# وقي (و-ق-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav harfi de yeden dönüşmüştür

- Harfler: و - ق - ي
- Kur'an'da: 258 geçiş · 237 ayet · 54 sîga
- 13 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: وقى

## Sîgalar (54)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [وَاتَّقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَافْتَعِلُوا | Ve sığının; Sığının | 38 | 38 | [2:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:48.md) |
| [الْمُتَّقِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْمُفْتَعِلِينَ | Sığınanlar | 23 | 23 | [2:180](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:180.md) |
| [تَتَّقُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تَفْتَعِلُونَ | Sığınırsınız | 19 | 19 | [2:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:21.md) |
| [لِلْمُتَّقِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%84%D9%90%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | لِلْمُفْتَعِلِينَ | Sığınanlar için; Sığınanlara | 18 | 18 | [2:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:2.md) |
| [يَتَّقُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْتَعِلُونَ | Sığınırlar | 18 | 17 | [2:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:187.md) |
| [فَاتَّقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَافْتَعِلُوا | Sığının; Hemen sığının; Öyleyse sığının | 17 | 17 | [2:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:24.md) |
| [اتَّقَوْا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%A7.md) | افْتَعَلُوا | Sığındılar | 15 | 13 | [2:212](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:212.md) |
| [اتَّقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | افْتَعِلُوا | Sığının | 14 | 14 | [2:278](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:278.md) |
| [وَتَتَّقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَتَفْتَعِلُوا | Ve sığınırsınız | 8 | 8 | [2:224](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:224.md) |
| [التَّقْوَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%92%D9%88%D9%8E%D9%89.md) | الْفَعْلَى | Sığınmak | 6 | 6 | [2:197](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:197.md) |
| [الْمُتَّقُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | الْمُفْتَعِلُونَ | Sığınanlar | 6 | 6 | [2:177](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:177.md) |
| [اتَّقَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8E%D9%89.md) | افْتَعَلَ | Sığındı | 5 | 5 | [2:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:189.md) |
| [فَاتَّقُونِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%90.md) | فَافْتَعِلُونِ | Hemen bana sığının; Bana sığının; Öyleyse bana sığının | 4 | 4 | [2:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:41.md) |
| [لِلتَّقْوَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%84%D9%90%D9%84%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%92%D9%88%D9%8E%D9%89.md) | لِلْفَعْلَى | Koruma İçin; Korumaya | 4 | 4 | [2:237](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:237.md) |
| [وَاتَّقَوْا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%A7.md) | وَافْتَعَلُوا | Ve sığındılar | 4 | 4 | [2:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:103.md) |
| [وَاتَّقُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | وَافْتَعِلُوهُ | Ve ona sığının | 4 | 4 | [6:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/6:72.md) |
| [يَتَّقِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%90.md) | يَفْتَعِلْ | Sığınır | 4 | 4 | [12:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/12:90.md) |
| [تَقِيًّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%82%D9%90%D9%8A%D9%8B%D9%91%D8%A7.md) | فَعِيلًا | Korunan | 3 | 3 | [19:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/19:13.md) |
| [وَاقٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%82%D9%8D.md) | فَاعِلٍ | Koruyan | 3 | 3 | [13:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/13:34.md) |
| [اتَّقِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%90.md) | افْتَعِلْ | Sığın | 2 | 2 | [2:206](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:206.md) |
| [بِالْمُتَّقِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | بِالْمُفْتَعِلِينَ | Sığınanları | 2 | 2 | [3:115](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:115.md) |
| [تَتَّقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تَفْتَعِلُوا | Sığınırsınız | 2 | 2 | [3:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:28.md) |
| [تَقْوَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%82%D9%92%D9%88%D9%8E%D9%89.md) | فَعْلَى | Sığınmak | 2 | 2 | [9:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/9:109.md) |
| [وَاتَّقَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8E%D9%89.md) | وَافْتَعَلَ | Ve sığındı | 2 | 2 | [3:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:76.md) |
| [وَالتَّقْوَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%92%D9%88%D9%8E%D9%89.md) | وَالْفَعْلَى | Ve korumak | 2 | 2 | [5:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:2.md) |
| [وَقِنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%82%D9%90%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | وَافْعِلْنَا | Ve bizi koru | 2 | 2 | [2:201](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:201.md) |
| [وَلْيَتَّقِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%90.md) | وَلْيَفْتَعِلْ | Ve sığınsın | 2 | 2 | [2:282](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:282.md) |
| [وَوَقَاهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%88%D9%8E%D9%82%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَفَعَلَهُمْ | Onları korudu; Ve onları korudu | 2 | 2 | [44:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/44:56.md) |
| [يُوقَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D9%88%D9%82%D9%8E.md) | يُفْعَلْ | Korunur | 2 | 2 | [59:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/59:9.md) |
| [أَتْقَاكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%82%D9%8E%D8%A7%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلَكُمْ | Sizin en sığınanınız | 1 | 1 | [49:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/49:13.md) |
| [اتَّقَيْتُنَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8E%D9%8A%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%86%D9%8E%D9%91.md) | افْتَعَلْتُنَّ | Sığındınız | 1 | 1 | [33:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/33:32.md) |
| [الْأَتْقَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%82%D9%8E%D9%89.md) | الْأَفْعَلَ | En koruyan | 1 | 1 | [92:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/92:17.md) |
| [بِالتَّقْوَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%92%D9%88%D9%8E%D9%89.md) | بِالْفَعْلَى | Sığınmayı | 1 | 1 | [96:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/96:12.md) |
| [تَقِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%82%D9%90.md) | تَفْعِلْ | Korursun | 1 | 1 | [40:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/40:9.md) |
| [تَقِيكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%82%D9%90%D9%8A%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | تَفْعِلُكُمْ | Sizi korur | 1 | 1 | [16:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/16:81.md) |
| [تَقِيكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%82%D9%90%D9%8A%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تَفْعِلُكُمْ | Sizi korur | 1 | 1 | [16:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/16:81.md) |
| [تَقْوَاهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%82%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعْلَاهُمْ | Onların sığınması | 1 | 1 | [47:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/47:17.md) |
| [تُقَاةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8F%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%A9%D9%8B.md) | فُعْلَةً | Korumak | 1 | 1 | [3:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:28.md) |
| [تُقَاتِهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8F%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%90%D9%87%D9%90.md) | فُعْلَتِهِ | Onun koruması | 1 | 1 | [3:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:102.md) |
| [فَقِنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%90%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَافْعِلْنَا | Bizi koru | 1 | 1 | [3:191](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:191.md) |
| [فَلْيَتَّقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%81%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَلْيَفْتَعِلُوا | Sığınsınlar | 1 | 1 | [4:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/4:9.md) |
| [فَوَقَاهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%81%D9%8E%D9%88%D9%8E%D9%82%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F.md) | فَفَعَلَهُ | Onu korudu | 1 | 1 | [40:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/40:45.md) |
| [فَوَقَاهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%81%D9%8E%D9%88%D9%8E%D9%82%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | فَفَعَلَهُمْ | Onları korudu | 1 | 1 | [76:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/76:11.md) |
| [قُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | افْعِلُوا | Koruyun | 1 | 1 | [66:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/66:6.md) |
| [وَاتَّقُونِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%90.md) | وَافْتَعِلُونِ | Ve bana sığının | 1 | 1 | [2:197](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:197.md) |
| [وَاتَّقِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%90.md) | وَافْتَعِلْ | Ve sığın | 1 | 1 | [33:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/33:37.md) |
| [وَاتَّقِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | وَافْتَعِلْنَ | Sığının | 1 | 1 | [33:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/33:55.md) |
| [وَتَقْوَاهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%82%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | وَفَعْلَاهَا | Ve onun sığınması | 1 | 1 | [91:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/91:8.md) |
| [وَقِهِمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%82%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%8F.md) | وَافْعِلْهُمْ | Ve onları koru | 1 | 1 | [40:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/40:9.md) |
| [وَقِهِمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%82%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%92.md) | وَافْعِلْهُمْ | Ve onları koru | 1 | 1 | [40:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/40:7.md) |
| [وَلِتَتَّقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَلِتَفْتَعِلُوا | Ve sığınmanız için | 1 | 1 | [7:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:63.md) |
| [وَوَقَانَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%88%D9%8E%D9%82%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | وَفَعَلَنَا | Ve bizi korudu | 1 | 1 | [52:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/52:27.md) |
| [وَيَتَّقْهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%92%D9%87%D9%90.md) | وَيَفْتَعِلْهُ | Ve ona sığınır | 1 | 1 | [24:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/24:52.md) |
| [يَتَّقِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%82%D9%90%D9%8A.md) | يَفْتَعِلُ | Sığınır | 1 | 1 | [39:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/39:24.md) |

## Mücavir kökler — 225 mücavir (551 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 135 ortak ayet · G² 76 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
2. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 19 ortak ayet · G² 29 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
3. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 55 ortak ayet · G² 26 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
4. [وعظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%B8.md) — 7 ortak ayet · G² 18 · “Vea’de” (dal) yağmur yüklü bulut anlamına gelir
5. [عقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%A8.md) — 12 ortak ayet · G² 18 · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
6. [شحح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 15 · Rutubetli kav, çakıldığı zaman ateş almayan kav demektir
7. [برر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 15 · Berr kara, burr buğday demektir
8. [نسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%88.md) — 9 ortak ayet · G² 14 · Kadınlar
9. [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — 18 ortak ayet · G² 14 · Hayr : At sürüsü demektir
10. [حلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 14 · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…
11. [عدل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 14 · Denk tutuyorlar
12. [شهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 13 · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir
13. [أسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Esas yapının oturduğu yer, temel anlamındadır
14. [رفث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%AB.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Rft(te) ufalanmak, dağılmak anlamındadır
15. [دنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — 14 ortak ayet · G² 12 · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
16. [عدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%AF.md) — 8 ortak ayet · G² 12 · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…
17. [جنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D9%86.md) — 18 ortak ayet · G² 12 · Bahçe demektir
18. [تمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 11 · Çiçeklenmiş ağaç demektir
19. [فلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%AD.md) — 7 ortak ayet · G² 11 · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir
20. [أثم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AB%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 11 · İsm hurmadan yapılan içkidir
21. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 38 ortak ayet · G² 10 · Evye kuş yuvası demektir
22. [شنأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · “Şeneka” koparılmış et parçası, “şenea” yırtılmış elbise…
23. [لبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Loblar
24. [صبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B1.md) — 10 ortak ayet · G² 9 · Granit taş demektir
25. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 20 ortak ayet · G² 9 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
26. [أخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) — 9 ortak ayet · G² 8 · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
27. [دور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · Dar : Etrafı çevrili yer demektir
28. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 20 ortak ayet · G² 8 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
29. [وسع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B9.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · “Sunv’a” tas demektir
30. [خصص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B5%D8%B5.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Hasse (hı, sad) : “Husse” özel çardak, hücre demektir
31. [حشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 7 · Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük…
32. [ظلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Gölge demektir
33. [صوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · “Sume” damga demektir
34. [حرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — 8 ortak ayet · G² 7 · Hiram keçe demektir
35. [جنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AD.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Kanat demektir
36. [طلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%82.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · “Dalk” sansar demektir
37. [طيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%A8.md) — 6 ortak ayet · G² 7 · İyi
38. [سدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Set, engel, baraj dermektir
39. [صيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Av
40. [كمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Tam
41. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 7 ortak ayet · G² 6 · Tanınan ile
42. [عهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%87%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 6 · Söz
43. [مسك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D9%83.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Koku veren yağdır
44. [تحت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Ayağın alt tarafı demektir
45. [كفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%81.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Avuç demektir
46. [حضر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B6%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Hadre inşaat için kullanılan taş tuğla demektir
47. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 17 ortak ayet · G² 6 · Uhur ense demektir
48. [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) — 9 ortak ayet · G² 6 · Sicim bağıdır
49. [حبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%A8.md) — 8 ortak ayet · G² 5 · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)
50. [ليس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D8%B3.md) — 8 ortak ayet · G² 5 · Bu kelime “late”den dönüşmüştür
51. [فوز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%B2.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · Fevz Gölgeliktir
52. [خشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 5 · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
53. [فوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) — 5 ortak ayet · G² 5 · Üst
54. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 8 ortak ayet · G² 5 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
55. [جنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Yan demektir
56. [دوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Devam : Kışın yaprak dökmeyen ağaç, katran ağacı demektir
57. [لعب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Oynarlar
58. [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · İcl havuz demektir
59. [ورث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AB.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…
60. [أجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B1.md) — 8 ortak ayet · G² 4 · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D9%8A/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وقي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Lefîf-i mefrûk |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [حفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md), [حذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md), [عصم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%85.md) |
| Zıt Kök | [عرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi zarar verebilecek bir etkenden araya bir engel, perde veya kalkan koyarak korumak |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi korumaya sığınmak, günah ve azap ile nefis arasına taat ve sorumluluk kalkanı koymak |
| Çekirdek Özet 3 | Kişinin ontolojik ve ahlaki bütünlüğünü koruyan bilinçli savunma ve dokunulmazlık mekanizması |
| Kritik Hata Riski | Takvayı salt pasif bir korku veya çekinme sayıp kalkan oluşturma ve aktif korunma boyutunu göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وق | Tutma, durdurma, bir sınırda sabitleyip dış etkiyi kesme hareketi; [وقف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%81.md), [وقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B1.md), [وقت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA.md), [وقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%A8.md) köklerinde de bu tutma ve sınırlama tabiatı görülür | ي | Durdurma ve tutma hareketini iki nesne arasında dinamik bir engel, kalkan veya siper haline getirerek koruyucu bir işleve dönüştürmüştür |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | çengel, çadır kazığı | İki unsuru birbirine bağlama, tutturma ve sabitleme |
| ق | ufuktaki güneş, iğne deliği | Kuşatma, sınırlama, odaklanma ve toparlama |
| ي | el ve kol | Doğrudan müdahale etme, tutma ve uzanıp siper yapma |
| وقي | Kazık ile bağlama, sınır çekip kuşatma ve elle kalkan tutma eylemlerinin birleşimi | Bir tehlike veya zarara karşı sınır çekerek, nesneyi güvenliğe bağlayarak ve araya fiilen siper koyarak koruma sağlama |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi başka bir nesne vasıtasıyla sert darbeden ve aşınmaktan korumak; atın sırtını yaralamayan eyere veya ayağı taştan koruyan tabana bu kökten türeyen kelimelerin verilmesi ve İbn Fâris'in belirttiği üzere bir şeyi başka bir şeyle savuşturma eylemi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Mühelhil b. Rebîa'nın şiirinde kök, kişiyi ölümden ve felaketten koruyan kalkan ve vesileler bağlamında geçer: ضَرَبَتْ صَدْرَها إليَّ وقالت / يا عَدِيًّا ، لقد وَقَتْكَ الأَواقي |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Peygamber'in yarım hurmayla da olsa ateşten korunmayı emrettiği hadisinde kök, bir ameli azap ile kişi arasına siper kılma manasında kullanılmıştır: اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ |

Kaynak: Lisânü’l-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāġa.

### Sami etimolojik katman

Arapça وقي kökü, Sami dil ailesinin güney ve batı kollarında korunma, sakınma, tehlikeye karşı uyanık durma ve kalkan edinme semantiğiyle izlenir. Eski Güney Arapça kitabelerde (Sabaice) *wqy* biçimi "korumak, himaye etmek, esirgemek" anlamında belgelenmiştir. Klasik Habeşçede (Ge'ez) *waqaya* / *waqya* fiili gözetmek ve siper olmak manalarında kökle örtüşür. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan kök denkliği sınırlı kalmakla birlikte, semantik matriste yer alan araya perde koyma ve tehlikeden sakınma tutumu ortak koruyucu dil katmanını yansıtır. Arapçada kök, lefif yapısıyla iki varlık arasına somut veya manevi bir engel koyarak zararı bertaraf etme yönünü en duru ve sistemli biçimde muhafaza etmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Biella (Dictionary of Old South Arabic).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Lefif yapıdan türeyen ifti'al ve fi'ale kalıpları | Ârızî ses dönüşümüyle اتقى ve [تقوى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%82%D9%88%D9%89.md) biçimini alarak araya kalkan koyup sakınmayı ifade etmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Eski Güney Arapça (Sabaice) *wqy*, Ge'ez *waqaya* | Koruma, esirgeme, himaye altına alma ve tehlikeden sakındırma anlamında ortak kök mirasıdır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katmanda savunma ve örtme kökleri | Çad veya Berberi kollarında dolaylı semantik paralellikler bulunsa da güvenilir doğrudan soydaş veri sınırlıdır | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen, Joan Copeland Biella, İbn Fâris.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وقي | Anlamlı | Korumak ve kalkan koymak | Zararlı bir etkiyi araya engel koyarak defetmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ويق | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| [قوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%8A.md) | Anlamlı | Güç ve takat sahibi olmak | Zafiyetin zıddı olarak direnç ve dayanma kuvveti | Kur'an'da geçer; direnç boyutuyla anlam yakınlığı taşır |
| [قيو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%8A%D9%88.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| يوق | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| يقو | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وقي | Merkez | Kalkan edinerek korunma | Zarar verecek unsur ile korunan arasına fiilen engel veya siper koyma nüansı taşır | Aktif koruyucu bariyer oluşturmak |
| [حفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md) | Komşu | Gözeterek koruma | Bir nesneyi zayi olmaktan ve bozulmaktan korumak için denetim altında tutmaktır | Emaneti kollamak ve muhafaza etmek |
| [حذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md) | Komşu | Tehdide karşı uyanık olma | Gelecek bir tehlikeden ötürü zihinsel teyakkuz ve çekinme halidir; kalkan oluşturmaktan çok farkındalıktır | Tehlikeden sakınma ve kaçınma bilinci |
| [عصم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%85.md) / [عصم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%85.md) | Komşu | Tutunarak engellenme | Bir yere tutunarak düşmekten veya dış müdahaleden kurtulma, mutlak dokunulmazlık kazanma nüansı taşır | Sağlam bir tutamağa bağlanarak korunmak |
| [عرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6.md) | Zıt | Savunmasız bırakma | Koruyucu kalkanı ortadan kaldırarak hedefi zarara ve tehlikeye açık hale getirmektir | Korumasız kılmak ve maruz bırakmak |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وقي | Korunmak, siper edinmek | İki nesne arasına kalkan koyarak zararı önleme çekirdeğini ifade eder | Kesin |
| Latince | *tueri*, *cavere*, *praecavere* | Korumak, sakınmak | *tueri* savunma ve himayeyi, *cavere* ise sakınma ve önceden tedbir almayı karşılar | Güçlü |
| İngilizce | *shield*, *ward off*, *guard against* | Kalkan olmak, savuşturmak, sakınmak | *ward off* savuşturmayı, *shield* kalkan olmayı karşılar; kavramın içerdiği ahlaki sorumluluk bilincini kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | *schützen*, *sich hüten*, *abwehren* | Korumak, sakınmak, savuşturmak | *sich hüten* sakınmayı, *schützen* koruma kalkanını karşılar; dinî sorumluluk boyutunu tam kapsamaz | Güçlü |
| Fransızca | *protéger*, *se prémunir*, *parer* | Korumak, önlem almak | *se prémunir* önceden tedbir alarak korunmayı, *parer* gelen darbeyi savuşturmayı karşılar | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَاتَّقُوا / اتَّقَوْا | İlahi emirlere uyup günahlardan sakınarak azap ile araya kalkan koymak | Ahiret uyarısı ve ilahi sorumluluk bağlamları; örnek: Bakara [2:48](https://lisan.digital/tr/ayet/2:48.md), Âl-i İmrân [3:172](https://lisan.digital/tr/ayet/3:172.md), Talâk [65:1](https://lisan.digital/tr/ayet/65:1.md) |
| التَّقْوَى | Kalbî duyarlılık, sorumluluk şuuru ve ahlaki dokunulmazlık kalkanı | İbadetlerin gayesi, takva elbisesi ve en hayırlı azık bağlamı; örnek: Bakara [2:197](https://lisan.digital/tr/ayet/2:197.md), Hac [22:37](https://lisan.digital/tr/ayet/22:37.md), Müddessir [74:56](https://lisan.digital/tr/ayet/74:56.md) |
| الْمُتَّقِينَ / الْمُتَّقُونَ | Korunma ve sakınma bilincini hayat nizamı edinen müminler | Hidayete layık olma ve cennet mükâfatı bağlamları; örnek: Bakara [2:2](https://lisan.digital/tr/ayet/2:2.md), Âl-i İmrân [3:133](https://lisan.digital/tr/ayet/3:133.md), Ra'd [13:35](https://lisan.digital/tr/ayet/13:35.md) |
| وَقَاهُمْ / وَقَاكَ | Allah'ın kulunu azaptan, kötülükten ve nefsin hırsından fiilen koruması | İlahi lütuf, kurtuluş ve esirgeme bağlamları; örnek: Tûr [52:27](https://lisan.digital/tr/ayet/52:27.md), İnsân [76:11](https://lisan.digital/tr/ayet/76:11.md), Haşr [59:9](https://lisan.digital/tr/ayet/59:9.md) |
| وَاقٍ | Allah'ın cezasına karşı hiçbir varlığın sağlayamayacağı koruyucu kalkan | İlahi adaletin kesinliği ve bâtıl sığınakların acziyeti bağlamı; örnek: Ra'd [13:34](https://lisan.digital/tr/ayet/13:34.md), Mü'min [40:21](https://lisan.digital/tr/ayet/40:21.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İman-amel münasebeti ve ilahi azaptan korunma | Takvanın imanın mahiyetine dahil olup olmadığı ve büyük günahların kalkanı delip delmediği | Şirkten, küfürden ve ilahi gazabı gerektiren hallerden akide kalkanıyla korunma |
| Fıkıh | Ahkâmın sınırları, azimet, ruhsat ve vera | Şüpheli alanlardan kaçınarak harama düşmemek için mübahın sınırında durma gerekliliği | Hukuki sınırları titizlikle muhafaza ederek haram sınırına yaklaşmama disiplini |
| Tefsir | Kur'an'ın ilk muhatap tanımı ve takva mertebeleri | Takvanın şirkten sakınma, büyük günahlardan sakınma ve kalbi masivadan koruma aşamaları | Kur'an hidayetini massedecek kalbî basiret ve duyarlılık kalkanı |
| Hadis | Takvanın mahalli, niyet şuuru ve ameli kalkan kılma | Takvanın kalpte olduğu ve amellerin cehenneme karşı birer siper kılındığı beyanları | Şekilcilikten uzak, kalpten neşet eden aktif korunma ve teyakkuz davranışı |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve ahiret hesabı | Sorumluluk kalkanı | Azap ile araya taat koyma | Kulun ilahi gazaba karşı salih amelleri ve tevhidi kalkan edinmesi | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve metodoloji | Eleştirel şuur kalkanı | Yanılgı ve zannı engelleme | Zann, heva ve cehalete karşı sağlam delil ve yöntemi siper kılma | Güçlü |
| Siyasi | Kamu hukuku ve yönetim | Meşruiyet ve adalet kalkanı | Zulüm ve haddi aşmayı önleme | İktidar gücünün keyfiliğe sapmasını anayasal ve ahlaki ilkelerle sınırlama | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve servet dolaşımı | İktisadi emniyet kalkanı | Hırs ve sömürüyü engelleme | Nefsin doyumsuzluğundan (şuhh) korunarak faiz, haksız kazanç ve israfa set çekme | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yalıtım dinamiği ve immün bariyer sistemi | Fizikte dış ortamdaki yüksek gerilim veya ısıyı kesen dielektrik yalıtkan; biyolojide organizmayı patojenlerden koruyan antikor kalkanı | Kesin |
| Beşeri bilimler | Hukuki dokunulmazlık ve risk yönetim bariyeri | Hukukta bireyin haklarını otoriteye karşı koruyan anayasal güvence; sosyolojide toplumsal sapmayı önleyen ahlaki fren mekanizması | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü ve türevi olan takvayı yalnızca edilgen bir 'korku', pısırıklık veya soyut bir içe kapanma haline indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Zarara ve ilahi hesaba karşı bilinçli, donanımlı, teyakkuz halinde ve aktif bir savunma kalkanı inşa etme duruşu |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Müttaki insan tipinin dinamik, iradeli ve dönüştürücü vasfı silinir; din koruyucu bir bilinç olmaktan çıkıp pasif bir ürkekliğe dönüşür |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın muhatap profilini (müttakîn) belirleyen ve vahyin sunduğu hidayetin kabul zeminini oluşturan merkezî ahlaki eksendir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hidayetin şartlarının sayıldığı mukaddimelerde, ahkâm sınırlarını çizen emirlerde ve peygamberlerin tebliğ başlangıçlarında belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Takvanın salt dış görünüş, şekilcilik veya zihinsel bir korku olduğu zannını yıkar; onu kalbî duyarlılık ve iradî korunma kalkanı kılar |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Zarar verebilecek dış etki ile korunan varlık arasına bir kalkan, siper veya engel koyarak zararı bertaraf etmek.
- Soyut anlam: İlahi hesaba, ahlaki yozlaşmaya ve azaba karşı nefsi iman, taat ve sorumluluk şuuruyla koruma altına almak.
- Sistematik karşılık: Varlığın dengesini ve dokunulmazlığını tehdit eden yıkıcı etkenleri süzen dinamik savunma ve emniyet filtresi.
- LaTeX modeli: $$y \cdot (1 - b) \cdot x = 0 \iff b = 1$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $x$ korunmak istenen özneyi veya nefsi, $y$ dışarıdan yönelen yıkıcı tehdidi veya azabı, $b$ ise araya konulan koruyucu kalkanı temsil eder. Kalkanın tam olarak devrede olması ($b = 1$) halinde dış tehdidin özne üzerindeki etkisi bütünüyle sıfırlanır ($0$); kökün iki nesne arasına siper koyarak zararı önleme mantığı bu bağıntıyla sembolize edilir.

## Geçtiği ayetler (237 ayet)

Mushaf sırasıyla; ilk 200 ayet metniyle, kalan 37 ayet yalnızca numarasıyla. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%82%D9%8A/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:2.md) — لِلْمُتَّقِينَ

ذَلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدًى لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): İşte bu kitab, onda hiç bir şüphe yoktur, müttekiler için hidayettir.

### [Bakara 2:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:21.md) — تَتَّقُونَ

يَاأَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Ey insanlar; sizi de, sizden öncekileri de yaratan Rabbınıza ibadet edin, ta ki, takva sahibi olasınız.

### [Bakara 2:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:24.md) — فَاتَّقُوا

فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ

Meal (IK): Fakat yapamazsınız-ki yapamayacaksınız-o halde yakıtı insanlarla taşlar olan ateşten sakının. O kafirler için hazırlanmıştır.

### [Bakara 2:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:41.md) — فَاتَّقُونِ

وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ

Meal (IK): Yanınızdaki Tevrat’ı tasdik edici olarak indirdiğime iman edin. Onu inkar edenlerin ilki olmayın. Ayetlerimizi az bir paha ile satmayın. Ve yalnız Ben’den sakının.

### [Bakara 2:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:48.md) — وَاتَّقُوا

وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): Ve öyle bir günden korkun ki; o günde kimse, kimse için bir şey ödeyemez. Şefaat kabul edilmez. Fidye alınmaz ve onlara yardım da edilmez.

### [Bakara 2:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:63.md) — تَتَّقُونَ

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani sizden sapasağlam söz almıştık. Tur’u da üstünüze kaldırmıştık. Size veridğimize sımsıkı sarılın, onda olanları hatırlayın ki sakınmış olasınız.

### [Bakara 2:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:66.md) — لِلْمُتَّقِينَ

فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Artık bunu hem önündekilere, hem de ardındakilere ibret verici bir ceza, hem de müttakilere bir öğüt kıldık.

### [Bakara 2:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:103.md) — وَاتَّقَوْا

وَلَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَمَثُوبَةٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ خَيْرٌ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Eğer onlar inanmış ve sakınmış olsalardı; Allah katındaki sevab daha hayırlı olurdu. Keşke bilselerdi.

### [Bakara 2:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:123.md) — وَاتَّقُوا

وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): Ve öyle bir günden sakının ki, o gün kimse kimseden yana bir şey ödeyemez, kimseden bedel kabul olunmaz, şefaat fayda vermez ve yardım olunmaz.

### [Bakara 2:177](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:177.md) — الْمُتَّقُونَ

لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ

Meal (IK): Yüzlerinizi Doğu ve Batı tarafına çevirmeniz «bir» değildir. Lakin asıl «bir»; Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitablara, peygamberlere iman eden, malını seve seve yakınlarına, yetimlere, miskinlere, yolculara, dilenenlere, kölelere, esirlere veren, namazı kılan, zekatı veren, muahede yaptıklarında ahidlerini yerine getiren, sıkıntıda, hastalıkta ve şiddetli savaş anında sabredenlerinkidir. İşte sadık olanlar da onlardır ve müttakiler de onlardır.

### [Bakara 2:179](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:179.md) — تَتَّقُونَ

وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Kısasta sizin için hayat vardır, ey akıl sahibleri. Ta ki, sakınasınız.

### [Bakara 2:180](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:180.md) — الْمُتَّقِينَ

كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Sizden birinize ölüm geldiği zaman; eğer bir hayır bırakacaksa; anaya, babaya, yakın akrabaya, ma’ruf şekilde vasiyette bulunması farz kılındı. Bu, takva sahibleri üzerinde bir haktır.

### [Bakara 2:183](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:183.md) — تَتَّقُونَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de oruç farz kılındı. Ta ki korunasınız.

### [Bakara 2:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:187.md) — يَتَّقُونَ

أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Oruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Onlar sizin için, siz de onlar için bir elbisesiniz. Sizin nefislerinize hıyanet eder olduğunuzu Allah bildi de tevbenizi kabul edip, sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın ve Allah’ın hakkınızda yazdığını isteyin. Sizin için şafağın beyaz ipliği, siyah ipliğinden seçilinceye kadar yeyin, için sonra geceye kadar orucu tamamlayın. Mescidlerde i’tikafta bulunduğunuz zaman, kadınlarınıza yaklaşmayın. Bu Allah’ın hudududur. Sakın onlara yaklaşmayın. İşte Allah ayetlerini insanlara, korunsunlar diye böyle açıklar.

### [Bakara 2:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:189.md) — اتَّقَى · وَاتَّقُوا

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Sana yeni doğan aylardan soruyorlar. De ki: Onlar insanların faydası ve hacc için birer vakit ölçüleridir. Evlere arka taraflarından girmeniz «bir» değildir. Ancak «bir»; müttaki olanınkidir. Evlere kapılarından gelin. Allah’dan korkun ki, felaha eresiniz.

### [Bakara 2:194](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:194.md) — وَاتَّقُوا · الْمُتَّقِينَ

الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Haram ay haram aya karşılıktır. Hürmetler karşılıklıdır. Kim size saldırırsa, siz de tıpkı onun saldırdığı gibi ona saldırın. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah şüphesiz takva sahibleriyle beraberdir.

### [Bakara 2:196](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:196.md) — وَاتَّقُوا

وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Allah için haccı da; ümreyi de tamamlayın. Fakat alıkonulursanız, kurbandan kolayınıza geleni gönderin. Kurban yerine varıncaya kadar, başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden her kim, hasta olursa veya başında bir eziyet bulunursa; ona oruçtan, sadakadan veya kurbandan fidye. Emin olduğunuz vakitte; kim, hacc zamanına kadar umre ile faydalanmak isterse, kolayına gelen bir kurban keser. Ama bulamazsa, hacc günlerinde üç; döndüğünüz vakit yedi gün olmak üzere tam on gün oruç tutar. Bu; ailesi Mescid-i Haram’da oturmayanlar içindir. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, azabı pek şiddetli olandır.

### [Bakara 2:197](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:197.md) — التَّقْوَى · وَاتَّقُونِ

الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي الْحَجِّ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ

Meal (IK): Hacc, bilinen aylardır. Her kim o aylarda kendisine haccı farz ederse; artık haccda kadına yaklaşmak, günah işlemek, tartışma yoktur. Siz ne hayır yaparsanız, Allah onu bilir. Bir de azık edininiz. Şüphesiz ki, azığın en hayırlısı, takvadır. Ey akıl sahibleri; Ben’den korkun.

### [Bakara 2:201](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:201.md) — وَقِنَا

وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Meal (IK): Kimi de; Ey Rabbımız, bize dünyada iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru, der.

### [Bakara 2:203](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:203.md) — اتَّقَى · وَاتَّقُوا

وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَى وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

Meal (IK): Sayılı günlerde Allah’ı zikredin. Kim iki günde acele ederse, ona günah yoktur. Kim de geri kalırsa, ona günah yoktur. Bu; takva sahibi olanlar içindir. Allah’tan korkun ve bilin ki, şüphesiz siz, O’nun huzurunda toplanacaksınız.

### [Bakara 2:206](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:206.md) — اتَّقِ

وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ

Meal (IK): Ona; Allah’tan kork, denilince, gururu kendisini günaha sürükler. İşte ona cehennem yeter. O; ne kötü bir yataktır.

### [Bakara 2:212](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:212.md) — اتَّقَوْا

زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Meal (IK): Küfredenlere dünya hayatı pek süslendi. Ve onlar, iman edenlerden kimiyle eğleniyorlar. Halbuki takvaya erenler kıyamet gününde onların üstündedirler. Allah, dilediğine hesabsız rızık verir.

### [Bakara 2:223](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:223.md) — وَاتَّقُوا

نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ وَقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلَاقُوهُ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Kadınlarınız sizin için bir tarladır. O halde tarlanıza dilediğiniz gibi varın. Ve kendiniz için önceden iyi ameller gönderin. Bir de Allah’tan korkun. Ve bilin ki; siz, şüphesiz O’na kavuşacaksınız. İman edenleri müjdele.

### [Bakara 2:224](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:224.md) — وَتَتَّقُوا

وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Yeminlerinizde; Allah’ı iyilik etmenize, fenalıktan sakınmanıza ve insanların arasını bulmaya engel yapmayın. Allah Semi’dir, Alim’dir.

### [Bakara 2:231](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:231.md) — وَاتَّقُوا

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ve kadınları boşadığınız zaman; iddetlerini bitirince artık onları ya iyilikle tutun veya iyilikle salıverin. Sırf zulmedebilmeniz için zararlarına onları tutuvermeyin. Kim, böyle yaparsa; muhakkak kendi nefsine zulmetmiş olur. Allah’ın ayetlerini oyuncak yerine koymayın. Allah’ın üzerinizdeki nimetini ve size öğüt vermek için indirdiği kitabı ve hikmeti hatırlayın. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, şüphesiz her şeyi bilendir.

### [Bakara 2:233](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:233.md) — وَاتَّقُوا

وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Anneler çocuklarını tam iki yıl emzirirler. Bu, emzirmeyi tamamlamak isteyen içindir. Onların yiyeceği, giyeceği uygun şekilde çocuk kendisinden olana aittir. Kimse gücünün üstünde bir şeyle mükellef olmaz. Ne anne çocuğu yüzünden, ne de baba çocuğu yüzünden zarara sokulmasın. Mirasçıya düşen de bunun gibidir. Eğer kendi aralarında anlaşıp, danışarak çocuğu memeden kesmek isterlerse; ikisine de bri vebal yoktur. Çocuklarınızı emzirtmek isterseniz, vereceğinizi güzelce teslim etmek şartıyla size yine bir vebal yoktur. Allah’tan korkun ve bilin ki Allah yaptığınız şeyleri görendir.

### [Bakara 2:237](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:237.md) — لِلتَّقْوَى

وَإِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ إِلَّا أَنْ يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَ الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكَاحِ وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Bir mehir kestiğniz takdirde temas etmeden önce onları boşarsanız; kestiğiniz mehrin yarısı onlarındır. Meğer, kendilerini bağışlamış veya nikah düğümü elinde bulunan kimse bağışlamış ola. Bağışlamanız, takvaya daha yakındır. Aranızdaki fazileti unutmayın. Şüphesiz Allah, yaptığınız şeyleri görendir.

### [Bakara 2:241](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:241.md) — الْمُتَّقِينَ

وَلِلْمُطَلَّقَاتِ مَتَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Boşanan kadınlar için uygun şekilde geçimlerini sağlamak vardır. Bu, müttakiler için bir vazifedir.

### [Bakara 2:278](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:278.md) — اتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَذَرُوا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkun. Eğer mü’minlerden iseniz, faizden kalanı bırakın.

### [Bakara 2:281](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:281.md) — وَاتَّقُوا

وَاتَّقُوا يَوْمًا تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Meal (IK): Hem öyle bir günden sakının ki; o gün, Allah’a döndürüleceksiniz. Sonra herkese kazandığı tamamıyle ödenecek. Onlara haksızlık edilmeyecektir.

### [Bakara 2:282](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:282.md) — وَلْيَتَّقِ · وَاتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنْ كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَى أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلَّا تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَايَعْتُمْ وَلَا يُضَارَّ كَاتِبٌ وَلَا شَهِيدٌ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; muayyen bir vaad ile borçlandığınız zaman, onu yazın. Aranızda bir katib de doğrulukla yazsın. Yazan; Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan çekinmesin, yazsın. Hak kendi üzerinde olan da yazdırsın. Rabbı olan Allah’tan korksun da ondan bir şey eksiltmesin. Şayet borçlu sefih, küçük veya kendisi söyleyip yazdıramayacak durumda ise; velisi dosdoğru yazdırsın. Erkeklerinizden iki de şahid yapın. Eğer ki erkek bulamazsa şahidlerden razı olacağınız bir erkek, biri unuttuğunda diğeri ona hatırlatacak iki kadın olabilir. Şahidler çağrıldıklarında çekinmesinler. Borç, büyük veya küçük olsun onu müddeti ile beraber yazmaktan üşenmesin. Bu, Allah yanında adalete daha uygun, şahidlik için daha sağlam, şüpheye düşmemenize de daha yakındır. Ancak aranızda peşin alış-veriş olursa onu yazmamanızda size bir günah yoktur. Alış-veriş yaptığınızda şahid tutun. Yazana da şehadet edene de zarar verilmesin. Şayet zarar verecek olursasanız; o zaman, kendinize dokunacak bir kötülük olur. Allah’tan korkun. Allah size öğretiyor. Allah her şeyi bilir.

### [Bakara 2:283](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/2:283.md) — وَلْيَتَّقِ

وَإِنْ كُنْتُمْ عَلَى سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كَاتِبًا فَرِهَانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَ وَمَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ

Meal (IK): Eğer seferde olur da yazacak kimse bulamazsanız; alınan rehinler yeter. Şayet birbirinize güvenirseniz güvenilen kimse Rabbı olan Allah’tan korksun da borcunu ödesin. Bir de şehadeti gizlemeyin. Onu gizleyenin kalbi günahkardır. Allah yaptıklarınızı bilir.

### [Ali İmran 3:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:15.md) — اتَّقَوْا

قُلْ أَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذَلِكُمْ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ

Meal (IK): De ki: Size bunlardan daha hayırlısını haber vereyim mi? Takvaya erenler için, altından ırmaklar akan cennetler vardır. Orada devamlı kalacaklardır. Tertemiz eşler ve Allah’ın rızası vardır. Ve Allah kullarını hakkıyla görendir.

### [Ali İmran 3:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:16.md) — وَقِنَا

الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Meal (IK): Onlar ki: Ey Rabbımız; biz gerçekten iman ettik, artık günahlarımızı bize bağışla ve o ateş azabından bizleri koru diyenler,

### [Ali İmran 3:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:28.md) — تَتَّقُوا · تُقَاةً

لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Mü’minler, Mü’minleri bırakıp da kafirleri dost edinmesinler. Kim böyle yaparsa; Allah ile dostluğu kalmaz. Ancak onlardan sakınmanız müstesnadır. Allah, size kendisinden korkmanızı emrediyor. Dönüş Allah’adır.

### [Ali İmran 3:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:50.md) — فَاتَّقُوا

وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): Benden önce gelen Tevrat’ı tasdik etmek ve size haram kılınanların bir kısmını helal kılmak üzere Rabbınızdan size bir ayet getirdim. Artık Allah’tan korkun ve bana itaat edin.

### [Ali İmran 3:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:76.md) — وَاتَّقَى · الْمُتَّقِينَ

بَلَى مَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ وَاتَّقَى فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Hayır, kim ahdini yerine getirir ve sakınırsa; şüphe yok ki Allah, sakınanları sever.

### [Ali İmran 3:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:102.md) — اتَّقُوا · تُقَاتِهِ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan nasıl korkmak lazımsa öylece korkun. Ve her halde müslüman olarak can verin.

### [Ali İmran 3:115](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:115.md) — بِالْمُتَّقِينَ

وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Ne hayır yaparlarsa; ondan mahrum bırakılacak değildirler. Ve Allah, takva sahiblerini bilir.

### [Ali İmran 3:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:120.md) — وَتَتَّقُوا

إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ

Meal (IK): Sizlere bir iyilik dokunursa; bu onları, üzer. Ama başınıza bir felaket gelirse; buna sevinirler. Sabreder ve sakınırsanız, onların hilesi size hiçbir zarar veremez. Şüphesiz ki, Allah, onların yaptıklarını kuşatmıştır.

### [Ali İmran 3:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:123.md) — فَاتَّقُوا

وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Andolsun ki siz, düşkün bir durumda iken Bedir’de Allah size kat’i bir zafer vermişti. Allah’tan korkun ki şükretmiş olasınız.

