldı]: işe düştü: işe düştü, kendini zorluğa sokarak. (MA.) Ve (mecaz kabul edilerek:) Şeye koyuldu; yeme, içme ve benzeri gibi: bunun bir örneği ve benzer bir mana için **فتك** maddesinde 3’e bak. ― -b2- **وَاقَعَ الأُمُورَ**, mastarı **مُوَاقَعَةٌ** ve **وِقَاعٌ**, görünüşe göre, İşlere yahut olaylara yaklaşmış oldu; eşanlamlısı **دَانَاهَا**. (TA.) ― -b3- **وَاقَعَ شَيْئًا** ayrıca şu manaya gelir: Bir şeyin vukuunu tecrübe etti; bir şeye rastladı; yani bir şey vuku buldu. ― -b4- **وَاقَعَ شَيْئًا** **وَقَعَ فى شىءٍ** ile aynı: Bir şeye düştü. (Kur, xviii. 51, ve Jelâleyn’in açıklaması.) ― -b5- **وَاقَعَهَا** Onu sıktı. (MA.) ― -b6- **وَاقَعَ بِهِمْ** [Onlarla savaşta yahut çatışmada karşı karşıya geldi]. (S.)

**أَوْقَعَ الأَمْرَ**
4 **أَوْقَعَ الأَمْرَ** ذ, mastarı **اِيقَاعٌ**, (TA’da gösterildiği üzere, bununla ↓ **تَوْقِيعٌ** eşanlamlıdır,) Şeyi yahut işi vuku buldurdu, meydana getirdi, gerçekleşmesini sağladı, yahut icra edilmiş yahut yapılmış yahut tahakkuk etmiş hale getirdi. ― -b2- **أَوْقَعَهُ** Onu bir tuzağa yahut benzerine düşürdü; onu tuzağa düşürdü. ― -b3- **أَوْقَعَ بِهِمْ**: 1’e bak. ― -b4- **أَوْقَعَ فِيهِمْ شَرًّا** Onlara kötülüğün vuku bulmasına sebep oldu; onlara kötülük verdi. ― -b5- **أَوْقَعَ بِهِ** [Onu cezalandırdı]. (A, **عذر** maddesi.) ― -b6- 1’e bak. ― -b7- **أَوْقَعَ فِى قَلْبِهِ** Onun kalbine yahut zihnine koydu. ― -b8- **أَوْقَعَ بَيْنَ القَوْمِ**, (L, **أرش** maddesi,) yahut **أَوْقَعَ بَيْنَهُمُ الشَّرَّ** (TA, o maddede) **أَرَّشَ** ile aynı. (L, TA, o maddede.) ― -b9- **أَوْقَعَ** Bir fiili müteaddî yaptı.

**تَوَقَّعَهُ**
5 **تَوَقَّعَهُ** ذ ve ↓ **اِسْتَوْقَعَهُ** Onu bekledi; onun vuku bulmasını yahut olmasını gözledi. (S, K.)

10 **اِسْتَوْقَعَ** 5’e bak.

**وَقِعٌ**
**وَقِعٌ** ذ: **حذو** maddesinde 8’e bak.

**وَقْعَةٌ**
**وَقْعَةٌ** ذ Bir hücum; savaşta bir çarpışma: (S:) yahut tekrar tekrar yapılan türden. (K.)

**وَقِيعَةٌ**
**وَقِيعَةٌ** ذ Uyuz bir deveye katran sürerken kullanılan yün tutamı vb.: **رِبْذَةٌ**’ye bak.

**وَقَّاعٌ فِى الشَّرِّ**
**وَقَّاعٌ فِى الشَّرِّ** ذ [görünüşe göre, başkalarını kötülüğe yahut fesada düşürmeye alışkın olan]. (K, **مُنْدَاصٌ** lafzında, bkz., **ديص** maddesinde.)

**وَاقِعٌ**
**وَاقِعٌ** ذ Fiilen vuku bulan. ― -b2- Bir olay; bir vakıa; bir dava. ― -b3- **فِى الْوَاقِعِ** Gerçekte; hakikatte.

**اِيْقَاعٌ**
**اِيْقَاعٌ** ذ, musikide, bir kadans.

**مَوْقِعُ اِثْمٍ**
**مَوْقِعُ اِثْمٍ** ذ Günaha düşmenin bir vesilesi (lafzen, bir yer). ― -b2- [**وَقَعَ مَوْقِعًا**: **وَقَعَ**’a, üç yerde, bak: lafzen, düşmenin yeri olan yere, yahut düşmesi gereken yere düştü: bazen görünüşe göre “etkisi oldu” manasında.] ― -b3- Sadaka olarak verilen bir hurmanın yarısı hakkında şöyle denir: **لَا يَتَبَيَّنُ لَهُ مَوْقِعٌ عَلَى الجَائِعِ كَمَا لَا يَتَبَيَّنُ عَلَى الشَّبْعَانِ اِذَا أَكَلَهُ** [görünüşe göre, onun, aç üzerinde vb., herhangi bir etkisi görünmez]. (O, **وقع** maddesinde, orada ve Msb’de zikredilen bir hadisin açıklamasında.) **عَلِقَ** lafzında **وَقَعَ مَوَاقِعَهُ**’a bak.

**مُوقِعٌ**
**مُوقِعٌ** ذ Etkin olan.

**مُوَقَّعٌ**
**مُوَقَّعٌ** ذ Denenmiş, tecrübe edilmiş: **مُوَقَّحٌ**’a bak.
