# وقم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وقم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وقم

| ( *!وَقَمَهُ ، كَوَعَدَهُ : قَهَرَهُ ) ، عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ ، وأنْشَدَ : % ( بِهِ *!أَقِمُ الشُّجَاعَ لَهُ حُصَاصٌ % مِنَ القَطِمِينَ إِذْ فَرَّ اللُّيُوثُ ) % | كَمَا فِي الصِّحَاحِ | ( و ) *!الوَقْمُ : كَسْرُ الرَّجُلِ ، وتَذْلِيلُهُ ، يُقَالُ : *!وَقَمَ اللّهُ العَدُوَّ : إذاَ ( أَذَلَّهُ ) . | ( أَوْ ) وَقَمَهُ : ( رَدَّهُ ) ، عَنِ الأَصمَعِيِّ ، كَمَا فِي الصِّحَاحِ . وَقِيلَ : وَقَمَ الرَّجُلَ عَنْ حَاجَتِهِ : رَدَّهُ ( أَقْبَحَ الرَّدِّ ) ، وَقَالَ الأَصْمَعِيُّ : *!المَوْقُوُمُ : إذا رَدَدتَهُ عَنْ حَاجَتِهِ أَشَدَّ الرَّدِّ ، وأَنْشَدَ : | أَجَازَ مِنَّا جَائِزٌ لَمْ *!يُوقَمِ وَيُقَالُ : *!قِمْهُ عَنْ هَوَاهُ ، أَيْ : رُدَّهُ . | ( و ) قِيلَ : وَقَمَهُ الأمْرُ *!وَقْماً : إِذَا ( حَزَنَهُ أَشَدَّ الُحزْنِ ) ، وَكَذلِكَ ، وَكَمَهُ . وَفِي الصِّحاحِ : المَوْقُومُ : الشَّدِيدُ الحُزْنِ ، عَنِ الكِسَائِيِّ .

| ( و ) *!وَقَمَ ( الدَّابَّة ) وَقْمًا : ( جَذَبَ عِنَانَهَا ) ، كما في الصحاح ، زاد غيره : لِيَكُفَّ منها . | ( و ) وَقَمَ ( القِدْرَ ) وَقْمًا : أدامَهَا ، كما في الأساسِ ، أي ( سَكَّنَ غَلَيانَها ) . ( و ) *!الوِقامُ ، ( ككِتَابٍ : السَّيْفُ ، و ) قيل : ( السَّوْطُ ، و ) قيل : ( العَصَا ، و ) قيل : ( الحَبْلُ ) ، نقله ابن دُريدٍ . | ( *!وواقِمٌ : أُطُمٌ بالمدينة ) ، قال ياقوتٌ : كأنه سٌ مّي بذلك لِحَصانَتِهِ ، ومعناه : أنه يرُدُّ عن أهله ، ( ومنه : حَرَّةُ واقِمٍ ) ، | وأنشد الجوهري : % ( لو أنَّ الرَّدَى يَزْوَرُّ عن ذي مَهابةٍ % لهابَ خُضَيْرًا يَوْمَ أغْلَقَ *!واقِمِا ) % | وفي المعجم : % ( فَلَو كان حَيٌّ ناجِيًا من حِمَامِهِ % لَكَانَ حُضَيْرٌ . . . . الخ ) % | هكذا هو في الصِّحاح ، خُضَيْرًا بالخاء المعجمة ، وقال فيه : إنه رَجُلٌ من الخزرج . وقال الشيخ رضيّ الدِّين الشاطبي : حاؤه مهملة بالاتفاق ، وهو : أَوْسِيٌّ أشْهَلِيٌّ ، ليس من الخزرج . | ( *!والتَّوَقُّمُ : التَّهَدُّدُ ) والزَّجْرُ ، قال ابن السِّكِّيت : هكذا سمعته من أعرابي . | ( و ) أيضا : ( التَّعَمُّدُ ) . | ( و ) أيضا : ( الإطناب في الشيء ) . | ( و ) أيضا : ( قتلُ الصَّيْدِ ) نقله الجوهري . | وأيضا : ( تَحَفُّظُ الكلام وَوَعْيُهُ ) ، | نقله الجوهري . | ( *!وَأَوْقَمَهُ : قَمَعَهُ ) . | ( *!وَوُقِمَتِ الأرضُ ، كَعُنِىَ ) أي ( أُكِلِ نباتُها ، ووُطِئَتْ ) ، قال الجوهري : وربما قالوا : وُكِمَتْ ، بالكاف . | [ ] ومما يستدرك عليه : | *!التَّوْقيمُ : الإذلالُ ، والقَهْرُ .

*!وَتَوَقَّمَهُ بِالكَلاَمِ : رَكِبَهُ ، وَتَوثَّبَ عَلَيْهِ . | *!وتَوَقَّمَ : تَوَلَّجَ في قُتْرَتِهِ . | *!والمَوْقُومُ : المَحْزُونُ . | والمَرْدُودُ عَنْ حَاجَتِهِ .