### [Ali İmran 3:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:125.md) — وَتَتَّقُوا

بَلَى إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا وَيَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هَذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُسَوِّمِينَ

Meal (IK): Evet. Sabreder, sakınırsanız ve onlar da üzerinize gelirlerse; Rabbınız, size nişanlı beşbin melekle yardım edecektir.

### [Ali İmran 3:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:130.md) — وَاتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُضَاعَفَةً وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; kat kat faiz yemeyin. Allah’tan korkunki felah bulasınız.

### [Ali İmran 3:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:131.md) — وَاتَّقُوا

وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ

Meal (IK): Kafirler için hazırlanmış olan ateşten sakının.

### [Ali İmran 3:133](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:133.md) — لِلْمُتَّقِينَ

وَسَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Rabbınızın mağfiretine ve genişliği göklerle yer arası kadar olan cennete koşun. O, takva sahibleri için hazırlanmıştır.

### [Ali İmran 3:138](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:138.md) — لِلْمُتَّقِينَ

هَذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Bu; insanlar için bir açıklama, müttakiler için de bir hidayet, bir öğüttür.

### [Ali İmran 3:172](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:172.md) — وَاتَّقَوْا

الَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا أَجْرٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Kendileri yara aldıktan sonra yine Allah’ın ve peygamberin davetine koşanlar, ihsan edenler ve sakınanlar için pek büyük mükafat vardır.

### [Ali İmran 3:179](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:179.md) — وَتَتَّقُوا

مَا كَانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشَاءُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Allah; mü’minleri oldukları halde bırakacak değildir. Nihayet murdarı temizden ayıracaktır. Allah, size gaybı da bildirecek değildir. Fakat Allah, peygamberlerinden dilediğini seçer. Bunun için siz, Allah’a ve peygamberlerine inanın. İnanır ve sakınırsanız; size çok büyük bir mükafat vardır.

### [Ali İmran 3:186](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:186.md) — وَتَتَّقُوا

لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

Meal (IK): And olsun ki; mallarınız ve nefisleriniz konusunda deneneceksiniz. Sizden önce kendilerine kitab verilenlerden ve Allah’a şirk koşanlardan birçok incitici şeyler işiteceksiniz. Eğer sabreder ve sakınırsanız işte bu, azme değer işlerdendir.

### [Ali İmran 3:191](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:191.md) — فَقِنَا

الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Meal (IK): Onlar ki; ayakta, oturarak ve yanları üstü yatarken Allah’ı anarlar, göklerin ve yerin yaratılışını düşünürler. Rabbımız; Sen bunları boşuna yaratmadın. Sen pak ve münezzehsin. Bizi, o ateş azabından koru.

### [Ali İmran 3:198](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:198.md) — اتَّقَوْا

لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرَارِ

Meal (IK): Fakat Rabblarından korkanlar için; altlarından ırmaklar akan cennetler var. Orada temelli kalacaklar. Allah tarafından ağırlanacaklar. Allah katında olanlar kendileri için daha hayırlıdır.

### [Ali İmran 3:200](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/3:200.md) — وَاتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; sabredin, sebat gösterin, düşmana karşı durun ve Allah’tan sakının ki, felah bulasınız.

### [Nisa 4:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/4:1.md) — اتَّقُوا · وَاتَّقُوا

يَاأَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا

Meal (IK): Ey insanlar; sizi bir tek nefisten yaratan, ondan eşini var eden ve ikisinden bir çok erkek ve kadın üreten Rabbınızdan korkun. Kendisi adına birbirinizden dilekte bulunduğunuz Allah’dan korkun da, akrabalık bağını kesmekten sakının. Muhakkak ki Allah; sizin üzerinizde tam bir gözeticidir.

### [Nisa 4:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/4:9.md) — فَلْيَتَّقُوا

وَلْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعَافًا خَافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللَّهَ وَلْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا

Meal (IK): Arkalarında küçük ve aciz çocuklar bıraktıkları takdirde, onlar için endişe edecek olanlar, haksızlıktan çekinsinler, Allah’tan sakınsınlar ve sözü de dosdoğru söylesinler.

### [Nisa 4:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/4:77.md) — اتَّقَى

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا

Meal (IK): Kendilerine: Ellerinizi savaştan çekin, namazı kılın, zekatı verin, denilmiş olanlara bakmaz mısın? Şimdi onların üzerine savaş farz kılınınca; içlerinden bir grup Allah’tan korkar gibi, hatta daha şiddetli bir korku ile insanlardan korkuyorlar. Bunlar: Ey Rabbımız, üzerimize şu savaşı niye farz kıldın? Ne olurdu bizi yakın bir geleceğe kadar geri bırakaydın, dediler. Onlara de ki: Dünyanın geçimi azdır. Ahiret ise, müttakiler için elbet daha hayırlıdır. Ve kıl kadar haksızlığa uğratılmayacaksınız.

### [Nisa 4:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/4:128.md) — وَتَتَّقُوا

وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَيْرٌ وَأُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ وَإِنْ تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

Meal (IK): Eğer kadın; kocasının serkeşliğinden veya yüz çevirmesinden endişe ederse; anlaşma yoluyla aralarını bulmalarında kendileri için bir günah yoktur. Anlaşmak daha hayırlıdır. Nefisler kıskançlığa meyyaldir. Eğer iyi davranır ve sakınırsanız; Allah işlediklerinizden haberdardır.

### [Nisa 4:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/4:129.md) — وَتَتَّقُوا

وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ وَإِنْ تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ne kadar isteseniz; yine de kadınlar arasında adalet yapamazsınız. Bari bir tarafa tamamen meyletmeyin ki; öbürünü askıdaymış gibi bırakmayasınız. Eğer arayı düzeltir ve haksızlıktan sakınırsanız; şüphesiz ki Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Nisa 4:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/4:131.md) — اتَّقُوا

وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَإِيَّاكُمْ أَنِ اتَّقُوا اللَّهَ وَإِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ غَنِيًّا حَمِيدًا

Meal (IK): Göklerde olanlar da, yerde olanlar da Allah’ındır. Andolsun ki; senden önce kendilerine kitab verilenlere de size de hep; Allah’dan korkun, diye tavsiye ettik. Küfür ederseniz; muhakkak ki göklerde olanlar da yerde olanlar da Allah’ındır. Allah; Gani ve Hamid olandır.

### [Maide 5:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:2.md) — وَالتَّقْوَى · وَاتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’ın nişanelerine, haram olan aya, hediye olan kurbanlığa, gerdanlıklı hayvanlara ve Rabblarından nimet, rıza taleb ederek Beyt’ül Haram’a gelenlere hürmetsizlik etmeyin. İhramdan çıkınca avlanın. Sizi Mescid-i Haram’dan alıkoydukları için bir kavme olan kininiz, siz haddi aşmaya sürüklemesin. İyilik ve takva üzerinde yardımlaşın. Günah işlemek ve aşırı gitmek üzerinde yardımlaşmayın. Allah’tan sakının, muhakkak ki Allah’ın cezası şiddetlidir.

### [Maide 5:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:4.md) — وَاتَّقُوا

يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Meal (IK): Sana, kendilerine neyin helal kılındığını soruyorlar. De ki: Size bütün iyi ve temizler helal kılındı. Allah’ın size öğrettiği ile alıştırıp öğrettiğiniz avcı hayvanların sizin için tuttuklarını yeyin ve üzerine Allah’ın adını anın. Ve Allah’tan sakının, muhakkak ki Allah; hesabı çabuk görendir.

### [Maide 5:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:7.md) — وَاتَّقُوا

وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Meal (IK): Ve Allah’ın üzerinizdeki nimetini; işittik, itaat ettik, dediğinizde sizi onunla bağlamış olduğu misakını anın. Allah’tan sakının. Muhakkak ki Allah; kalblerdekini bilir.

### [Maide 5:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:8.md) — لِلتَّقْوَى · وَاتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; adaleti gözeten şahidler olun. Ve bir topluluğa karşı olan kininiz sizi adaletsizliğe sürüklemesin. Adalet edin. Bu, takvaya daha yakındır. Ve Allah’tan korkun. Muhakkak ki Allah; işlediklerinizden haberdardır.

### [Maide 5:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:11.md) — وَاتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’ın üzerinize olan nimetini hatırlayın. Hani bir kavim, size el uzatmağa kalkmıştı da, onların ellerini üzerinizden geri çekmişti. Allah’tan sakının. Ve mü’minler, Allah’a tevekkül etsinler.

### [Maide 5:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:27.md) — الْمُتَّقِينَ

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Onlara Adem’in iki oğlunun kıssasını doğru olarak anlat. Hani ikisi birer kurban sunmuşlardı da; birininki kabul edilmiş, diğerininki kabul edilmemişti. O: Andolsun seni öldüreceğim, deyince, (kardeşi) : Allah, ancak müttakilerden kabul eder, demişti.

### [Maide 5:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:35.md) — اتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkun ve O’na yaklaşmak için vesile arayın. O’nun yolunda cihad edin ki, felaha eresiniz.

### [Maide 5:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:46.md) — لِلْمُتَّقِينَ

وَقَفَّيْنَا عَلَى آثَارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ فِيهِ هُدًى وَنُورٌ وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Ve onların izinden Meryem oğlu İsa’yı, önündeki Tevrat’ı doğrulayıcı olarak gönderdik. Ve ona İncil’i verdik. Onda hidayet ve nur vardır. Kendinden önceki Tevrat’ı doğrulayıcı, hidayet ve müttakiler için bir öğüt olarak.

### [Maide 5:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:57.md) — وَاتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَكُمْ هُزُوًا وَلَعِبًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ أَوْلِيَاءَ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; sizden önce kendilerine kitab verilenlerden dininizi alay ve eğlenceye alanları ve kafirleri dost edinmeyin. Eğer mü’min iseniz; Allah’tan korkun.

### [Maide 5:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:65.md) — وَاتَّقَوْا

وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَكَفَّرْنَا عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأَدْخَلْنَاهُمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ

Meal (IK): Eğer Ehl-i Kitab, iman edip de sakınsalardı; kötülüklerini örterdik ve onları Naim cennetlerine koyardık.

### [Maide 5:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:88.md) — وَاتَّقُوا

وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Allah’ın size verdiği rızıktan helal ve temiz olarak yeyin. Sizin kendisine iman etmiş olduğunuz Allah’tan da korkun.

### [Maide 5:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:93.md) — اتَّقَوْا

لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا إِذَا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَآمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَأَحْسَنُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenler, sakınırlar, inanırlar ve salih amel işlerlerse; sonra sakınır ve ihsan ederlerse; daha önce tatmış olduklarından dolayı bir sorumluluk yoktur. Allah, ihsan edenleri sever.

### [Maide 5:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:96.md) — وَاتَّقُوا

أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

Meal (IK): Deniz avı ve onu yemek; size de, yolculara da geçimlik olmak üzere helal kılınmıştır. İhramlı bulunduğunuz sürece, kara avı haram kılınmıştır. Hem, huzuruna varıp toplanacağınız Allah’tan korkun.

### [Maide 5:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:100.md) — فَاتَّقُوا

قُلْ لَا يَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ وَلَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ فَاتَّقُوا اللَّهَ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): De ki: Murdarı çokluğu hoşunuza gitse de; murdarla temiz bir olmaz. Öyleyse ey akıl sahibleri; Allah’tan korkun ki kurtıuluşa eresiniz.

### [Maide 5:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:108.md) — وَاتَّقُوا

ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يَأْتُوا بِالشَّهَادَةِ عَلَى وَجْهِهَا أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاسْمَعُوا وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Bu, şehadeti gereği gibi yapmalarına veya yeminden sonra yeminlerinin reddedileceğinden korkmalarına daha yakındır. Allah’tan korkun ve dinleyin. Allah fasıklar güruhunu hidayete erdirmez.

### [Maide 5:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/5:112.md) — اتَّقُوا

إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Hani Havariler: Ey Meryem oğlu İsa; Rabbın bize gökten bir sofra indiribilir mi? demişlerdi de, O; eğer inanmışlarsanız Allah’tan korkun, demişti.

### [En'am 6:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/6:32.md) — يَتَّقُونَ

وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَلَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Dünya hayatı; ancak oyun ve eğlenceden ibarettir. Ahiret yurdu ise; müttakiler için daha hayırlıdır. Hala aklınızı başınıza almayacak mısınız?

### [En'am 6:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/6:51.md) — يَتَّقُونَ

وَأَنْذِرْ بِهِ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْ يُحْشَرُوا إِلَى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Rabblarına toplanacaklarından korkanları, sen onunla uyar. O’ndan başka bir dost ve şefaatçıları yoktur. Umulur ki sakınalar.

### [En'am 6:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/6:69.md) — يَتَّقُونَ

وَمَا عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَلَكِنْ ذِكْرَى لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Allah’tan sakınanlara; onların hesabından bir şey yoktur, fakat bir öğüttür. Olur ki, sakınırlar.

### [En'am 6:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/6:72.md) — وَاتَّقُوهُ

وَأَنْ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَاتَّقُوهُ وَهُوَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

Meal (IK): Ve bir de namaz kılın ve O’ndan korkun diye. O’dur kendisine varıp toplanacağınız.

### [En'am 6:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/6:153.md) — تَتَّقُونَ

وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Ve şüphesiz ki bu; Benim dosdoğru yolumdur. Ona hemen uyun. Başka yollara uymayın ki; sonra sizi O’nun yolundan ayırır. İşte, sakınasınız diye size bunları emretti.

### [En'am 6:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/6:155.md) — وَاتَّقُوا

وَهَذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ فَاتَّبِعُوهُ وَاتَّقُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Meal (IK): İşte şu da indirdiğimiz kitabdır, mübarektir. Öyleyse ona uyun ve sakının ki merhamet olunasınız.

### [Araf 7:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:26.md) — التَّقْوَى

يَابَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْءَاتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

Meal (IK): Ey ademoğulları; size çirkin yerlerinizi örtecek bir giyimlikle, bir de sizi süsleyecek elbise gönderdik. Takva örtüsü ise daha hayırlıdır. Bunlar; Allah’ın ayetlerindendir. Belki onlar öğüt alırlar.

### [Araf 7:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:35.md) — اتَّقَى

يَابَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي فَمَنِ اتَّقَى وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Ey ademoğulları; içinizden size ayetlerimizi anlatan peygamberler gelince, her kim ki sakınıp düzelirse; artık onlar için bir korku yoktur ve onlar üzülecek de değillerdir.

### [Araf 7:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:63.md) — وَلِتَتَّقُوا

أَوَعَجِبْتُمْ أَنْ جَاءَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُوا وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Meal (IK): Sizi uyarması, sizin sakınmanızı ve böylece rahmete kavuşturulmanız için; aranızdan bir adama, Rabbınız tarafından bir haber geldi diye mi hayret ediyorsunuz?

### [Araf 7:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:65.md) — تَتَّقُونَ

وَإِلَى عَادٍ أَخَاهُمْ هُودًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Ad’a da kardeşleri Hüd’u gönderdik. De ki: Ey kavmim Allah’a ibadet edin. Sizin için O’ndan başka ilah yoktur. Hala sakınmaz mısınız?

### [Araf 7:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:96.md) — وَاتَّقَوْا

وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَلَكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْنَاهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): Şayet kasabaların halkı, inanmış ve sakınmış olsalardı; elbette üzerlerine gökten ve yerden bereketler açardık. Fakat onlar yalanladılar. Biz de bunun üzerine onları, yaptıklarından dolayı yakalayıverdik.

### [Araf 7:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:128.md) — لِلْمُتَّقِينَ

قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Musa kavmine dedi ki: Allah’tan yardım isteyin ve sabredin. Yeryüzü muhakkak ki Allah’ındır. Kullarından dilediğini ona mirasçı kılar ve akıbet müttakilerindir.

### [Araf 7:156](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:156.md) — يَتَّقُونَ

وَاكْتُبْ لَنَا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ إِنَّا هُدْنَا إِلَيْكَ قَالَ عَذَابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالَّذِينَ هُمْ بِآيَاتِنَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Ve bize; hem bu dünyada bir iyilik yaz, hem de ahirette. Biz sana döndük.

### [Araf 7:164](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:164.md) — يَتَّقُونَ

وَإِذْ قَالَتْ أُمَّةٌ مِنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْمًا اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا قَالُوا مَعْذِرَةً إِلَى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani, içlerinden bir topluluk demişti ki: Allah’ın kendilerini helak edeceği veya çetin bir azab ile cezalandıracağı bir kavme ne diye öğüt veriyorsunuz? Onlar da: Rabbınıza karşı mazeret olsun ve belki sakınırlar diye, demişlerdi.

### [Araf 7:169](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:169.md) — يَتَّقُونَ

فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتَابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هَذَا الْأَدْنَى وَيَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنَا وَإِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوا مَا فِيهِ وَالدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Onlardan kötü kimseler gelip onların yerine geçmiş, kitaba varis olmuşlardı. Dünyanın geçici meta’ını alıyorlar ve: İleride affedileceğiz diyorlardı. Onlara buna benzer bir meta’ gelse onu da alıyorlar. Onlardan; Allah’a karşı ancak hakkı söyleyeceklerine dair kitab üzerine ahd alınmamış mıydı? Ahiret yurdu, Allah’tan korkanlar için daha hayırlıdır. Hala aklınızı başınıza almayacak mısınız?

### [Araf 7:171](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:171.md) — تَتَّقُونَ

وَإِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَأَنَّهُ ظُلَّةٌ وَظَنُّوا أَنَّهُ وَاقِعٌ بِهِمْ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani, Biz dağı üzerlerine gölgelik gibi kaldırmıştık da, onlar tepelerine düşecek sanmışlardı. Size verdiğimizi kuvvetle tutun. Ve onda olanı düşünün ki; sakınasınız.

### [Araf 7:201](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/7:201.md) — اتَّقَوْا

إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki takvaya erenler; onlar şeytan tarafından bir vesveseye uğrayınca iyice düşünürler. Bir de bakarsın ki gördürücüdürler.

### [Enfal 8:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/8:1.md) — فَاتَّقُوا

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Sana ganimetlerden sorarlar. De ki: Ganimetler; Allah’ın ve Rasulünündür. Şu halde eğer mü’minler iseniz Allah’tan korkun, aranızı düzeltin, Allah’a ve peygamberlerine itaat edin.

### [Enfal 8:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/8:25.md) — وَاتَّقُوا

وَاتَّقُوا فِتْنَةً لَا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Bir de fitneden sakının ki; içinizden yalnız zulmedenlere erişmekle kalmaz. Hem bilin ki; muhakkak Allah azabı şiddetli olandır.

### [Enfal 8:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/8:29.md) — تَتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقَانًا وَيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkarsanız O, size bir furkan verir. Suçlarınızı örter ve sizi bağışlar. Allah, büyük lütuf sahibidir.

### [Enfal 8:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/8:34.md) — الْمُتَّقُونَ

وَمَا لَهُمْ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللَّهُ وَهُمْ يَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا كَانُوا أَوْلِيَاءَهُ إِنْ أَوْلِيَاؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah onlara, niçin azab etmesin ki; onlar, kendileri ona ehil olmadıkları halde (insanları) Mescid-i Haram’dan men’edip duranlardır. Hem O’nun dostu değillerdir. O’nun dostları ancak müttakilerdir, ama onların çoğu bilmezler.

### [Enfal 8:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/8:56.md) — يَتَّقُونَ

الَّذِينَ عَاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لَا يَتَّقُونَ

Meal (IK): Onlar, kendileriyle anlaşma yaptığın kimselerdir. Sonra her defasında ahidlerini bozdular. Onlar sakınmazlar da.

### [Enfal 8:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/8:69.md) — وَاتَّقُوا

فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلَالًا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Artık elde ettiğiniz ganimetten helal ve temiz olarak yeyin. Allah’tan da sakının. Çünkü Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/9:4.md) — الْمُتَّقِينَ

إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئًا وَلَمْ يُظَاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Yalnız muahede yaptığınız müşriklerden, muahede hükümlerinde size karşı bir eksiklik yapmayan ve aleyhinizde kimseye yardım etmeyenler, müstesnadır. O halde anlaşmayı, sonuna kadar tamamlayın. Muhakkak ki Allah, müttakileri sever.

### [Tevbe 9:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/9:7.md) — الْمُتَّقِينَ

كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكِينَ عَهْدٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعِنْدَ رَسُولِهِ إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَمَا اسْتَقَامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Mescid-i Haram’ın yanında muahede yaptıklarınız müstesna, müşriklerin Allah yanında ve Rasulünün yanında nasıl bir ahdi olabilir ki? Onlar, size doğru davrandıkça siz de onlara karşı doğru davranın. Muhakkak ki Allah; müttakileri sever.

### [Tevbe 9:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/9:36.md) — الْمُتَّقِينَ

إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Doğrusu ayların sayısı; gökleri ve yeri yarattığı günden beri Allah’ın kitabında oniki aydır. Bunlardan dördü haram olanlardır. İşte doğru din budur. O halde bunlardan nefislerinize zulmetmeyin. Müşrikler sizinle nasıl toplu olarak savaşıyorlarsa, siz de onlarla tolu olarak savaşın. Ve bilin ki; muhakkak Allah, müttakilerle beraberdir.

### [Tevbe 9:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/9:44.md) — بِالْمُتَّقِينَ

لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Allah’a ve ahiret gününe iman edenler, geri kalmak için senden izin istemezler ki mallarıyla ve canlarıyla cihad etsinler. Allah, müttakileri bilir.

### [Tevbe 9:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/9:108.md) — التَّقْوَى

لَا تَقُمْ فِيهِ أَبَدًا لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ

Meal (IK): Orada asla durma. İlk gününden takva üzerine kurulmuş olan mescid, içinde durmana daha uygundur. Orada temizlenmek isteyen adamlar vardır. Allah, temizlenmek isteyenleri sever.

### [Tevbe 9:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/9:109.md) — تَقْوَى

أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Binasını Allah korkusu ve rızası üzerine kuran kimse mi daha hayırlıdır, yoksa binasını bir yar kenarına kurup da onunla birlikte kendisini de cehennem ateşine yuvarlanan kimse mi? Allah, zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Tevbe 9:115](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/9:115.md) — يَتَّقُونَ

وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْمًا بَعْدَ إِذْ هَدَاهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ مَا يَتَّقُونَ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Allah bir kavmi hidayete erdirdikten sonra; sakınacakları şeyleri onlara açıklamadıkça dalalete düşürmez. Muhakkak ki Allah; her şeyi bilendir.

### [Tevbe 9:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/9:119.md) — اتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkun ve sadıklarla beraber olun.

### [Tevbe 9:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/9:123.md) — الْمُتَّقِينَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; kafirlerden size yakın olanlarla savaşın. Ve onlar sizde sertlik görsünler. Ve bilin ki; Allah, muhakkak müttakilerle beraberdir.

### [Yunus 10:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/10:6.md) — يَتَّقُونَ

إِنَّ فِي اخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Gece ile gündüzün değişmesinde; Allah’ın göklerde ve yerde yarattıklarında, sakınan bir kavim için ayetler vardır.

### [Yunus 10:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/10:31.md) — تَتَّقُونَ

قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): De ki: Gökten ve yerden size rızık veren kimdir? Kulak ve gözlere kim hükmeder? Diriyi ölüden çıkaran, ölüyü de diriden çıkaran kimdir? Her işi düzenleyen kimdir? Onlar: Allah’tır, diyecekler. O halde O’na karşı gelmekten sakınmaz mısınız? de.

### [Yunus 10:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/10:63.md) — يَتَّقُونَ

الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ

Meal (IK): Onlar ki iman edip takvaya ermişlerdir.

### [Hud 11:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/11:49.md) — لِلْمُتَّقِينَ

تِلْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنْتَ تَعْلَمُهَا أَنْتَ وَلَا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هَذَا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): İşte bunlar, gayb haberlerindendir ki sana vahyediyoruz. Ne sen, ne de kavmin daha önce bunları bilemezdiniz. Öyleyse sabret, çünkü akıbet müttakilerindir.

### [Hud 11:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/11:78.md) — فَاتَّقُوا

وَجَاءَهُ قَوْمُهُ يُهْرَعُونَ إِلَيْهِ وَمِنْ قَبْلُ كَانُوا يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ قَالَ يَاقَوْمِ هَؤُلَاءِ بَنَاتِي هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَلَا تُخْزُونِ فِي ضَيْفِي أَلَيْسَ مِنْكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ

Meal (IK): Kavmi ona koşa koşa geldi. Daha önce de kötü işler işlerlerdi. Ey kavmim; işte kızlarım, bunlar sizin için daha temizdir. Allah’tan korkun da misafirlerin önünde beni rezil etmeyin. İçinizde aklı erer bir kimse yok mudur? dedi.

### [Yusuf 12:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/12:57.md) — يَتَّقُونَ

وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ

Meal (IK): Ama ahiret mükafaatı, iman edip de takvada daim olanlar için daha hayırlıdır.

### [Yusuf 12:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/12:90.md) — يَتَّقِ

قَالُوا أَئِنَّكَ لَأَنْتَ يُوسُفُ قَالَ أَنَا يُوسُفُ وَهَذَا أَخِي قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَيَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Yoksa sen gerçekten Yusuf musun? O da dedi ki: Ben, Yusuf’um, bu da kardeşim. Doğrusu Allah, size lutfetti. Çünkü kim sakınır ve sabrederse; muhakkak ki Allah, ihsan edenlerin ecrini zayi etmez.

### [Yusuf 12:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/12:109.md) — اتَّقَوْا

وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Senden önce gönderdiğimiz elçiler de ancak kasabalar halkından, kendilerine vahyettiğimiz birtakım erkeklerdi. Yeryüzünde dolaşmıyorlar mı ki; görsünler kendilerinden önce geçenlerin akıbetlerinin nasıl olduğunu. İttika edenler için ahiret yurdu elbette daha hayırlıdır. Hala akıllanmayacak mısınız?

### [Rad 13:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/13:34.md) — وَاقٍ

لَهُمْ عَذَابٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَشَقُّ وَمَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَاقٍ

Meal (IK): Onlara; dünya hayatında azab vardır. Ahiret azabı ise daha zorludur. Allah’a karşı onları koruyacak kimse de yoktur.

### [Rad 13:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/13:35.md) — الْمُتَّقُونَ · اتَّقَوْا

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا وَعُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ

Meal (IK): Müttakilere vaad olunan cennetin içinden ırmaklar akar. Oranın yiyecekleri de, gölgeleri de ebedidir. Bu, takva sahiplerinin akıbetidir. Kafirlerin akıbeti ise ateştir.

### [Rad 13:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/13:37.md) — وَاقٍ

وَكَذَلِكَ أَنْزَلْنَاهُ حُكْمًا عَرَبِيًّا وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا وَاقٍ

Meal (IK): İşte böylece Biz, onu arapça bir hüküm olarak indirdik. Sana gelen bilgiden sonra, onların heveslerine uyarsan; andolsun ki Allah katından sana bir dost ve koruyucu çıkmaz.

### [Hicr 15:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/15:45.md) — الْمُتَّقِينَ

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ

Meal (IK): Müttakiler ise; muhakkak ki cennetler ve pınarlar içindedirler.

### [Hicr 15:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/15:69.md) — وَاتَّقُوا

وَاتَّقُوا اللَّهَ وَلَا تُخْزُونِ

Meal (IK): Allah’tan korkun da beni rezil etmeyin.

### [Nahl 16:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/16:2.md) — فَاتَّقُونِ

يُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاتَّقُونِ

Meal (IK): O, kullarından dilediğine kendi emrinden melekleri ruh ile indirir ki; Ben’den başka tanrı yoktur, Ben’den sakının, diye uyarsınlar.

### [Nahl 16:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/16:30.md) — اتَّقَوْا · الْمُتَّقِينَ

وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا خَيْرًا لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Müttakilere: Rabbınız ne indirdi? denildiği vakit: Hayır indirdi, derler. Bu dünyada ihsan edenlere iyilik vardır, ahiret yurdu ise daha hayırlıdır. Müttakilerin yurdu ne de güzeldir.

### [Nahl 16:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/16:31.md) — الْمُتَّقِينَ

جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ لَهُمْ فِيهَا مَا يَشَاءُونَ كَذَلِكَ يَجْزِي اللَّهُ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Adn cennetlerine girerler. Onların altlarından ırmaklar akar. Orada diledikleri kendilerinindir. Ve işte Allah; müttakileri böyle mükafatlandırır.

### [Nahl 16:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/16:52.md) — تَتَّقُونَ

وَلَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَهُ الدِّينُ وَاصِبًا أَفَغَيْرَ اللَّهِ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O’nundur. Din de sürekli olarak O’nundur. Yoksa Allah’tan başkasından mı sakınıyorsunuz?

### [Nahl 16:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/16:81.md) — تَقِيكُمُ · تَقِيكُمْ

وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلَالًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْجِبَالِ أَكْنَانًا وَجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ كَذَلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ

Meal (IK): Allah; yaratıklarından sizin için gölgeler yapmış, dağlarda sığınacağınız barınaklar var etmiş, sizi sıcaktan koruyacak elbiseler, harbde muhafaza edecek zırhlar vermiştir. Müslüman olasınız diye, size olan nimetini işte böylece tamamlamıştır.

### [Nahl 16:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/16:128.md) — اتَّقَوْا

إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُمْ مُحْسِنُونَ

Meal (IK): Şüphesiz ki Allah; müttakiler ve ihsan edenlerle beraberdir.

### [Meryem 19:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/19:13.md) — تَقِيًّا

وَحَنَانًا مِنْ لَدُنَّا وَزَكَاةً وَكَانَ تَقِيًّا

Meal (IK): Katımızdan bir kalb yumuşaklığı ile safiyet verdik. O, takva sahibi biri idi.

### [Meryem 19:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/19:18.md) — تَقِيًّا

قَالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمَنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّا

Meal (IK): Rahman’a sığınırım senden, dedi. Eğer takva sahibi isen.

### [Meryem 19:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/19:63.md) — تَقِيًّا

تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي نُورِثُ مِنْ عِبَادِنَا مَنْ كَانَ تَقِيًّا

Meal (IK): İşte bu cennetlere; kullarımızdan takva sahiplerini mirasçı kılacağız.

### [Meryem 19:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/19:72.md) — اتَّقَوْا

ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا

Meal (IK): Sonra Biz, takvaya erenleri kurtaracağız. Zalimleri de orada diz üstü çökmüş olarak bırakacağız.

### [Meryem 19:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/19:85.md) — الْمُتَّقِينَ

يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقِينَ إِلَى الرَّحْمَنِ وَفْدًا

Meal (IK): O gün muttakileri Rahman’ın huzurunda, O’na gelmiş konuklar olarak toplarız.

### [Meryem 19:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/19:97.md) — الْمُتَّقِينَ

فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ وَتُنْذِرَ بِهِ قَوْمًا لُدًّا

Meal (IK): İşte Biz; bunu muttakilere müjdeleyesin ve inatçı bir kavmi uyarasın diye senin dilinde indirerek kolaylaştırdık.

### [Taha 20:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/20:113.md) — يَتَّقُونَ

وَكَذَلِكَ أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا وَصَرَّفْنَا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْرًا

Meal (IK): Biz onu böylece Arapça bir Kur’an olarak indirdik. Belki sakınırlar veya onlara ibret verir diye tehditleri açıkladık.

### [Taha 20:132](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/20:132.md) — لِلتَّقْوَى

وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْأَلُكَ رِزْقًا نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى

Meal (IK): Ehline namazı emret. Kendin de onda devamlı ol. Biz senden rızık istemiyoruz. Sana Biz rızık veririz. Akibet takvadadır.

### [Enbiya 21:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/21:48.md) — لِلْمُتَّقِينَ

وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى وَهَارُونَ الْفُرْقَانَ وَضِيَاءً وَذِكْرًا لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz Musa ile Harun’a Furkan ışık, takva sahibleri için de bir zikir verdik.

### [Hac 22:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/22:1.md) — اتَّقُوا

يَاأَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Ey insanlar; Rabbınızdan sakının. Doğrusu kıyamet saatının sarsıntısı büyük bir şeydir.

### [Hac 22:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/22:32.md) — تَقْوَى

ذَلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ

Meal (IK): Bu böyledir. Kim, Allah’ın nişanelerine saygı gösterirse; şüphesiz ki bu kalblerin takvasındandır.

### [Hac 22:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/22:37.md) — التَّقْوَى

لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَى مِنْكُمْ كَذَلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Onların ne etleri, ne de kanları Allah’a ulaşır. Sizden O’na sadece takva ulaşır. Sizi hidayete erdirdiği için Allah’ı tekbir edesiniz diye O, bunları size müsahhar kılmıştır.

### [Müminun 23:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/23:23.md) — تَتَّقُونَ

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Nuh’u kavmine gönderdik. Dedi ki: Ey kavmim, Allah’a kulluk edin. O’ndan başka tanrınız yoktur, sakınmaz mısınız?

### [Müminun 23:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/23:32.md) — تَتَّقُونَ

فَأَرْسَلْنَا فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Onlara da kendilerinden: Allah’a ibadet edin, O’ndan başka tanrınız yoktur. Hala sakınmayacak mısınız? diyen bir peygamber gönderdik.

### [Müminun 23:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/23:52.md) — فَاتَّقُونِ

وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ

Meal (IK): Şüphesiz bu; bir tek ümmet olarak sizin ümmetinizdir. Ben de sizin Rabb’ ınızım. Ben’den korkun.

### [Müminun 23:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/23:87.md) — تَتَّقُونَ

سَيَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Allah’tır, diyecekler. Öyleyse sakınmaz mısınız? de.

### [Nur 24:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/24:34.md) — لِلْمُتَّقِينَ

وَلَقَدْ أَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ آيَاتٍ مُبَيِّنَاتٍ وَمَثَلًا مِنَ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Andolsun ki Biz; apaçık ayetler, sizden önce geçenlerden misaller ve takvaya erenler için de öğütler indirdik.

### [Nur 24:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/24:52.md) — وَيَتَّقْهِ

وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَخْشَ اللَّهَ وَيَتَّقْهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ

Meal (IK): Kim, Allah’a ve Rasulüne itaat eder, Allah’tan korkar ve sakınırsa; işte onlar, kurtuluşa erenlerin kendileridir.

### [Furkan 25:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/25:15.md) — الْمُتَّقُونَ

قُلْ أَذَلِكَ خَيْرٌ أَمْ جَنَّةُ الْخُلْدِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ كَانَتْ لَهُمْ جَزَاءً وَمَصِيرًا

Meal (IK): De ki: Bu mu daha hayırlıdır, yoksa müttakilere vaad olunan ebedi cennet mi? Ki bu, onlar için bir mükafat ve son duraktır.

### [Furkan 25:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/25:74.md) — لِلْمُتَّقِينَ

وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا

Meal (IK): Onlar ki; Rabbımız, eşlerimiz ve çocuklarımız hususunda gözümüzü aydın kıl, bizi müttakilere imam yap, derler.

### [Şuara 26:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:11.md) — يَتَّقُونَ

قَوْمَ فِرْعَوْنَ أَلَا يَتَّقُونَ

Meal (IK): Firavun kavmine. Sakınmazlar mı hala?

### [Şuara 26:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:90.md) — لِلْمُتَّقِينَ

وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Cennet, muttakiler için hazırlanmıştır.

### [Şuara 26:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:106.md) — تَتَّقُونَ

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ نُوحٌ أَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani onlara kardeşleri Nuh demişti ki: Siz sakınmaz mısınız?

### [Şuara 26:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:108.md) — فَاتَّقُوا

فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): Artık Allah’tan korkun da bana itaat edin.

### [Şuara 26:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:110.md) — فَاتَّقُوا

فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): O halde Allah’tan korkun da bana itaat edin.

### [Şuara 26:124](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:124.md) — تَتَّقُونَ

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ هُودٌ أَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani onlara kardeşleri Hud demişti ki: Siz, sakınmaz mısınız?

### [Şuara 26:126](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:126.md) — فَاتَّقُوا

فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): Artık Allah’tan korkun da bana itaat edin.

### [Şuara 26:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:131.md) — فَاتَّقُوا

فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): O halde Allah’tan korkun da bana itaat edin.

### [Şuara 26:132](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:132.md) — وَاتَّقُوا

وَاتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Bildiğiniz şeylerle sizi destekleyenden sakının.

### [Şuara 26:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:142.md) — تَتَّقُونَ

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ صَالِحٌ أَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani onlara kardeşleri Salih demişti ki: Siz, sakınmaz mısınız?

### [Şuara 26:144](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:144.md) — فَاتَّقُوا

فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): Artık Allah’tan korkun da bana itaat edin.

### [Şuara 26:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:150.md) — فَاتَّقُوا

فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): O halde Allah’tan korkun da bana itaat edin.

### [Şuara 26:161](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:161.md) — تَتَّقُونَ

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ لُوطٌ أَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani onlara kardeşleri Lut demişti ki: Siz, sakınmaz mısınız?

### [Şuara 26:163](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:163.md) — فَاتَّقُوا

فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): Artık Allah’tan korkun da bana itaat edin.

### [Şuara 26:177](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:177.md) — تَتَّقُونَ

إِذْ قَالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani onlara Şuayb demişti ki: Siz, sakınmaz mısınız?

### [Şuara 26:179](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:179.md) — فَاتَّقُوا

فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): Artık Allah’tan korkun da bana itaat edin.

### [Şuara 26:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/26:184.md) — وَاتَّقُوا

وَاتَّقُوا الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالْجِبِلَّةَ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): Sizi ve daha önceki nesilleri yaratmış olandan korkun.

### [Neml 27:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/27:53.md) — يَتَّقُونَ

وَأَنْجَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ

Meal (IK): İman edip takva sahibi olanları da kurtardık.

### [Kasas 28:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/28:83.md) — لِلْمُتَّقِينَ

تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): İşte ahiret yurdu. Biz; onu, yeryüzünde böbürlenmeyen ve bozgunculuğu istemeyen kimselere veririz. Akıbet muttekilerindir.

### [Ankebut 29:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/29:16.md) — وَاتَّقُوهُ

وَإِبْرَاهِيمَ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاتَّقُوهُ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meal (IK): İbrahim’i de. Hani kavmine demişti ki: Allah’a ibadet edin ve O’ndan sakının. Bilirseniz bu; sizin için daha hayırlıdır.

### [Rum 30:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/30:31.md) — وَاتَّقُوهُ

مُنِيبِينَ إِلَيْهِ وَاتَّقُوهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Meal (IK): Hepiniz O’na dönün, O’ndan korkun. Namaz kılın ve müşriklerden olmayın.

### [Lokman 31:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/31:33.md) — اتَّقُوا

يَاأَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ وَاخْشَوْا يَوْمًا لَا يَجْزِي وَالِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَلَا مَوْلُودٌ هُوَ جَازٍ عَنْ وَالِدِهِ شَيْئًا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ

Meal (IK): Ey insanlar; Rabbınızdan korkun. Babanın oğluna, oğulun babasına hiçbir şey ödemeyeceği günden çekinin. Allah’ın vaadi şüphesiz haktır. Öyleyse, sakın dünya hayatı sizi aldatmasın. Aldatıcı şeytan sizi Allah’ın bağışlamasına güvendirerek yoldan çıkarmasın.

### [Ahzab 33:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/33:1.md) — اتَّقِ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا

Meal (IK): Ey peygamber; Allah’tan kork ve kafirlere, münafıklara uyma. Muhakkak ki Allah; Alim, Hakim olandır.

### [Ahzab 33:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/33:32.md) — اتَّقَيْتُنَّ

يَانِسَاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفًا

Meal (IK): Ey peygamber kadınları; sizler, kadınlardan herhangi biri gibi değilsiniz. Eğer sakınıyorsanız; edalı olmayın yoksa kalbinde bir hastalık bulunanlar kötü şeyler umarlar. Ve hep ma’ruf söz söyleyin.

### [Ahzab 33:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/33:37.md) — وَاتَّقِ

وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَاهُ فَلَمَّا قَضَى زَيْدٌ مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ إِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا

Meal (IK): Hani sen; Allah’ın kendisine nimet verdiği ve senin de nimetlendirdiğin kimseye diyordun ki: Eşini bırakma ve Allah’tan kork. Allah’ın açığa vuracağı şeyi de içine saklıyor, insanlardan korkuyordun. Halbuki en çok Allah’tan korkman gerekirdi. Nihayet Zeyd onunla bağını kopardığında, onu seninle evlendirdik ki böylece evladlıkları eşleriyle bağlarını kopardıklarında onlarla evlenmek konusunda mü’minlere bir vebal olmadığı bilinsin. Allah’ın emri yerine getirilmiştir.

### [Ahzab 33:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/33:55.md) — وَاتَّقِينَ

لَا جُنَاحَ عَلَيْهِنَّ فِي آبَائِهِنَّ وَلَا أَبْنَائِهِنَّ وَلَا إِخْوَانِهِنَّ وَلَا أَبْنَاءِ إِخْوَانِهِنَّ وَلَا أَبْنَاءِ أَخَوَاتِهِنَّ وَلَا نِسَائِهِنَّ وَلَا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ وَاتَّقِينَ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا

Meal (IK): Peygamber’in eşlerine; babaları, oğulları, kardeşleri, erkek kardeşlerinin oğulları, kız kardeşlerinin oğulları, hizmetçi kadınları ve sağ ellerinin malik oldukları hususunda vebal yoktur. Ve Allah’tan korkun. Muhakkak ki Allah; her şeye şahid olandır.

### [Ahzab 33:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/33:70.md) — اتَّقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkun ve doğru söz söyleyin.

### [Yasin 36:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/36:45.md) — اتَّقُوا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّقُوا مَا بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَمَا خَلْفَكُمْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Meal (IK): Onlara önünüzde ve arkanızda bulunanlardan sakının. Belki merhamet olunursunuz, denildiğinde.

### [Saffat 37:124](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/37:124.md) — تَتَّقُونَ

إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani kavmine demişti ki: Siz, hiç korkmaz mısınız?

### [Sad 38:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/38:28.md) — الْمُتَّقِينَ

أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ

Meal (IK): Yoksa Biz; iman etmiş ve salih amel işlemiş olanları, yeryüzünde bozgunculuk edenler gibi mi kılarız? Yoksa Biz; muttakileri, facirler gibi mi tutarız?

### [Sad 38:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/38:49.md) — لِلْمُتَّقِينَ

هَذَا ذِكْرٌ وَإِنَّ لِلْمُتَّقِينَ لَحُسْنَ مَآبٍ

Meal (IK): Bu bir zikirdir. Ve muhakkak ki muttakiler için güzel bir sonuç vardır.

### [Zümer 39:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/39:10.md) — اتَّقُوا

قُلْ يَاعِبَادِ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُمْ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَأَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةٌ إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Meal (IK): De ki: Ey iman eden kullarım, Rabbınızdan korkun. Bu dünyada iyilik yapanlara, iyilik vardır. Ve Allah’ın arzı geniştir. Yalnız sabredenlere ecirleri, hesapsız ödenecektir.

### [Zümer 39:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/39:16.md) — فَاتَّقُونِ

لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النَّارِ وَمِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ذَلِكَ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبَادَهُ يَاعِبَادِ فَاتَّقُونِ

Meal (IK): Onların üstlerinde kat kat ateşler, altlarında kat kat ateşler vardır. Allah, kullarını bununla korkutur. Ey kullarım, benden korkun.

### [Zümer 39:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/39:20.md) — اتَّقَوْا

لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِهَا غُرَفٌ مَبْنِيَّةٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ الْمِيعَادَ

Meal (IK): Fakat Rabblarından korkanlar için, üzerlerine konaklar yapılmış, altlarında ırmaklar akan yüksek menziller vardır. Bu, Allah’ın verdiği sözdür. Allah, verdiği sözden caymaz.

### [Zümer 39:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/39:24.md) — يَتَّقِي

أَفَمَنْ يَتَّقِي بِوَجْهِهِ سُوءَ الْعَذَابِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَقِيلَ لِلظَّالِمِينَ ذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ

Meal (IK): Zalimlere: Kazandıklarınızın karşılığını tadın, denilirken kıyamet günü yüzünü azabın kötüsünden kim koruyacak?

### [Zümer 39:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/39:28.md) — يَتَّقُونَ

قُرْآنًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Eğriliği bulunmayan arabça bir Kur’an’dır. Belki sakınırlar.

### [Zümer 39:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/39:33.md) — الْمُتَّقُونَ

وَالَّذِي جَاءَ بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهِ أُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ

Meal (IK): Doğruyu getiren ve onu tasdik edenler; işte onlar muttakilerdir.

### [Zümer 39:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/39:57.md) — الْمُتَّقِينَ

أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ هَدَانِي لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Veya: Allah beni hidayete erdirseydi, ben de muttakilerden olurdum, diyeceği gün.

### [Zümer 39:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/39:61.md) — اتَّقَوْا

وَيُنَجِّي اللَّهُ الَّذِينَ اتَّقَوْا بِمَفَازَتِهِمْ لَا يَمَسُّهُمُ السُّوءُ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Allah muttakileri, kurtuluşlarına sebep olan ile selamete erdirir. Onlara hiç bir kötülük gelmez ve üzülmezler de.

### [Zümer 39:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/39:73.md) — اتَّقَوْا

وَسِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاءُوهَا وَفُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِينَ

Meal (IK): Rabblarından sakınanlar ise fevc fevc cennete götürüldüler. Oraya varıp da kapıları açılınca, bekçileri onlara dediler ki: Selam olsun size. Hoş geldiniz. Temelli olarak girin buraya.

### [Mü'min 40:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/40:7.md) — وَقِهِمْ

الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ

Meal (IK): Arş’ı taşıyanlar ve çevresinde bulunanlar Rabblarını hamd ile tesbih ederler, O’na inanırlar ve mü’minlerin yarlığanmasını isterler: Rabbımız; ilim ve rahmetle her şeyi kuşattın. Tevbe edip Senin yoluna uyanları bağışla. Ve onları cehennem azabından koru.

### [Mü'min 40:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/40:9.md) — وَقِهِمُ · تَقِ

وَقِهِمُ السَّيِّئَاتِ وَمَنْ تَقِ السَّيِّئَاتِ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Onları kötülüklerden koru. O gün kötülüklerden kimi korursan; şüphesiz ona rahmet etmiş olursun. En büyük kurtuluş işte budur

### [Mü'min 40:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/40:21.md) — وَاقٍ

أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ كَانُوا مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوا هُمْ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَآثَارًا فِي الْأَرْضِ فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَمَا كَانَ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَاقٍ

Meal (IK): Yeryüzünde gezip dolaşmadılar mı ki; kendilerinden öncekilerin akıbetlerinin nasıl olduğunu görsünler? Onlar; kendilerinden daha kuvvetli ve yeryüzünde daha çok eser bırakan kimselerdi. Allah; onları günahlarıyla yakalayıverdi. Allah’a karşı onları koruyan yoktur.

### [Mü'min 40:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/40:45.md) — فَوَقَاهُ

فَوَقَاهُ اللَّهُ سَيِّئَاتِ مَا مَكَرُوا وَحَاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذَابِ

Meal (IK): Allah; onu, kurmak istedikleri tuzakların fenalıklarından korudu ve Firavun’un adamlarını azabın kötüsü kuşatıverdi.

### [Fussilet 41:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/41:18.md) — يَتَّقُونَ

وَنَجَّيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ

Meal (IK): İman edip de korkar olanları da kurtardık.

### [Zuhruf 43:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/43:35.md) — لِلْمُتَّقِينَ

وَزُخْرُفًا وَإِنْ كُلُّ ذَلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Altına boğardık. Bunların hepsi sadece dünya hayatının geçimliğidir. Ahiret ise; Rabbının katında müttakiler içindir.

### [Zuhruf 43:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/43:63.md) — فَاتَّقُوا

وَلَمَّا جَاءَ عِيسَى بِالْبَيِّنَاتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ وَلِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): İsa huccetlerle gelince; demişti ki: Size hikmetle ve ihtilafa düştüğünüz şeylerin bir kısmını açıklamak için geldim. Öyleyse Allah’tan korkun ve bana itaat edin.

### [Zuhruf 43:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/43:67.md) — الْمُتَّقِينَ

الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): O gün; müttakilerin dışında, dostlar birbirlerine düşman olurlar.

### [Duhan 44:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/44:51.md) — الْمُتَّقِينَ

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ

Meal (IK): Müttakiler ise; muhakkak ki emin bir makamdadırlar.

### [Duhan 44:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/44:56.md) — وَوَقَاهُمْ

لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَى وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ

Meal (IK): Orada ilk ölümden başka bir ölüm tatmazlar. Ve onları cehennem azabından korumuştur.

### [Casiye 45:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/45:19.md) — الْمُتَّقِينَ

إِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَإِنَّ الظَّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki onlar; Allah’a karşı sana hiç bir fayda veremezler. Doğrusu zalimler birbirlerinin velileridir. Allah da muttakilerin velisidir.

### [Muhammed 47:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/47:15.md) — الْمُتَّقُونَ

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ

Meal (IK): Muttakilere vaadolunan cennetin misali: İçinde bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere zevk veren şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır. Orada meyvelerin her çeşidi onlarındır. Ve Rabblarından mağfiret de vardır. Hiç bu; ateşte temelli kalan ve bağırsaklarını parça parça edecek kaynar su içirilen kimseler gibi midir?

### [Muhammed 47:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/47:17.md) — تَقْوَاهُمْ

وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى وَآتَاهُمْ تَقْوَاهُمْ

Meal (IK): Hidayete erenlere gelince; onların hidayetlerini arttırır ve onlara takvalarını verir.

### [Muhammed 47:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/47:36.md) — وَتَتَّقُوا

إِنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ وَلَا يَسْأَلْكُمْ أَمْوَالَكُمْ

Meal (IK): Muhakkak ki dünya hayatı, ancak bir oyun ve eğlencedir. Şayet iman eder ve sakınırsanız; O, size hem ecirlerinizi verir, hem de mallarınızı istemez.

### [Fetih 48:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/ayet/48:26.md) — التَّقْوَى

إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَى وَكَانُوا أَحَقَّ بِهَا وَأَهْلَهَا وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا

Meal (IK): O küfredenler kalblerinde hamiyyeti, cahiliyyet hamiyyetini ateşlendirdiklerinde Allah; sekinetini peygamberine ve mü’minlerin üzerine indirdi. Ve onları takva sözü üzerinde durdurdu. Onlar, buna daha layık ve ehil kimselerdi. Allah; her şeyi bilmekte olandır.

### Diğer ayetler (37)

- Hucurat: 49:1 · 49:3 · 49:10 · 49:12 · 49:13
- Kaf: 50:31
- Zariyat: 51:15
- Tur: 52:17 · 52:18 · 52:27
- Necm: 53:32
- Kamer: 54:54
- Hadid: 57:28
- Mücadele: 58:9
- Haşr: 59:7 · 59:9 · 59:18
- Mümtehine: 60:11
- Tegabün: 64:16
- Talak: 65:1 · 65:2 · 65:4 · 65:5 · 65:10
- Tahrim: 66:6
- Kalem: 68:34
- Hakka: 69:48
- Nuh: 71:3
- Müzzemmil: 73:17
- Müddessir: 74:56
- İnsan: 76:11
- Mürselat: 77:41
- Nebe: 78:31
- Şems: 91:8
- Leyl: 92:5 · 92:17
- Alak: 96:12

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav harfi de yeden dönüşmüştür.
الوَّقْيَى -> التَّقْوَى

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

#### Madde başı: وقى

القاف والواو والياء
قوي: القوّة، من تأليف قاف وواو وياء، حملت على فعلة فأدغمت الياء في الواو، كراهية تغيير الضمة. والغعالة: قِواية وقَواية أيضاً، يقال ذلك في الحزم، ولا يقال في البدن، قال:
ومال بأعناق الكرى غالباتها		وإني على أمر القِواية حازم
جعل مصدر القَوِيّ على فعالة، والشعراء تتكلفه في النعت اللازم.
ورجل شديد القُوَى، أي: شديد أسر الخلق ممره، أخذ من قُوى الحبل. والقُوّةُ طاقة من طاقات الحبل، والجميع: القُوَى. وفي الحديث: "يذهب الدين سنة سنة، كما يذهب الحبل قوَّةً قُوَّةً"، وقال:
لا يصل الحبل بالصفاء ولا		يؤوده قوّة إذا انجـذمـا
والاقِتواءُ: الاشتراء، ومنه اشتققت المقاواة والتّقاوي بين الشركاء إذا اشتروا بيعاً رخيصاً ثم تَقاوَوْهُ، أي: تزاودوا هم أنفسهم حتى بلغوا به غاية ثمنه عندهم، فإذا استخلصه رجل لنفسه دونهم قيل: قد اقتواه.
وَأْقَوى القوم، إذا وقعوا في قي من الأرض. والقِيُّ: أرض مستوية ملساء، اشتق من القواء، يقال: أرض قواء: لا أهل فيها. والفعل: أقوتِ الأرض، وأَقْوَتِ الدار، أي: خلت من أهلها، قال العجاج:
في تناصيها بلاد قي
قوقى: قَوْقَتِ الدجاجة قوقاةً خفيفة، وهي صوتها، تُقَوْقِي قوقاةً وقيقاء فهي مُقَوْقية. والقِيقاءةُ: قشر الطلع، يجعل منه مشربة كالتلتلة، قال:
وشرب بقيقاةٍ وأنت بغير
أي: شرب فأكثر فلا يكاد يروى.
والقِيقاةُ: القاع المستديرة في صلابة من الأرض إلى جنب السهل، ويقال: قِيقاء، ممدودة. قال رؤبة:
إذا جرى من آلها الرقـراق
ريح وضحضاح على القياقي
وقد قصرها فقال:
وخب أعراف السفا على القِيَقْ
كأنه جمع القِيقة، والقياقي جماعتها في البيت الأول فكان لذلك مخرج.
والقاقُ: الأحمق الطائش، قال:
لا طائش قاقٌ ولا عيي
والقُوقُ: الأهوج الطويل، قال أبو النجم:
أحزم لا قوقٌ ولا حزنبل
والدنانير القُوقيّة من ضرب قيصر كان يسمى قوقاً.
والقُوقُ: طائر من طير الماء، طويل العنق، قيل اللحم، قال:
كأنك من بنات الماء قوقُ
والوَقْوَقةُ: نباح الكلب عند الفرق، قال:
حتى صفا نابحهم فَوَقْوَقا
والكلب لا ينجح إلا فرقا
وقى: وكل ما وَقَى شيئاً فهو وِقاء له ووقاية، تقول: تَوَقَّ الله يا ذها، و"من عصى الله لم تَقِهِ منه واقية إلا بإحداث توبة". ورجل تقيٌّ وقي بمعنى.
والتّقْوَى في الأصل: وَقْوَى، فعلى، من وَقَيْتُ، فلما فتحت أبدلت تاء فتركت في تصريف الفعل، في التُّقَى والتَّقْوَى، والتُّقاة والتَّقيّة، وإنما التُّقاة على فعلة، مثل تهمة وتكأة، ولكن ففت فلين ألفها، والتقاة جمع، وتجمع على تُقِيٌّ، كما أن الأباة تجمع على أبي.
وسرج واقٍ، غير معقر، بين الوِقاء، وما أَوْقاهُ.
وفرس واقٍ إذا كان ظالعاً، وقى يَقِي وَقْياً، أي ظلع. قال:
تقي خيلهم تحت العجاج، ولا ترى		نعالهم في هيكل الرحل تنـقـب
واق: الواقة من طير الماء، عراقية. ومنهم من يهمز الألف، لأنه ليس في كلام العرب واو بعدها ألف أصلية في صدر البناء إلا مهموزة، نحو، الوألة، والوأقة، فلين الهمزة، قال:
أبوك نهاري وأمك واقةٌ
ويقال: قاقة.
والواقُ: الصرد، قال:
ولست بهياب إذا شد رحـلـه		يقول: غدا بي اليوم واقٌ وحاتم
أقا: الإِقاة: شجرة.
قاء: القَيْءُ، مهموز، قاء يَقيءُ قيئاً، وتقيأ واستقاء بمعنى. والاستقاء هو التكلف لذلك، والتَّقَيُّؤُ أبلغ. وفي الحديث: "لو يعلم الشارب ما عليه قائماً لاستقاء ما شرب".
وتقيّأتِ المرأة لزوجها تقيُؤاً، أي: تكسرت له، وألقت نفسها عليه، وتعرضت له، قال:
تقيّأت ذات الدلال والخفر
لعابس جافي الدلال مقشعر
أوق: الأُوقةُ: هبطة يجتمع فيها الماء. والجميع: الأُوقُ، قال:
واغتمس الرامي لها بين الأُوَقْ
والأُوقيّة: وزن من أوزان الذهب، وهي سبعة مثاقيل.
وآق فلان علينا، أي: أشرف، قال:
آق علينا وهو شر آيِقِ
والأَوْقُ: الثقل، وشدة الأمر، وعظمه، قال:
والجن أمس أَوْقُهم مجمعاً
وأَوَّقْته تأويقاً أي: حملته المشقة والمكدوة، قال:
عز على قومك أن تُؤَوَّقي
أو أن تبيتي ليلة لم تغبقي
أيق: الأَيْقُ: الوظيف، قال الطرماح:
وقام المها يُقْفِلْنَ كـل مـكـبـل		كما رص أيقا مذهب اللون صافن

##### Türkçe

**القاف** ve **الواو** ve **الياء**

**قوي**: **القوّة**; **قاف** ve **واو** ve **ياء**’ın telifinden (oluşumundan); **فعلة** üzerine taşındı da **الياء** **الواو**’ya idğam edildi; **الضمة**’yi değiştirme kerahatiyle. Ve **الغعالة**: **قِواية** ve **قَواية** dahi; bu, **الحزم** hakkında söylenir; **البدن** hakkında söylenmez. Dedi ki:
ومال بأعناق الكرى غالباتها		وإني على أمر **القِواية** حازم
**القَوِيّ**’nin masdarını **فعالة** üzerine kıldı; ve şairler onu lâzım sıfatta tekellüf ederler.

Ve **قُوَى**’sı şiddetli bir adam; yani: yaratılışın esrini (bağını) geçidi şiddetli; **قُوى الحبل**’den alındı. Ve **القُوّةُ** ipin kuvvetlerinden bir kuvvettir; ve hepsi: **القُوَى**. Ve hadiste: “Din sene sene gider; tıpkı ipin **قوَّةً قُوَّةً** gitmesi gibi.” Ve dedi ki:
لا يصل الحبل بالصفاء ولا		يؤوده قوّة إذا انجـذمـا

Ve **الاقِتواءُ**: satın alma; ondan **المقاواة** ve **التّقاوي** ortaklar arasında türettim; ucuz bir satımı satın aldıkları zaman, sonra onu **تَقاوَوْهُ**; yani: kendileri birbirlerine artırdılar, ta ki onu, yanlarındaki fiyatının gayesine ulaştırdılar; sonra bir adam onu onlar olmaksızın kendisi için ayırıp aldıysa denir ki: “Onu **اقتواه**.”

Ve kavim **وَأْقَوى** etti; yerden bir **قي**’ye düştükleri zaman. Ve **القِيُّ**: düz, kaygan bir yer; **القواء**’dan türetildi. Denir: **أرض قواء**: içinde ehil yok. Fiil: **أقوتِ الأرض** ve **أَقْوَتِ الدار**; yani: ehlinden boşaldı. **العجاج** dedi ki:
في تناصيها بلاد قي

**قوقى**: Tavuk hafif bir **قوقاةً** ile **قَوْقَتِ** etti; o, onun sesidir. **تُقَوْقِي** eder: **قوقاةً** ve **قيقاء**; o hâlde o, **مُقَوْقية**’dir. Ve **القِيقاءةُ**: hurma çiçeğinin kabuğu; ondan, **التلتلة** gibi bir içilecek kap yapılır. Dedi ki:
وشرب بقيقاةٍ وأنت بغير
Yani: içti de çoğalttı; artık neredeyse kanmaz.

Ve **القِيقاةُ**: yerin sertliğinde, sahanın yanında bulunan yuvarlak çukur. Ve denir: **قِيقاء**; uzatılmış. **رؤبة** dedi ki:
إذا جرى من آلها الرقـراق
ريح وضحضاح على القياقي
Ve onu kısalttı da dedi ki:
وخب أعراف السفا على القِيَقْ
Sanki **القِيقة**’nin cem‘i; ve **القياقي** onun cemaatidir, birinci beyitte; bundan dolayı onun için bir çıkış (vecih) oldu.

Ve **القاقُ**: ahmak, taşkın. Dedi ki:
لا طائش قاقٌ ولا عيي

Ve **القُوقُ**: uzun, ahmakça atılan. **أبو النجم** dedi ki:
أحزم لا قوقٌ ولا حزنبل
Ve **القُوقيّة** dinarlar, **قيصر**’ın darbından; **قوقاً** diye adlandırılırdı.

Ve **القُوقُ**: su kuşlarından bir kuş; boynu uzun; etli denildi. Dedi ki:
كأنك من بنات الماء قوقُ

Ve **الوَقْوَقةُ**: köpeğin korku anındaki havlaması. Dedi ki:
حتى صفا نابحهم فَوَقْوَقا
والكلب لا ينجح إلا فرقا

**وقى**: Ve her ne **وَقَى** bir şeyi ise, o, ona **وِقاء** ve **وقاية**’dir. Dersin: “**تَوَقَّ** Allah’tan, ey şu.” Ve: “Kim Allah’a isyan ederse, ondan onu hiçbir **واقية** korumaz; ancak bir tövbe ihdas etmekle.” Ve **تقيٌّ** bir adam ve **وقي**; mânâca.

Ve **التّقْوَى** aslında: **وَقْوَى**; **فعلى** (vezninde); **وَقَيْتُ**’tan. Sonra açıldığı vakit, bir **تاء** ile ibdal edildi de fiilin tasrifinde bırakıldı: **التُّقَى** ve **التَّقْوَى**’da; ve **التُّقاة** ve **التَّقيّة**’de. Ancak **التُّقاة** **فعلة** üzerinedir; **تهمة** ve **تكأة** gibi; fakat onun elif’i yumuşatıldı da (hafifletildi). Ve **التقاة** cem‘dir; ve **تُقِيٌّ** üzerine cem‘ olunur; nitekim **الأباة** **أبي** üzerine cem‘ olunur.

Ve **واقٍ** bir eyer; oyulmamış; **الوِقاء** ile, “onu ne **أَوْقاهُ** etti” arasında.

Ve **واقٍ** bir at; topal olduğu zaman. **وقى يَقِي وَقْياً**; yani topalladı. Dedi ki:
تقي خيلهم تحت العجاج، ولا ترى		نعالهم في هيكل الرحل تنـقـب

**واق**: **الواقة** su kuşlarından; Irakî. Ve onlardan kimi elif’i hemzeler; çünkü Arapların sözünde, bina başında, ardından aslî bir elif gelen bir **واو** yoktur; ancak hemzeli olarak; şu gibi: **الوألة** ve **الوأقة**. Sonra hemze yumuşatıldı. Dedi ki:
أبوك نهاري وأمك واقةٌ
Ve denir: **قاقة**.

Ve **الواقُ**: **الصرد**. Dedi ki:
ولست بهياب إذا شد رحـلـه		يقول: غدا بي اليوم واقٌ وحاتم

**أقا**: **الإِقاة**: bir ağaç.

**قاء**: **القَيْءُ**; hemzeli. **قاء يَقيءُ قيئاً**; ve **تقيأ** ve **استقاء** mânâca. Ve **الاستقاء** bunun için tekellüftür; ve **التَّقَيُّؤُ** daha beliğdir. Ve hadiste: “İçen, ayakta iken üzerinde olanı bilseydi, içtiğini **لاستقاء** ederdi.”

Ve kadın, kocası için **تقيّأتِ**; **تقيُؤاً**; yani: ona karşı kırıldı (nazlandı), kendini onun üzerine attı ve ona yöneldi. Dedi ki:
تقيّأت ذات الدلال والخفر
لعابس جافي الدلال مقشعر

**أوق**: **الأُوقةُ**: içinde su toplanan bir çöküntü. Ve hepsi: **الأُوقُ**. Dedi ki:
واغتمس الرامي لها بين الأُوَقْ
Ve **الأُوقيّة**: altının ağırlıklarından bir ağırlık; o, yedi miskaldir.

Ve falan bize karşı **آق** etti; yani: göründü/yükseldi. Dedi ki:
آق علينا وهو شر آيِقِ

Ve **الأَوْقُ**: ağırlık; işin şiddeti ve büyüklüğü. Dedi ki:
والجن أمس أَوْقُهم مجمعاً
Ve onu **أَوَّقْته** **تأويقاً**; yani: ona meşakkat ve yorgunluk yükledim. Dedi ki:
عز على قومك أن تُؤَوَّقي
أو أن تبيتي ليلة لم تغبقي

**أيق**: **الأَيْقُ**: **الوظيف**. **الطرماح** dedi ki:
وقام المها يُقْفِلْنَ كـل مـكـبـل		كما رص أيقا مذهب اللون صافن

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

#### Madde başı: وقى

اتَّقى يَتَّقي، أصله اوْتَقى على افْتَعَلَ. والتَقْوى والتُقى: واحدٌ. والتُقاةُ: التَقِيَّةُ. يقال: اتَّقى تَقِيَّةً وتُقاةً. والتَقيُّ: المُتَّقي. وقد قالوا: ما أَتْقاهُ للهِ. ويقال: قِ على ظَلْعِكَ، أي الزمْهُ وارْبَعْ عليه، مثل ارْقَ على ظَلْعِكَ. وسرجٌ واقٍ، إذا لك يكن مِعْقَراً. وفرسٌ واقٍ، إذا كان يهاب المشي من وجَعٍ يجده في حافره. وقد وَقى يَقي. ويقال للشجاع: مُوَقًّى، أي مَوْقيٌّ جدًّا. وتَوَقَّى واتَّقى بمعنًى. ووَقاهُ الله وِقايَةً، أي حَفِظه. والوِقايَةُ أيضاً: التي للنساء. والوَقايَةُ بالفتح لغةٌ. والوِقاءُ والوَقاءُ: ما وَقَيْتُ به شيئاً. والاوقيَّةُ وزْن عشرة دراهم وخمسة أسباع درهمٍ. والجمع الأواقيّ، وإن شئت خفَّفتَ الياء في الجمع. والأواقي أيضاً: جمع واقِيَةٍ. قال مهلهل:
ضرَبَتْ صدرها إليَّ وقالتْيا عَدِيًّا لقد وَقَتْكَ الأواقـي
والواقي: الصُرَدُ، مثل القاضي. ويقال هو الواقِ بكسر القاف بلا ياء، لأنَّه سمِّي بذلك لحكاية صوته. ويُروى قول الشاعر:
ولستُ بهَيَّاب إذا شَدَّ رَحْلَـهُيقول عَداني اليومَ واقٍ وحاتِمُ

##### Türkçe

**اتَّقى** **يَتَّقي**, aslı **اوْتَقى** olup **افْتَعَلَ** vezni üzerinedir. **والتَقْوى** ve **التُقى**: birdir. **والتُقاةُ**: **التَقِيَّةُ**’dir. Denir ki: **اتَّقى** **تَقِيَّةً** ve **تُقاةً**. **والتَقيُّ**: **المُتَّقي**’dir. Ve demişlerdir: “Allah için onu ne kadar **أَتْقاهُ**!” Denir ki: **قِ على ظَلْعِكَ**, yani ona yapış ve onun üzerinde ağırdan al; **ارْقَ على ظَلْعِكَ** gibi. Ve **وسرجٌ واقٍ**, eğer **مِعْقَراً** değilse. Ve **وفرسٌ واقٍ**, eğer nalında bulduğu bir ağrıdan dolayı yürümekten çekiniyor ise. Ve **وَقى يَقي** olmuştur. Ve yiğide denir: **مُوَقًّى**, yani çokça **مَوْقيٌّ**. Ve **تَوَقَّى** ile **اتَّقى** anlamca birdir. Ve “Allah onu **وَقاهُ** **وِقايَةً**”, yani onu korudu. Ve **الوِقايَةُ** ayrıca: kadınlara ait olan (şey)dir. Ve fetha ile **الوَقايَةُ** bir lehçedir. Ve **الوِقاءُ** ile **الوَقاءُ**: bir şeyi onunla koruduğum şeydir. Ve **الاوقيَّةُ** on dirhem ve bir dirhemin beşte yedisi ağırlığıdır. Çoğulu **الأواقيّ**’dir; istersen çoğulda **ياء**’yı hafifletirsin. Ve **الأواقي** ayrıca: **واقِيَةٍ**’nin çoğuludur. Mühelhil dedi ki:
ضرَبَتْ صدرها إليَّ وقالتْيا عَدِيًّا لقد وَقَتْكَ الأواقـي

Ve **الواقي**: **الصُرَدُ**’dur; **القاضي** gibi. Ve “o **الواقِ**’dir” denir; **القاف**’ın kesresiyle, **ياء**sız; çünkü o, sesinin taklidi sebebiyle bununla adlandırılmıştır. Ve şairin sözü rivayet olunur:
ولستُ بهَيَّاب إذا شَدَّ رَحْلَـهُيقول عَداني اليومَ واقٍ وحاتِمُ

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب لفيف حرف القاف
قوى ، قوقى ، قأى ، قاء ، قاق ، آق ، وقوق ، يق ، ققق ، واق ، وقي .
يقّ : أبو عمرو : يقال لجُمَّارة النخلة يَقَقة ، والجميع يَقَق .
أبو عبيد : أبيضُ يَقَق ويَلَق . وقد يَقَّ يَيقُّ يَقَقاً .
قوي : يقال : قويَ الرجلُ يقوَى قُوّة ، فهو قَوِيّ .
وقال الليث : القُوَّة من تأليف قاف وواو وياء ، ولكنَّها حُمِلت على فُعلة ، فأدغِمت الياء في الواو كراهية تغير الضمَّة ، والفعالة منها قِواية ، يقال ذلك في الحزْم دون البَدَن . وأنشد :
ومالَ بأعناق الكَرَى غالباتُها
وإنِّي على أمر القوايةِ حازمُ
قال : جَعَل مصدرَ القَوِيِّ على فِعالة ، وقد يتكلّف الشعراء ذلك في النَّعْت اللازم ، وجمعُ القُوَّة قُوى . قال الله : ( عَلَّمَهُ شَدِيدُ ) ( النجم : 5 ) . قيل : هو جبريل ، والقُوَى : جمعُ القوَّة . وقال الله لموسى حين كَتب له الألواح : ( فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ ) ( الأعراف : 145 ) ، قال الزجاج : أي : خذْها بقوَّةٍ في دِينِك وحُجَّتك . وقال الله جل وعزّ ليحيى : ( خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ ) ( مريم : 12 ) ، أي : بجِدّ وعَوْن من الله جل وعزَّ .
الحرانيّ عن ابن السكيت قال : قال أبو عبيدة يقال : أقوَيْتَ حَبْلَك ، وهو حبلٌ مُقْوى ، وهو أن تُرْخَى قُوّةً وتُغير قوَّة ، فلا يَلْبث الحبل أنْ يتقطّع . ومنه الإقواء في الشِّعر .
وقال ابن السكيت : القُوة : الخُصْلة الواحدة من قُوى الحَبْل .
وقال غيره : هي الطَّاقة الواحدة مِن طاقات الحَبْل ، يقال : قُوّةٌ وقُوى ، مِثل صُوّة وصُوى وهُوَّةٍ وهُوًى .
وقال الليث : رجلٌ شديد القوى ، أي : شديد أَسْر الخَلْق مُمَرُّه . قال : وجاء في الحديث : ( يذهب الدين سُنَّةً سُنَّة كما يذهب الحبْلُ قُوَّةً قُوَّة ) .
أبو عبيد عن أبي عبيدة قال : الإقواء في عيوب الشعر : نُقصان الحرف من الفاصلة ، كقوله :
أَفبعد مَقتَل مالكِ بن زُهيرٍ
ترجو النِّساءُ عواقبُ الأطهارِ
فنقص من عَروضه قُوّة . والعَروض في وسط البيت .
قال : وقال أبو عمرو الشيبانيّ : الإقواء : اختلاف إعراب القَوافي . وكان يَروِي بيت الأعشى :
ما بالُها بالليل زالَ زَوَالُها
بالرفع . ويقول : هذا إقواء . قال : وهو عند الناس الإكْفاء ، وهو اختلافُ إعراب القوافي .
وقال الأصمعي : المَقْوِي الذي يُقْوى وَتَره ، وذلك إذا لم يُجِدْ غَارَتَه فتراكَبتْ قواه . يقال : وَتَرٌ مُقْوى .
سلمة عن الفراء في قول الله : ( الْمُنشِئُونَ نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعاً لِّلْمُقْوِينَ ) ( الواقعة : 73 ) ، يقول : نحنُ جعلنا النارَ تذكرةً لجهنّم ومَتاعاً للمُقْوِين ، يريد مَنفعَةً للمسافرين إذا نزلوا بالأرض القِيِّ وهي القَفْر . وقال أبو عبيد : المُقْوِي الذي لا زاد معه ، يقال : أقوى الرجلُ : إذا نَفِد زاده .
وقال أبو إسحاق : المُقْوِي : الذي يَنزل بالقَواء ، وهي الأرض الخالية .
أبو عبيد عن أبي عمرو : القَوَايَة : الأرض التي لم تُمطَر . وقد قَوِيَ المَطَر يَقوى : إذا احتبَسَ .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : أَقوَى : إذا استغنى . وأقوَى : إذا افتقر . ويقال : أقوَى الرجلُ فهو مُقْوٍ : إذا كانت دابَّتُه قويّة .
وقال الليث : أقوَى القومُ : إذا وقعوا في قِيَ من الأرض ، والقِيُّ : المستوي ، وأنشد :
قِيٌّ تُناصِيها بلادُ قِيِّ
واشتقاقه من القَوَاء . يقال : أرضٌ قَواء : لا أهل فيها . والفِعل أقوت الأرض . وأقْوَت الدار ، أي : خلتْ من أهلها .
ورُوِي عن مسروق أنّه أوْصى في جارية له : أن قولوا لبَنِيَّ ألاَّ تَقتَوُوها بينكم ولكن بِيعُوها ، إنِّي لم أَغْشها ، ولكنِّي جلستُ منها مجلساً ما أحِبُّ أن يجلس ولدٌ لي ذلك المجلس .
قال شمر : قال أَبو زيد : يقال : إذا كان الغلامُ أو الجارية أو الدابّة أو الدار بين الرجُلين فقد يتقاويانِها ، وذلك إذا قَوَّماها فقامت على ثمَنٍ ، فهما في التّقاوِي سواء ، فإذا اشتراها أحدُهما فهو المقتوي دون صاحبِه ، ولا يكون اقتواؤها وهي بينهما إلاَّ أن تكون بين ثلاثة فأقول للاثنين من الثلاثة إذا اشتريَا نصيبَ الثالث اقتويَاها ، وأقواهما البائعُ إقواءً . والمُقْوِي : البائع الذي باع . ولا يكون الإقواء إلاَّ من البائع ، ولا التقاوِي من الشركاء ولا الاقتواء ممن يشتري من الشُّركاء إلا والذي يُباعُ من العبد أو الجارية أو الدابة من اللذين تَقَاويَا ، فأمَّا في غيرِ الشركاء فليس اقتواءٌ ولا تقاوٍ ولا إقواء .
وقال شمر : يروى بيت عمرو بن كلثوم :
مَتَى كنَّا لأمّك مُقْتوِينا
أي : متى اقتوتْنا أمُّك فاشترتْنا .
قال : وقال ابن شميل : كان بيني وبين فلانٍ ثوبٌ فتَقاويْناه بيننا ، أي : أعطيتُه ثمَناً وأعطاني به هو فأخَذَه أحدُنا . وقد اقتويتُ منه الغلامَ الذي كان بيننا ، أي : اشتريت نَصِيبَه .
وقال الأسديّ : القاوِي : الآخِذ .
يقال : قاوِهِ ، أي : أعطِه نَصِيبَه . وقال النّظَّار الأسَدِيّ :
ويومَ النِّسارِ ويومَ الجِفا
رِ كانوا لَنَا مُقتَوى المقتَوِينا
وقال الليث في الاقتواء والمُقاواة والتَّقاوِي نحواً مما قال أبو زيد .
وسمعت العربَ تقول للسُّقاة إذا كَرَعوا في دَلْوٍ ملآن ماءً فَشربوا ماءهُ قد تقاووه : وقد تَقاوَيْنا الدّلْوَ تَقاوِياً .
أبو عبيد عن أبي عبيدة : قَوِيت الدار قَوي مقصور ، وأقوَتْ إقواءً : إذا أقفرَتْ .
وقال شمر : قال بعضهم : بلدٌ مُقْوٍ : إذا لم يكن فيه مَطَر . وبلدٌ قاوٍ : ليس به أحَد .
وقال ابن شميل : المُقْوِية : الأرض التي لم يُصبْها مَطَر وليس بها كلأ . ولا يقال لها مُقْوِية وبها يَبْسٌ مِن يَبس عامٍ أوّل .
قال : والمُقْوية : المَلْساء التي ليس بها شيءً ، مِثل إقواء القوم إذا تَفِد طعامُهُمْ .
وأنشد شمرٌ لأبي الصُّوف الطائيّ :
لا تكسعنّ بَعدَها بالأغبارْ
رِسْلاً وإِنْ خِفتَ تَقاوِي الأمطارْ
قال : والتَّقاوِي قِلّتُه . وسَنَة قاوِيَة : قليلة الأمطار .
وقال الفراء : أرضٌ قِيٌّ ، وقد قَوِيَتْ وأقوَتْ قَوايةً وقَوًى وقَواءً .
قال : أقوَى الرجُل وأقفَر وأرمَلَ : إذا كان بأرضٍ قَفْرٍ ليس معه زاد . وأقوَى : إذا جاع فلم يكن معه شيء وإن كان في بيته وسْطَ قومِه .
أبو عبيد عن الأصمعي : القَواء : القَفْر . والقِيّ من القَواء ، فِعْل منه مأخوذ .
قال أبو عبيد : كان ينبغي أن يكون قُوى ، فلما جاءت الياء كسرت القاف .
اللحياني قال الأصمعي : من أمثالهم : انقَطَع قُوَيٌّ من قاوية : إذا انقطع ما بين الرِجلين أو وَجبتْ بَيْعَةٌ لا تُستقال .
قلت : والقاوِية هي البيضة ، سُمِّيت قاويَةً لأنها قَوِيتْ عن فَرْخها . فالقويُّ : الفرخُ تصغير قاوٍ ، سمِّي قُوَيّا لأنَّه زايَلَ البيضَةَ فقوِيتْ عنه وقَوِيَ عنها ، أي : خلا وخَلَت . ومِثله : ( انقضَت قائبة مِن قُوبِ ) .
عمرو عن أبيه : هي القائبة والقاوِية للبيضَة ، فإذا نَقَبَها الفَرْخُ فخرج فهو القُوب ، وهو القُوَيّ .
قال : والعرب تقول للدنيء : ( قُوَيٌّ مِن قاوية ) .
قوقى : قال الليث : القَوْقاة : صَوتُ الدجاجة ، وقد قَوَّقَتْ تُقَوْقِي قَوْقاةً وقيقاءً فهي مُقَوْقِية .
أبو عبيد : قَوْقَت الدَجاجة قِيقاءً وقَوْقاةً ، مِثل دَهْدَيت الحَجَر دِهْداءً ودَهْداةً .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : القِيقاءة : قِشرُ الطَّلْعة .
الليث : هي القِيقاةُ والقِيقاية لغتان تُجعَل مِشْرَبة ، كالتَّلْتَلة . وأنشد :
وشُرْبٌ بقِيقاةٍ وأنتَ بَغِيرُ
قَصَره الشاعر للضرورة . قال : والقِيقاءةُ : القاع المستديرةُ في صَلابة مِن الأرضِ إلى جانب سهل . ومنهم من يقول : قِيقاةٌ ، وقال رؤبة :
إذا جَرَى مِنْ آلِها الرَقْراقِ
رَيْقٌ وضَحضاحٌ على القَياقِي
وقال أيضاً :
وخَبَّ أعرافُ السَقَا على القِيَقْ
كأنّه جمعُ قِيقة وإنَّما هي قِيقاةٌ حُدفتْ ألفُها . قال : ومن هي قِيقةٌ وجمعُها قِياقٌ في البيت الأول كان له مَخَرَجٌ .
أبو عبيد عن الأحمر : القِيقَاءة : الأرض الغليظة .
شمر عن ابن شميل : القِيقاءة جمعها ، قيقاءُ ، والقَواقي ، وهو مكانٌ ظاهر غليظ كثيرُ الحجارة ، وحجارتها الأظِرَّةُ وهي مستويةٌ بالأرض ، وفيها نُشوز وارتفاع مع النشوز ، نُثرت فيها الحجارة نَثْراً لا تكاد تستطيع أن تمشي ، وما تحتَ الحجارة المنثورةِ حجارةٌ عاضٌّ بعضُها ببعض لا تَقدر أن تحفرها ، وحجارتها حُمْر تُنبت الشجر والبَقْل .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : القَيْق : صوتُ الدَّجاجَة : إذا دَعَت الدِّيكَ للسِّفاد .
أبو عبيد عن الفراء قال : القِيقِيةِ : القِشرة الرقيقة التي تحت القَيْض من البيض . ونحوَ ذلك قال الأحْمر .
وقال اللحياني : يقال لبَياض البَيض القئقىء ، ولصُفْرَتها المحُّ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : القِيق : الجَبَل المُحِيط بالدُّنيا .
قيأ قاء : قال الليث : القَيْءُ مهموز ، ومنه استقاءَ : إذا تكلَّف ذلك . والتقيّؤ : أبلغ وأكثر .
وفي الحديث : ( لو يَعلم الشارب قائماً ماذا عليه لاستقاء ما شَرِب ) .
وفي حديث آخر : ( مَن ذَرَعَه القَيء وهو صائم فلا شيء عليه ، ومَن تقيّأ فعليه الإعادة ) .
وقَيّأَت الرجل : إذا فعلتَ به فعْلاً يتقيّأ منه .
وقال الليث : تقيّأتِ المرأة لزوجِها .
قال : وتقيؤُها : تكسُّرها له ، وإلقاؤها نفسَها عليه وتَعرضُها له .
وأنشد :
تقيّأَتْ ذاتُ الدَّلالِ والخَفْر
لعابسٍ جافي الدَّلالِ مُقْشَعرّ
قلت : لم أسمع تقيأَت المرأة بالقاف بهذا المعنى ، وهو عندي تصحيف . والصواب : تفيّأَت بالفاء ، وتفيؤُها : تثَنّيها وتكسُّرها عليه من الفَيء ، وهو الرجوع .
قوق : أبو عبيد عن الأصمعي : القاق غير مهموزٍ . والقوق : الطويل .
وقال أبو الهيثم : يقال للطويل قاقٌ وقُوق وقِيق وأَنقوق .
وقال الليث : القاق : الأحمق الطائش .
وأنشد :
لا طائشٌ قاقٌ ولا عَييُّ
قال : والقُوقُ : الأهوَج الطويل .
وأنشد :
أحزَمُ لا قوقٌ ولا حَزَنبَلُ
قال : والدنانير القُوقيَّة من ضَرْبِ قيْصَر ، كان يسمى قوقاً .
قال : والقوقُ : طائر من طير الماء طويل العُنق ؛ قليلُ نَحْض الجسم .
وأنشد :
كأَنك من بنات الماءِ قوقُ
أبو عبيد : فرسٌ قُوقٌ ، والأنثى قُوقةٌ : الطويلُ القوائم .
قال : وإن شئت قلت : قاق وقَاقَة .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : القُوقة : الصَّلَعَة .
ورجل مقوَّق : عظيم الصَّلَعة .
قال الليث : والإقاءة : شجرة .
وقال الأصمعيّ : قُوق المرأة وسُوسها : صدع فرجها .
وأنشد :
نُفاثية أيّانَ ما شاءَ أهلُها
رأَوا قُوقها في الخُصِّ لم يتغيّب
وقوق : قال الليث : رجلٌ وَقْواقة : كثير الكلام . والوَقْوقة : نُباح الكلب عند الغرَق .
وأنشد :
حتى ضَغَا نابحُهم فوَقوَقا
والكلبُ لا يَنبحُ إلا فَرَقَا
ويقال : امرأةٌ وقواقة بالهاء ، ورجلٌ وقواق ، وهو أكثر . وقال :
لدى ثَرْماء أمةٌ وقواقه
وقي : الوِقاية والوَقاية : كلُّ ما وَقَى شيئاً فهو وِقاية .
وفي الحديث : ( مَن عَصى الله لم تَقِه منه
واقية إلاَّ بإحداث توبة ) .
وأنشد الباهليّ للمتنخِّل الهذَليّ :
لا تَقِهِ الموتَ وقِيّاتُه
خُطَّ له ذلك في المَهبِلِ
قال : وَقِيّاتُه ما تَوقَّى به من ماله والمَهْبِل : المستودَع .
ورجلٌ وَقِيٌّ تقيٌّ بمعنى واحد .
ويقال : وقاك الله شرَّ فلان وِقاية .
وقال الله : ( وَمَا لَهُم مِّنَ اللَّهِ مِن وَاقٍ ) ( الرعد : 34 ) ، أي : من دافع .
أبو عبيد عن أبي عبيدة في باب الطِّيرَة والفأْل : الواقي : الصُّرَد . وقال مرقّش :
ولقد غَدَوْتُ وكنتُ لا
أغدو على واق وحاتمْ
فإِذا الأشائم كالأيا
مِن والأيامِن كالأشائم
وقال أبو الهيثم : قيل للصُّرَدِ واق لأنه لا ينبسط في مَشيه ، فشُبه بالواقي من الدوابّ إذا خَفِيَ . وقال غيره : سَرجٌ واق : إذا لم يكن مُعقِراً . وما أوقاه .
ويقال : فَرَسٌ واق : إذا حَفِي من غِلظ الأرض ورقّة الحافر ، فوَقَى حافرُه الموضعَ الغليظ ، وقال ابن أحمر :
تَمشِي بأَوظفة شِدادٍ أسرُها
شُمِّ السنابِك لا تقِي بالجَدجَدِ
أي : لا تشتكي حزونة الأرض لصلابة حوافرها .
وقال الليث : الوُقيّة : وزنٌ من أوزان الدُّهن ، وهي سبعة مثاقيل .
قلت : واللغة الجيّدة أوقية ، وجمعُها أواقيّ وأواق .
وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( أنه لم يُصْدِق امرأةً من نسائه أكثر من اثنتي عشرة أوقية ونَشَ ) .
قال أبو عبيدة : الأُوقية والنَّشّ يُروى تفسيرهما عن مُجاهد .
قال : الأوقية : أربعون ، والنّش : عشرون . وفي حديث آخر مرفوع : ( ليس فيما دون خمسِ أواق مِن الوَرِق صَدقة ) .
قلت : وخمس أواقيّ مائتا درهم . وهذا يحقّق قول مجاهد .
وقال الليث : التّقوى أصلها وَقوَى على فَعلى من وقيت ، فلمّا فتحت قلبت الواو تاءً ، ثم تركت التاء في تصريف الفعل على حالها في التُّقى والتَّقوَى والتَّقِيَّة والتَّقِيّ والاتقاء .
قال : والتُقاة جمعٌ ، وتُجمع تُقِياً ، كالأباةِ تُجمَع أبِيّاً . ويقال : تُقاة وتُقًّى ، طُلاة وطُلًى . ورجل تَقيّ ويُجمع أتقياء ، معناه : أنّه مُوَقَ نفسه عن المعاصي . وتَقِيّ كان في الأصل وَقُويٌ على فعول فقُلِبتْ الواو الأولى تاء ، كما قالوا : تَوَلَج وأصله وَوْلَج ، والواو الثانية قُلبتْ ياءً للياء
الأخيرة ، ثم أدغمتْ فيها فقيل : تَقِيّ .
وقال ابن الأنباريَّ : تَقيّ كان في الأصل وَقِيّ كأنه فَعِيل ، ولذلك جُمع أَتقياء .
واق : قال الليث : الواقة من طير الماء عند أهل العراق ، وأنشد :
أَبوكَ نهاريٌّ وأُمُّك واقَةٌ
قال : ومنهم من يَهمز فيقول وأَقة ، لأنه ليس في كلام العرب واوٌ بعدَها ألف أصلية في صَدْر البناء إلاّ مهموزة ، نحو : الوَأْلةِ فتقول : كان جَدُّهُ وأَلْةَ ، فَلُينت الهمزة . وبعضهم يقول لهذا الطائر قائي .
قأي : أبو العباس عن ابن الأعرابي : قَأَى : إذا أَقرَّ لخصمه بحقَ وذَلَّ وأَقَي ، إذا كرِه الطعامَ والشراب لِعلَّة .
قال : والقَيْق والقَوْق : صوت الغِرْغِرة إذا أَرادت السِّفاد ، وهي الدَّجاجة السِّندية .
أوق أيق : قال الليث : يقَال آق فلانٌ علينَا ، أَي : أَشرف . وأَنشد قوله :
آقَ علينا وهو شَرُّ آيقٍ
أبو عبيدٍ عن أبي عمرو : أَوَّقتُه تأويقاً ، وهو أن يُقلِّلَ طعامَه .
وأنشد :
عَزَّ عَلَى عَمِّكِ أَنْ تؤَوِّقي
وأن تَبِيتِي ليلةً لم تُغْبَقِي
أبو عبيدة : الأيْقَانِ من الوَظِيفين : موضِعا القَيد ، وهما القَيْنَان .
وقال الطِّرِمَّاح :
وقام المَها يُقْفِلْنَ كلَّ مكبَّلٍ
كما رُصَّ أَيْقاً مُذْهَبِ اللَّونِ صافِنِ
قال : وقال بعضهم : الأَيْقُ هو المَرِيطُ بين الثُّنّة وأمّ القرْدان مِن باطن الرُّسْغ .
وقال غيرُه : آق فلانٌ علينا أَتانا بالأوْق وهو الشُّؤْم .
ومنه قيل : بيت مُؤَوَّق .
وقال امرؤ القيس :
وبيتٍ يفوح المسك مِن حَجَرَاته
بعيدٍ من الآفاق غير مؤوَّقِ
أي : غير مشؤوم .
وقال : آقَ فلان علينا يَئُوق ، أي : مال علينا . والأوْق : الثّقْل ؛ يقال : أَلْقَى أَوْقَه ، أي : ثِقلَه .
قال أَبو عبيد : وقال شمر : قال ابن شُميل : الأُوقة : الرَكيَّة مِثل البالُوعة في الأرض ، هُوّةٌ في الأرض خَليقَةٌ في بطون الأودية ، وتكون في الرياض أَحياناً ، أَسمِّيها إذا كانت قامَتين أَوْقةً فما زاد ، وما كان أَقلَّ من قامتين فلا أَعدّها أُوقَة . وَفمها مثلُ فَم الركيّة أَو أَوسع أحياناً وهي الهُوّة . وقال رؤبة :
وانْغمَسَ الرامِي لها بينَ الأُوَقْ
في غِيلِ قَصْباءَ وخِيسٍ ممتَلَقْ
ققق : في الحديث : ( أَنَّ فلاناً وضع يده فِي قَقَّة ) . قال شمر : قال الهوازنيّ : القَقَّة :
مَشْي الصبيّ وهو حَدَثٌ . قال : وإذا سَلَحَ الصبيّ قالت أمُّه : قَقَّة : دَعَه ، ققَةٌ : دَعَهْ ، ققَّه : دَعْهُ ، فرفع ونَوَّن .
ويقال : وقعَ فلانٌ في ققّةٍ : إذا وَقع في رأْيِ سوء .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : القَقَقَة : الغِرْبان الأهلية .