### Türkçe

| ( **وَقَمَهُ** ، **كَوَعَدَهُ** : onu kahretti ) ، Ebû Ubeyd’den; ve inşâd etti: % ( onunla **أَقِمُ** yiğidi; onun için bir **حُصَاصٌ** vardır % **القَطِمِينَ**’den; aslanlar kaçtığı vakit ) % | **الصِّحَاحِ**’ta olduğu gibi | ( ve ) **الوَقْمُ** : adamı kırmak ve onu zelil kılmaktır; denilir: **وَقَمَ اللّهُ العَدُوَّ** : ( onu zelil kıldığı ) zaman. | ( yahut ) **وَقَمَهُ** : ( onu geri çevirdi ) ، Asmaî’den, **الصِّحَاحِ**’ta olduğu gibi. Ve denildi: **وَقَمَ الرَّجُلَ عَنْ حَاجَتِهِ** : onu ( en çirkin geri çevirme ile ) geri çevirdi; ve Asmaî dedi: **المَوْقُوُمُ** : onu ihtiyacından en şiddetli geri çevirme ile geri çevirdiğin zaman; ve inşâd etti: | bizden bir geçiren geçti, **يُوقَمِ** edilmedi | ve denilir: **قِمْهُ عَنْ هَوَاهُ** ، yani: onu geri çevir. | ( ve ) denildi: **وَقَمَهُ** iş **وَقْماً** : ( onu en şiddetli hüzünle hüzünlendirdiği ) zaman; ve bunun gibi, **وَكَمَهُ**. Ve **الصِّحاحِ**’ta: **المَوْقُومُ** : şiddetli hüzünlü olan, Kisâî’den.

| ( ve ) **وَقَمَ** ( **الدَّابَّة** ) **وَقْمًا** : ( onun dizginini çekti ) ، **الصحاح**’ta olduğu gibi; başkası artırdı: ondan el çeksin diye. | ( ve ) **وَقَمَ** ( **القِدْرَ** ) **وَقْمًا** : onu devam ettirdi, **الأساسِ**’ta olduğu gibi; yani ( onun kaynamasını sakinleştirdi ). ( ve ) **الوِقامُ** ، ( **ككِتَابٍ** : kılıçtır, ve ) denildi: ( kamçı ), ve denildi: ( değnek ), ve denildi: ( ip ); bunu İbn Düreyd nakletti. | ( **وواقِمٌ** : Medine’de bir **أُطُمٌ**’dur ) ، Yâkūt dedi: sanki onun sağlamlığı sebebiyle bununla adlandırılmıştır; ve manası: onun, ehlinden geri çevirmesidir; ( ve ondan: **حَرَّةُ واقِمٍ** ) ، | Cevherî inşâd etti: % ( eğer ölüm, heybet sahibinden yüz çevirseydi % **واقِمِا**’yı kapattığı gün **خُضَيْرًا**’dan çekinirdi ) % | ve **المعجم**’de: % ( eğer diri, onun ölümünden kurtulan olsaydı % elbette **حُضَيْرٌ** olurdu . . . . إلخ ) % | işte bu, **الصِّحَاح**’ta böyledir; **خُضَيْرًا** mu‘ceme **خاء** ile; ve onda dedi ki: o, Hazrec’den bir adamdır. Şeyh Radıyyüddîn Şâtıbî dedi: onun **ح**’sı ittifakla muhmeldir; ve o, Evsî, Eşhelî’dir; Hazrec’den değildir. | ( **والتَّوَقُّمُ** : tehdit etmektir ) ve azarlamadır; İbnü’s-Sikkît dedi: bunu bir bedevîden böyle işittim. | ( ve ) ayrıca: ( kasıtlı yapma ). | ( ve ) ayrıca: ( bir şeyde itnâb ). | ( ve ) ayrıca: ( avı öldürmek ) ، bunu Cevherî nakletti. | ve ayrıca: ( sözün korunması ve onu bellemek ) ، | bunu Cevherî nakletti. | ( **وَأَوْقَمَهُ** : onu bastırdı ) . | ( **وَوُقِمَتِ الأرضُ** ، **كَعُنِىَ** ) yani ( bitkisi yenildi ve çiğnendi ); Cevherî dedi: bazen derler: **وُكِمَتْ** ، **كاف** ile. | [ ] Ve ona istidrâk olunanlardandır: | **التَّوْقيمُ** : zelil kılma ve kahretme.

**وَتَوَقَّمَهُ بِالكَلاَمِ** : ona bindi ve onun üzerine atıldı. | **وتَوَقَّمَ** : onun **قُتْرَتِهِ**’ne girdi. | **والمَوْقُومُ** : hüzünlü olan. | ve ihtiyacından geri çevrilmiş olan.