##### Türkçe

باب “**لفيف**” **حرف القاف**
**قوى** ، **قوقى** ، **قأى** ، **قاء** ، **قاق** ، **آق** ، **وقوق** ، **يق** ، **ققق** ، **واق** ، **وقي** .

**يقّ** : Ebû Amr: Hurma ağacının göbeğine **يَقَقة** denir; hepsi **يَقَق**(tır).
Ebû Ubeyd: Bembeyaz: **يَقَق** ve **يَلَق**. Ve bazen **يَقَّ يَيقُّ يَقَقاً** (denir).

**قوي** : Denir ki: Adam **قويَ** olur, **يقوَى** (olur) **قُوّة** (ile); o hâlde o **قَوِيّ**(dir).
Leys dedi ki: **القُوَّة**; **قاف** ve **واو** ve **ياء**’ın birleştirilmesindendir; fakat **فُعلة** kalıbına taşındı; **الواو**’da **الضمَّة**’nin değişmesinden hoşlanmama sebebiyle **الياء** **الواو**’ya idğam edildi. Bunun **الفعالة**’si **قِواية**’dir; bu, beden değil, azim/sağlamlık hakkında söylenir. Şiir okudu:
ومالَ بأعناق الكَرَى غالباتُها
وإنِّي على أمر القوايةِ حازمُ
Dedi ki: **القَوِيّ**’nin masdarını **فِعالة** üzerine yaptı; şairler bunu, lâzım sıfatta (kalıcı niteleme) bazen zorlayarak yaparlar. **القُوَّة**’nin çoğulu **قُوى**’dır. Allah dedi: ( عَلَّمَهُ شَدِيدُ ) ( النجم : 5 ) . Denildi ki: O Cebrâil’dir; **القُوَى**: **القوَّة**’nin çoğuludur. Ve Allah, Mûsâ’ya levhaları yazdığı vakit dedi: ( فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ ) ( الأعراف : 145 ) ; Zeccâc dedi ki: Yani: Onları dininde ve hüccetinde bir kuvvetle al. Ve Allah azze ve celle Yahyâ’ya dedi: ( خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ ) ( مريم : 12 ) ; yani: ciddiyetle ve Allah azze ve celle’den bir yardım ile.

Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten dedi ki: Ebû Ubeyde dedi: Denir ki: **أقوَيْتَ حَبْلَك**; o, **حبلٌ مُقْوى**(dır). Bu, bir bükümü gevşetip bir bükümü değiştirmendir; böylece ip, kopmaya gecikmez. Bundan, şiirde **الإقواء** (vardır).
İbnü’s-Sikkît dedi: **القُوة**: ipin **قُوى**’sından tek bir tutamdır.
Başkası dedi: O, ipin katlarından tek bir kattır; denir: **قُوّةٌ** ve **قُوى**; **صُوّة** ve **صُوى** ve **هُوَّةٍ** ve **هُوًى** gibi.
Leys dedi: **رجلٌ شديد القوى**: yani, yaratılmışı sıkıca bağlama gücü şiddetli, sağlam. Dedi ki: Hadiste geldi: ( يذهب الدين سُنَّةً سُنَّة كما يذهب الحبْلُ قُوَّةً قُوَّة ) .

Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den dedi: Şiirin kusurlarında **الإقواء**: fâsıladan harfin eksiltilmesidir; şu sözü gibi:
أَفبعد مَقتَل مالكِ بن زُهيرٍ
ترجو النِّساءُ عواقبُ الأطهارِ
Böylece arûzundan bir **قُوّة** eksiltti. **العَروض** beytin ortasındadır.
Dedi ki: Ebû Amr eş-Şeybânî dedi: **الإقواء**: kafiyelerin i‘râbının farklı olmasıdır. A‘şâ’nın beytini rivayet ederdi:
ما بالُها بالليل زالَ زَوَالُها
Raf‘ ile. Ve derdi: Bu **إقواء**’dur. Dedi ki: O, insanların yanında **الإكْفاء**’dır; o da kafiyelerin i‘râbının farklı olmasıdır.
Asma‘î dedi: **المَقْوِي**: kirişi **يُقْوى** olan (kimsedir); bu, baskınını iyi yapamadığında olur da onun bükümleri üst üste biner. Denir: **وَتَرٌ مُقْوى**.

Seleme, Ferrâ’dan; Allah’ın sözü hakkında: ( الْمُنشِئُونَ نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعاً لِّلْمُقْوِينَ ) ( الواقعة : 73 ) ; der ki: Biz ateşi cehenneme bir hatırlatma ve **لِّلْمُقْوِينَ** için bir faydalanma yaptık; yani, **القِيِّ** denilen, o da **القَفْر** olan yere indiklerinde yolcular için bir menfaat (kastediyor). Ebû Ubeyd dedi: **المُقْوِي**: yanında azık olmayan kimsedir; denir: **أقوى الرجلُ**: azığı tükendiğinde.
Ebû İshâk dedi: **المُقْوِي**: **القَواء**’ya inen kimsedir; o da boş arazidir.

Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **القَوَايَة**: yağmur görmemiş topraktır. Ve **قَوِيَ المَطَر يَقوى**: yağmur tutulduğunda (denir).
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **أَقوَى**: zenginleştiğinde. Ve **أقوَى**: fakirleştiğinde. Ve denir: **أقوَى الرجلُ فهو مُقْوٍ**: biniti güçlü olduğunda.
Leys dedi: **أقوَى القومُ**: yerin **قِيَ**’sine düştüklerinde. **القِيُّ**: düz olandır. Şiir okudu:
قِيٌّ تُناصِيها بلادُ قِيِّ
Onun iştikakı **القَوَاء**’dandır. Denir: **أرضٌ قَواء**: içinde halk olmayan. Fiil: **أقوت الأرض**. Ve **أقْوَت الدار**: yani, halkından boşaldı.

Mesrûk’tan rivayet olundu: Bir câriyesi hakkında vasiyet etti: “Oğullarıma söyleyin: onu aranızda **تَقتَوُوها** etmeyin; fakat satın. Ben ona yaklaşmadım; fakat ondan bir oturuş oturdum ki, oğlumdan birinin o oturuşu oturmasını sevmem.”

Şemmer dedi: Ebû Zeyd dedi: Denir: Oğlan yahut câriye yahut binek yahut ev iki adam arasında olursa, onu **يتقاويانِها** ederler; bu, onu değer biçip bir fiyat üzerine durdurduklarında olur; ikisi **التّقاوِي**’de eşittir. Sonra ikisinden biri onu satın alırsa, o **المقتوي** olur, diğeri değil. Ve o ikisi arasında iken onun **اقتواء**’su olmaz; ancak üç kişi arasında olursa: üçten ikisine, üçüncünün payını satın aldıklarında “**اقتويَاها**” derim. Satıcı onları **إقواءً** ile **أقواهما** eder. **المُقْوِي**: satan, satmış olan satıcıdır. **الإقواء** ancak satıcıdan olur; **التقاوِي** ortaklardan olmaz; ortaklardan satın alan kimseden **الاقتواء** da olmaz; ancak, köle yahut câriye yahut binekten, **تَقَاويَا** eden iki kişiden satılan (şey) için olur. Ortaklar dışında ise ne **اقتواء** vardır, ne **تقاوٍ**, ne **إقواء**.

Şemmer dedi: Amr b. Külsûm’un beyti rivayet olunur:
مَتَى كنَّا لأمّك مُقْتوِينا
Yani: Annen ne zaman bizi **اقتوتْنا** etti de bizi satın aldı?
Dedi ki: İbn Şümeyl dedi: Benimle falan arasında bir elbise vardı; onu aramızda **تَقاويْناه** ettik; yani, ona bir bedel verdim, o da bana onunla bir bedel verdi; sonra ikimizden biri onu aldı. Ve aramızda olan oğlanı ondan **اقتويتُ** ettim; yani, onun payını satın aldım.
Esedî dedi: **القاوِي**: alan (kimsedir).
Denir: **قاوِهِ**; yani: ona payını ver. Nazzâr el-Esedî dedi:
ويومَ النِّسارِ ويومَ الجِفا
رِ كانوا لَنَا مُقتَوى المقتَوِينا
Leys, **الاقتواء** ve **المُقاواة** ve **التَّقاوِي** hakkında, Ebû Zeyd’in dediğine yakın (şeyler) söyledi.
Ve Arapların, suculara, dolu bir kovadan ağızlarıyla içip suyunu içtiklerinde “**قد تقاووه**” dediklerini işittim: “**وقد تَقاوَيْنا الدّلْوَ تَقاوِياً**.”

Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den: **قَوِيت الدار قَوي** (maksûr); ve **أقوَتْ إقواءً**: ıssızlaştığında.
Şemmer dedi: Bazıları dedi: **بلدٌ مُقْوٍ**: içinde yağmur olmadığında. Ve **بلدٌ قاوٍ**: içinde kimse olmadığında.
İbn Şümeyl dedi: **المُقْوِية**: yağmur isabet etmemiş ve içinde ot bitmeyen topraktır. Ve ona, önceki bir yılın kuruluğundan bir kuruluk varken **مُقْوِية** denmez.
Dedi ki: **المُقْوية**: üzerinde hiçbir şey olmayan dümdüz (yerdir); kavmin **إقواء**’su gibi: yiyecekleri tükendiğinde.
Şemmer, Ebû’s-Sûf et-Tâî için okudu:
لا تكسعنّ بَعدَها بالأغبارْ
رِسْلاً وإِنْ خِفتَ تَقاوِي الأمطارْ
Dedi ki: **التَّقاوِي** onun azlığıdır. Ve **سَنَة قاوِيَة**: yağmurları az (yıl).

Ferrâ dedi: **أرضٌ قِيٌّ**; ve **قَوِيَتْ** ve **أقوَتْ**: **قَوايةً** ve **قَوًى** ve **قَواءً** (oldu).
Dedi ki: Adam **أقوَى** ve **أقفَر** ve **أرمَلَ**: yanında azık olmadan ıssız bir yerde olduğunda. Ve **أقوَى**: aç olup yanında hiçbir şey olmadığında; evinde, kavminin ortasında olsa bile.
Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: **القَواء**: **القَفْر**(dır). **القِيّ** **القَواء**’dandır; ondan alınmış bir fi‘ldir.
Ebû Ubeyd dedi: Aslında **قُوى** olması gerekirdi; **الياء** gelince **القاف** kesrelendi.

Lihyânî: Asma‘î dedi: Atasözlerindendir: **انقَطَع قُوَيٌّ من قاوية**: iki bacak arasındaki (bağ) koptuğunda yahut geri alınmayan bir satış kesinleştiğinde.
Ben dedim: **القاوِية** yumurtadır; yavrusundan **قَوِيتْ** olduğu için **قاويَةً** adlandırıldı. O hâlde **القويُّ**: yavrudur; **قاوٍ**’nin küçültmesi. **قُوَيّا** diye adlandırıldı; çünkü yumurtadan ayrıldı; yumurta ondan **قوِيتْ** oldu ve o da ondan **قَوِيَ** oldu; yani, boşaldı ve (yumurta da) boşaldı. Bunun benzeri: ( **انقضَت قائبة مِن قُوبِ** ).
Amr, babasından: Yumurtaya **القائبة** ve **القاوِية** (denir). Yavru onu delip çıkınca o **القُوب**’dur; o da **القُوَيّ**’dir.
Dedi ki: Araplar aşağı kimseye: ( **قُوَيٌّ مِن قاوية** ) derler.

**قوقى** : Leys dedi: **القَوْقاة**: tavuğun sesidir. Ve **قَوَّقَتْ تُقَوْقِي قَوْقاةً وقيقاءً**; o hâlde o **مُقَوْقِية**(dir).
Ebû Ubeyd: Tavuk **قَوْقَت**: **قِيقاءً** ve **قَوْقاةً**; taşın **دَهْدَيت** edilmesi: **دِهْداءً** ve **دَهْداةً** gibi.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **القِيقاءة**: tomurcuğun kabuğudur.
Leys: O, **القِيقاةُ** ve **القِيقاية**; iki lehçedir; **مِشْرَبة** yapılır; **التَّلْتَلة** gibi. Şiir okudu:
وشُرْبٌ بقِيقاةٍ وأنتَ بَغِيرُ
Şair, zaruret için kısalttı. Dedi ki: **القِيقاءةُ**: sert bir yerden, bir düzlüğün yanına doğru, yuvarlak çukur tabandır. Kimisi **قِيقاةٌ** der. Rü’be dedi:
إذا جَرَى مِنْ آلِها الرَقْراقِ
رَيْقٌ وضَحضاحٌ على القَياقِي
Yine dedi:
وخَبَّ أعرافُ السَقَا على القِيَقْ
Sanki **قِيقة**’nin çoğuluymuş gibi; hâlbuki o **قِيقاةٌ**’dır; **ألف**’ı düşürüldü. Dedi ki: Eğer o **قِيقةٌ** ise ve çoğulu da ilk beyitte **قِياقٌ** ise, onun bir çıkışı (izah yolu) olurdu.
Ebû Ubeyd, Ahmer’den: **القِيقَاءة**: kalın/sert topraktır.
Şemmer, İbn Şümeyl’den: **القِيقاءة** onun çoğuludur: **قيقاءُ** ve **القَواقي**. O, taşları çok, sert, açık bir yerdir; taşları **الأظِرَّةُ**’dir; onlar yerle düzleşmiştir. İçinde kabarıklık ve yükselme vardır; taşlar oraya serpiştirilmiştir; yürümeye neredeyse güç yetiremezsin. Serpiştirilmiş taşların altında, birbirine kenetlenmiş taşlar vardır; kazmaya güç yetiremezsin. Taşları kırmızıdır; ağaç ve ot bitirir.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **القَيْق**: tavuğun sesi; horozu çiftleşmeye çağırdığında.
Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan dedi: **القِيقِيةِ**: yumurtanın **القَيْض**’unun altında olan ince kabuktur. Ahmer de buna benzer söyledi.
Lihyânî dedi: Yumurtanın beyazına **القئقىء**, sarısına **المحُّ** denir.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **القِيق**: dünyayı kuşatan dağdır.

**قيأ قاء** : Leys dedi: **القَيْءُ** hemzelidir; ondan **استقاءَ**: onu zorlayarak yaptığında. Ve **التقيّؤ** daha beliğ ve daha çoktur.
Hadiste: ( لو يَعلم الشارب قائماً ماذا عليه لاستقاء ما شَرِب ) .
Başka bir hadiste: ( مَن ذَرَعَه القَيء وهو صائم فلا شيء عليه ، ومَن تقيّأ فعليه الإعادة ) .
Ve **قَيّأَت الرجل**: ona, ondan dolayı kusacağı bir fiil yaptığında.
Leys dedi: Kadın, kocası için **تقيّأتِ**.
Dedi ki: Onun **تقيؤُها**’sı: ona karşı kırıtması, kendini ona atması ve ona arz etmesidir.
Şiir okudu:
تقيّأَتْ ذاتُ الدَّلالِ والخَفْر
لعابسٍ جافي الدَّلالِ مُقْشَعرّ
Ben dedim: Bu anlamda, kadın için **تقيأَت**’i **القاف** ile işitmedim; bence bu bir tashîftir. Doğrusu: **تفيّأَت** **الفاء** ile. Onun **تفيؤُها**’sı: ona doğru kıvrılıp kırıtmasıdır; **الفَيء**’den, o da dönüş (demektir).

**قوق** : Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: **القاق** hemzesizdir. Ve **القوق**: uzun (kimsedir).
Ebû’l-Heysem dedi: Uzuna **قاقٌ** ve **قُوق** ve **قِيق** ve **أَنقوق** denir.
Leys dedi: **القاق**: ahmak, atılgan (kimsedir).
Şiir okudu:
لا طائشٌ قاقٌ ولا عَييُّ
Dedi ki: **القُوقُ**: uzun, sersem (kimsedir).
Şiir okudu:
أحزَمُ لا قوقٌ ولا حَزَنبَلُ
Dedi ki: **الدنانير القُوقيَّة** Kayser’in darbindendir; ona **قوقاً** denirdi.
Dedi ki: **القوقُ**: su kuşlarından bir kuştur; boynu uzundur; gövdesi az etlidir.
Şiir okudu:
كأَنك من بنات الماءِ قوقُ
Ebû Ubeyd: **فرسٌ قُوقٌ**; dişisi **قُوقةٌ**: uzun bacaklıdır.
Dedi ki: İstersen **قاق** ve **قَاقَة** dersin.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **القُوقة**: kellik.
Ve **رجل مقوَّق**: büyük kellikli.
Leys dedi: **الإقاءة**: bir ağaçtır.
Asma‘î dedi: Kadının **قُوق**’u ve **سُوس**’u: ferçinin yarılmasıdır.
Şiir okudu:
نُفاثية أيّانَ ما شاءَ أهلُها
رأَوا قُوقها في الخُصِّ لم يتغيّب

**وقوق** : Leys dedi: **رجلٌ وَقْواقة**: çok konuşan. Ve **الوَقْوقة**: boğulma anında köpeğin havlamasıdır.
Şiir okudu:
حتى ضَغَا نابحُهم فوَقوَقا
والكلبُ لا يَنبحُ إلا فَرَقَا
Ve denir: **امرأةٌ وقواقة** (ه ile); ve **رجلٌ وقواق**; o daha çoktur. Dedi:
لدى ثَرْماء أمةٌ وقواقه

**وقي** : **الوِقاية** ve **الوَقاية**: bir şeyi koruyan her şey, o **وِقاية**’dır.
Hadiste: ( مَن عَصى الله لم تَقِه منه
واقية إلاَّ بإحداث توبة ) .
Bâhilî, Mütenahhil el-Hüzelî için okudu:
لا تَقِهِ الموتَ وقِيّاتُه
خُطَّ له ذلك في المَهبِلِ
Dedi ki: **وَقِيّاتُه**: malından kendisiyle sakındığı şeylerdir. **المَهْبِل**: depo/konulan yerdir.
Ve **رجلٌ وَقِيٌّ تقيٌّ**: tek anlamdadır.
Ve denir: Allah seni falanın şerrinden **وقاك**; (bu) **وِقاية** (ile).
Allah dedi: ( وَمَا لَهُم مِّنَ اللَّهِ مِن وَاقٍ ) ( الرعد : 34 ) ; yani: savan (kimse) yok.

Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den; **باب الطِّيرَة والفأْل**’de: **الواقي**: **الصُّرَد**’dır. Murakkaş dedi:
ولقد غَدَوْتُ وكنتُ لا
أغدو على واق وحاتمْ
فإِذا الأشائم كالأيا
مِن والأيامِن كالأشائم
Ebû’l-Heysem dedi: **الصُّرَد**’a **واق** denildi; çünkü yürüyüşünde yayılıp açılmaz; gizlenen bineklerden **الواقي**’ye benzetildi. Başkası dedi: **سَرجٌ واق**: **مُعقِراً** olmadığında. Ve “**ما أوقاه**”.
Ve denir: **فَرَسٌ واق**: sert yerin kalınlığından ve tırnağın inceliğinden dolayı tırnağı aşındığında; böylece tırnağı sert yeri **وَقَى** etti. İbn Ahmer dedi:
تَمشِي بأَوظفة شِدادٍ أسرُها
شُمِّ السنابِك لا تقِي بالجَدجَدِ
Yani: tırnaklarının sertliğinden dolayı yerin pürüzlülüğünden şikâyet etmez.

Leys dedi: **الوُقيّة**: yağ ölçülerinden bir ölçüdür; o yedi miskaldir.
Ben dedim: iyi dil **أوقية**’dir; çoğulu **أواقيّ** ve **أواق**.
Peygamberin ( صلى الله عليه وسلم ) hadisinde: ( أنه لم يُصْدِق امرأةً من نسائه أكثر من اثنتي عشرة أوقية ونَشَ ) .
Ebû Ubeyde dedi: **الأُوقية** ve **النَّشّ**’in tefsiri Mücâhid’den rivayet olunur.
Dedi ki: **الأوقية**: kırktır; **النّش**: yirmidir. Başka bir merfû hadiste: ( ليس فيما دون خمسِ أواق مِن الوَرِق صَدقة ) .
Ben dedim: Beş **أواقيّ** iki yüz dirhemdir. Bu, Mücâhid’in sözünü tahkik eder.

Leys dedi: **التّقوى**’nın aslı **وَقوَى**’dır; **وقيت**’ten **فَعلى** üzerinedir. Sonra açılınca **الواو** **تاء**’ya çevrildi; sonra fiilin tasrîfinde **التاء** hâli üzere bırakıldı: **التُّقى** ve **التَّقوَى** ve **التَّقِيَّة** ve **التَّقِيّ** ve **الاتقاء**’da.
Dedi ki: **التُقاة** bir çoğuldur; **تُقِياً** olarak da çoğul yapılır; **الأباةِ**’nin **أبِيّاً** toplanması gibi. Ve denir: **تُقاة** ve **تُقًّى**; **طُلاة** ve **طُلًى**. Ve **رجل تَقيّ**; **أتقياء** olarak toplanır. Manası: kendisini günahlardan **مُوَقَ** etmiş (kimsedir). Ve **تَقِيّ** aslında **وَقُويٌ** idi, **فعول** üzerinedir; birinci **الواو** **تاء**’ya çevrildi; “**تَوَلَج**” dedikleri gibi, aslı **وَوْلَج**’dir. İkinci **الواو** son **الياء** sebebiyle **ياء**’ya çevrildi; sonra ona idğam edildi; böylece **تَقِيّ** denildi.
İbnü’l-Enbârî dedi: **تَقيّ** aslında **وَقِيّ** idi; sanki **فَعِيل** gibidir; bu yüzden **أَتقياء** olarak toplandı.

**واق** : Leys dedi: **الواقة** Irak ehli yanında su kuşlarındandır. Şiir okudu:
أَبوكَ نهاريٌّ وأُمُّك واقَةٌ
Dedi ki: Kimisi hemzeler de **وأَقة** der; çünkü Arap sözünde, yapının başında, ardından aslî bir **ألف** gelen bir **واو** yoktur ki hemzesiz olsun; **الوَأْلةِ** gibi. Böylece “Onun dedesi **وأَلْةَ** idi” dersin; hemze yumuşatıldı. Bazıları bu kuşa **قائي** der.

**قأي** : Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: **قَأَى**: hasmına bir hak ile ikrar edip zelil olduğunda. Ve **أَقَي**: bir illet sebebiyle yemeği ve içmeyi kerih gördüğünde.
Dedi ki: **القَيْق** ve **القَوْق**: **الغِرْغِرة**’nin, çiftleşmek istediğinde çıkardığı sestir; o, Sindî tavuğudur.

**أوق أيق** : Leys dedi: Denir: **آق فلانٌ علينَا**; yani: yukarıdan göründü. Şu sözü okudu:
آقَ علينا وهو شَرُّ آيقٍ
Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **أَوَّقتُه تأويقاً**; o, yemeğini azaltmasıdır.
Şiir okudu:
عَزَّ عَلَى عَمِّكِ أَنْ تؤَوِّقي
وأن تَبِيتِي ليلةً لم تُغْبَقِي
Ebû Ubeyde: **الأيْقَانِ**; iki **الوَظِيف**’ten: bağ yerinin iki mevziidir; ikisi **القَيْنَان**’dır.
Tırimmâh dedi:
وقام المَها يُقْفِلْنَ كلَّ مكبَّلٍ
كما رُصَّ أَيْقاً مُذْهَبِ اللَّونِ صافِنِ
Dedi ki: Bazıları dedi: **الأَيْقُ**; iç bileğin iç tarafından, **الثُّنّة** ile **أمّ القرْدان** arasındaki **المَرِيطُ**’tur.
Başkası dedi: **آق فلانٌ علينا**: bize **الأوْق** ile geldi; o da uğursuzluktur. Bundan dolayı: **بيت مُؤَوَّق** denildi.
İmru’ul-Kays dedi:
وبيتٍ يفوح المسك مِن حَجَرَاته
بعيدٍ من الآفاق غير مؤوَّقِ
Yani: uğursuz olmayan.
Ve dedi: **آقَ فلان علينا يَئُوق**; yani: bize meyletti. Ve **الأوْق**: ağırlıktır; denir: **أَلْقَى أَوْقَه**; yani: ağırlığını.
Ebû Ubeyd dedi: Şemmer dedi: İbn Şümeyl dedi: **الأُوقة**: yerde, bir tür lağım gibi olan kuyu; yerde bir çukurdur; vadi diplerinde bulunur; bazen çayırlıklarda olur. İki boy (kadar) olursa ona **أَوْقةً** derim ve daha fazlası; iki boydan az olursa onu **أُوقَة** saymam. Ağzı kuyu ağzı gibidir yahut bazen daha geniştir; o, çukurdur. Rü’be dedi:
وانْغمَسَ الرامِي لها بينَ الأُوَقْ
في غِيلِ قَصْباءَ وخِيسٍ ممتَلَقْ

**ققق** : Hadiste: ( أَنَّ فلاناً وضع يده فِي قَقَّة ) . Şemmer dedi: Hevâzinî dedi: **القَقَّة**: küçük çocuğun, küçükken yürüyüşüdür. Dedi ki: Çocuk pislediğinde annesi der ki: **قَقَّة**: bırak onu; **ققَةٌ**: bırak onu; **ققَّه**: bırak onu; böylece (lafzı) ref‘ etti ve tenvinledi.
Ve denir: Falan **في ققّةٍ**’ye düştü: kötü bir görüşe düştüğünde.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **القَقَقَة**: evcil kargalardır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الواو والقاف وما يثلثهما)
(وقل) الواو والقاف واللام: كلمةٌ تدلُّ على علوٍّ في جَبَل. وتوقَّلَ في الجبلِ: عَلاَ. وكلُّ صاعدٍ في شَيءٍ متوقِّل. وفرسٌ وَقَِْلٌ: حسَن السَّير في الجبال. والوَقْل: شجر المُقْل.
(وقم) الواو والقاف والميم. يدلُّ على غَلبَة* وإذلال. ووَقَمَ اللهُ العدوَّ وقْماً: أذَلَّه. وتوقَّمَ فلانٌ العِلم: قَتَله خُبْراً. وتوقَّمْت الصَّيدَ: خَتَلْتُه. وقال الكسائيّ: الموقوم: الشَّديد الحُزْن. وحَرَّةُ واقِمٍ بالمدينة.
(وقه) الواو والقاف والهاء: كلمةٌ واحدة. استَيْقه القومُ: أطاعُوا، مِن وَقِهْت.
(وقي) الواو والقاف والياء: كلمةٌ واحدة تدلُّ على دَفْعِ شيءٍ عن شيءٍ بغيره. ووقيْتُه أَقِيه وَقْياً. والوِقاية: ما يقي الشَّيء. واتَّقِ اللهَ: تَوَقَّهُ، أي اجعل بينَك وبينه كالوِقاية. قال النَّبي صلى الله عليه وآله وسلم: "اتَّقُوا النّارَ ولو بِشقِّ تَمرة"، وكأنّه أراد: اجعلوها وقايةً بينكم وبينها.
ومما شذَّ عن الباب الوَقْيُ، قالوا: هو الظَّلْع اليَسير.
(وقب) الواو والقاف والباء: كلمةٌ تدلُّ على غَيبةِ شيءٍ في مَغَاب. يقال وَقب الشَّيءُ: دخَلَ في وَقْبة، وهي كالنُّقْرة في الشَّيء. ووقَبَتْ([1]) عيْناه: غارتا. [و] وقَبَ الشَّيءُ: نَزَلَ ووَقَع. قال الله تعالى: ﴿ومِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إذَا وَقَبَ﴾[الفلق 3]، قالوا: هو اللَّيل إذا نَزَل. وأمَّا قولُهم: إنَّ الوَقْب هو الأحمَقُ فهو من الإبدال، والأصل وَغْب، وقد ذَكَرناه.
(وقت) الواو والقاف والتاء: أصلٌ يدلُّ على حَدِّ شيءٍ وكُنْهه في زمان وغيرِه. منه الوقْت: الزَّمان المعلوم. والموقوت: الشَّيء المحدود. [و] المِيقاتُ: المصير للوَقْت. وقَتَ له كذا ووَقَّته، أي حدَّدَه. قال الله عزَّ وجلّ: ﴿إنَّ الصَّلاَةَ كانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَوْقُوتاً﴾ [النساء 103].
(وقح) الواو والقاف والحاء: كلمةٌ تدلُّ على صَلابةٍ في الشَّيء. والحافر الصُّلْب وَقَاحٌ، شُبِّه به الرَّجُل القليل الحَيَاء فقيل وَقاحٌ. ووَقِحٌ: بيِّنُ القِحَة والوَقَاحة. والتَّوقيح: أن يوقَّح الحافرُ بشَحمةٍ تُذابُ يُكوَى بها الأشْعَر. واستَوْقَحَ الحافرُ: صَلُب. ورجل موَقَّح: مجرَّب.
(وقد) الواو والقاف والدال: كلمةٌ تدلُّ على اشتعالِ نارٍ. وَقَدَت النّار تَقِدُ واتَّقَدَتْ وتَوَقَّدَتْ، وأوْقَدْتُها أنا. والوَقُود: الحَطَب. والوُقود: فِعلُ النّارِ إذا وَقَدَتْ. والوَقَد: نَفْس النّار. ووَقْدَة الصَّيفِ: أشدُّه حَرَّاً.
(وقذ) الواو والقاف والذال: كلمةٌ تدلُّ على ضَربٍ بخَشَب. منه الوَقْذ: الإيلام بالضَّرب. وشاةٌ موقوذة: ضُرِبت بالخشَب حتَّى ماتت.
ومما ليس من هذا القياس وُقِذَت النّاقةُ: دَرَّتْ على كَرْهٍ فقَلّ لبنُها.
(وقر) الواو والقاف والراء: أصلٌ يدلُّ على ثِقَل في الشَّيء. منه الوَقْرُ: الثِّقَل في الأُذُن. يقال منه: وَقِرَتْ أذنُه تَوْقَر وَقْراً([2]). قال الكسائيّ: وُقِرَتْ أذنُه فهي موقورة. والوِقْر: الحِمْل. ويقال نخلةٌ مُوقرَةٌ ومُوقِرٌ، أي ذات حَملٍ كثير. ومنه الوَقَار: الحِلْم والرَّزَانة. ورجلٌ ذو قِرَةٍ، أي وَقور. يقال منه وَقَرَ وَقاراً. وإذا أمرت قلت اُوقُر، في لغة من قال اُومُرْ. قال الأحمر في قوله: ﴿وقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ﴾ [الأحزاب 33]: ليس من الوقار، إنَّما هو من الجلوس. يقال منه وَقَرْتُ أقِرُ وَقْراً. قال أبو عبيد: هو عندي من الوَقَار. يقال: قِرْ، كما يقال: عِدْ. ورجلٌ مُوَقَّر: مُجرَّب.
ومما شذَّ عن الباب الوَقِيرَة([3]): نُقرةٌ في الصَّخْر. فأمَّا وَقِيرٌ فهو إتباع الفقير. والوَقْرَة في العَظْم([4]). والوَقِير: القطيع من الضَّأْن.
(وقص) الواو والقاف والصاد: كلمةٌ تدلُّ على كَسْر شيء. منه الوَقْص: دَقُّ العُنُق، وُقِصَتْ عنقُه فهي موقوصة. أمَّا قولُ الهُذَلِيّ([5]):
فبَعثْتُها تَقِصُ المَقَاصِرَ بعد ما *** كَرَبَتْ حَياةُ النّارِ للمُتَنَوِّرِ
فمِنْ وَقْصِ الدّابّةِ إذا سار في رؤوس الآكام فيقصُها([6]). ومنه التَّوَقُّص في المشي: شدَّةُ الوطْءِ، كأنّه يَقِصُ ما تحتَه. والوَقَص: دقَاقُ العِيدان. يقال وَقِّصْ لنارك، وهي كِسَرُ العِيدان. ويقال لما بينَ الفريضتين: وَقَصٌ؛ وهو القياس، لأنها ليست بفريضةٍ تامَّة، فكأنها* مكسورة.
(وقط) الواو والقاف والطاء: كلمةٌ تدلُّ على وَقْعِ شيءٍ بشيءٍ. ووَقَط  الدِّيكُ الدّجاجَةَ: سَفِدَها. ويقال: أصابَتْنا سماءٌ فوَقَطَت الأرضَ، كأنها وقَعَتْ بها، وذلك المكان الذي يَسْتَنْقِع فيه الماءُ وَقْطٌ، ووَقيط.
(وقع) الواو والقاف والعين أصلٌ واحد يرجع إليه فروعُه، يدلُّ على سُقوط شيء. يقال: وقَعَ الشيءُ وُقوعاً فهو واقع. والواقِعَة: القِيامة، لأنها تَقَع بالخَلْق فتَغْشاهم. والوقْعة: صَدْمَة الحرب. والوَقائع: مَناقِع الماء المتفرِّقة، كأن الماء وَقَع فيها. ومَواقِعُ الغيثِ: مَسَاقِطَهُ. والنَّسر الواقع، من وقَع الطائر، يراد أنّه قد ضمَّ جناحيه فكأنَّهُ واقعٌ بالأرض. ومَوْقَعَة الطّائِر([7]): موضِعه الذي يقعُ عليه. وكَوَيْتُ البعيرَ وَقَاعِ: دائرةٌ واحدةٌ يُكوَى بها بعضُ جِلْدِه أين كان فكأنَّها قد وَقَعَتْ به. ووقَعَ فلانٌ في فلان وأوْقَع به([8]). وأما وَقَعْت الحديدةَ أقِعُها وَقْعاً، إذا أنتَ حدَّدتَها، فمن القياس، لأنّك توقِّعها على حجرٍ أو غيرِه لتمتدَّ، فكأنه من باب فَعَلَ الشيءُ وفَعَلْتُه. وحديدةٌ وقيعٌ([9]). ووقَع الغَيثُ: سَقَط متفرِّقَاً. ومنه التَّوقِيع، وهو أثَرُ الدَّبَر بظهر البَعِير. ومنه التَّوقيع: ما يُلْحَق بالكتابِ بعد الفَراغ منه. وتوقَّعْتُ الشَّيءَ: انتظرتُه متى يقع. والحافر الوَقِيع: الذي قَطّطَتْه الحجارةُ تقطيطاً؛ وهو مأخوذٌ من الحديد الوقيع. والسَّيف الوقيعُ: ما شُحِذَ بالحجَر؛ وقد مرَّ قياسه. والوَقَع: الحَفَى. والوَقِع: الحَفِي، وهو من ذلك كأنّه حجرٌ قد وقعَ بميقعَةٍ فَحفِيَ. والوَقِع([10]): الطِّخاف([11]) من السّحاب، كأنَّه يَقَعُ بغَيثِه. وأما الذي حكاه أبو عمرو، أنَّ الوَقْع: المكانَ المرتفِع من الجَبَل، فكأنَّه سمِّي به لأنّ الذي يعلُوه يخافُ أن يقع منه.
(وقف) الواو والقاف والفاء: أصلٌ واحد يدلُّ على تمكُّثٍ في شيءٍ ثمَّ يقاس عليه. منه وَقَفْتُ أقِفُ وُقوفاً. وَوَقَفْتُ وَقْفِي، ولا يقال في شيءٍ أوقَفْتُ إلاَّ أنهم يقولون للذي يكونُ في شيءٍ ثم يَنْزِع عنه: قد أوْقَفَ. قال الطِّرِمَّاح:
جامحاً في غَوَايتي ثمَّ أوقفـ *** ـتُ رضاً بالتُّقَى وذو البِرِّ راضِ([12])وحكى الشَّيباني: "كلمتُهم ثم أوْقَفْتُ عنهم([13])" أي سَكَتُّ. قال: وكلُّ شيءٍ أمسَكْتَ عنه فإنّك تقول: أوقفت. ومَوْقِفُ الإنسانِ وغيرِه: حيثُ يَقِفُ.
والوِقَافُ: المواقَفَة. قال ابن دريد: وَقِيفَةُ الوَعِل: أن تُلْجِئَهُ الكلابُ أو الرُّمَاةُ إلى صخرةٍ فلا يمكنُه أن يَنْزِلَ، حتى يُصَاد. قال:
فلا تَحْسَبَنِّي شَحْمَةً مِنْ وَقِيفَةٍ *** مطرَّدَةٍ ممَّا تصيدُكَ سلفعُ([14])وسَلْفَعُ: كلْبَةٌ.
ومنه الوَقْف: سِوَارٌ من عاج. ويمكن أن يسمَّى وَقْفاً لأنّه قد وَقَفَ بذلك المكان. ويقال على التشبيه: حمارٌ مُوَقَّفٌ، إذا كان بأرساغِهِ بياض، كأنَّه وَقَفَ. ومَوْقِفَا الفرسِ([15]) الهَزْمتان في كَشْحَيْه. والله أعلم بالصواب.
---------------------__
([1]) في الأصل: "وقب".
([2]) قال الجوهري: قياس مصدره التحريك، إلا أنه جاء بالتسكين.
([3]) وكذلك الوقرة، والوقير.
([4]) هي الهزمة فيه.
([5]) وكذا في المجمل. وقد سبق في مادة (بعث) أن الشاعر هو "ابن أحمر". وأنشده في (قصر) بدون نسبة. أما في اللسان (قصر، وقص) فقد نسب إلى ابن مقبل.
([6]) في المجمل: "فوقصها". والضمير في "سار" للدابة، والدابة يؤنث ويذكر.
([7]) موقعة الطائر بفتح القاف، وتكسر أيضاً.
([8]) في الأصل: "ووقع به"، صوابه في المجمل.
([9]) بغير هاء. وقال عنترة:
وآخر منهم أجررت رمحي *** وفي البجلي معبلة وقيع
([10]) بالفتح وككتف، كما في القاموس. وضبط في اللسان ككتف، وضبط في المجمل بالتحريك.
([11]) الطخاف، بكسر الطاء وفتحها: السحاب الرقيق ترى السماء من خلاله.
([12]) وكذا ورد إنشاده في اللسان (وقف). وفي الديوان 80: "فتطربت للهوى ثم أقصرت".
([13]) في الجمهرة (2: 156).
([14]) أنشده في المجمل والجمهرة واللسان، كما أنشده في اللسان (سلفع).
([15]) في الأصل: "وموقف الفرس"، صوابه في المجمل.

ـ

##### Türkçe

(باب **الواو** و**القاف** وما يثلثهما)

(**وقل**) **الواو** ve**القاف** ve**اللام**: Dağda bir yükseklik üzerine delâlet eden bir kelimedir. Dağda **توقَّلَ**: yükseldi. Ve bir şeyde yükselen her kişi **متوقِّل**’dir. Ve **فرسٌ وَقَِْلٌ**: dağlarda yürüyüşü güzel (olan). Ve **الوَقْل**: **شجر المُقْل**.

(**وقم**) **الواو** ve**القاف** ve**الميم**. Galebe* ve zelil kılmaya delâlet eder. Ve **وَقَمَ اللهُ العدوَّ وقْماً**: onu zelil kıldı. Ve **توقَّمَ** falan **العِلم**: onu haberce öldürdü (iyice bildi). Ve **توقَّمْت الصَّيدَ**: onu aldattım. Ve el-Kisâî dedi: **الموقوم**: şiddetli hüzünlü (olan). Ve Medine’de **حَرَّةُ واقِمٍ**.

(**وقه**) **الواو** ve**القاف** ve**الهاء**: tek bir kelime. **استَيْقه القومُ**: itaat ettiler; **وَقِهْت**’ten.

(**وقي**) **الواو** ve**القاف** ve**الياء**: bir şeyi başka bir şeyden, onunla (başka bir şeyle) defetmeye delâlet eden tek bir kelime. Ve **وقيْتُه أَقِيه وَقْياً**. Ve **الوِقاية**: şeyi koruyan (şey). **واتَّقِ اللهَ**: **تَوَقَّهُ**; yani seninle onun arasına **كالوِقاية** gibi (bir şey) kıl. Nebî صلى الله عليه وآله وسلم dedi: “**اتَّقُوا النّارَ ولو بِشقِّ تَمرة**”; sanki muradı: onu sizinle onun arasına bir koruma kılınız.

Ve babdan şâz olanlardan: **الوَقْيُ**; dediler ki: o, hafif topallıktır.

(**وقب**) **الواو** ve**القاف** ve**الباء**: bir şeyin bir mağâb içinde kaybolmasına delâlet eden bir kelime. Denir: **وَقب الشَّيءُ**: bir **وَقْبة**’ye girdi; o, şeydeki oyuk gibi (bir şey)dir. Ve **وقَبَتْ**([1]) iki gözü: çöktüler. [Ve] **وقَبَ الشَّيءُ**: indi ve düştü. Allah تعالى dedi: ﴿ومِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إذَا وَقَبَ﴾[الفلق 3]; dediler ki: o, indiği vakit gecedir. Ama onların “**الوَقْب** ahmaktır” sözleri ise ibdâldendir; asıl **وَغْب**’dir; onu zikrettik.

(**وقت**) **الواو** ve**القاف** ve**التاء**: bir asl (kök) ki, bir şeyin zaman ve başkasında sınırına ve mahiyetine delâlet eder. Ondan **الوقْت**: bilinen zamandır. Ve **الموقوت**: sınırlandırılmış şeydir. [Ve] **المِيقاتُ**: vakte varış yeridir. Ve “şu ona” **قَتَ** ve **وَقَّته**; yani onu sınırlandırdı. Allah عزّ وجلّ dedi: ﴿إنَّ الصَّلاَةَ كانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَوْقُوتاً﴾ [النساء 103].

(**وقح**) **الواو** ve**القاف** ve**الحاء**: şeyde bir katılığa delâlet eden bir kelime. Ve sert tırnak **وَقَاحٌ**’tır; bununla hayâsı az adam benzetildi de **وَقاحٌ** denildi. Ve **وَقِحٌ**: **القِحَة** ve **الوَقَاحة**’sı açık olan. Ve **التَّوقيح**: tırnağın, eritilen bir içyağıyla sertleştirilmesi; onunla kıllı (yer) dağlanır. Ve **استَوْقَحَ الحافرُ**: sertleşti. Ve **رجل موَقَّح**: tecrübe edilmiş.

(**وقد**) **الواو** ve**القاف** ve**الدال**: ateşin tutuşmasına delâlet eden bir kelime. **وَقَدَت** ateş **تَقِدُ**; ve **اتَّقَدَتْ** ve **تَوَقَّدَتْ**; ve ben onu **أوْقَدْتُ**. Ve **الوَقُود**: odun. Ve **الوُقود**: ateşin, yandığı vakit fiili. Ve **الوَقَد**: ateşin kendisi. Ve **وَقْدَة الصَّيفِ**: onun en şiddetli sıcaklığı.

(**وقذ**) **الواو** ve**القاف** ve**الذال**: tahta ile vurmaya delâlet eden bir kelime. Ondan **الوَقْذ**: vuruşla acıtma. Ve **شاةٌ موقوذة**: tahta ile vuruldu, ta ki öldü.

Ve bu kıyastan olmayanlardan: **وُقِذَت النّاقةُ**: istemeyerek süt verdi de sütü azaldı.

(**وقر**) **الواو** ve**القاف** ve**الراء**: şeyde bir ağırlığa delâlet eden bir asl. Ondan **الوَقْرُ**: kulakta ağırlık. Ondan denir: **وَقِرَتْ** kulağı **تَوْقَر وَقْراً**([2]). El-Kisâî dedi: **وُقِرَتْ** kulağı; o hâlde o **موقورة**’dur. Ve **الوِقْر**: yük. Ve denir: **نخلةٌ مُوقرَةٌ** ve **مُوقِرٌ**; yani çok yüklü (olan). Ondan **الوَقَار**: hilm ve vakar. Ve **رجلٌ ذو قِرَةٍ**; yani vakarlı. Ondan denir: **وَقَرَ وَقاراً**. Ve emrettiğinde “**اُوقُر**” dersin; “**اُومُرْ**” diyenin dilinde. El-Ahmer, şu sözü hakkında: ﴿وقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ﴾ [الأحزاب 33]: vakardan değildir; ancak oturmaktandır. Ondan denir: **وَقَرْتُ أقِرُ وَقْراً**. Ebû Ubeyd dedi: o, benim yanımda **الوَقَار**’dandır. Denir: **قِرْ**, denildiği gibi: **عِدْ**. Ve **رجلٌ مُوَقَّر**: tecrübe edilmiş.

Ve babdan şâz olanlardan: **الوَقِيرَة**([3]): kayada bir oyuk. Ama **وَقِيرٌ** ise **الفقير**’in tâbîsi (pekiştirmesi)dir. Ve kemikte **الوَقْرَة**([4]). Ve **الوَقِير**: koyun sürüsü.

(**وقص**) **الواو** ve**القاف** ve**الصاد**: bir şeyi kırmaya delâlet eden bir kelime. Ondan **الوَقْص**: boynu ezmek; **وُقِصَتْ** boynu; o hâlde o **موقوصة**’dur. Ama Huzelî’nin([5]) sözü:
فبَعثْتُها تَقِصُ المَقَاصِرَ بعد ما *** كَرَبَتْ حَياةُ النّارِ للمُتَنَوِّرِ
bu ise, binek hayvanının tepeciklerin başlarında yürüdüğünde onları kırmasından (**وَقْصِ الدّابّةِ**)dır; böylece onları kırar([6]). Ondan yürüyüşte **التَّوَقُّص**: basışın şiddeti; sanki altındakini kırıyor. Ve **الوَقَص**: ince dallar. Denir: “ateşin için **وَقِّصْ**”; o, dal kırıklarıdır. Ve iki farz arasındaki (namaz)a **وَقَصٌ** denir; bu kıyastır; çünkü o, tam bir farz değildir; sanki* kırılmıştır.

(**وقط**) **الواو** ve**القاف** ve**الطاء**: bir şeyin bir şeye düşmesine delâlet eden bir kelime. Ve **وَقَط** horoz tavuğu: onunla çiftleşti. Ve denir: bize bir gök (yağmur) isabet etti de yeri **فوَقَطَت**; sanki onunla düştü. Ve suyun biriktiği o yer **وَقْطٌ**’tur; ve **وَقيط**.

(**وقع**) **الواو** ve**القاف** ve**العين**: tek bir asl; dalları ona döner; bir şeyin düşmesine delâlet eder. Denir: **وقَعَ** şey **وُقوعاً**; o hâlde o **واقع**’tır. Ve **الواقِعَة**: kıyamettir; çünkü mahlûkat üzerine vâki olur da onları kaplar. Ve **الوقْعة**: savaş çarpması. Ve **الوَقائع**: dağınık su birikintileri; sanki su onların içine düştü. Ve **مَواقِعُ الغيثِ**: onun düştüğü yerler. Ve **النَّسر الواقع**: kuşun düşmesinden (**وقَع الطائر**)dir; murad: kanatlarını toplamıştır; sanki yere düşen gibidir. Ve **مَوْقَعَة الطّائِر**([7]): üzerine düştüğü yeri. Ve ben deveyi **وَقَاعِ** dağladım: tek bir daire; onunla derisinin bir kısmı nerede olursa olsun dağlanır; sanki ona düşmüş gibidir. Ve falan, falana **وقَعَ** ve onunla **أوْقَع**([8]). Ama “demiri **وَقَعْتُ** **أقِعُها وَقْعاً**” ise, onu sivrilttiğin vakit; bu kıyastandır; çünkü onu uzasın diye bir taşın veya başkasının üzerine düşürürsün; sanki “şey yaptı” ve “ben onu yaptım” babındandır. Ve **حديدةٌ وقيعٌ**([9]). Ve **وقَع الغَيثُ**: dağınık olarak düştü. Ondan **التَّوقِيع**: devenin sırtındaki yara izidir. Ondan **التَّوقيع**: kitaba, ondan boşaldıktan sonra eklenen şeydir. Ve **توقَّعْتُ الشَّيءَ**: ne vakit düşer diye onu bekledim. Ve **الحافر الوَقِيع**: taşların onu parça parça ettiği (tırnak); o, **الحديد الوقيع**’den alınmıştır. Ve **السَّيف الوقيعُ**: taşla bilenmiş olan; onun kıyası geçti. Ve **الوَقَع**: çıplak ayaklılık. Ve **الوَقِع**: çıplak ayaklı; bu da ondandır; sanki bir taş bir düşüş yerine düşmüş de ayağı çıplak kalmış gibidir. Ve **الوَقِع**([10]): buluttan **الطِّخاف**([11]); sanki yağmuruyla düşer. Ama Ebû Amr’un rivayet ettiği: **الوَقْع** dağdan yüksek yer (demektir); sanki onunla adlandırıldı; çünkü onun üzerine çıkan, ondan düşmekten korkar.

(**وقف**) **الواو** ve**القاف** ve**الفاء**: tek bir asl; bir şeyde duraklamaya delâlet eder; sonra onun üzerine kıyas edilir. Ondan: **وَقَفْتُ أقِفُ وُقوفاً**. Ve “**وَقَفْتُ وَقْفِي**”; ve hiçbir şeyde “**أوقَفْتُ**” denmez; ancak bir şeyde olup sonra ondan vazgeçen için “**قد أوْقَفَ**” derler. Et-Tırimmâh dedi:
جامحاً في غَوَايتي ثمَّ أوقفـ *** ـتُ رضاً بالتُّقَى وذو البِرِّ راضِ([12])
Ve eş-Şeybânî rivayet etti: “**كلمتُهم ثم أوْقَفْتُ عنهم**([13])”; yani sustum. Dedi: ve her şey ki ondan elini çektiysen, “**أوقفت**” dersin. Ve insanın ve başkasının **مَوْقِفُ**: durduğu yer.

Ve **الوِقَافُ**: karşı durma. İbn Düreyd dedi: **وَقِيفَةُ الوَعِل**: köpeklerin veya okçuların onu bir kayaya sıkıştırmasıdır; böylece inemez; ta ki avlanır. Dedi:
فلا تَحْسَبَنِّي شَحْمَةً مِنْ وَقِيفَةٍ *** مطرَّدَةٍ ممَّا تصيدُكَ سلفعُ([14])
Ve **سَلْفَعُ**: dişi köpek.

Ve ondan **الوَقْف**: fildişinden bir bilezik. Ve o yerle durmuş olduğundan dolayı **وَقْفاً** diye adlandırılabilir. Ve benzetme üzere denir: **حمارٌ مُوَقَّفٌ**, eğer bileklerinde beyazlık varsa; sanki durmuş gibidir. Ve atın **مَوْقِفَا**’sı([15]): iki böğründeki iki çukurluktur. Ve Allah en doğrusunu bilendir.

---------------------__
([1]) Asılda: “وقب”.
([2]) el-Cevherî dedi: masdarının kıyası harekelemedir; ancak sükûn ile gelmiştir.
([3]) Ve كذلك **الوقرة** ve **الوقير**.
([4]) O, ondaki çukurluktur.
([5]) Ve كذلك **المجمل**’de. Ve (بعث) maddesinde şairin “ابن أحمر” olduğu geçti. Ve (قصر)’da nisbesiz rivayet etti. Ama **اللسان** (قصر، وقص)’ta onu İbn Mukbil’e nisbet etti.
([6]) **المجمل**’de: “فوقصها”. Ve “سار”daki zamir bineğe aittir; binek müennes ve müzekker gelir.
([7]) **موقعة الطائر** kâfın fethiyle; ve kesriyle de olur.
([8]) Asılda: “ووقع به”; doğrusu **المجمل**’dedir.
([9]) هاء’sız. Ve Antara dedi:
وآخر منهم أجررت رمحي *** وفي البجلي معبلة وقيع
([10]) Feth ile ve “كتف” gibi; **القاموس**’ta olduğu üzere. Ve **اللسان**’da “كتف” gibi ضبط edildi; ve **المجمل**’de harekeleme ile ضبط edildi.
([11]) **الطخاف**; طاء’nın kesri ve fethiyle: içinden göğün görüldüğü ince bulut.
([12]) Ve كذلك **اللسان** (وقف)’ta rivayeti böyle geldi. Ve divanda 80: “فتطربت للهوى ثم أقصرت”.
([13]) **الجمهرة** (2: 156)’da.
([14]) Onu **المجمل** ve **الجمهرة** ve **اللسان**’da rivayet etti; كما onu **اللسان** (سلفع)’da rivayet etti.
([15]) Asılda: “وموقف الفرس”; doğrusu **المجمل**’dedir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

#### Madde başı: وقى

- الوقاية: حفظ الشيء مما يؤذيه ويضره. يقال: وقيت الشيء أقيه وقاية ووقاء. قال تعالى: ﴿فوقاهم الله﴾ [الإنسان/11]، ﴿ووقاهم عذاب الجحيم﴾ [الدخان/56]، ﴿وما لهم من الله من واق﴾ [الرعد/34]، ﴿مالك من الله من ولي ولا واق﴾ [الرعد/37]، ﴿قوا أنفسكم وأهليكم نارا﴾ [التحريم/6] والتقوى جعل النفس في وقاية مما يخاف هذا تحقيقه، ثم يسمى الخوف تارة تقوى، والتقوى خوفا حسب تسمية مقتضى الشيء بمقتضيه والمقتضي بمقتضاه، وصار التقوى في تعارف الشرع حفظ النفس عما يؤثم، وذلك بترك المحظور، ويتم ذلك بترك بعض المباحات لما روي: (الحلال بين، والحرام بين، ومن رتع حول الحمى فحقيق أن يقع فيه) (الحديث تقدم في مادة (بغى) ) قال الله تعالى: ﴿فمن اتقى وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون﴾ [الأعراف/35]، ﴿إن الله مع الذين اتقوا﴾ [النحل/128]، ﴿وسيق الذين اتقوا ربهم إلى الجنة زمرا﴾ [الزمر/73] ولجعل التقوى منازل قال: ﴿واتقوا يوما ترجعون فيه إلى الله﴾ [البقرة/281]، و ﴿اتقوا ربكم﴾ [النساء/1]، ﴿ومن يطع الله ورسوله ويخش الله ويتقه﴾ [النور/52]، ﴿واتقوا الله الذي تساءلون به والأرحام﴾ [النساء/1]، ﴿اتقوا الله حق تقاته﴾ [آل عمران/102]. وتخصيص كل واحد من هذه الألفاظ له ما بعد هذا الكتاب. ويقال: اتقى فلان بكذا: إذا جعله وقاية لنفسه، وقوله: ﴿أفمن يتقي بوجهه سوء العذاب يوم القيامة﴾ [الزمر /24] تنبيه على شدة ما ينالهم، وأن أجدر شيء يتقون به من العذاب يوم القيامة هو وجوههم، فصار ذلك كقوله: ﴿وتغشى وجوههم النار﴾ [إبراهيم/ 50]، ﴿يوم يسحبون في النار على وجوههم﴾ [القمر/48].

##### Türkçe

- **الوقاية**: Bir şeyi, ona eziyet eden ve ona zarar veren şeyden korumaktır. Denir: **وقيت الشيء أقيه وقاية ووقاء**. Yüce Allah dedi: ﴿فوقاهم الله﴾ [الإنسان/11]، ﴿ووقاهم عذاب الجحيم﴾ [الدخان/56]، ﴿وما لهم من الله من واق﴾ [الرعد/34]، ﴿مالك من الله من ولي ولا واق﴾ [الرعد/37]، ﴿قوا أنفسكم وأهليكم نارا﴾ [التحريم/6]. Ve **التقوى**: nefsi, korkulan şeyden bir korunma içine koymaktır; bunun tahkiki budur. Sonra korku bazen **تقوى** diye adlandırılır; ve **التقوى** da korku diye (adlandırılır); şeyin gereğinin, gereğiyle; ve gereğin de gereğiyle adlandırılması kabilinden. Ve **التقوى**, şeriatın örfünde, nefsi günaha sokandan korumak oldu; bu da yasak olanı terk etmekledir. Ve bu, rivayet olunduğuna göre bazı mubahları terk etmekle tamam olur: (**الحلال بين، والحرام بين، ومن رتع حول الحمى فحقيق أن يقع فيه**) (hadis, **(بغى)** maddesinde geçti). Allah تعالى dedi: ﴿فمن اتقى وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون﴾ [الأعراف/35]، ﴿إن الله مع الذين اتقوا﴾ [النحل/128]، ﴿وسيق الذين اتقوا ربهم إلى الجنة زمرا﴾ [الزمر/73]. Ve **التقوى** için menziller kılınmasına binaen dedi: ﴿واتقوا يوما ترجعون فيه إلى الله﴾ [البقرة/281]، و ﴿اتقوا ربكم﴾ [النساء/1]، ﴿ومن يطع الله ورسوله ويخش الله ويتقه﴾ [النور/52]، ﴿واتقوا الله الذي تساءلون به والأرحام﴾ [النساء/1]، ﴿اتقوا الله حق تقاته﴾ [آل عمران/102]. Bu lafızların her birinin tahsisi için, bu kitaptan sonra olan şey vardır. Ve denir: **اتقى فلان بكذا**: onu, kendisi için bir **وقاية** kıldığı zaman. Ve O’nun sözü: ﴿أفمن يتقي بوجهه سوء العذاب يوم القيامة﴾ [الزمر /24], onlara erişenin şiddetine ve kıyamet günü azaptan sakındıkları şeyin en layığının yüzleri olduğuna bir tenbihtir; böylece bu, O’nun sözü gibi oldu: ﴿وتغشى وجوههم النار﴾ [إبراهيم/ 50]، ﴿يوم يسحبون في النار على وجوههم﴾ [القمر/48].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

و ق ي
وقاه الله كلّ سوء ومن السوء وقاية ووقّاه توقية‏.‏
وفي مثل ‏"‏ الشجاع موقّى ‏"‏‏.‏
وقال رؤبة‏:‏ إن الموقّى مثل ما وقيت أراد التوقية‏.‏
واتقيته وتوقّيته واتقى الله حق تقاته وتقاه وتقواه وفيه تقيّاً‏:‏ تصغير تقوى‏.‏
قال النّمر‏:‏ إني كما قد تعلمين لأتّقى تقياً وأعطى من تلادي للحمد واستعمل التّقيّة‏.‏
‏"‏ ومن عصى الله لم تقه منه واقية ‏"‏ وعلى فلان واقية كواقية الكلاب‏.‏
وهذا وقاء له ووقاية‏:‏ لما يوقّ به الشيء‏.‏
وصاح الواقي‏:‏ الصرد‏.‏
ومن المجاز‏:‏ سرج واق‏:‏ غير معقر‏.‏
وفرس واق‏:‏ يهاب المشي من وجع يجده في حافره‏.‏
واتقاه بحجفته‏.‏
واتقاه بحقّه‏.‏

##### Türkçe

و ق ي
Allah onu her türlü kötülükten ve kötülükten korudu; (buna) **وقاية** denir; ve onu **توقية** ile korudu.
Ve şu meselde: “**الشجاع موقّى**”.
Rü’be dedi ki: “**الموقّى** ‘korunduğun şey’ gibidir”; **التوقية**yi kastetti.
Ve ben ondan sakındım: **اتقيته**; ve **توقّيته**; ve Allah’tan, O’ndan sakınmanın hakkıyla sakındı: **اتقى الله حق تقاته**; ve O’ndan sakındı: **تقاه**; ve O’ndan sakınması: **تقواه**; ve onda **تقيّاً** vardır: **تقوى**’nın küçültmesi.
En-Nemir dedi ki: Ben, siz bildiğiniz gibi, elbette **تقيّاً** ile sakınırım ve hamd için eski malımdan veririm; ve **التّقيّة**yi kullandı.
“Ve kim Allah’a isyan ederse, ondan onu bir **واقية** korumaz.” Ve falanın üzerinde, köpeklerin **واقية**si gibi bir **واقية** vardır.
Ve bu, onun için bir **وقاء** ve **وقاية**dır: şeyin kendisiyle korunduğu şey için.
Ve **الواقي** kuşu: **الصرد**.
Mecazdan: **سرج واق**: yaralanmamış.
Ve **فرس واق**: toynağında bulduğu bir ağrıdan dolayı yürümekten çekinir.
Ve onu kalkanıyla sakındı: **اتقاه بحجفته**.
Ve onu hakkıyla sakındı: **اتقاه بحقّه**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

وقاهُ اللهُ وَقْياً وَوِقايةً وواقِيةً: صانَه؛ قال أَبو مَعْقِل الهُذليّ:
فَعادَ عليكِ إنَّ لكُنَّ حَظّاً،
وواقِيةً كواقِيةِ الكِلابِ
وفي الحديث: فَوقَى أَحَدُكم وجْهَه النارَ؛ وَقَيْتُ الشيء أَقِيه إذا صُنْتَه وسَتَرْتَه عن الأَذى، وهذا اللفظ خبر أُريد به الأمر أي لِيَقِ أَحدُكم وجهَه النارَ بالطاعة والصَّدَقة. وقوله في حديث معاذ: وتَوَقَّ كَرائَمَ أَموالِهم أَي تَجَنَّبْها ولا تأْخُذْها في الصدَقة لأَنها تَكرْمُ على أَصْحابها وتَعِزُّ، فخذ الوسَطَ لا العالي ولا التَّازِلَ، وتَوقَّى واتَّقى بمعنى؛ ومنه الحديث: تَبَقَّهْ وتوَقَّهْ أَي اسْتَبْقِ نَفْسك ولا تُعَرِّضْها للتَّلَف وتَحَرَّزْ من الآفات واتَّقِها؛ وقول مُهَلْهِل:
ضَرَبَتْ صَدْرَها إليَّ وقالت:
يا عَدِيًّا ، لقد وَقَتْكَ الأَواقي
(*قوله «ضربت إلخ»هذا البيت نسبه الجوهري وابن سيده إلى مهلهل. وفي التكملة: وليس البيت لمهلهل، وإنما هو لأخيه عدي يرثي مهلهلاً. وقيل البيت:ظبية من ظباء وجرة تعطو
بيديها في ناضر الاوراق
أراد بها امرأته؛ شبهها بالظباء فأجرى عليها أوصاف الظباء) إِنما أراد الواو في جمع واقِيةٍ، فهمز الواو الأُولى، ووقاهُ: صانَه. ووقاه ما يَكْرَه ووقَّاه: حَماهُ منه، والتخفيف أَعلى. وفي التنزيل العزيز: فوقاهُمُ الله شَرَّ ذلك اليومِ. والوِقاءُ والوَقاء والوِقايةُ والوَقايةُ والوُقايةُ والواقِيةُ: كلُّ ما وقَيْتَ به شيئاً وقال اللحياني: كلُّ ذلك مصدرُ وَقَيْتُه الشيء. وفي الحديث: من عَصى الله لم يَقِه منه واقِيةٌ إِلا بإِحْداث تَوْبةٍ؛ وأَنشد الباهليُّ وغيره للمُتَنَخِّل الهُذَلي:
لا تَقِه الموتَ وقِيَّاتُه،
خُطَّ له ذلك في المَهْبِلِ
قال: وقِيَّاتُه ما تَوَقَّى به من ماله، والمَهْبِلُ: المُسْتَوْدَعُ. ويقال: وقاكَ اللهُ شَرَّ فلان وِقايةً. وفي التنزيل العزيز: ما لهم من الله من واقٍ؛ أَي من دافِعٍ. ووقاه اللهُ وِقاية، بالكسر، أَي حَفِظَه. والتَّوْقِيةُ: الكلاءة والحِفْظُ؛ قال:
إِنَّ المُوَقَّى مِثلُ ما وقَّيْتُ
وتَوَقَّى واتَّقى بمعنى. وقد توَقَّيْتُ واتَّقَيْتُ الشيء وتَقَيْتُه أَتَّقِيه وأَتْقِيه تُقًى وتَقِيَّةً وتِقاء: حَذِرْتُه؛ الأَخيرة عن اللحياني، والاسم التَّقْوى، التاء بدل من الواو والواو بدل من الياء. وفي التنزيل العزيز: وآتاهم تَقْواهم؛ أَي جزاء تَقْواهم، وقيل: معناه أَلهَمَهُم تَقْواهم، وقوله تعالى: هو أَهلُ التَّقْوى وأَهلُ المَغْفِرة؛ أَي هو أَهلٌ أَن يُتَّقَى عِقابه وأَهلٌ أَن يُعمَلَ بما يؤدّي إِلى مَغْفِرته. وقوله تعالى: يا أَيها النبيُّ اتَّقِ الله؛ معناه اثْبُت على تَقْوى اللهِ ودُمْ عليه
(* قوله «ودم عليه» هو في الأصل كالمحكم بتذكير
الضمير.) وقوله تعالى: إِلا أَن تتقوا منهم تُقاةً؛ يجوز أَن يكون مصدراً وأَن يكون جمعاً، والمصدر أَجود لأَن في القراءة الأُخرى: إِلا أَن تَتَّقُوا منهم تَقِيَّةً؛ التعليل للفارسي. التهذيب: وقرأَ حميد تَقِيَّة، وهو وجه، إِلا أَن الأُولى أَشهر في العربية، والتُّقى يكتب بالياء. والتَّقِيُّ: المُتَّقي. وقالوا: ما أَتْقاه لله؛ فأَما قوله: ومَن يَتَّقْ فإِنَّ اللهَ مَعْهُ،
ورِزْقُ اللهِ مُؤْتابٌ وغادي
فإِنما أَدخل جزماً على جزم؛ وقال ابن سيده: فإِنه أَراد يَتَّقِ فأَجرى تَقِفَ، مِن يَتَّقِ فإِن، مُجرى عَلِمَ فخفف، كقولهم عَلْمَ في عَلِمَ. ورجل تَقِيٌّ من قوم أَتْقِياء وتُقَواء؛ الأَخيرة نادرة، ونظيرها سُخَواء وسُرَواء، وسيبويه يمنع ذلك كله. وقوله تعالى: قالت إِني أَعوذُ بالرحمن منكَ إِن كنتَ تَقِيّاً؛ تأْويله إِني أَعوذ بالله، فإِن كنت تقيّاً فسَتَتَّعِظ بتعَوُّذي بالله منكَ، وقد تَقيَ تُقًى. التهذيب: ابن الأَعرابي التُّقاةُ والتَّقِيَّةُ والتَّقْوى والاتِّقاء كله واحد. وروي عن ابن السكيت قال: يقال اتَّقاه بحقه يَتَّقيه وتَقاه يَتْقِيه، وتقول في الأَمر: تَقْ، وللمرأَة: تَقي؛ قال عبد الله ابن هَمَّام السَّلُولي: زِيادَتَنا نَعْمانُ لا تَنْسَيَنَّها،
تَقِ اللهَ فِينا والكتابَ الذي تَتْلُو
بنى الأَمر على المخفف، فاستغنى عن الأَلف فيه بحركة الحرف الثاني في المستقبل، وأَصل يَتَقي يَتَّقِي، فحذفت التاء الأُولى، وعليه ما أُنشده الأَصمعي، قال: أَنشدني عيسى بن عُمر لخُفاف بن نُدْبة:
جَلاها الصَّيْقَلُونَ فأَخْلَصُوها
خِفافاً، كلُّها يَتَقي بأَثر
أَي كلها يستقبلك بفِرِنْدِه؛ رأَيت هنا حاشية بخط الشيخ رضيِّ الدين الشاطِبي، رحمه الله، قال: قال أبو عمرو وزعم سيبويه أَنهم يقولون تَقَى اللهَ رجل فعَل خَيْراً؛ يريدون اتَّقى اللهَ رجل، فيحذفون ويخفقون، قال: وتقول أَنت تَتْقي اللهَ وتِتْقي اللهَ، على لغة من قال تَعْلَمُ وتِعْلَمُ، وتِعْلَمُ، بالكسر: لغة قيْس وتَمِيم وأَسَد ورَبيعةَ وعامَّةِ العرب، وأَما أَهل الحجاز وقومٌ من أَعجاز هَوازِنَ وأَزْدِ السَّراة وبعضِ هُذيل فيقولون تَعْلَم، والقرآن عليها، قال: وزعم الأَخفش أَن كل مَن ورد علينا من الأَعراب لم يقل إِلا تِعْلَم، بالكسر، قال: نقلته من نوادر أَبي زيد. قال أَبو بكر: رجل تَقِيٌّ، ويُجمع أَتْقِياء، معناه أَنه مُوَقٍّ نَفْسَه من العذاب والمعاصي بالعمل الصالح، وأَصله من وَقَيْتُ نَفْسي أَقيها؛ قال النحويون: الأَصل وَقُويٌ، فأَبدلوا من الواو الأُولى تاء كما قالوا مُتَّزِر، والأَصل مُوتَزِر، وأَبدلوا من الواو الثانية ياء وأَدغموها في الياء التي بعدها، وكسروا القاف لتصبح الياء؛ قال أَبو بكر: والاختيار عندي في تَقِيّ أَنه من الفعل فَعِيل، فأَدغموا الياء الأُولى في الثانية، الدليل على هذا جمعهم إِياه أَتقياء كما قالوا وَليٌّ وأَوْلِياء، ومن قال هو فَعُول قال: لمَّا أَشبه فعيلاً جُمع كجمعه، قال أَبو منصور: اتَّقى يَتَّقي كان في الأَصل اوْتَقى، على افتعل، فقلبت الواو ياء لانكسار ما قبلها، وأُبدلت منها التاء وأُدغمت، فلما كثر استعماله على لفظ الافتعال توهموا أَن التاءَ من نفس الحرف فجعلوه إِتَقى يَتَقي، بفتح التاء فيهما مخففة، ثم لم يجدوا له مثالاً في كلامهم يُلحقونه به فقالوا تَقى يَتَّقي مثل قَضى يَقْضِي؛ قال ابن بري: أَدخل همزة الوصل على تَقى، والتاء محركة، لأَنَّ أَصلها السكون، والمشهور تَقى يَتَّقي من غير همز وصل لتحرك التاء؛ قال أَبو أَوس:
تَقاكَ بكَعْبٍ واحِدٍ وتَلَذُّه
يَداكَ، إِذا هُزَّ بالكَفِّ يَعْسِلُ
أَي تَلَقَّاكَ برمح كأَنه كعب واحد، يريد اتَّقاك بكَعْب وهو يصف رُمْحاً؛ وقال الأَسدي:
ولا أَتْقي الغَيُورَ إِذا رَآني،
ومِثْلي لُزَّ بالحَمِسِ الرَّبِيسِ
الرَّبيسُ: الدَّاهي المُنْكَر، يقال: داهِيةٌ رَبْساء، ومن رواها بتحريك التاء فإِنما هو على ما ذكر من التخفيف؛ قال ابن بري: والصحيح في هذا البيت وفي بيت خُفاف بن نَدبة يَتَقي وأَتَقي، بفتح التاء لا غير، قال: وقد أَنكر أَبو سعيد تَقَى يَتْقي تَقْياً، وقال: يلزم أَن يقال في الأَمر اتْقِ، ولا يقال ذلك، قال: وهذا هو الصحيح. التهذيب. اتَّقى كان في الأَصل اوْتَقى، والتاء فيها تاء الافتعال فأُدغمت الواو في التاء وشددت فقيل اتَّقى، ثم حذفوا أَلف الوصل والواو التي انقلبت تاء فقيل تَقى يَتْقي بمعنى استقبل الشيء وتَوَقَّاه، وإِذا قالوا اتَّقى يَتَّقي فالمعنى أَنه صار تَقِيّاً، ويقال في الأَول تَقى يَتْقي ويَتْقي. ورجل وَقِيٌّ تَقِيٌّ بمعنى واحد. وروي عن أَبي العباس أَنه سمع ابن الأَعرابي يقول: واحدة التُّقى تُقاة مثل طُلاة وطُلًى، وهذان الحرفان نادران؛ قال الأَزهري: وأَصل الحرف وَقى يَقي، ولكن التاءَ صارت لازمة لهذه الحروف فصارت كالأَصلية، قال: ولذلك كتبتها في باب التاء. وفي الحديث: إِنما الإِمام جُنَّة يُتَّقى به ويُقاتَل من ورائه أَي أَنه يُدْفَعُ به العَدُوُّ ويُتَّقى بقُوّته، والتاءُ فيها مبدلة من الواو لأن أَصلها من الوِقاية، وتقديرها اوْتَقى، فقلبت وأُدغمت، فلما كثر استعمالُها توهموا أَن التاءَ من نفس الحرف فقالوا اتَّقى يَتَّقي، بفتح التاء فيهما.
(* قوله«فقالوا اتقي يتقي بفتح
التاء فيهما» كذا في الأصل وبعض نسخ النهاية بألفين قبل تاء اتقى. ولعله فقالوا: تقى يتقي، بألف واحدة، فتكون التاء مخففة مفتوحة فيهما. ويؤيده ما في نسخ النهاية عقبه: وربما قالوا تقى يتقي كرمى يرمي.) وفي الحديث: كنا إِذا احْمَرَّ البَأْسُ اتَّقَينا برسولِ الله،صلى الله عليه وسلم، أَي جعلناه وِقاية لنا من العَدُوّ قُدَّامَنا واسْتَقْبَلْنا العدوَّ به وقُمْنا خَلْفَه وِقاية. وفي الحديث: قلتُ وهل للسَّيفِ من تَقِيَّةٍ؟ قال: نَعَمْ، تَقِيَّة على أَقذاء وهُدْنةٌ على دَخَنٍ؛ التَّقِيَّةُ والتُّقاةُ بمعنى، يريد أَنهم يَتَّقُون بعضُهم بعضاً ويُظهرون الصُّلْحَ والاتِّفاق وباطنهم بخلاف ذلك. قال: والتَّقْوى اسم، وموضع التاء واو وأَصلها وَقْوَى، وهي فَعْلى من وَقَيْتُ، وقال في موضع آخر: التَّقوى أَصلها وَقْوَى من وَقَيْتُ، فلما فُتِحت قُلِبت الواو تاء، ثم تركت التاءُ في تصريف الفعل على حالها في التُّقى والتَّقوى والتَّقِيَّةِ والتَّقِيِّ والاتِّقاءِ، قال: والتُّفاةُ جمع، ويجمع تُقِيّاً، كالأُباةِ وتُجْمع أُبِيّاً، وتَقِيٌّ كان في الأَصل وَقُويٌ، على فَعُولٍ، فقلبت الواو الأُولى تاء كما قالوا تَوْلج وأَصله وَوْلَج، قالوا: والثانية قلبت ياء للياءِ الأَخيرة، ثم أُدغمت في الثانية فقيل تَقِيٌّ، وقيل: تَقيٌّ كان في الأَصل وَقِيّاً، كأَنه فَعِيل، ولذلك جمع على أَتْقِياء. الجوهري: التَّقْوى والتُّقى واحد، والواو مبدلة من الياءِ على ما ذكر في رَيّا. وحكى ابن بري عن القزاز: أَن تُقًى جمع تُقاة مثل طُلاةٍ وطُلًى. والتُّقاةُ: التَّقِيَّةُ، يقال: اتَّقى تَقِيَّةً وتُقاةً مثل اتَّخَمَ تُخَمةً؛ قال ابن بري: جعلهم هذه المصادر لاتَّقى دون تَقى يشهد لصحة قول أَبي سعيد المتقدّم إنه لم يسمع تَقى يَتْقي وإِنما سمع تَقى يَتَقي محذوفاً من اتَّقى. والوِقايةُ التي للنساءِ، والوَقايةُ، بالفتح لغة، والوِقاءُ والوَقاءُ: ما وَقَيْتَ به شيئاً.
والأُوقِيَّةُ: زِنةُ سَبعة مَثاقِيلَ وزنة أَربعين درهماً، وإن جعلتها فُعْلِيَّة فهي من غير هذا الباب؛ وقال اللحياني: هي الأُوقِيَّةُ وجمعها أَواقِيُّ، والوَقِيّةُ، وهي قليلة، وجمعها وَقايا. وفي حديث النبي، صلى الله عليه وسلم: أَنه لم يُصْدِق امْرأَةً من نِسائه أَكثر من اثنتي عشرة أُوقِيَّةً ونَشٍّ؛ فسرها مجاهد فقال: الأُوقِيَّة أَربعون درهماً، والنَّشُّ عشرون. غيره: الوَقيَّة وزن من أَوزان الدُّهْنِ، قال الأَزهري: واللغة أُوقِيَّةٌ، وجمعها أَواقيُّ وأَواقٍ. وفي حديث آخر مرفوع: ليس فيما دون خمس أَواقٍ من الوَرِق صَدَقَةٌ؛ قال أَبو منصور: خمسُ أَواقٍ مائتا دِرْهم، وهذا يحقق ما قال مجاهد، وقد ورد بغير هذه الرواية: لا صَدَقة في أَقَلَّ مِن خمسِ أَواقِي، والجمع يشدَّد ويخفف مثل أُثْفِيَّةٍ وأَثافِيَّ وأثافٍ، قال: وربما يجيء في الحديث وُقِيّة وليست بالعالية وهمزتها زائدة، قال: وكانت الأُوقِيَّة قديماً عبارة عن أَربعين درهماً، وهي في غير الحديث نصف سدس الرِّطْلِ، وهو جزء من اثني عشر جزءاً، وتختلف باختلاف اصطلاح البلاد. قال الجوهري: الأُوقيَّة في الحديث، بضم الهمزة وتشديد الياء، اسم لأَربعين درهماً، ووزنه أُفْعولةٌ، والأَلف زائدة، وفي بعض الروايات وُقِية، بغير أَلف، وهي لغة عامية، وكذلك كان فيما مضى، وأَما اليوم فيما يَتعارَفُها الناس ويُقَدِّر عليه الأَطباء فالأُوقية عندهم عشرة دراهم وخمسة أَسباع درهم، وهو إِسْتار وثلثا إِسْتار، والجمع الأَواقي، مشدداً، وإِن شئت خففت الياء في الجمع. والأَواقِي أَيضاً: جمع واقِيةٍ؛ وأَنشد بيت مهَلْهِلٍ: لقدْ وَقَتْكَ الأَواقِي، وقد تقدّم في صدر هذه الترجمة، قال: وأَصله ووَاقِي لأَنه فَواعِل، إِلا أَنهم كرهوا اجتماع الواوين فقلبوا الأُولى أَلفاً.
وسَرْجٌ واقٍ: غير مِعْقَر، وفي التهذيب: لم يكن مِعْقَراً، وما أَوْقاه، وكذلك الرَّحْل، وقال اللحياني: سَرْجٌ واقٍ بَيّن الوِقاء، مدود، وسَرجٌ وَقِيٌّ بيِّن الوُقِيِّ. ووَقَى من الحَفَى وَقْياً: كوَجَى؛ قال امرؤ القيس:
وصُمٍّ صِلابٍ ما يَقِينَ مِنَ الوَجَى،
كأَنَّ مَكانَ الرِّدْفِ منْه علَى رالِ
ويقال: فرس واقٍ إِذا كان يَهابُ المشيَ من وَجَع يَجِده في حافِره، وقد وَقَى يَقِي؛ عن الأَصمعي، وقيل: فرس واقٍ إِذا حَفِيَ من غِلَظِ الأَرضِ ورِقَّةِ الحافِر فَوَقَى حافِرُه الموضع الغليظ؛ قال ابن أَحمر:تَمْشِي بأَوْظِفةٍ شِدادٍ أَسْرُها،
شُمِّ السّنابِك لا تَقِي بالجُدْجُدِ
أَي لا تشتكي حُزونةَ الأَرض لصَلابة حَوافِرها. وفرس واقِيةٌ: للتي بها ظَلْعٌ، والجمع الأَواقِي. وسرجٌ واقٍ إِذا لم يكن مِعْقَراً. قال ابن بري: والواقِيةُ والواقِي بمعنى المصدر؛ قال أَفيون التغْلبي: لَعَمْرُك ما يَدْرِي الفَتَى كيْفَ يتَّقِي،
إِذا هُو لم يَجْعَلْ له اللهُ واقِيا
ويقال للشجاع: مُوَقًّى أَي مَوْقِيٌّ جِدًّا. وَقِ على ظَلْعِك أَي الزَمْه وارْبَعْ عليه، مثل ارْقَ على ظَلْعِك، وقد يقال: قِ على ظَلْعِك أَي أَصْلِحْ أَوَّلاً أَمْرَك، فتقول: قد وَقَيْتُ وَقْياً ووُقِيّاً. التهذيب: أَبو عبيدة في باب الطِّيرَةِ والفَأْلِ: الواقِي الصُّرَدُ مثل القاضِي؛ قال مُرَقِّش:
ولَقَدْ غَدَوْتُ، وكنتُ لا
أَغْدُو، على واقٍ وحاتِمْ
فَإِذا الأَشائِمُ كالأَيا
مِنِ، والأَيامِنُ كالأَشائِمْ
قال أَبو الهيثم: قيل للصُّرَد واقٍ لأَنه لا يَنبَسِط في مشيه، فشُبّه بالواقِي من الدَّوابِّ إِذا حَفِيَ. والواقِي: الصُّرَدُ؛ قال خُثَيْمُ بن عَدِيّ، وقيل: هو للرَّقَّاص
(* قوله« للرقاص إلخ» في التكملة: هو لقب
خثيم بن عدي، وهو صريح كلام رضي الدين بعد) الكلبي يمدح مسعود بن بَجْر، قال ابن بري: وهو الصحيح:
وجَدْتُ أَباكَ الخَيْرَ بَجْراً بِنَجْوةٍ
بنَاها له مَجْدٌ أَشَمٌّ قُماقِمُ
وليس بِهَيَّابٍ، إِذا شَدَّ رَحْلَه،
يقول: عَدانِي اليَوْمَ واقٍ وحاتِمُ،
ولكنه يَمْضِي على ذاكَ مُقْدِماً،
إِذا صَدَّ عن تلكَ الهَناتِ الخُثارِمُ
ورأَيت بخط الشيخ رَضِيِّ الدين الشاطبي، رحمه الله، قال: وفي جمهرة النسب لابن الكلبي وعديّ بن غُطَيْفِ بن نُوَيْلٍ الشاعر وابنه خُثَيْمٌ، قال: وهو الرَّقَّاص الشاعر القائل لمسعود بن بحر الزُّهريّ: وجدتُ أَباك الخير بحراً بنجوة
بناها له مجدٌ أَشم قُماقمُ
قال ابن سيده: وعندي أَنَّ واقٍ حكاية صوته، فإِن كان ذلك فاشتقاقه غير معروف. قال الجوهريّ: ويقال هو الواقِ، بكسر القاف بلا ياء، لأَنه سمي بذلك لحكاية صوته.
وابن وَقاء أَو وِقاء: رجل من العرب، والله أَعلم.

##### Türkçe

Allah onu **وَقْياً** ve **وِقايةً** ve **واقِيةً** ile korudu: onu muhafaza etti; Ebû Ma‘kıl el-Hüzelî dedi:
فَعادَ عليكِ إنَّ لكُنَّ حَظّاً،
وواقِيةً كواقِيةِ الكِلابِ

Hadiste: “Sizden biri yüzünü ateşten korusun”; **وَقَيْتُ** şeyi **أَقِيه**: onu koruduğum ve onu eziyetten örttüğüm zaman (denir); bu lafız, emir kastedilmiş bir haberdir; yani: sizden biri, itaat ve sadaka ile yüzünü ateşten korusun. Muâz hadîsindeki sözü: “Ve onların mallarının kıymetlilerinden sakın”; yani onlardan kaçın ve sadakada onu alma; çünkü o, sahiplerine göre kıymetli olur ve aziz olur; öyleyse orta olanı al, ne yüksek olanı ne de düşük olanı; **تَوَقَّى** ve **اتَّقى** anlamca birdir; bundan hadîs: “**تَبَقَّهْ** ve **توَقَّهْ**”; yani nefsini baki kıl ve onu helâke maruz bırakma ve âfetlerden sakın ve onlardan korun; Mühelhil’in sözü:
ضَرَبَتْ صَدْرَها إليَّ وقالت:
يا عَدِيًّا ، لقد وَقَتْكَ الأَواقي

(*Onun “**ضربت** …” sözü: bu beyti Cevherî ve İbn Sîde Mühelhil’e nisbet etti. Tekmile’de: Beyit Mühelhil’in değildir; ancak o, kardeşi Adî’nindir; Mühelhil’e mersiye söyler. Ve denildi: beyit:
ظبية من ظباء وجرة تعطو
بيديها في ناضر الاوراق
Onunla karısını kastetti; onu ceylanlara benzetti de ceylanların vasıflarını onun üzerine yürüttü.)

O ancak **واقِيةٍ**’nin cem‘inde vavı kastetti; böylece ilk vavı hemzeledi; ve **وقاهُ**: onu muhafaza etti. Ve **وقاه** onu hoşlanmadığı şeyden; ve **وقَّاه**: onu ondan korudu; hafifletme daha üstündür. Aziz tenzilde: “Böylece Allah onları o günün şerrinden korudu.” **الوِقاءُ** ve **الوَقاء** ve **الوِقايةُ** ve **الوَقايةُ** ve **الوُقايةُ** ve **الواقِيةُ**: bir şeyi onunla koruduğun her şey; Lihyânî dedi: bunların hepsi, “**وَقَيْتُه** şeyi”nin masdarıdır. Hadiste: “Kim Allah’a isyan ederse, ondan onu hiçbir **واقِيةٌ** korumaz; ancak bir tevbe ihdas etmekle”; Bâhilî ve başkası, el-Mütenahhil el-Hüzelî için inşad etti:
لا تَقِه الموتَ وقِيَّاتُه،
خُطَّ له ذلك في المَهْبِلِ

Dedi: **وقِيَّاتُه**, malından onunla sakındığı şeydir; **المَهْبِلُ**: emanet konulan yer. Ve denir: Allah seni falanın şerrinden **وِقايةً** ile korusun. Aziz tenzilde: “Onlar için Allah’tan bir **واقٍ** yoktur”; yani bir defedici yoktur. Ve Allah onu **وِقاية** ile, kesre ile: yani onu muhafaza etti. **التَّوْقِيةُ**: gözetme ve korumadır; dedi:
إِنَّ المُوَقَّى مِثلُ ما وقَّيْتُ

Ve **تَوَقَّى** ve **اتَّقى** anlamca birdir. Ve ben şeyden **توَقَّيْتُ** ve **اتَّقَيْتُ** ve **تَقَيْتُه**: **أَتَّقِيه** ve **أَتْقِيه**; **تُقًى** ve **تَقِيَّةً** ve **تِقاء** (ile): ondan sakındım; sonuncusu Lihyânî’dendir; isim **التَّقْوى**’dır; **التاء** vavın bedelidir ve vav yânın bedelidir. Aziz tenzilde: “Ve onlara **تَقْواهم**’ı verdi”; yani takvalarının karşılığını; ve denildi: manası, onlara takvalarını ilham etti; ve Yüce’nin sözü: “O, **التَّقْوى**’nın ehli ve mağfiretin ehlidir”; yani O, azabından sakınılmasının ehli ve mağfiretine götüren şeyle amel edilmesinin ehlidir. Yüce’nin sözü: “Ey peygamber, Allah’tan sakın”; manası: Allah’ın takvası üzerinde sebat et ve onun üzerinde devam et
(*Onun “devam et” sözü: asılda, el-Muhkem gibi, zamirin müzekker kılınmasıyladır.) Yüce’nin sözü: “Ancak onlardan **تُقاةً** ile sakınmanız müstesna”; masdar olması da caizdir, cem‘ olması da; masdar daha iyidir; çünkü diğer kıraatte: “Ancak onlardan **تَقِيَّةً** ile sakınmanız müstesna”; Fârisî’nin ta‘lîlidir. Tehzîb: Humeyd **تَقِيَّة** okudu; bu bir veçhtir; ancak birincisi Arapçada daha meşhurdur; ve **التُّقى** yâ ile yazılır. **التَّقِيُّ**: **المُتَّقي**. Ve dediler: “Allah için onu ne kadar **أَتْقاه**”; fakat onun sözü:
ومَن يَتَّقْ فإِنَّ اللهَ مَعْهُ،
ورِزْقُ اللهِ مُؤْتابٌ وغادي

O ancak cezmi cezmin üzerine soktu; İbn Sîde dedi: o, **يَتَّقِ**’yi kastetti de **تَقِفَ**’i yürüttüğü gibi yürüttü; “**مِن يَتَّقِ فإِن**”i, “**عَلِمَ**” gibi yürüttü de hafifletti; onların “**عَلْمَ**” demeleri gibi, “**عَلِمَ**”de. Ve bir adam **تَقِيٌّ**, bir kavimden **أَتْقِياء** ve **تُقَواء**; sonuncusu nadirdir; onun benzeri **سُخَواء** ve **سُرَواء**’dır; Sîbeveyh bunların hepsini men eder. Yüce’nin sözü: “Dedi ki: Ben senden Rahmân’a sığınırım; eğer **تَقِيّاً** isen”; te’vîli: ben Allah’a sığınırım; eğer takî isen, Allah’a sığınmamla senden öğüt alacaksın; ve **تَقيَ تُقًى**. Tehzîb: İbnü’l-A‘râbî: **التُّقاةُ** ve **التَّقِيَّةُ** ve **التَّقْوى** ve **الاتِّقاء** hepsi birdir. İbnü’s-Sikkît’ten rivayet edildi, dedi: “**اتَّقاه** hakkıyla **يَتَّقيه**” ve “**تَقاه** **يَتْقِيه**” denir; ve emir hakkında: “**تَقْ**”, kadın için: “**تَقي**” dersin; Abdullah b. Hemmâm es-Selûlî dedi:
زِيادَتَنا نَعْمانُ لا تَنْسَيَنَّها،
تَقِ اللهَ فِينا والكتابَ الذي تَتْلُو

Emri muhaffef üzerine bina etti; böylece onda eliften, muzari‘de ikinci harfin harekesiyle müstağni oldu; ve **يَتَقي**’nin aslı **يَتَّقِي**’dir; böylece ilk **التاء** hazfedildi; ve bunun üzerinedir Asma‘î’nin bana inşad ettiği; dedi: Îsâ b. Ömer bana Hufâf b. Nudbe için inşad etti:
جَلاها الصَّيْقَلُونَ فأَخْلَصُوها
خِفافاً، كلُّها يَتَقي بأَثر

Yani hepsi, **فِرِنْد**’i ile seni karşılar; burada, şeyh Radıyyüddîn eş-Şâtıbî’nin, Allah ona rahmet etsin, hattıyla bir haşiye gördüm; dedi: Ebû Amr dedi ve Sîbeveyh onların “**تَقَى اللهَ** رجل فعل خيراً” dediklerini iddia etti; “**اتَّقى اللهَ**”yı kastederler; böylece hazfederler ve hafifletirler; dedi: ve sen “**تَتْقي اللهَ**” ve “**تِتْقي اللهَ**” dersin; “**تَعْلَمُ**” ve “**تِعْلَمُ**” diyenin dili üzere; ve “**تِعْلَمُ**”, kesre ile: Kays ve Temîm ve Esed ve Rebîa ve Arapların çoğunun dilidir; Hicaz ehli ve Hevâzin’in artlarından bir kavim ve Ezdü’s-Serât ve Hüzeyl’in bir kısmı ise “**تَعْلَم**” der; Kur’an onun üzerinedir; dedi: Ahfeş, bize gelen bedevîlerden her birinin ancak “**تِعْلَم**”, kesre ile, söylediğini iddia etti; dedi: bunu Ebû Zeyd’in nevâdirinden naklettim. Ebû Bekir dedi: bir adam **تَقِيٌّ**; **أَتْقِياء** diye cem‘ edilir; manası: o, salih amel ile nefsini azaptan ve masiyetlerden koruyandır; ve aslı, “**وَقَيْتُ** nefsimi **أَقيها**”dandır; nahivciler dedi: asıl **وَقُويٌ**’dir; böylece ilk vavdan **تاء** bedel ettiler; onların “**مُتَّزِر**” demeleri gibi; aslı **مُوتَزِر**’dir; ve ikinci vavdan yâ bedel ettiler ve onu, ondan sonraki yâ’ya idgam ettiler; ve kâfı kesrelediler ki yâ sahih olsun; Ebû Bekir dedi: benim yanımda **تَقِيّ** hakkında tercih, onun fiilden **فَعِيل** olmasıdır; böylece ilk yâ’yı ikinciye idgam ettiler; bunun delili, onu **أَتقياء** diye cem‘ etmeleridir; onların “**وَليٌّ**” ve “**أَوْلِياء**” demeleri gibi; onun **فَعُول** olduğunu söyleyen dedi ki: **فَعِيل**’e benzediği için onun cem‘i gibi cem‘ edildi. Ebû Mansûr dedi: **اتَّقى يَتَّقي** asılda **اوْتَقى** idi; **افتعل** üzere; kendisinden önceki kırılma sebebiyle vav yâ’ya çevrildi; ve ondan **التاء** bedel edildi ve idgam edildi; böylece **الافتعال** lafzı üzere kullanımı çoğalınca, **التاء**’nın harfin aslından olduğunu vehmettiler de onu **إِتَقى يَتَقي** yaptılar; ikisinde de **التاء**’yı fetha ile, muhaffef; sonra, onu kendisine ilhak edecek bir misal sözlerinde bulamadılar da “**تَقى يَتَّقي**” dediler; “**قَضى يَقْضِي**” gibi; İbn Berrî dedi: **تَقى** üzerine hemzetü’l-vasl soktu; **التاء** harekeli iken; çünkü aslı sükûndur; meşhur olan, **التاء**’nın harekeli oluşu sebebiyle hemzetü’l-vaslsız **تَقى يَتَّقي**’dir; Ebû Evs dedi:
تَقاكَ بكَعْبٍ واحِدٍ وتَلَذُّه
يَداكَ، إِذا هُزَّ بالكَفِّ يَعْسِلُ

Yani seni, tek bir topuk gibi olan bir mızrakla karşıladı; “**اتَّقاك**”ı kasteder; bir mızrağı vasfeder; Esedî dedi:
ولا أَتْقي الغَيُورَ إِذا رَآني،
ومِثْلي لُزَّ بالحَمِسِ الرَّبِيسِ

**الرَّبيسُ**: münker dehâ; “**داهِيةٌ رَبْساء**” denir; onu **التاء**’yı harekeli rivayet eden kimseye gelince, o ancak zikredilen hafifletme üzerinedir; İbn Berrî dedi: bu beyitte ve Hufâf b. Nudbe’nin beyitinde doğru olan **يَتَقي** ve **أَتَقي**’dir; **التاء**’nın fethasıyla, başka değil; dedi: Ebû Saîd, **تَقَى يَتْقي تَقْياً**’yı inkâr etti; ve dedi: emirde “**اتْقِ**” denmesi gerekir; ve bu denmez; dedi: doğru olan budur. Tehzîb: **اتَّقى** asılda **اوْتَقى** idi; ondaki **التاء**, ifti‘âl **التاء**’sıdır; böylece vav, **التاء**’ya idgam edildi ve şeddelendi; böylece **اتَّقى** denildi; sonra hemzetü’l-vasl elifi ve **التاء**’ya dönmüş olan vav hazfedildi; böylece “**تَقى يَتْقي**” denildi; manası: şeyi karşıladı ve ondan sakındı; ve “**اتَّقى يَتَّقي**” dedikleri zaman manası: o, **تَقِيّاً** oldu; ve birincide “**تَقى يَتْقي**” ve “**يَتْقي**” denir. Ve bir adam **وَقِيٌّ تَقِيٌّ**: anlamca birdir. Ebû’l-Abbâs’tan rivayet edildi: İbnü’l-A‘râbî’nin şöyle dediğini işitti: **التُّقى**’nın bir tanesi **تُقاة**’dır; **طُلاة** ve **طُلًى** gibi; bu iki lafız nadirdir; Ezherî dedi: harfin aslı **وَقى يَقي**’dir; fakat **التاء** bu harflere lâzım oldu da asıl gibi oldu; dedi: bu yüzden onu **التاء** bâbında yazdım. Hadiste: “İmam ancak bir kalkandır; onunla korunulur ve onun arkasından savaşılır”; yani onunla düşman defedilir ve onun kuvvetiyle korunulur; ondaki **التاء**, vavdan bedeldir; çünkü aslı **الوِقاية**’dendir; takdiri **اوْتَقى**’dır; böylece çevrildi ve idgam edildi; kullanımı çoğalınca, **التاء**’nın harfin aslından olduğunu vehmettiler de “**اتَّقى يَتَّقي**” dediler; ikisinde de **التاء**’nın fethasıyla.
(*Onun “**فقالوا اتقي يتقي بفتح التاء فيهما**” sözü: asılda ve Nihâye’nin bazı nüshalarında, **اتقى**’nın **تاء**’sından önce iki elif iledir. Belki: “**فقالوا: تقى يتقي**”, tek elif ile; böylece **التاء** ikisinde de muhaffef, meftûh olur. Nihâye nüshalarında onun ardından gelen bunu destekler: “Ve bazen ‘**تقى يتقي**’ derler; ‘**كرمى يرمي**’ gibi.”) Hadiste: “Biz, savaş kızıştığı zaman, Resûlullah ile korunurduk, Allah ona salât ve selâm etsin”; yani onu, önümüzde düşmandan bize bir **وِقاية** kıldık ve düşmanı onunla karşıladık ve onun arkasında **وِقاية** olarak durduk. Hadiste: “Dedim: Kılıç için bir **تَقِيَّة** var mıdır?” Dedi: “Evet; bir **تَقِيَّة**: çapaklar üzerine; ve bir sulh: bir bulanıklık üzerine”; **التَّقِيَّةُ** ve **التُّقاةُ** anlamca birdir; onların birbirlerinden sakındıklarını ve sulhu ve ittifakı izhar ettiklerini, içlerinin ise bunun hilafına olduğunu kasteder. Dedi: **التَّقْوى** bir isimdir; ve **التاء**’nın yeri vavdır; aslı **وَقْوَى**’dır; o, **وَقَيْتُ**’ten **فَعْلى**’dır; ve başka bir yerde dedi: **التَّقوى**’nın aslı **وَقْوَى**’dır, **وَقَيْتُ**’ten; böylece fetha olunca vav **تاء**’ya çevrildi; sonra **التاء**, fiilin tasrîfinde **التُّقى** ve **التَّقوى** ve **التَّقِيَّةِ** ve **التَّقِيِّ** ve **الاتِّقاءِ**’da olduğu üzere bırakıldı; dedi: **التُّفاةُ** bir cem‘dir; ve **تُقِيّاً** cem‘ edilir; **الأُباةِ** gibi ve **أُبِيّاً** cem‘ edilir; ve **تَقِيٌّ** asılda **وَقُويٌ** idi; **فَعُولٍ** üzere; böylece ilk vavı **تاء**’ya çevirdi; onların “**تَوْلج**” demeleri gibi; aslı **وَوْلَج**’dir; dediler: ve ikincisi, son yâ sebebiyle yâ’ya çevrildi; sonra ikinciye idgam edildi; böylece **تَقِيٌّ** denildi; ve denildi: **تَقيٌّ** asılda **وَقِيّاً** idi; sanki **فَعِيل**; bu yüzden **أَتْقِياء** üzere cem‘ edildi. Cevherî: **التَّقْوى** ve **التُّقى** birdir; ve vav, **رَيّا**’da zikredilen üzere yânın bedelidir. İbn Berrî, Kazzâz’dan hikâye etti: **تُقًى**, **تُقاة**’nin cem‘idir; **طُلاةٍ** ve **طُلًى** gibi. **التُّقاةُ**: **التَّقِيَّةُ**’dir; “**اتَّقى** **تَقِيَّةً** ve **تُقاةً**” denir; “**اتَّخَمَ تُخَمةً**” gibi; İbn Berrî dedi: onların bu masdarları **اتَّقى** için, **تَقى** için değil, kılmaları; Ebû Saîd’in önce geçen sözünün sıhhatine şahitlik eder: o, **تَقى يَتْقي**’yi işitmedi; ancak **اتَّقى**’dan hazfedilmiş olarak **تَقى يَتَقي**’yi işitti. Ve kadınlar için olan **الوِقايةُ**, ve **الوَقايةُ**, fetha ile, bir lehçedir; ve **الوِقاءُ** ve **الوَقاءُ**: bir şeyi onunla koruduğun şeydir.

**الأُوقِيَّةُ**: yedi miskalin ağırlığı ve kırk dirhemin ağırlığıdır; eğer onu **فُعْلِيَّة** yaparsan, bu bâbdan değildir; Lihyânî dedi: o **الأُوقِيَّةُ**’dir ve cem‘i **أَواقِيُّ**’dir; ve **الوَقِيّةُ**, o azdır; ve cem‘i **وَقايا**’dır. Nebî’nin, Allah ona salât ve selâm etsin, hadîsinde: o, hanımlarından bir kadına, on iki **أُوقِيَّةً** ve bir **نَشٍّ**’den fazla mehir vermedi; Mücâhid onu tefsir etti de dedi: **الأُوقِيَّة** kırk dirhemdir; **النَّشُّ** yirmidir. Başkası: **الوَقيَّة** yağın ağırlıklarından bir ağırlıktır; Ezherî dedi: dil **أُوقِيَّةٌ**’dir; cem‘i **أَواقيُّ** ve **أَواقٍ**’dır. Başka bir merfû‘ hadîste: “Gümüşten beş **أَواقٍ**’dan aşağısında sadaka yoktur”; Ebû Mansûr dedi: beş **أَواقٍ** iki yüz dirhemdir; bu, Mücâhid’in dediğini tahkik eder; ve bu rivayetten başka bir rivayetle geldi: “Beş **أَواقِي**’den daha azında sadaka yoktur”; cem‘, **أُثْفِيَّةٍ** ve **أَثافِيَّ** ve **أثافٍ** gibi, şeddeli de olur hafif de; dedi: bazen hadîste **وُقِيّة** gelir; yüksek değildir; ve onun hemzesi ziyadedir; dedi: **الأُوقِيَّة** eskiden kırk dirhemden ibaretti; ve hadîs dışında, **الرِّطْلِ**’ün yarım altıda biridir; o, on iki parçanın bir parçasıdır; ve beldelerin ıstılahlarının ihtilafıyla ihtilaf eder. Cevherî dedi: hadîste **الأُوقيَّة**, hemzenin zammı ve yânın teşdîdi ile, kırk dirhemin adıdır; vezni **أُفْعولةٌ**’dur; elif ziyadedir; ve bazı rivayetlerde **وُقِية**, elifsizdir; o, avamî bir dildir; ve geçmişte de böyleydi; fakat bugün, insanların onu tanıdığı ve tabiplerin onun üzerine takdir ettiği şeyde, **الأُوقية** onların yanında on dirhem ve bir dirhemin yedi parçasından beşidir; o, bir **إِسْتار** ve bir **إِسْتار**’ın üçte ikisidir; cem‘i **الأَواقي**’dir; şeddeli; istersen cem‘de yâyı hafifletirsin. Ve **الأَواقِي** ayrıca: **واقِيةٍ**’nin cem‘idir; Mühelhil’in beytini inşad etti: “**لقدْ وَقَتْكَ الأَواقِي**”; bu tercemenin başında geçti; dedi: aslı **ووَاقِي**’dir; çünkü o **فَواعِل**’dir; ancak iki vavın toplanmasını çirkin gördüler de ilkini elif yaptılar.

**وسَرْجٌ واقٍ**: **مِعْقَر** olmayan; Tehzîb’de: **مِعْقَراً** olmadı; ve “onu ne kadar **أَوْقاه**”; ve aynı şekilde **الرَّحْل**; Lihyânî dedi: **سَرْجٌ واقٍ** açıkça **الوِقاء**’lıdır; medlidir; ve **سَرجٌ وَقِيٌّ** açıkça **الوُقِيِّ**’dir. Ve **وَقَى** çıplak ayaktan **وَقْياً**: **وَجَى** gibi; İmru’ul-Kays dedi:
وصُمٍّ صِلابٍ ما يَقِينَ مِنَ الوَجَى،
كأَنَّ مَكانَ الرِّدْفِ منْه علَى رالِ

Ve denir: bir at **واقٍ**; eğer, toynağında bulduğu bir ağrıdan dolayı yürümekten korkarsa; ve **وَقَى يَقِي**; Asma‘î’den; ve denildi: bir at **واقٍ**; eğer yerin sertliğinden ve toynağın inceliğinden dolayı çıplak ayaklı olursa; böylece onun toynağı sert yeri korudu; İbn Ahmer dedi:
تَمْشِي بأَوْظِفةٍ شِدادٍ أَسْرُها،
شُمِّ السّنابِك لا تَقِي بالجُدْجُدِ

Yani toynaklarının sertliği sebebiyle yerin pürüzlülüğünden şikâyet etmez. Ve bir at **واقِيةٌ**: topallığı olan dişi için; cem‘i **الأَواقِي**’dir. Ve **سرجٌ واقٍ**: eğer **مِعْقَراً** olmadıysa. İbn Berrî dedi: **الواقِيةُ** ve **الواقِي** masdar manasında birdir; Afyûn et-Taglibî dedi:
لَعَمْرُك ما يَدْرِي الفَتَى كيْفَ يتَّقِي،
إِذا هُو لم يَجْعَلْ له اللهُ واقِيا

Ve yiğide denir: **مُوَقًّى**; yani çokça **مَوْقِيٌّ**. “**وَقِ** على ظَلْعِك”: yani ona yapış ve onun üzerinde ağır ol; “**ارْقَ** على ظَلْعِك” gibi; ve bazen denir: “**قِ** على ظَلْعِك”; yani önce işini ıslah et; böylece dersin: ben **وَقَيْتُ** **وَقْياً** ve **وُقِيّاً**. Tehzîb: Ebû Ubeyde, uğursuzluk ve fal bâbında: **الواقِي** **الصُّرَدُ**’dur; **القاضِي** gibi; Muraḳḳiş dedi:
ولَقَدْ غَدَوْتُ، وكنتُ لا
أَغْدُو، على واقٍ وحاتِمْ
فَإِذا الأَشائِمُ كالأَيا
مِنِ، والأَيامِنُ كالأَشائِمْ

Ebû’l-Heysem dedi: **الصُّرَد**’a **واقٍ** denildi; çünkü yürüyüşünde yayılmaz; böylece, binek hayvanlarından **الواقِي**’ye benzetildi; o, çıplak ayaklı olduğu zaman. Ve **الواقِي**: **الصُّرَدُ**’dur; Huseym b. Adî dedi; ve denildi: o, **الرَّقَّاص** içindir
(*Onun “**للرقاص** …” sözü: Tekmile’de: o, Huseym b. Adî’nin lakabıdır; ve bu, Radıyyüddîn’in sözünün açık ifadesidir.) Kelbî, Mes‘ûd b. Becr’i överken; İbn Berrî dedi: doğru olan budur:
وجَدْتُ أَباكَ الخَيْرَ بَجْراً بِنَجْوةٍ
بنَاها له مَجْدٌ أَشَمٌّ قُماقِمُ
وليس بِهَيَّابٍ، إِذا شَدَّ رَحْلَه،
يقول: عَدانِي اليَوْمَ واقٍ وحاتِمُ،
ولكنه يَمْضِي على ذاكَ مُقْدِماً،
إِذا صَدَّ عن تلكَ الهَناتِ الخُثارِمُ

Şeyh Radıyyüddîn eş-Şâtıbî’nin, Allah ona rahmet etsin, hattıyla gördüm; dedi: İbnü’l-Kelbî’nin **جمهرة النسب**’inde, şair Adî b. Gutayf b. Nüveyl ve oğlu Huseym vardır; dedi: o, Mes‘ûd b. Bahr ez-Zührî için söyleyen şair **الرَّقَّاص**’tır:
وجدتُ أَباك الخير بحراً بنجوة
بناها له مجدٌ أَشم قُماقمُ

İbn Sîde dedi: benim yanımda **واقٍ**, onun sesinin hikâyesidir; eğer bu ise, onun اشتقاقı bilinmez. Cevherî dedi: ve denir: o **الواقِ**’dir; kâfın kesriyle, yâ’sız; çünkü o, sesinin hikâyesi sebebiyle bununla adlandırıldı.

İbn **وَقاء** yahut **وِقاء**: Araplardan bir adamdır; Allah daha iyi bilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* و ق ي * * اتَّقَى * يَتَّقِي و * تَقَى * يَتْقِي كقَضَى يَقْضِي و * التَّقْوَى * و * التُّقَى * واحد و * التُّقَاةُ التَّقِيَّةُ * يُقال * اتَّقَى تَقِيَّةً * و * تُقَاءً * و * التَّقِيُّ المُتَّقِي * وقالوا ما أَتقاه لله و * تَوَقَّى * و * اتَّقَى * و * اتَّقَى * بمعنى و * وَقَاهُ * الله * وِقَايَةً * بالكسر حفِظه و * الوِقايةُ * أيضا التي للنساء وفتح الواو لغة و * الأُوقِيَّةُ * في الحديث أَربعون دِرهما وكذا كان فيما مضى وأما اليوم فيما يتعارفه الناس فالأُوقية عند الأطباء وزن عشرة دراهم وخمسة أَسباع درهم وهو إسْتَارٌ وثُلثا إسْتارٍ والجمع * الأَوَاقِيُّ * بتشديد الياء وإن شئت خفَّفْت

##### Türkçe

* و ق ي * **اتَّقَى** **يَتَّقِي** ve **تَقَى** **يَتْقِي**; **قَضَى يَقْضِي** gibi. Ve **التَّقْوَى** ve **التُّقَى** birdir. Ve **التُّقَاةُ التَّقِيَّةُ**. Denilir: **اتَّقَى تَقِيَّةً** ve **تُقَاءً**. Ve **التَّقِيُّ**: **المُتَّقِي**. Ve dediler: “Allah için ona ne kadar **أَتقاه**!” Ve **تَوَقَّى** ve **اتَّقَى** ve **اتَّقَى** mânâca; ve “Allah onu **وَقَاهُ**” (yani) **وِقَايَةً** (kesre ile): onu korudu. Ve **الوِقايةُ**: ayrıca kadınlara mahsus olan (şey)dir. Ve vavın fethası (ile) bir lehçedir. Ve **الأُوقِيَّةُ** hadiste kırk dirhemdir; ve geçmişte de böyle idi. Amma bugün insanların örf olarak bildiklerinde, **الأُوقية** tabipler yanında on dirhem ve bir dirhemin beş yedisi ağırlığıdır; ve o, bir **إسْتَارٌ** ve **ثُلثا إسْتارٍ**dır. Çoğulu **الأَوَاقِيُّ** (yâ’nın şeddelenmesiyle); ve istersen hafifletirsin.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

( ى وقاه ) يقيه ( وقيا ) بالفتح ( ووقاية ) بالكسر ( وواقية ) على فاعلة ( صانه ) وستره عن الاذى وحماه وحفظه فهو واق ومنه قوله تعالى ما لهم من الله من واق أي من دافع وشاهد الوقاية قول البوصيرى وقاية الله أغنت عن مضاعفة * من الدروع وعن عال من الاطم وشاهد الواقية قول أبى معقل الهذلى فعاد عليك ان لكن حظا * وواقية كواقية الكلاب وفى حديث الدعاء اللهم واقية كواقية الوليد وفى حديث آخر من عصى الله لم تقه منه واقية الا باحداث توبة ( كوقاه ) بالتشديد والتخفيف أعلى ومنه قوله تعالى فوقاهم الله شر ذلك اليوم وشاهد المشدد قول الشاعر * ان الموقى مثل ما وقيت * ( والوقاء ) كسحاب ( ويكسر الوقاية مثلثة ) وكذلك الواقية كل ( ما وقيت به ) شيأ وقال اللحيانى كل ذلك مصدر وقيته الشئ ( والتوقية الكلاءة والحفظ ) والصيانة والحفظ ( واتقيت الشئ وتقيته أتقيه وأتقيه تقى ) كهدى ( وتقية ) كغنية ( وتقاء ككساء ) وهذه عن اللحيانى أي ( حذرته ) قال الجوهرى اتقى يتقى أصله اوتقى يوتقى على افتعل قلبت الواو ياء لانكسار ما قبلها وأبدلت منها التاء وأدغمت فلما كثر استعماله على لفظ الافتعال توهموا ان التاء من نفس الحرف فجعلوه اتقى يتقى بفتح التاء فيهما ثم لم يجدوا له مثالا في كلامهم يحلقونه به فقالوا تقى يتقى مثل قضى يقضى قال أوس تقاك بكعب واحد وتلذه * يداك إذا ما هز بالكف يعسل وقال خفاف بن ندبة جلاها الصيقلون فأخلصوها * خفافا كلها يتقى باثر وقال آخر من بنى أسد ولا أتقى الغيور إذا رأني * ومثلى لزبا لحمس الربيس ومن رواها بتحريك التاء فانما هو على ما ذكرته من التخفيف انتهى نص الجوهرى قال ابن برى عند قوله مثل قضى يقضى أدخل همزة الوصل على تقى والتاء متحركة لان أصلها السكون والمشهور تقى يتقى من غير همزة وصل لتحرك التاء وقال أيضا الصحيح في بيت الاسدي وبيت خفاف يتقى واتقى بفتح التاء لا غير قال وقد أنكر أبو سعيد تقى يتقى تقيا وقال يلزم في الامر اتق ولا يقال ذلك قال وهذا هو الصحيح ثم قال الجوهرى وتقول في الامر تق وللمرأة تقى قال عبد الله بن همام السلولى زيادتنا نعمان لا تنسينها * تق الله فينا والكتاب الذى تتلو بنى الامر على المخفف فاستغنى عن الالف فيه بحركة الحرف الثاني في المستقبل انتهى وأنشد القالى تقى الله فيه أم عمرو ونولى * مودته لا يطلبنك طالب وقوله تعالى يا أيها النبي اتقى الله أي اثبت على تقوى الله ودم عليها وفى الحديث انما الامام جنة يتقى به ويقاتل من ورائه أي يدفع به العدو ويتقى بقوته وفى حديث آخر كنا إذا احمر البأس اتقينا برسول الله صلى الله تعالى عليه وسلم أي جعلناه وقاية لنا من العدو واستقبلنا العدو به وقمنا خلفه وقاية وفى حديث آخر وهل للسيف من تقية قال نعم تقية على أقذاذ وهدنة على دخن يعنى انهم يتقون بعضهم بعضا ويظهرون الصلح والاتفاق وباطنهم بخلاف ذلك وفى التهذيب اتقى كان في الاصل اوتقى والتاء فيها تاء الافتعال فادغمت
الواو في التاء وشددت فقيل اتقى ثم حذفوا ألف الوصل والواو التى انقلبت تاء فقيل تقى يتقى بمعنى استقبل الشئ وتوقاه وإذا قالوا تقى يتقى فالمعنى انه صار تقيا ويقال في الاول تقى يتقى ويتقى ( والاسم التقوى ) و ( أصله تقيا ) التاء بدل من الواو والواو بدل من الياء وفى الصحاح التقوى والتقى واحد والواو مبدلة من الياء على ما ذكرناه في ريا انتهى ( قلبوه للفرق بين الاسم والصفة كخزيا وصديا ) وقال ابن سيده التقوى أصله وقوى وهى فعلى من وقيت وقال في موضع آخر أصله وقوى من وقيت فلما فتحت قلبت الواو تاء ثم تركت التاء في تصريف الفعل على حالها قال شيخنا وقد اختلف في وزنه فقيل فعول وقيل فعلى والاول هو الوجه لان الكلمة يائية كما في كثير من التفاسير ونظر فيه البعض واستوعبه في العناية ( وقوله عز وجل هو أهل التقوى ) وأهل المغفوة ( أي ) هو ( أهل ان يتقى عقابه ) وأهل أن يعمل بما يؤدى الى مغفرته وقوله تعالى وآتاهم تقواهم أي جزاء تقواهم أو الهمهم تقواهم ( ورجل تقى ) كغنى قال ابن دريد معناه انه موق نفسه من العذاب والمعاصي بالعمل الصالح من وقيت نفسي أقيها قال النحويون والاصل وقى فابدلوا من الواو الاولى تاء كما قالوا متزر والاصل موتزر وأبدلوا من الواو الثانية ياء وأدغموها في الياء التى بعدها وكسروا القاف لتصح الياء قال أبو بكر والاختيار عندي في تقى انه من الفعل فعيل فادغموا التاء الاولى في الثانية والدليل على هذا قولهم ( من اتقياء ) كما قالوا ولى من الاولياء ومن قال هو فعول قال لما أشبه فعيلا جمع كجمعه ( وتقواء ) وهذه نادرة ونظيرها سخواء وسرواء وسيبويه يمنع ذلك كله وقوله تعالى انى أعوذ بالرحمن منك ان كنت تقيا تأويله ان أعوذ بالله ان كنت تقيا فستتعظ بتعوذى بالله منك ( والا وقية بالضم ) مع تشديد الياء وزنه أفعولة والالف زائدة وان جعلتها فعلية فهى من غير هذا الباب واختلف فيها فقيل هي ( سبعة مثاقيل ) زنتها
أربعون درهما وهكذا فسر في الحديث وكذلك كان فيما مضى كما في الصحاح ويعنى بالحديث لم يصدق امرأه من نسائه أكثر من اثنتى عشرة اوقية ونش قال مجاهد هي أربعون درهما والنش عشرون وفى حديث آخر مرفوع ليس فيما دون خمس أواق من الورق صدقة قال الازهرى خمس اواق مائتا درهم وهذا يحقق ما قال مجاهد وقد ورد بغير هذه الرواية لا صدقة في أقل من خمس أواق وهى في غير الحديث نصف سدس الرطل وهى جزء من اثنى عشر جزأ ويختلف باختلاف اصطلاح البلاد وقال الجوهرى فاما اليوم فيما يتعارفها الناس ويقدر عليه الاطباء فالاوقية عندهم وزن عشرة دراهم وخمسة أسباع درهم وهو استار وثلثا استار ( كالوقية بالضم ) وكسر القاف ( وفتح المثناة التحتية مشددة ) ربما جاء في الحديث وليست بالعالية وقيل لغة عامية وقيل قليلة ( ج أواقى ) بالتشديد ( و ) ان شئت خففت فقلت ( اواق ) مثل أثفية وأثافى واثاف ( و ) جمع الوقية ( وقاياو ) من المجاز ( سرج واق بين الوقاء ككساء ) وعليه اقتصر الجوهرى والزمخشري زاد اللحيانى ( ووقى ) كغنى ( بين الوقى كصلى ) أي ( غير معقر ) وفى التهذيب لم يكن معقرا وما أوقاه وكذلك الرحل ( و ) من المجاز ( وقى ) الفرس ( من الحفا ) يقى وقيا ( كوجى ) عن الاصمعي فهو واق إذا كان يهاب المشى من وجع يجده في حافره وقيل إذا حفى من غلظ الارض ورقة الحافر فوقى حافره الموضع الغليظ قال امرؤ القيس وصم صلاب ما يقين من الوجى * كأن مكان الردف منه على رال وقال ابن أحمر تمشى باوظفة شداد أسرها * شم السنابك لا تقى بالجدجد أي لا تشتكى حزونة الارض لصلابة حوافرها وفى بعض النسخ ووقى من الحفا كوجى بالتنوين فيهما وفى كتاب أبى على يقال بالفرس وقى من ظلع إذا كان يظلع ( والواقى الصرد ) قاله أبو عبيدة في باب الطيرة ووزنه بالقاضي كما في التهذيب وأنشد لمرقش ولقد غدوت وكنت لا * أغدو على واق وحاتم وإذا الاشائم كالايا * من والايا من كالاشائم وقال أبو الهيثم قيل للصرد واق لانه لا ينبسط في مشيه فشبه بالواقى من الدواب إذا حفى وفى المصباح هو الغراب وبه فسر بعضهم قول المرقش وفى الصحاح ويقال هو الواق بكسر القاف بلا ياء لانه سمى بذلك لحكاية صوته ويروى قول الشاعر وهو الرقاص الكلبى وليست بهياب إذا شد رحله * يقول عدانى اليوم واق وحاتم وقال ابن سيده وعندي ان واق حكاية صوته فان كان كذلك فاشتقاقه غير معروف * قلت وقد قدمنا ذلك في حرف القاف فراجعه ( وابن وقاء كسماء وكساء رجل ) من العرب كذا في المحكم * قلت وكأنه يعنى به بجير بن وقاء بن الحرث الصريمى الشاعر أو غيره والله أعلم ( و ) يقال ( ق على ظلعك أي الزمه واربع عليه ) مثل ارق على ظلعك كما في الصحاح ( أو ) معناه ( أصلح أولا أمرك فتقول قد
وقيت وقيا ) بالفتح ( ووقيا ) كصلى كذا في المحكم ( ويقال للشجاع موقى ) كمعظم أي موقى جدا كذا في الصحاح وجعله الزمخشري مثلا وقال الشاعر * ان الموقى مثل ما وقيت * ( وككساء وقاء بن اياس ) الوالبى ( المحدث ) عن سعيد بن جبير ومجاهد وعنه ابنه اياس والقطان وقال لم يكن بالقوى وقال أبو حاتم صالح ( والتقى كسمى ع ) كذا في النسخ ومثله في التكملة ( وأبو التقى كهدى محمد ابن الحسن ) المصرى ( وعبد الرحمن بن عيسى بن تقى منونا ) المدنى ثم المصرى الخراط الشافعي المفتى ( رويا عن سبط السلفي ) كذا في النسخ والذى في التبصير للحافظ ان الذى روى عن سبط السلفي هو عبد الرحمن هذا وأما محمد بن الحسن فانه روى عن بحر بن نصر الخولانى وهو متقدم عنه فتأمل ( وتقية الارمنازية شاعرة بديعة النظم ) في حدود الثمانين وخمسمائة ولم يذكر المصنف ارمناز في موضعه وقد نبهنا على في حرف الزاى ( و ) تقية ( بنت أحمد ) بن محمد بن الحصين روت بالاجازة عن ابن بيان الرزاز ( و ) تقية ( بنت أموسان ) عن الحسين بن عبد الملك الخلال أدركها ابن نقطة ( محدثتان ) * ومما يستدرك عليه توقى واتقى بمعنى واحد كما في الصحاح وفى حديث معاذ وتوق كرائم أموالهم أي تجنبها ولا تأخذها في الصدقة لانها تكرم على أصحابها وتعز فخذ الوسط وفى حديث آخر تبقه وتوقه أي استبق نفسك ولا تعرضها للتلف وتحرز من الآفات واتقها وجمع الواقية الاواقى والاصل وواقى لانه فواعل الا انهم كرهوا اجتماع الواوين فقلبوا الاولى ألفا وأنشد الجوهرى لعدى أخى المهلهل ضربت صدرها الى وقالت * يا عديا لقد وقتك الاواقى والوقية كغنية ما توقى به من المال والجمع الوقيات ومنه قول المتنخل الهذلى لاتقه الموت وقيائه * خط له ذلك في المهبل وقوله تعالى الا ان تتقوا منهم تقاة يجوز أن يكون مصدر أو أن يكون جمعا والمصدر أجود لان في القراءة الاخرى منهم تقية التعليل للفارسي كذا في المحكم وفى التهذيب قرأ حميد تقية وهو وجه الا ان الاولى أشهر في العربية * قلت قول ابن سيده وان يكون جمعا قال الجوهرى التقاة التقية يقال اتقى تقية وتقاة مثل اتخم تخمة وحكمي ابن برى عن القزاز تقى جمع تقاة مثل طلى وطلاة * قلت ورواه ثعلب عن ابن الاعرابي وقال هما حرفان نادران وقالوا ما أتقاه لله أي أخشاه وهو أتقى من فلان أي أكثر تقوى منه ويقال للسرج الواقى ما أتقاه أيضا وقول الشاعر
ومن يتق فان الله معه * ورزق الله مؤتاب وغادى قال الجوهرى أدخل جزما على جزم وحكى سيبويه أنت تتقى الله بالكسر على لغة من قال تعلم بالكسر وأتقاه استقبل الشئ وتوقاه وبه فسر أبو حيان قوله تعالى ان اتقيتن ورجل وقى تقى بمعنى واحد والوقاية بالكسر ويفتح التى للنساء كما في الصحاح وأيضا ما يوقى به الكتاب وابن الوقاياتى محدث هو أبو القاسم عثمان بن على بن عبيد الله البغدادي عن ابن البطر وعنه الحافظ أبو القاسم الدمشقي مات سنة 525 ورجل وقاء ككتان شديد الاتقاء وموقى كمعظم جد عبد الرحمن بن مكى سبط السلفي وفرس واقية من خيل أواق إذا كان بها ظلع نقله القالى والواقى مصدر كالواقية عن ابن برى وأنشد لا فنون التغلبي لعمرك ما يدرى الفتى كيف يتقى * إذا هو لم يجعل له الله واقيا ومن المجاز اتقاه بجحفته ومنه قول الشاعر رام ان يرمى فريسته * فاتقته من دم بدم والتقوى موضع عن القالى وأنشد لكثير ومرت على التقوى بهن كأنها * سفائن بحر طاب فيه مسيرها ووقى العظم وقيا وعى وانجبر والوقى الظلع والغمز والتقيا شئ يتقى به الضيف أدنى ما يكون ووقاء بن الا سعر بالكسر اسم لسان الحمرة الشاعر قال الحافظ كذا قرأت بخط مغلطاى الحافظ وجلدك التقوى منسوب الى تقى الدين عمر صاحب حماة روى عن السلفي وعبد الله بن ريحان التقوى عن ابن رواج وابن المقير وأبو تقى كغنى عبد الحميد بن ابراهيم وهشام بن عبد الملك اليزنى الحمصيان محدثان والاخير ذكره المصنف في ى ز ن وصحف في كنيته كما تقدمت الاشارة إليه وحفيد الاخير الحسن بن تقى بن أبى تقى حدث عن جده وعنه الطبراني وعلى بن عمر بن تقى روى جامع الترمذي عنه وعنه أبو على الطبسى وأبو طالب محمد بن محمد العلوى يعرف بابن التقى سمع منه ابن الدبيشى * قلت والتقى المذكور الذى عرف به هو على بن محمد بن على بن موسى الكاظم وتقى بن سلامة الموصلي روى عن عبد الله بن القاسم بن سهل الصواف وأبو التقى كهدى صالح ثلاثة من شيوخ المنذرى وعبد المنعم بن صالح ابن أبى التقى وعبد الدائم بن تقى بن ابراهيم كلاهما من شيوخ المنذرى أيضا والمتقي أحد الخلفاء العباسية وأيضا لقب الشيخ على ابن حسام الدين المكى الحنفي مبوب الجامع الصغير اجتمع به القطب الشعرانى وأثنى عليه والتقاوى اسم لما يدخر من الحبوب للزرع
كأنه جمع تقويه وهو اسم كالتمتين لغة مصرية وواقية جبل ببلاد الديلم عن ياقوت

##### Türkçe

( ى **وقاه** ) onu korur ( **وقيا** ) fetha ile ( **ووقاية** ) kesra ile ( **وواقية** ) **فاعلة** vezni üzere: ( onu korudu ) ve onu eziyetten örttü ve onu himaye etti ve onu muhafaza etti; o hâlde o **واق**’dır. Ondandır ki Yüce Allah’ın sözü: “Onlar için Allah’tan bir **واق** yoktur” yani bir savıcıdan. **الوقاية**’nin şahidi Bûsîrî’nin sözü:
Allah’ın koruması, kat kat (zırhlardan) müstağni kıldı * zırhlardan ve yüksek kalelerden.
**الواقية**’nin şahidi Ebû Ma‘kıl el-Hüzelî’nin sözü:
Böylece sana döndü; eğer bir nasip olsaydı * ve bir **واقية**, köpeklerin **واقية**si gibi.
Ve dua hadîsinde: “Allah’ım, bir **واقية**, çocuğun **واقية**si gibi.”
Ve başka bir hadîste: “Kim Allah’a isyan ederse, ondan onu bir **واقية** korumaz; ancak bir tevbe ihdas etmekle.”

( **كوقاه** ) şeddeli ve şeddesiz (kullanım) daha yücedir. Ondandır ki Yüce Allah’ın sözü: “Allah onları o günün şerrinden korudu.” Şeddelinin şahidi şairin sözü:
* Şüphesiz **الموقى** tıpkı korunduğun gibidir *

( **والوقاء** ) **سحاب** gibi (veznen). ( **ويكسر الوقاية مثلثة** ) ve yine **الواقية**: her ( kendisiyle korunduğun şey ) bir şeydir. Lihyânî dedi: bunların hepsi, “onu şeyden korudum”un masdarıdır.

( **والتوقية الكلاءة والحفظ** ) ve koruma; ve ( muhafaza ) ve koruma.

( **واتقيت الشئ وتقيته أتقيه وأتقيه تقى** ) **هدى** gibi; ( **وتقية** ) **غنية** gibi; ( **وتقاء ككساء** ); ve bunlar Lihyânî’dendir; yani ( ondan sakındım ). Cevherî dedi: **اتقى يتقى**’nın aslı **اوتقى يوتقى**’dır; **افتعل** üzere; kendinden öncekinin kesralı oluşu sebebiyle vav yâ’ya çevrildi; ondan da tâ’ ibdâl edildi ve idğam edildi. Sonra **الافتعال** lafzı üzere kullanımı çoğalınca, tâ’nın harfin aslından olduğu vehmedildi; böylece onu **اتقى يتقى** yaptılar; ikisinde de tâ’yı fetha ile. Sonra, onun için sözlerinde kendisine ilhak edecekleri bir misal bulamadılar; bunun üzerine “**تقى يتقى** tıpkı **قضى يقضى** gibi” dediler. Evs dedi:
Tek bir topukla seni korur ve onu lezzetli kılar * ellerin; avuçla salladığında bal akar.
Ve Haffâf b. Nudbe dedi:
Onu cilacılar cilaladı da onu arıttılar * hafif; hepsi izden sakınılır.
Ve Esed oğullarından bir başkası dedi:
Ve beni gördüğünde kıskançtan sakınmam * ve benim gibim, sert bir aslan için et parçasıdır.
Onu tâ’yı harekelemekle rivayet eden kimseye gelince, bu ancak benim zikrettiğim tahfîf üzeredir. Cevherî’nin metni bitti.

İbn Berrî, “**مثل قضى يقضى**” sözünde dedi: **تقى**’ya hemzetü’l-vasl soktu; tâ harekelidir; çünkü aslı sükûndur. Meşhur olan ise, tâ’nın harekeli oluşundan dolayı hemzetü’l-vaslsız **تقى يتقى**’dır. Yine dedi: Esedî’nin beytinde ve Haffâf’ın beytinde doğru olan, yalnızca tâ’yı fetha ile **يتقى** ve **اتقى**’dır. Dedi: Ebû Saîd, **تقى يتقى**’yı inkâr etti. Dedi: emir kipinde **اتق** lâzım gelir; ve bu söylenmez. Dedi: bu doğrudur. Sonra Cevherî dedi: emir kipinde **تق** dersin; kadın için **تقى**. Abdullah b. Hemmâm es-Selûlî dedi:
Nu‘mân bize ziyademizdir; onu unutmayın * Allah’tan sakının bizde ve okuduğunuz kitapta.
Emri muhaffef üzerine bina etti; böylece onda eliften, muzârîde ikinci harfin harekesiyle müstağni oldu. Bitti.

Kâlî rivayet etti:
Allah’tan sakın onda, ey Ümmü Amr; ve biz üstlenelim * onun sevgisini; seni bir isteyen istemesin.

Yüce Allah’ın sözü: “Ey Peygamber, Allah’tan sakın” yani Allah’ın takvâsı üzere sebat et ve onun üzerinde devam et.

Hadîste: “İmam ancak bir kalkandır; onunla sakınılır ve onun arkasından savaşılır” yani onunla düşman savılır ve onun kuvvetiyle sakınılır.

Başka bir hadîste: “Savaş kızıştığında, Resûlullah sallallahu teâlâ aleyhi ve sellem ile sakınırdık” yani onu düşmandan bize bir **وقاية** kıldık; düşmanı onunla karşıladık ve onun arkasında bir **وقاية** olarak durduk.

Başka bir hadîste: “Kılıç için bir **تقية** var mıdır?” dedi. “Evet; **أقذاذ** üzere bir **تقية** ve **دخن** üzere bir sulh.” Yani birbirlerinden sakınırlar; sulhu ve ittifakı izhar ederler; içleri bunun hilafınadır.

Tehzîb’de: **اتقى** aslında **اوتقى** idi; ondaki tâ, **الافتعال** tâ’sıdır; vav tâ’ya idğam edildi ve şeddelendi; böylece **اتقى** denildi. Sonra hemzetü’l-vaslın elifini ve tâ’ya dönmüş olan vavı hazfettiler; böylece “**تقى يتقى**” denildi; mânâsı: şeyi karşıladı ve ondan sakındı. “**تقى يتقى**” dediklerinde ise mânâ: o, takî oldu. Birincide “**تقى يتقى**” denir; ve “**يتقى**”.

( **والاسم التقوى** ) ve ( aslı **تقيا**’dır ); tâ vavdan bedeldir; vav da yâ’dan bedeldir. Sıhâh’ta: **التقوى** ve **التقى** birdir; vav, bizim **ريا**’da zikrettiğimiz üzere yâ’dan ibdâldir. Bitti.

( ismi ve sıfatı ayırmak için onu çevirdiler; **خزيا** ve **صديا** gibi ).

İbn Sîde dedi: **التقوى**’nın aslı **وقوى**’dur; o, **وقيت**’ten **فعلى**’dır. Başka bir yerde dedi: aslı **وقوى**’dur, **وقيت**’ten; fetha verildiğinde vav tâ’ya çevrildi; sonra fiilin tasrîfinde tâ’yı hâli üzere bıraktı. Şeyhimiz dedi: vezninde ihtilaf edildi; **فعول** denildi, **فعلى** denildi; birincisi vechdir; çünkü kelime yâ’îdir; birçok tefsirde olduğu gibi. Bazısı bunda nazar etti ve onu **العناية**’da istîâb etti.

( Yüce Allah’ın sözü: “O, **التقوى** ehlidir” ) ve mağfiret ehlidir; ( yani ) o, ( azabından sakınılmasının ehli )dir; ve mağfiretine götüren şeyle amel edilmesinin ehli.

Yüce Allah’ın sözü: “Onlara **تقواهم**’ı verdi” yani takvâlarının cezasını; yahut onlara takvâlarını ilham etti.

( **ورجل تقى** ) **غنى** gibi. İbn Düreyd dedi: mânâsı, salih amel ile kendisini azaptan ve masiyetlerden korunmuş kimsedir; “kendimi korudum, onu korurum”dan. Nahivciler dedi: asıl **وقى** idi; birinci vavdan tâ ibdâl ettiler; “**متزر**” dedikleri gibi; aslı **موتزر**’dir. İkinci vavdan yâ ibdâl ettiler ve onu kendisinden sonraki yâ’ya idğam ettiler; yâ sahih olsun diye kāfı kesraladılar. Ebû Bekir dedi: benim yanımda **تقى** hakkında tercih, onun fiilden **فعيل** olmasıdır; böylece birinci tâ’yı ikinciye idğam ettiler. Bunun delili onların ( **من اتقياء** ) sözüdür; “**ولى**”yi “**الاولياء**”dan dedikleri gibi. “O **فعول**’dür” diyen dedi ki: **فعيل**’e benzediği için, onun cem‘i gibi cem‘ olundu.

( **وتقواء** ) ve bu nadirdir; benzeri **سخواء** ve **سرواء**’dır; Sîbeveyh bunların hepsini men eder.

Yüce Allah’ın sözü: “Ben Rahmân’a senden sığınırım; eğer **تقيا** isen” te’vîli: “Allah’a sığınırım; eğer **تقيا** isen, Allah’a sığınmamla öğüt alırsın.”

( **والا وقية بالضم** ) yâ’yı şeddeli olarak; vezni **أفعولة**’dır; elif zâiddir. Eğer onu **فعلية** yaparsan, o bu babdan değildir. Onda ihtilaf edildi: denildi ki o ( yedi miskal )dir; onun tartısı kırk dirhemdir; ve böylece hadîste tefsir edildi; ve geçmişte de böyle idi; Sıhâh’ta olduğu gibi. Hadîsle kastedilen: hanımlarından hiçbirine on iki **اوقية** ve **نش**’ten fazla mehir vermedi. Mücâhid dedi: o kırk dirhemdir; **النش** yirmidir.

Başka bir merfû hadîste: “Gümüşten beş **أواق**’tan aşağısında sadaka yoktur.” Ezherî dedi: beş **اواق** iki yüz dirhemdir; bu, Mücâhid’in dediğini tahkik eder. Başka bir rivayetle de vârid olmuştur: “Beş **أواق**’tan azında sadaka yoktur.” Ve o, hadîs dışında, rıtlın altıda birinin yarısıdır; o, on iki parçanın bir parçasıdır; beldelerin ıstılahlarının ihtilafıyla ihtilaf eder.

Cevherî dedi: bugün ise, insanların örf edindiği ve tabiplerin takdir ettiği şeyde, **الاوقية** onların yanında on dirhem ve bir dirhemin beşte yedisi ağırlığıdır; o bir **استار** ve **استار**ın üçte ikisidir.

( **كالوقية بالضم** ) ve kāfın kesrası ile; ( **وفتح المثناة التحتية مشددة** ) (yani yâ’nın fethası ve şeddesiyle) bazen hadîste gelir; ve fasih değildir. Denildi ki avam lügatidir; denildi ki azdır.

( **ج أواقى** ) şedde ile. ( ve ) istersen hafifletirsin de ( **اواق** ) dersin; **أثفية** ve **أثافى** ve **اثاف** gibi.

( ve ) **الوقية**’nin cem‘i ( **وقاياو** ) mecazdandır.

( mecazdan: **سرج واق**; **بين الوقاء ككساء** ) ve Cevherî ile Zemahşerî bununla iktisar etti. Lihyânî ziyade etti: ( **ووقى** ) **غنى** gibi; ( **بين الوقى كصلى** ) yani ( çukurlaştırılmamış ). Tehzîb’de: çukurlaştırılmış değildi; ve “ne kadar da **أوقاه**!”; ve eyer de böyledir.

( ve ) mecazdan: ( **وقى** ) at ( **من الحفا** )’dan; **يقي وقيا** ( **كوجى** ) Asmaî’den; o hâlde o **واق**’dır; eğer toynağında bulduğu bir acıdan yürümekten çekiniyorsa. Denildi ki: eğer yerin sertliğinden ve toynağın inceliğinden dolayı çıplak kaldıysa; böylece toynağı sert yere karşı korudu. İmru’ul-Kays dedi:
Sert kayalar; acıdan korumazlar * sanki sağrının yeri ondan bir **رال** üzerindedir.
İbn Ahmer dedi:
Sıkı bağlanmış sert bileklerle yürür * sert toynaklı; **الجدجد** ile sakınmaz;
yani toynaklarının sertliğinden dolayı yerin pürüzlülüğünden şikâyet etmez. Bazı nüshalarda: “**ووقى من الحفا كوجى**” her ikisinde tenvin ile. Ebû Ali’nin kitabında: “Ata, **وقى من ظلع** denir; eğer topallıyorsa.”

( **والواقى الصرد** ) Ebû Ubeyde’nin uğur babında söylediğidir. Vezni, Tehzîb’de olduğu üzere, Kādı ile (aynıdır). Murakkış için okuttu:
Andolsun sabahladım; ve ben sabahlamazdım * bir **واق** ve **حاتم** üzerine.
Ve uğursuzlar, sanki işaretlerdir * işaretlerden; uğursuzlar gibi.
Ebû Heysem dedi: **الصرد**’a **واق** denildi; çünkü yürüyüşünde yayılmaz; böylece, çıplak kalmış bineklerden **الواقى**’ye benzetildi. Misbâh’ta: o kargadır; ve bununla, bazısının Murakkış’ın sözünü tefsir ettiği şeydir.

Sıhâh’ta: “O, yâ’sız, kāfın kesrası ile **الواق** denir; çünkü bununla sesinin taklidi için isimlendirilmiştir.” Şairin sözü rivayet edilir; o, er-Rakkâs el-Kelbî’dir:
Ve o, eyerini sıktığında korkak değildir * der ki: bugün bana **واق** ve **حاتم** bulaştı.
İbn Sîde dedi: benim yanımda **واق**, sesinin taklididir; eğer böyle ise, onun اشتقاق’ı bilinmez.
* Dedim: bunu **حرف القاف**’ta daha önce sunduk; ona müracaat et.

( **وابن وقاء كسماء وكساء رجل** ) Araplardan bir adam; Muhkem’de böyle.
* Dedim: sanki bununla, şair **بجير بن وقاء بن الحرث الصريمى**’yi yahut başkasını kastediyor; Allah daha iyi bilir.

( ve ) denir ki: ( **ق على ظلعك** ) yani ( ona yapış ve onun üzerinde ağırdan al ); Sıhâh’ta olduğu gibi “**ارْق على ظلعك**” misli. ( yahut ) mânâsı: ( önce işini düzelt; sonra “**قد وقيت وقيا**” dersin ) fetha ile; ( **ووقيا** ) **صلى** gibi; Muhkem’de böyle.

( ve ) yiğide **موقى** denir; **معظم** gibi; yani çokça korunmuş; Sıhâh’ta böyle. Zemahşerî onu mesel yaptı. Şair dedi:
* Şüphesiz **الموقى** tıpkı korunduğun gibidir *

( **وككساء وقاء بن اياس** ) el-Vâlibî; ( **المحدث** ); Saîd b. Cübeyr ve Mücâhid’den; ondan oğlu İyâs ve el-Kattân. Dedi: kuvvetli değildi. Ebû Hâtim dedi: sâlihtir.

( **والتقى كسمى ع** ) nüshalarda böyle; Tekmile’de de bunun gibidir.

( **وأبو التقى كهدى محمد ابن الحسن** ) Mısırlı.

( **وعبد الرحمن بن عيسى بن تقى منونا** ) Medîneli, sonra Mısırlı; el-Harrât; Şâfiî; müftî.

( **رويا عن سبط السلفي** ) nüshalarda böyle; Hâfızın Tebsîr’inde olan ise: **سبط السلفي**’den rivayet eden, bu Abdurrahman’dır; Muhammed b. el-Hasen ise, ondan daha önce olan Bahr b. Nasr el-Havlânî’den rivayet etmiştir; düşün.

( **وتقية الارمنازية شاعرة بديعة النظم** ) beş yüz seksenler hududunda; musannif **ارمناز**’ı yerinde zikretmedi; biz **حرف الزاى**’da ona dikkat çektik.

( ve ) **تقية** ( **بنت أحمد** ) b. Muhammed b. el-Husayn; İbn Beyân er-Rezzâz’dan icazetle rivayet etti.

( ve ) **تقية** ( **بنت أموسان** ) el-Hüseyn b. Abdilmelik el-Hallâl’dan; İbn Nukta onu idrak etti.

( **محدثتان** )

* Ve onun üzerine istidrâk edilenlerden: **توقى** ve **اتقى** mânâca birdir; Sıhâh’ta olduğu gibi. Muâz hadîsinde: “Onların mallarının kıymetlilerinden **توق**” yani ondan sakın ve onu sadakada alma; çünkü o, sahiplerine göre kıymetlidir ve azizdir; orta olanı al. Başka bir hadîste: “**تبقه وتوقه**” yani kendini baki bırak ve onu helake arz etme; âfetlerden sakın ve ondan sakın.

**الواقية**’nin cem‘i **الاواقى**’dir; aslı **وواقى**’dir; çünkü o **فواعل**’dir; ancak iki vavın birleşmesini kerih gördüler; birincisini elife çevirdiler. Cevherî, Adî (el-Mühelhil’in kardeşi) için okuttu:
Göğsüne vurdum; sonra dedi ki * ey Adî, seni **الاواقى** korudu.

**الوقية** ( **غنية** gibi ): maldan, kendisiyle sakınılan şeydir; cem‘i **الوقيات**’tır. Ondandır ki el-Mütenahhil el-Hüzelî’nin sözü:
Ölümü onun **وقيائه** ile sakınma * ona bu, **المهبل**’de yazıldı.

Yüce Allah’ın sözü: “Ancak onlardan bir **تقاة** ile sakınmanız müstesna”; masdar olması caizdir yahut cem‘ olması caizdir; masdar daha iyidir; çünkü diğer kıraatte “onlardan bir **تقية**” vardır. Fârisî’nin ta‘lîli; Muhkem’de böyle. Tehzîb’de: Humeyd **تقية** okudu; bu bir vechdir; ancak birincisi Arapçada daha meşhurdur.

* Dedim: İbn Sîde’nin “cem‘ olabilir” sözü hakkında Cevherî dedi: **التقاة** **التقية**’dir; denir ki: **اتقى تقية وتقاة**; tıpkı **اتخم تخمة** gibi. İbn Berrî, Kazzâz’dan nakletti: **تقى** **تقاة**’nın cem‘idir; **طلى** ve **طلاة** gibi.
* Dedim: Sa‘leb onu İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; ve dedi: ikisi nadir iki harftir.

Ve dediler: “Allah için onu ne kadar da **أتقاه**!” yani ondan daha çok korkan. Ve “o, falancadan daha **أتقى**’dır” yani ondan daha çok takvâ sahibidir. Ve eyerin **الواقى**’sine de “onu ne kadar da **أتقاه**!” denir.

Şairin sözü:
Kim sakınırsa, şüphesiz Allah onunladır * Allah’ın rızkı sabahleyin ve akşamleyin gelendir.
Cevherî dedi: bir cezmi, bir cezm üzerine soktu. Sîbeveyh, “Sen Allah’tan sakınırsın”ı kesra ile hikâye etti; “öğrenirsin”i kesra ile diyenin lügatı üzere.

Ve **أتقاه**: şeyi karşıladı ve ondan sakındı; Ebû Hayyân bununla, Yüce Allah’ın sözü “**ان اتقيتن**”i tefsir etti.

Ve **رجل وقى تقى** mânâca birdir.

Ve **الوقاية** kesra iledir; ve kadınlar için olan tâ fetha ile de gelir; Sıhâh’ta olduğu gibi.

Ve ayrıca: kitapla kendisiyle korunulan şey.

Ve **ابن الوقاياتى** bir muhaddistir: o, Ebû’l-Kāsım Osman b. Ali b. Ubeydullah el-Bağdâdî’dir; İbnü’l-Batr’dan; ondan da Hâfız Ebû’l-Kāsım ed-Dımaşkî. 525 yılında öldü.

Ve **رجل وقاء** **كتان** gibi: şiddetli sakınan.

Ve **موقى** **معظم** gibi: Abdurrahman b. Mekkî’nin dedesi; **سبط السلفي**.

Ve **فرس واقية**: **خيل أواق**’dan; eğer onda topallık varsa; Kâlî nakletti.

Ve **الواقى** masdardır; İbn Berrî’den, **الواقية** gibi. Ve Enşede: Lâ Fünûn et-Taglibî için:
Ömrüne yemin olsun, delikanlı nasıl sakınacağını bilmez * eğer Allah ona bir **واقيا** kılmazsa.

Ve mecazdan: onu kalkanıyla sakındı; ondandır ki şairin sözü:
Avını vurmak istedi * derken onu kandan kana sakındı.

Ve **التقوى** Kâlî’den bir mevzidir. Ve Enşede: Kesîr için:
Ve **التقوى** üzerine onlarla geçti; sanki onlar * deniz gemileridir; onda seyri hoş oldu.

Ve kemiği **وقى** etti: iyileşti ve kaynadı.

Ve **الوقى**: topallık ve bastırma.

Ve **التقيا**: misafirin kendisiyle sakındığı bir şeydir; en aşağısı ne ise o.

Ve **وقاء بن الا سعر** kesra ile: kızıllığın dili (adı); şair. Hâfız dedi: Hâfız Muğlataî’nin hattıyla böyle okudum.

Ve **جلدك التقوى**: Hamâ sahibi Ömer Takıyyüddîn’e mensuptur; Sülafî’den rivayet etti.

Ve **عبد الله بن ريحان التقوى**: İbn Revvâc ve İbnü’l-Mukayyer’den.

Ve **أبو تقى** **غنى** gibi: Abdülhamîd b. İbrâhîm ve Hişâm b. Abdilmelik el-Yeznî el-Hımsî; ikisi muhaddistir. Sonuncuyu musannif **ى ز ن**’de zikretti; künyesinde tashîf etti; daha önce işaret geçtiği gibi.

Ve sonuncunun torunu: el-Hasen b. Takı b. Ebî Takı; dedesinden hadis etti; ondan Taberânî.

Ve Ali b. Ömer b. Takı: Câmi‘u’t-Tirmizî’yi ondan rivayet etti; ondan da Ebû Ali et-Tabasî ve Ebû Tâlib Muhammed b. Muhammed el-Alevî; **ابن التقى** diye bilinir; İbnü’d-Dübeyşî ondan semâ etti.
* Dedim: onunla bilinen **التقى** zikredilen, Ali b. Muhammed b. Ali b. Mûsâ el-Kâzım’dır.

Ve Takı b. Selâme el-Mevsılî: Abdullah b. el-Kāsım b. Sehl es-Savvâf’tan rivayet etti.

Ve **أبو التقى** **هدى** gibi: Münzirî’nin şeyhlerinden üç Sâlih.

Ve Abdülmun‘im b. Sâlih b. Ebî’t-Takī ve Abdüddâim b. Takı b. İbrâhîm: ikisi de Münzirî’nin şeyhlerindendir.

Ve **المتقي** Abbâsî halifelerinden biridir.

Ve ayrıca: Şeyh Ali b. Hisâmüddîn el-Mekkî el-Hanefî’nin lakabıdır; **الجامع الصغير**’i bablandıran. Kutub eş-Şa‘rânî onunla görüştü ve onu övdü.

Ve **التقاوى**: ekim için hububattan biriktirilen şeye isimdir; sanki **تقويه**’nin cem‘idir; o, **التمتين** gibi bir isimdir; Mısır lügatidir.

Ve **واقية**: Deylem diyarında bir dağdır; Yâkūt’tan.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: وقى

وَقَاهُ اللّٰهُ السُّوْءَ
1 وَقَاهُ اللّٰهُ السُّوْءَ ذ God preserved him from evil. (Msb.) See a verse cited voce نَقَشَ. ― -b2- وَقَاكَ اللّٰهُ كُلَّ مَحْذُور God preserve thee from all fear: see مَحْذُورٌ. ― -b3- قِ, or قِهْ, and تَوَقَّ, are imperatives [meaning Be thou cautious]. (JK.) ― -b4- قِ عَلَى ظَلْعِكَ: see ظَلَعَ. ― -b5- وَقَاهُ and ↓ اِتَّقَاهُ both signify He was cautious of it; syn. حَذِرَهُ. (K.)

تَوَقَّاهُ
5 تَوَقَّاهُ ذ (and, accord. to a usage in the K, art. حرز, also تَوَقَّى مِنْهُ) He guarded against it; was cautious of it; syn. اِحْتَرَزَ منه and تَحَرَّزَ منه. (S, K, * art. حرز.) ― -b2- تَبَقَّهْ وَتَوَقَّهْ: see 4 in art. بقى.

اِتَّقى
8 اِتَّقى ذ He preserved, or guarded, himself exceedingly, or extraordinarily: (Ksh, Bd in ii. 1:) he put a thing between him and another to preserve him, or guard him. (Ham, p. 359.) ― -b2- In the conventional language of the law, He preserved, or guarded, himself exceedingly, or extraordinarily, (Ksh, Bd, ubi supra,) from sin, of commission or of omission, (Ksh,) [or] from what would harm him in the world to come. (Bd, who describes three degrees.) It may often be rendered He was pious; or careful of his religious duties. ― -b3- اِتَّقَى عَلَيْهِمْ وَحَذِرَ [He guarded himself against them in an extraordinary degree, and was cautious, or wary]. (JK, TA, in art. خشى.) See 1. ― -b4- يَتْقِى, for يَتَّقِى: see art. تقى: and see a verse of Khufلf Ibn-Nudbeh, (quoted in the S, in art. وقى,) cited voce أَثْرٌ. ― -b5- يَتَّقْ for يَتَّقِ: see a verse cited voce مُتَأَوِّبٌ.

وَقِىٌّ
وَقِىٌّ ذ Cautious, guarding himself from sin, &c.: see تَقِىٌّ.

وَقِيَّةٌ
وَقِيَّةٌ ذ Property by means of which one preserves himself: pl. وَقِيَّاتٌ. (TA.) See a verse cited voce مَحْبَلٌ.

وِقَايَةٌ
وِقَايَةٌ ذ Excess of preserving or guarding. (Ksh, Bd in ii. 1.) ― -b2- A preservative.

وَاقٍ
وَاقٍ ذ A saddle that does not gall the back. (S, K.)

وَاقِيَةٌ
وَاقِيَةٌ ذ used as an inf. n., like بَاقِيَّةٌ: see Har, p. 136. ― -b2- وَاقِيَةٌ as meaning one preserver: see an ex. voce بَاقِيَةٌ.

أُوقِيَّةٌ
أُوقِيَّةٌ ذ An ounce: see رِطْلٌ, in two places.

##### Türkçe

**وَقَاهُ اللّٰهُ السُّوْءَ**
1 **وَقَاهُ اللّٰهُ السُّوْءَ** ذ Allah onu kötülükten korudu. (Msb.) **نَقَشَ** maddesinde zikredilen bir beyte bak. ― -b2- **وَقَاكَ اللّٰهُ كُلَّ مَحْذُور** Allah seni her sakınılacak şeyden korusun: **مَحْذُورٌ**’a bak. ― -b3- **قِ**, yahut **قِهْ**, ve **تَوَقَّ**, emirlerdir [mânâsı: Sen sakınan ol]. (JK.) ― -b4- **قِ عَلَى ظَلْعِكَ**: **ظَلَعَ**’a bak. ― -b5- **وَقَاهُ** ve ↓ **اِتَّقَاهُ** ikisi de “Ondan sakındı” mânâsınadır; eş anlamlısı **حَذِرَهُ**. (K.)

**تَوَقَّاهُ**
5 **تَوَقَّاهُ** ذ (ve, K’deki bir kullanıma göre, **حرز** maddesinde, ayrıca **تَوَقَّى مِنْهُ**) Ondan sakındı; ondan ihtiyat etti; eş anlamlısı **اِحْتَرَزَ منه** ve **تَحَرَّزَ منه**. (S, K, * **حرز** maddesi.) ― -b2- **تَبَقَّهْ وَتَوَقَّهْ**: **بقى** maddesinde 4’e bak.

**اِتَّقى**
8 **اِتَّقى** ذ Kendini pek çok, yahut olağanüstü derecede korudu, yahut sakındı: (Ksh, Bd, ii. 1’de:) kendisini korumak, yahut sakındırmak için, kendisi ile bir başkası arasına bir şey koydu. (Ham, s. 359.) ― -b2- Şeriatın örfî dilinde, günahdan—işlemekten yahut terk etmekten—(Ksh,) [yahut] âhirette ona zarar verecek şeyden (Bd, üç dereceyi tasvir eder) kendini pek çok, yahut olağanüstü derecede korudu, yahut sakındı. Çoğu kez “Takvâ sahibi oldu”; yahut “dinî vazifelerine dikkat etti” diye tercüme edilebilir. ― -b3- **اِتَّقَى عَلَيْهِمْ وَحَذِرَ** [Onlara karşı kendini olağanüstü derecede korudu ve sakındı, yahut çekindi]. (JK, TA, **خشى** maddesinde.) 1’e bak. ― -b4- **يَتْقِى**, **يَتَّقِى** yerine: **تقى** maddesine bak; ve **أَثْرٌ** maddesinde zikredilen, (S’de, **وقى** maddesinde nakledilmiş olan) Khufلf Ibn-Nudbeh’in bir beytine bak. ― -b5- **يَتَّقْ** **يَتَّقِ** yerine: **مُتَأَوِّبٌ** maddesinde zikredilen bir beyte bak.

**وَقِىٌّ**
**وَقِىٌّ** ذ Sakınan; kendini günahtan vb. koruyan: **تَقِىٌّ**’ye bak.

**وَقِيَّةٌ**
**وَقِيَّةٌ** ذ Kişinin kendisiyle kendini koruduğu mal: çoğulu **وَقِيَّاتٌ**. (TA.) **مَحْبَلٌ** maddesinde zikredilen bir beyte bak.

**وِقَايَةٌ**
**وِقَايَةٌ** ذ Korumanın yahut sakındırmanın fazlalığı. (Ksh, Bd, ii. 1’de.) ― -b2- Bir koruyucu.

**وَاقٍ**
**وَاقٍ** ذ Sırtı yara yapmayan eyer. (S, K.)

**وَاقِيَةٌ**
**وَاقِيَةٌ** ذ **بَاقِيَّةٌ** gibi bir mastar ismi olarak kullanılır: Har, s. 136’ya bak. ― -b2- “Bir koruyan” mânâsında **وَاقِيَةٌ**: **بَاقِيَةٌ** maddesinde bir örneğe bak.

**أُوقِيَّةٌ**
**أُوقِيَّةٌ** ذ Bir ons: iki yerde **رِطْلٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: وقى ]يقي[

وَقَى ]يَقِي[
وَقَى ]يَقِي[ ( n. ac. وَقْى 1 ,  وَاْقِىَة 21t ,  وِقَاْىَة 23t ),
a.  Preserved, kept, guarded, protected.

b.  [ 'Ala ], Took heed of.

c.  ( n. ac. وَقْى 1 ,  وُقِيّ ), Arranged, adjusted.

d.  ( n. ac. وُقًى [ وُقَى 9 ],

وِقَآء
وِقَآء [ 23A ],
a.  تَقِيَّة ),  see VIII (b) .

وَقَّىَ
وَقَّىَ II ,
a.  see I (a) .

تَوَقَّىَ
تَوَقَّىَ V
a.  [ acc. or Min ], Feared, dreaded; was beware of.

اِوْتَقَىَ
اِوْتَقَىَ VIII )ت(
a.  [ acc. ],  see V .

b.  Feared, honoured ( God ).

c.  [ acc. &  Bi ], Screened, protected with.

وَاقٍ
وَاقٍ [ 21 ],
a.  Protecting, protective, preservative, preservatory; protector.

b.  see 25 (c) .

وَاقِيَة
وَاقِيَة [ 21t ] , ( pl. reg. &
a.  أَوَاقٍ ),  fem. of وَاْقِى 21 .

b.  Custody, keeping.

c.  ( pl. أَوَاقِي ) Ounce.

وَقَآء
وَقَآء [ 22A ] ,  وَقَايَة [ 22t ] ,
a.  see 23 .

وِقَآء
وِقَآء [ 23 ],
a.  Safe-guard, preservation; protection.

وِقَايَة
وِقَايَة [ 23t ],
a.  see 23 .

b.  Custody, ward; tutelage.

c.  Veil, mantle.

وُقَايَة
وُقَايَة [ 24t ],
a.  see 23 .

وَقِيّ
وَقِيّ [ 25 ],
a.  Protected.

b.  see 21 (a) .

c.  Comfortable ( saddle ),

مَوْقِيّ
مَوْقِيّ [ N. P.
a.  I],  see 25 (a) .

مُوَقًّى
مُوَقًّى [ N. P.
a.  II],  see 25 (a) .

b.  . Brave.

مُتَّقٍ
مُتَّقٍ [ N. Ag.
a.  VIII], Pious, godfearing, godly.

تَقِيّ
تَقِيّ ( pl. أَتْقِيَآء ),
a.  see N. Ag. VIII .

تُقًى
تُقًى ,  تَقْوَى
a.  The fear of God, piety, godliness.

تُقَاة
تُقَاة ( pl. تُقًى ),
a.  see supra.

أُوْقِيَّة
أُوْقِيَّة ( pl. أَوَاقِيّ ,  أَوَاقٍ ),
a.  Ounce.

وُقِيَّة
وُقِيَّة ( pl. وُقِيّ ),
a.  see supra.

تَق
تَق ( fem.
a.  تَقِي ), Fear God!

قِ عَلَى ظَلْعِكَ
قِ عَلَى ظَلْعِكَ
a.  Take heed to thyself.

##### Türkçe

**وَقَى** ]**يَقِي**[
**وَقَى** ]**يَقِي**[ ( mastar: **وَقْى** 1, **وَاْقِىَة** 21t, **وِقَاْىَة** 23t ),
a. Korunmuş, muhafaza edilmiş, gözetilmiş, himaye edilmiş.

b. [ **'Ala** ], sakındı.

c. ( mastar: **وَقْى** 1, **وُقِيّ** ), düzenledi, ayarladı.

d. ( mastar: **وُقًى** [ **وُقَى** 9 ],

**وِقَآء**
**وِقَآء** [ 23A ],
a. **تَقِيَّة** ), VIII (b)’ye bak.

**وَقَّىَ**
**وَقَّىَ** II,
a. I (a)’ya bak.

**تَوَقَّىَ**
**تَوَقَّىَ** V
a. [ acc. veya Min ], korktu, ürktü; sakındı.

**اِوْتَقَىَ**
**اِوْتَقَىَ** VIII )ت(
a. [ acc. ], V’ye bak.

b. Korktu, (Allah’ı) tazim etti.

c. [ acc. & Bi ], ile perdeledi, ile korudu.

**وَاقٍ**
**وَاقٍ** [ 21 ],
a. Koruyan, koruyucu, muhafaza edici, muhafaza yeri; koruyucu.

b. 25 (c)’ye bak.

**وَاقِيَة**
**وَاقِيَة** [ 21t ], ( çoğul kuralı &
a. **أَوَاقٍ** ), **وَاْقِى** 21’in müennesi.

b. Himaye, muhafaza.

c. ( çoğul **أَوَاقِي** ) ons.

**وَقَآء**
**وَقَآء** [ 22A ], **وَقَايَة** [ 22t ],
a. 23’e bak.

**وِقَآء**
**وِقَآء** [ 23 ],
a. Emniyet tedbiri, muhafaza; koruma.

**وِقَايَة**
**وِقَايَة** [ 23t ],
a. 23’e bak.

b. Himaye, gözetim; vesayet.

c. Örtü, manto.

**وُقَايَة**
**وُقَايَة** [ 24t ],
a. 23’e bak.

**وَقِيّ**
**وَقِيّ** [ 25 ],
a. Korunmuş.

b. 21 (a)’ya bak.

c. Rahat (eyer),

**مَوْقِيّ**
**مَوْقِيّ** [ N. P.
a. I], 25 (a)’ya bak.

**مُوَقًّى**
**مُوَقًّى** [ N. P.
a. II], 25 (a)’ya bak.

b. Cesur.

**مُتَّقٍ**
**مُتَّقٍ** [ N. Ag.
a. VIII], takvalı, Allah’tan korkan, dindar.

**تَقِيّ**
**تَقِيّ** ( çoğul **أَتْقِيَآء** ),
a. N. Ag. VIII’e bak.

**تُقًى**
**تُقًى**, **تَقْوَى**
a. Allah korkusu, takva, dindarlık.

**تُقَاة**
**تُقَاة** ( çoğul **تُقًى** ),
a. yukarıdakine bak.

**أُوْقِيَّة**
**أُوْقِيَّة** ( çoğul **أَوَاقِيّ**, **أَوَاقٍ** ),
a. ons.

**وُقِيَّة**
**وُقِيَّة** ( çoğul **وُقِيّ** ),
a. yukarıdakine bak.

**تَق**
**تَق** ( müennes
a. **تَقِي** ), Allah’tan kork!

**قِ عَلَى ظَلْعِكَ**
**قِ عَلَى ظَلْعِكَ**
a. Kendine dikkat et.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

وقي
وَقَى - يَقِي، وُقِيَ - يُوقَى - وَاقِي - وَاقٍ - قِي - قُوْ
وَقَى - يَقِي + كائن + كائناً + شيئاً أو ضراً: يزوده مسبقاً بما يحميه ويدفع عنه أذى وضر ممكن ومحتمل
قِي - قُوْ : وزن الأمر
وُقِيَ - يُوْقَى: مبني للمجهول من " وَقَى - يَقِي "
وَاقِي - وَاقٍ: اسم فاعل صفة مشبهة من " وَقَى - يَقِي "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحماية والوقاية والحراسة من عدو أو خطر "، وهي:
عََصَمَ - يَعْصِمُ، وَقَى - يَقِي، حَرَسَ - يَحْرُسُ، سَلَحَ - يَسْلَحُ، حَمَى - يَحْمِيْ، رَهَط َ - يَرْهَطُ
يفرق لفظاً:
تَقى - يَتْقِي + كائن + كائناَ أو أذى: توقى وتفادى وتجنب أذى كان متجهاً إليه من كائن: يواجه أذى محتمل فيتفاداه ويتجنبه ويهرب منه بعيداً
وَقَى - يَقِي + كائن + كائناً + شيئاً أو ضراً: يزوده مسبقاً بما يحميه ويدفع عنه أذى وضر ممكن ومحتمل
وقى -  يقي - قي - قوا
	﴿والله جعل لكم مما خلق ظلالا وجعل لكم من الجبال أكنانا وجعل لكم سرابيل تقيكم الحر وسرابيل تقيكم بأسكم كذلك يتم نعمته عليكم لعلكم تسلمون(81)﴾ النحل
	﴿ومنهم من يقول ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة وقنا عذاب النار(201)﴾ البقرة ﴿الذين يقولون ربنا إننا آمنا فاغفر لنا ذنوبنا وقنا عذاب النار(16)﴾ آل عمران ﴿الذين يذكرون الله قياما وقعودا وعلى جنوبهم ويتفكرون في خلق السماوات والأرض ربنا ما خلقت هذا باطلا سبحانك فقنا عذاب النار (191)﴾ آل عمران ﴿ياأيها الذين آمنوا قوا أنفسكم وأهليكم نارا وقودها الناس والحجارة عليها ملائكة غلاظ شداد لا يعصون الله ما أمرهم ويفعلون ما يؤمرون(6)﴾ التحريم
	﴿لا يذوقون فيها الموت إلا الموتة الأولى ووقاهم عذاب الجحيم (56)﴾ الدخان ﴿فاكهين بما آتاهم ربهم ووقاهم ربهم عذاب الجحيم (18)﴾ الطور ﴿الذين يحملون العرش ومن حوله يسبحون بحمد ربهم ويؤمنون به ويستغفرون للذين آمنوا ربنا وسعت كل شيء رحمة وعلما فاغفر للذين تابوا واتبعوا سبيلك وقهم عذاب الجحيم(7)﴾ غافر ﴿فمن الله علينا ووقانا عذاب السموم (27)﴾ الطور ﴿فوقاهم الله شر ذلك اليوم ولقاهم نضرة وسرورا(11)﴾ الإنسان
	﴿وقهم السيئات ومن تقي السيئات يومئذ فقد رحمته وذلك هو الفوز العظيم(9)﴾ غافر ﴿فوقاه الله سيئات ما مكروا وحاق بآل فرعون سوء العذاب(45)﴾ غافر
يوق
	﴿والذين تبوءوا الدار والإيمان من قبلهم يحبون من هاجر إليهم ولا يجدون في صدورهم حاجة مما أوتوا ويؤثرون على أنفسهم ولو كان بهم خصاصة ومن يوق شح نفسه فأولئك هم المفلحون(9)﴾ الحشر ﴿فاتقوا الله ما استطعتم واسمعوا وأطيعوا وأنفقوا خيرا لأنفسكم ومن يوق شح نفسه فأولئك هم المفلحون (16)﴾ التغابن
واق ( واقي)
	﴿لهم عذاب في الحياة الدنيا ولعذاب الآخرة أشق وما لهم من الله من واق (34)﴾ الرعد ﴿وكذلك أنزلناه حكما عربيا ولئن اتبعت أهواءهم بعدما جاءك من العلم ما لك من الله من ولي ولا واق(37)﴾ الرعد ﴿أو لم يسيروا في الأرض فينظروا كيف كان عاقبة الذين كانوا من قبلهم كانوا هم أشد منهم قوة وآثارا في الأرض فأخذهم الله بذنوبهم وما كان لهم من الله من واق(21)﴾ غافر
مختار الصحاح
● [وقي] و ق ي: اتَّقَى يَتَّقِي و تَقَى يَتْقِي كقَضَى يَقْضِي و التَّقْوَى و التُّقَى واحد و التُّقَاةُ التَّقِيَّةُ يُقال اتَّقَى تَقِيَّةً و تُقَاءً و التَّقِيُّ المُتَّقِي وقالوا ما أَتقاه لله و تَوَقَّى و اتَّقَى و اتَّقَى بمعنى و وَقَاهُ الله وِقَايَةً بالكسر حفِظه و الوِقايةُ أيضا التي للنساء وفتح الواو لغة و الأُوقِيَّةُ في الحديث أَربعون دِرهما وكذا كان فيما مضى وأما اليوم فيما يتعارفه الناس فالأُوقية عند الأطباء وزن عشرة دراهم وخمسة أَسباع درهم وهو إسْتَارٌ وثُلثا إسْتارٍ والجمع الأَوَاقِيُّ بتشديد الياء وإن شئت خفَّفْت
الراغب
وقى
- الوقاية: حفظ الشيء مما يؤذيه ويضره. يقال: وقيت الشيء أقيه وقاية ووقاء. قال تعالى: }فوقاهم الله﴿[الإنسان/11]،﴾ووقاهم عذاب الجحيم﴿[الدخان/56]،﴾وما لهم من الله من واق﴿[الرعد/34]،﴾مالك من الله من ولي ولا واق﴿[الرعد/37]،﴾قوا أنفسكم وأهليكم نارا﴿[التحريم/6] والتقوى جعل النفس في وقاية مما يخاف هذا تحقيقه، ثم يسمى الخوف تارة تقوى، والتقوى خوفا حسب تسمية مقتضى الشيء بمقتضيه والمقتضي بمقتضاه، وصار التقوى في تعارف الشرع حفظ النفس عما يؤثم، وذلك بترك المحظور، ويتم ذلك بترك بعض المباحات لما روي: (الحلال بين، والحرام بين، ومن رتع حول الحمى فحقيق أن يقع فيه) (الحديث تقدم في مادة (بغى) ) قال الله تعالى:﴾فمن اتقى وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون﴿[الأعراف/35]،﴾إن الله مع الذين اتقوا﴿[النحل/128]،﴾وسيق الذين اتقوا ربهم إلى الجنة زمرا﴿[الزمر/73] ولجعل التقوى منازل قال:﴾واتقوا يوما ترجعون فيه إلى الله﴿[البقرة/281]، و﴾اتقوا ربكم﴿[النساء/1]،﴾ومن يطع الله ورسوله ويخش الله ويتقه﴿[النور/52]،﴾واتقوا الله الذي تساءلون به والأرحام﴿[النساء/1]،﴾اتقوا الله حق تقاته﴿[آل عمران/102]. وتخصيص كل واحد من هذه الألفاظ له ما بعد هذا الكتاب. ويقال: اتقى فلان بكذا: إذا جعله وقاية لنفسه، وقوله:﴾أفمن يتقي بوجهه سوء العذاب يوم القيامة﴿[الزمر /24] تنبيه على شدة ما ينالهم، وأن أجدر شيء يتقون به من العذاب يوم القيامة هو وجوههم، فصار ذلك كقوله:﴾وتغشى وجوههم النار﴿[إبراهيم/ 50]،﴾يوم يسحبون في النار على وجوههم{ [القمر/48].
ملخص اللسان
1.  وقاهُ اللهُ وَقْياً وَوِقايةً وواقِيةً: صانَه؛ فَوقَى أَحَدُكم وجْهَه النارَ؛ وَقَيْتُ الشيء أَقِيه إذا  صُنْتَه وسَتَرْتَه عن الأَذى، أي لِيَقِ  أَحدُكم وجهَه النارَ بالطاعة والصَّدَقة.ووقاهُ: صانَه. ووقاه ما يَكْرَه ووقَّاه: حَماهُ منه،فوقاهُمُ الله شَرَّ ذلك اليومِ. والوِقاءُ والوَقاء والوِقايةُ  والوَقايةُ والوُقايةُ والواقِيةُ: كلُّ ما وقَيْتَ به شيئاً ، ويقال: وقاكَ اللهُ شَرَّ فلان وِقايةً. إِنما الإِمام جُنَّة  يُتَّقى به ويُقاتَل من ورائه أَي أَنه يُدْفَعُ به العَدُوُّ ويُتَّقى  بقُوّته،
2.     من عَصى الله لم يَقِه منه واقِيةٌ إِلا بإِحْداث تَوْبةٍ؛ وفي التنزيل العزيز: ما لهم من  الله من واقٍ؛ أَي من دافِعٍ.
3.     ووقاه اللهُ وِقاية، بالكسر، أَي حَفِظَه. والتَّوْقِيةُ: الكلاءة والحِفْظُ؛ قال:  إِنَّ المُوَقَّى مِثلُ ما وقَّيْتُ  وتَوَقَّى واتَّقى بمعنى.
4.     وقد توَقَّيْتُ واتَّقَيْتُ الشيء وتَقَيْتُه  أَتَّقِيه وأَتْقِيه تُقًى وتَقِيَّةً وتِقاء: حَذِرْتُه؛ الأَخيرة عن  اللحياني، والاسم التَّقْوى،
5.     وتَوَقَّ  كَرائَمَ أَموالِهم أَي تَجَنَّبْها ولا تأْخُذْها في الصدَقة لأَنها  تَكرْمُ على أَصْحابها وتَعِزُّ، وتَوقَّى واتَّقى بمعنى
6.  وآتاهم تَقْواهم؛ أَي جزاء تَقْواهم، وقيل: معناه  أَلهَمَهُم تَقْواهم، وقوله تعالى: هو أَهلُ التَّقْوى وأَهلُ المَغْفِرة؛ أَي  هو أَهلٌ أَن يُتَّقَى عِقابه وأَهلٌ أَن يُعمَلَ بما يؤدّي إِلى  مَغْفِرته.
7.  التَّقِيَّةُ والتُّقاةُ بمعنى، يريد أَنهم يَتَّقُون بعضُهم بعضاً ويُظهرون الصُّلْحَ  والاتِّفاق وباطنهم بخلاف ذلك. إِلا أَن تتقوا منهم تُقاةً؛ يجوز أَن يكون مصدراً وأَن  يكون جمعاً، والمصدر أَجود لأَن في القراءة الأُخرى: إِلا أَن تَتَّقُوا  منهم تَقِيَّةً؛ تَقِيَّة، وهو  وجه، إِلا أَن الأُولى أَشهر في العربية، والتُّقى يكتب بالياء.
8. والتَّقِيُّ: المُتَّقي. وقالوا: ما أَتْقاه لله؛ ورجل تَقِيٌّ من قوم أَتْقِياء وتُقَواء؛ رجل تَقِيٌّ، ويُجمع أَتْقِياء، معناه أَنه مُوَقٍّ  نَفْسَه من العذاب والمعاصي بالعمل الصالح، وأَصله من وَقَيْتُ نَفْسي  أَقيها؛ قال النحويون: الأَصل وَقُويٌ، والاختيار عندي في تَقِيّ أَنه من الفعل فَعِيل، فقيل تَقى يَتْقي  بمعنى استقبل الشيء وتَوَقَّاه، وإِذا قالوا اتَّقى يَتَّقي فالمعنى أَنه  صار تَقِيّاً، ويقال في الأَول تَقى يَتْقي ويَتْقي. ورجل وَقِيٌّ تَقِيٌّ  بمعنى واحد.
9.  والتَّقْوى اسم، وموضع التاء واو وأَصلها  وَقْوَى، وهي فَعْلى من وَقَيْتُ، التَّقوى أَصلها  وَقْوَى من وَقَيْتُ، فلما فُتِحت قُلِبت الواو تاء،ثم تركت التاءُ في  تصريف الفعل على حالها في التُّقى والتَّقوى والتَّقِيَّةِ والتَّقِيِّ  والاتِّقاءِ، قال: والتُّفاةُ جمع،
10.                        والوِقايةُ التي للنساءِ، والوَقايةُ، بالفتح لغة،
11.          والوِقاءُ والوَقاءُ: ما  وَقَيْتَ به شيئاً. سَرْجٌ واقٍ بَيّن الوِقاء، مدود،  وسَرجٌ وَقِيٌّ بيِّن الوُقِيِّ. ووَقَى من الحَفَى وَقْياً: كوَجَى؛  وقد  وَقَى يَقِي؛
12.          والأُوقِيَّةُ: زِنةُ سَبعة مَثاقِيلَ وزنة أَربعين درهماً، هي الأُوقِيَّةُ وجمعها  أَواقِيُّ، والوَقِيّةُ، هي الأُوقِيَّةُ وجمعها  أَواقِيُّ، والوَقِيّةُ، وهي قليلة، وجمعها وَقايا.
13.                        والواقِي: الصُّرَدُ؛
لسان العرب
● -   وقي: وقاهُ اللهُ وَقْياً وَوِقايةً وواقِيةً: صانَه؛ قال أَبو مَعْقِل  الهُذليّ:  فَعادَ عليكِ إنَّ لكُنَّ حَظّاً،  وواقِيةً كواقِيةِ الكِلابِ  وفي الحديث: فَوقَى أَحَدُكم وجْهَه النارَ؛ وَقَيْتُ الشيء أَقِيه إذا  صُنْتَه وسَتَرْتَه عن الأَذى، وهذا اللفظ خبر أُريد به الأمر أي لِيَقِ  أَحدُكم وجهَه النارَ بالطاعة والصَّدَقة. وقوله في حديث معاذ: وتَوَقَّ  كَرائَمَ أَموالِهم أَي تَجَنَّبْها ولا تأْخُذْها في الصدَقة لأَنها  تَكرْمُ على أَصْحابها وتَعِزُّ، فخذ الوسَطَ لا العالي ولا التَّازِلَ،  وتَوقَّى واتَّقى بمعنى؛ ومنه الحديث: تَبَقَّهْ وتوَقَّهْ أَي اسْتَبْقِ  نَفْسك ولا تُعَرِّضْها للتَّلَف وتَحَرَّزْ من الآفات واتَّقِها؛ وقول  مُهَلْهِل:  ضَرَبَتْ صَدْرَها إليَّ وقالت:  يا عَدِيًّا ، لقد وَقَتْكَ الأَواقي  (*قوله «ضربت إلخ»هذا البيت نسبه الجوهري وابن سيده إلى مهلهل. وفي  التكملة: وليس البيت لمهلهل، وإنما هو لأخيه عدي يرثي مهلهلاً. وقيل  البيت:ظبية من ظباء وجرة تعطو  بيديها في ناضر الاوراق  أراد بها امرأته؛ شبهها بالظباء فأجرى عليها أوصاف الظباء)  إِنما أراد الواو في جمع واقِيةٍ، فهمز الواو الأُولى، ووقاهُ: صانَه.  ووقاه ما يَكْرَه ووقَّاه: حَماهُ منه، والتخفيف أَعلى. وفي التنزيل  العزيز: فوقاهُمُ الله شَرَّ ذلك اليومِ. والوِقاءُ والوَقاء والوِقايةُ  والوَقايةُ والوُقايةُ والواقِيةُ: كلُّ ما وقَيْتَ به شيئاً وقال اللحياني:  كلُّ ذلك مصدرُ وَقَيْتُه الشيء. وفي الحديث: من عَصى الله لم يَقِه منه  واقِيةٌ إِلا بإِحْداث تَوْبةٍ؛ وأَنشد الباهليُّ وغيره للمُتَنَخِّل  الهُذَلي:  لا تَقِه الموتَ وقِيَّاتُه،  خُطَّ له ذلك في المَهْبِلِ  قال: وقِيَّاتُه ما تَوَقَّى به من ماله، والمَهْبِلُ: المُسْتَوْدَعُ.  ويقال: وقاكَ اللهُ شَرَّ فلان وِقايةً. وفي التنزيل العزيز: ما لهم من  الله من واقٍ؛ أَي من دافِعٍ. ووقاه اللهُ وِقاية، بالكسر، أَي حَفِظَه.  والتَّوْقِيةُ: الكلاءة والحِفْظُ؛ قال:  إِنَّ المُوَقَّى مِثلُ ما وقَّيْتُ  وتَوَقَّى واتَّقى بمعنى. وقد توَقَّيْتُ واتَّقَيْتُ الشيء وتَقَيْتُه  أَتَّقِيه وأَتْقِيه تُقًى وتَقِيَّةً وتِقاء: حَذِرْتُه؛ الأَخيرة عن  اللحياني، والاسم التَّقْوى، التاء بدل من الواو والواو بدل من الياء. وفي  التنزيل العزيز: وآتاهم تَقْواهم؛ أَي جزاء تَقْواهم، وقيل: معناه  أَلهَمَهُم تَقْواهم، وقوله تعالى: هو أَهلُ التَّقْوى وأَهلُ المَغْفِرة؛ أَي  هو أَهلٌ أَن يُتَّقَى عِقابه وأَهلٌ أَن يُعمَلَ بما يؤدّي إِلى  مَغْفِرته. وقوله تعالى: يا أَيها النبيُّ اتَّقِ الله؛ معناه اثْبُت على تَقْوى  اللهِ ودُمْ عليه  (* قوله «ودم عليه» هو في الأصل كالمحكم بتذكير  الضمير.) وقوله تعالى: إِلا أَن تتقوا منهم تُقاةً؛ يجوز أَن يكون مصدراً وأَن  يكون جمعاً، والمصدر أَجود لأَن في القراءة الأُخرى: إِلا أَن تَتَّقُوا  منهم تَقِيَّةً؛ التعليل للفارسي. التهذيب: وقرأَ حميد تَقِيَّة، وهو  وجه، إِلا أَن الأُولى أَشهر في العربية، والتُّقى يكتب بالياء.  والتَّقِيُّ: المُتَّقي. وقالوا: ما أَتْقاه لله؛ فأَما قوله:  ومَن يَتَّقْ فإِنَّ اللهَ مَعْهُ،  ورِزْقُ اللهِ مُؤْتابٌ وغادي  فإِنما أَدخل جزماً على جزم؛ وقال ابن سيده: فإِنه أَراد يَتَّقِ فأَجرى  تَقِفَ، مِن يَتَّقِ فإِن، مُجرى عَلِمَ فخفف، كقولهم عَلْمَ في عَلِمَ.  ورجل تَقِيٌّ من قوم أَتْقِياء وتُقَواء؛ الأَخيرة نادرة، ونظيرها  سُخَواء وسُرَواء، وسيبويه يمنع ذلك كله. وقوله تعالى: قالت إِني أَعوذُ  بالرحمن منكَ إِن كنتَ تَقِيّاً؛ تأْويله إِني أَعوذ بالله، فإِن كنت تقيّاً  فسَتَتَّعِظ بتعَوُّذي بالله منكَ، وقد تَقيَ تُقًى. التهذيب: ابن  الأَعرابي التُّقاةُ والتَّقِيَّةُ والتَّقْوى والاتِّقاء كله واحد. وروي عن ابن  السكيت قال: يقال اتَّقاه بحقه يَتَّقيه وتَقاه يَتْقِيه، وتقول في  الأَمر: تَقْ، وللمرأَة: تَقي؛ قال عبد الله ابن هَمَّام السَّلُولي:  زِيادَتَنا نَعْمانُ لا تَنْسَيَنَّها،  تَقِ اللهَ فِينا والكتابَ الذي تَتْلُو  بنى الأَمر على المخفف، فاستغنى عن الأَلف فيه بحركة الحرف الثاني في  المستقبل، وأَصل يَتَقي يَتَّقِي، فحذفت التاء الأُولى، وعليه ما أُنشده  الأَصمعي، قال: أَنشدني عيسى بن عُمر لخُفاف بن نُدْبة:  جَلاها الصَّيْقَلُونَ فأَخْلَصُوها  خِفافاً، كلُّها يَتَقي بأَثر  أَي كلها يستقبلك بفِرِنْدِه؛ رأَيت هنا حاشية بخط الشيخ رضيِّ الدين  الشاطِبي، رحمه الله، قال: قال أبو عمرو وزعم سيبويه أَنهم يقولون تَقَى  اللهَ رجل فعَل خَيْراً؛ يريدون اتَّقى اللهَ رجل، فيحذفون ويخفقون، قال:  وتقول أَنت تَتْقي اللهَ وتِتْقي اللهَ، على لغة من قال تَعْلَمُ  وتِعْلَمُ، وتِعْلَمُ، بالكسر: لغة قيْس وتَمِيم وأَسَد ورَبيعةَ وعامَّةِ العرب،  وأَما أَهل الحجاز وقومٌ من أَعجاز هَوازِنَ وأَزْدِ السَّراة وبعضِ  هُذيل فيقولون تَعْلَم، والقرآن عليها، قال: وزعم الأَخفش أَن كل مَن ورد  علينا من الأَعراب لم يقل إِلا تِعْلَم، بالكسر، قال: نقلته من نوادر أَبي  زيد. قال أَبو بكر: رجل تَقِيٌّ، ويُجمع أَتْقِياء، معناه أَنه مُوَقٍّ  نَفْسَه من العذاب والمعاصي بالعمل الصالح، وأَصله من وَقَيْتُ نَفْسي  أَقيها؛ قال النحويون: الأَصل وَقُويٌ، فأَبدلوا من الواو الأُولى تاء كما  قالوا مُتَّزِر، والأَصل مُوتَزِر، وأَبدلوا من الواو الثانية ياء  وأَدغموها في الياء التي بعدها، وكسروا القاف لتصبح الياء؛ قال أَبو بكر:  والاختيار عندي في تَقِيّ أَنه من الفعل فَعِيل، فأَدغموا الياء الأُولى في  الثانية، الدليل على هذا جمعهم إِياه أَتقياء كما قالوا وَليٌّ وأَوْلِياء،  ومن قال هو فَعُول قال: لمَّا أَشبه فعيلاً جُمع كجمعه، قال أَبو منصور:  اتَّقى يَتَّقي كان في الأَصل اوْتَقى، على افتعل، فقلبت الواو ياء  لانكسار ما قبلها، وأُبدلت منها التاء وأُدغمت، فلما كثر استعماله على لفظ  الافتعال توهموا أَن التاءَ من نفس الحرف فجعلوه إِتَقى يَتَقي، بفتح التاء  فيهما مخففة، ثم لم يجدوا له مثالاً في كلامهم يُلحقونه به فقالوا تَقى  يَتَّقي مثل قَضى يَقْضِي؛ قال ابن بري: أَدخل همزة الوصل على تَقى،  والتاء محركة، لأَنَّ أَصلها السكون، والمشهور تَقى يَتَّقي من غير همز وصل  لتحرك التاء؛ قال أَبو أَوس:  تَقاكَ بكَعْبٍ واحِدٍ وتَلَذُّه  يَداكَ، إِذا هُزَّ بالكَفِّ يَعْسِلُ  أَي تَلَقَّاكَ برمح كأَنه كعب واحد، يريد اتَّقاك بكَعْب وهو يصف  رُمْحاً؛ وقال الأَسدي:  ولا أَتْقي الغَيُورَ إِذا رَآني،  ومِثْلي لُزَّ بالحَمِسِ الرَّبِيسِ  الرَّبيسُ: الدَّاهي المُنْكَر، يقال: داهِيةٌ رَبْساء، ومن رواها  بتحريك التاء فإِنما هو على ما ذكر من التخفيف؛ قال ابن بري: والصحيح في هذا  البيت وفي بيت خُفاف بن نَدبة يَتَقي وأَتَقي، بفتح التاء لا غير، قال:  وقد أَنكر أَبو سعيد تَقَى يَتْقي تَقْياً، وقال: يلزم أَن يقال في الأَمر  اتْقِ، ولا يقال ذلك، قال: وهذا هو الصحيح. التهذيب. اتَّقى كان في  الأَصل اوْتَقى، والتاء فيها تاء الافتعال فأُدغمت الواو في التاء وشددت فقيل  اتَّقى، ثم حذفوا أَلف الوصل والواو التي انقلبت تاء فقيل تَقى يَتْقي  بمعنى استقبل الشيء وتَوَقَّاه، وإِذا قالوا اتَّقى يَتَّقي فالمعنى أَنه  صار تَقِيّاً، ويقال في الأَول تَقى يَتْقي ويَتْقي. ورجل وَقِيٌّ تَقِيٌّ  بمعنى واحد. وروي عن أَبي العباس أَنه سمع ابن الأَعرابي يقول: واحدة  التُّقى تُقاة مثل طُلاة وطُلًى، وهذان الحرفان نادران؛ قال الأَزهري:  وأَصل الحرف وَقى يَقي، ولكن التاءَ صارت لازمة لهذه الحروف فصارت كالأَصلية،  قال: ولذلك كتبتها في باب التاء. وفي الحديث: إِنما الإِمام جُنَّة  يُتَّقى به ويُقاتَل من ورائه أَي أَنه يُدْفَعُ به العَدُوُّ ويُتَّقى  بقُوّته، والتاءُ فيها مبدلة من الواو لأن أَصلها من الوِقاية، وتقديرها  اوْتَقى، فقلبت وأُدغمت، فلما كثر استعمالُها توهموا أَن التاءَ من نفس الحرف  فقالوا اتَّقى يَتَّقي، بفتح التاء فيهما.  (* قوله«فقالوا اتقي يتقي بفتح  التاء فيهما» كذا في الأصل وبعض نسخ النهاية بألفين قبل تاء اتقى. ولعله  فقالوا: تقى يتقي، بألف واحدة، فتكون التاء مخففة مفتوحة فيهما. ويؤيده  ما في نسخ النهاية عقبه: وربما قالوا تقى يتقي كرمى يرمي.) وفي الحديث:  كنا إِذا احْمَرَّ البَأْسُ اتَّقَينا برسولِ الله،صلى الله عليه وسلم،  أَي جعلناه وِقاية لنا من العَدُوّ قُدَّامَنا واسْتَقْبَلْنا العدوَّ به  وقُمْنا خَلْفَه وِقاية. وفي الحديث: قلتُ وهل للسَّيفِ من تَقِيَّةٍ؟  قال: نَعَمْ، تَقِيَّة على أَقذاء وهُدْنةٌ على دَخَنٍ؛ التَّقِيَّةُ  والتُّقاةُ بمعنى، يريد أَنهم يَتَّقُون بعضُهم بعضاً ويُظهرون الصُّلْحَ  والاتِّفاق وباطنهم بخلاف ذلك. قال: والتَّقْوى اسم، وموضع التاء واو وأَصلها  وَقْوَى، وهي فَعْلى من وَقَيْتُ، وقال في موضع آخر: التَّقوى أَصلها  وَقْوَى من وَقَيْتُ، فلما فُتِحت قُلِبت الواو تاء، ثم تركت التاءُ في  تصريف الفعل على حالها في التُّقى والتَّقوى والتَّقِيَّةِ والتَّقِيِّ  والاتِّقاءِ، قال: والتُّفاةُ جمع، ويجمع تُقِيّاً، كالأُباةِ وتُجْمع  أُبِيّاً، وتَقِيٌّ كان في الأَصل وَقُويٌ، على فَعُولٍ، فقلبت الواو الأُولى  تاء كما قالوا تَوْلج وأَصله وَوْلَج، قالوا: والثانية قلبت ياء للياءِ  الأَخيرة، ثم أُدغمت في الثانية فقيل تَقِيٌّ، وقيل: تَقيٌّ كان في الأَصل  وَقِيّاً، كأَنه فَعِيل، ولذلك جمع على أَتْقِياء. الجوهري: التَّقْوى  والتُّقى واحد، والواو مبدلة من الياءِ على ما ذكر في رَيّا. وحكى ابن بري  عن القزاز: أَن تُقًى جمع تُقاة مثل طُلاةٍ وطُلًى. والتُّقاةُ:  التَّقِيَّةُ، يقال: اتَّقى تَقِيَّةً وتُقاةً مثل اتَّخَمَ تُخَمةً؛ قال ابن بري:  جعلهم هذه المصادر لاتَّقى دون تَقى يشهد لصحة قول أَبي سعيد المتقدّم  إنه لم يسمع تَقى يَتْقي وإِنما سمع تَقى يَتَقي محذوفاً من اتَّقى.  والوِقايةُ التي للنساءِ، والوَقايةُ، بالفتح لغة، والوِقاءُ والوَقاءُ: ما  وَقَيْتَ به شيئاً.  والأُوقِيَّةُ: زِنةُ سَبعة مَثاقِيلَ وزنة أَربعين درهماً، وإن جعلتها  فُعْلِيَّة فهي من غير هذا الباب؛ وقال اللحياني: هي الأُوقِيَّةُ وجمعها  أَواقِيُّ، والوَقِيّةُ، وهي قليلة، وجمعها وَقايا. وفي حديث النبي، صلى  الله عليه وسلم: أَنه لم يُصْدِق امْرأَةً من نِسائه أَكثر من اثنتي  عشرة أُوقِيَّةً ونَشٍّ؛ فسرها مجاهد فقال: الأُوقِيَّة أَربعون درهماً،  والنَّشُّ عشرون. غيره: الوَقيَّة وزن من أَوزان الدُّهْنِ، قال الأَزهري:  واللغة أُوقِيَّةٌ، وجمعها أَواقيُّ وأَواقٍ. وفي حديث آخر مرفوع: ليس  فيما دون خمس أَواقٍ من الوَرِق صَدَقَةٌ؛ قال أَبو منصور: خمسُ أَواقٍ  مائتا دِرْهم، وهذا يحقق ما قال مجاهد، وقد ورد بغير هذه الرواية: لا صَدَقة  في أَقَلَّ مِن خمسِ أَواقِي، والجمع يشدَّد ويخفف مثل أُثْفِيَّةٍ  وأَثافِيَّ وأثافٍ، قال: وربما يجيء في الحديث وُقِيّة وليست بالعالية وهمزتها  زائدة، قال: وكانت الأُوقِيَّة قديماً عبارة عن أَربعين درهماً، وهي في  غير الحديث نصف سدس الرِّطْلِ، وهو جزء من اثني عشر جزءاً، وتختلف  باختلاف اصطلاح البلاد. قال الجوهري: الأُوقيَّة في الحديث، بضم الهمزة وتشديد  الياء، اسم لأَربعين درهماً، ووزنه أُفْعولةٌ، والأَلف زائدة، وفي بعض  الروايات وُقِية، بغير أَلف، وهي لغة عامية، وكذلك كان فيما مضى، وأَما  اليوم فيما يَتعارَفُها الناس ويُقَدِّر عليه الأَطباء فالأُوقية عندهم عشرة  دراهم وخمسة أَسباع درهم، وهو إِسْتار وثلثا إِسْتار، والجمع الأَواقي،  مشدداً، وإِن شئت خففت الياء في الجمع. والأَواقِي أَيضاً: جمع واقِيةٍ؛  وأَنشد بيت مهَلْهِلٍ: لقدْ وَقَتْكَ الأَواقِي، وقد تقدّم في صدر هذه  الترجمة، قال: وأَصله ووَاقِي لأَنه فَواعِل، إِلا أَنهم كرهوا اجتماع  الواوين فقلبوا الأُولى أَلفاً.  وسَرْجٌ واقٍ: غير مِعْقَر، وفي التهذيب: لم يكن مِعْقَراً، وما  أَوْقاه، وكذلك الرَّحْل، وقال اللحياني: سَرْجٌ واقٍ بَيّن الوِقاء، مدود،  وسَرجٌ وَقِيٌّ بيِّن الوُقِيِّ. ووَقَى من الحَفَى وَقْياً: كوَجَى؛ قال  امرؤ القيس:  وصُمٍّ صِلابٍ ما يَقِينَ مِنَ الوَجَى،  كأَنَّ مَكانَ الرِّدْفِ منْه علَى رالِ  ويقال: فرس واقٍ إِذا كان يَهابُ المشيَ من وَجَع يَجِده في حافِره، وقد  وَقَى يَقِي؛ عن الأَصمعي، وقيل: فرس واقٍ إِذا حَفِيَ من غِلَظِ  الأَرضِ ورِقَّةِ الحافِر فَوَقَى حافِرُه الموضع الغليظ؛ قال ابن  أَحمر:تَمْشِي بأَوْظِفةٍ شِدادٍ أَسْرُها،  شُمِّ السّنابِك لا تَقِي بالجُدْجُدِ  أَي لا تشتكي حُزونةَ الأَرض لصَلابة حَوافِرها. وفرس واقِيةٌ: للتي بها  ظَلْعٌ، والجمع الأَواقِي. وسرجٌ واقٍ إِذا لم يكن مِعْقَراً. قال ابن  بري: والواقِيةُ والواقِي بمعنى المصدر؛ قال أَفيون التغْلبي:  لَعَمْرُك ما يَدْرِي الفَتَى كيْفَ يتَّقِي،  إِذا هُو لم يَجْعَلْ له اللهُ واقِيا  ويقال للشجاع: مُوَقًّى أَي مَوْقِيٌّ جِدًّا. وَقِ على ظَلْعِك أَي  الزَمْه وارْبَعْ عليه، مثل ارْقَ على ظَلْعِك، وقد يقال: قِ على ظَلْعِك  أَي أَصْلِحْ أَوَّلاً أَمْرَك، فتقول: قد وَقَيْتُ وَقْياً ووُقِيّاً.  التهذيب: أَبو عبيدة في باب الطِّيرَةِ والفَأْلِ: الواقِي الصُّرَدُ مثل  القاضِي؛ قال مُرَقِّش:  ولَقَدْ غَدَوْتُ، وكنتُ لا  أَغْدُو، على واقٍ وحاتِمْ  فَإِذا الأَشائِمُ كالأَيا  مِنِ، والأَيامِنُ كالأَشائِمْ  قال أَبو الهيثم: قيل للصُّرَد واقٍ لأَنه لا يَنبَسِط في مشيه، فشُبّه  بالواقِي من الدَّوابِّ إِذا حَفِيَ. والواقِي: الصُّرَدُ؛ قال خُثَيْمُ  بن عَدِيّ، وقيل: هو للرَّقَّاص  (* قوله« للرقاص إلخ» في التكملة: هو لقب  خثيم بن عدي، وهو صريح كلام رضي الدين بعد) الكلبي يمدح مسعود بن بَجْر،  قال ابن بري: وهو الصحيح:  وجَدْتُ أَباكَ الخَيْرَ بَجْراً بِنَجْوةٍ  بنَاها له مَجْدٌ أَشَمٌّ قُماقِمُ  وليس بِهَيَّابٍ، إِذا شَدَّ رَحْلَه،  يقول: عَدانِي اليَوْمَ واقٍ وحاتِمُ،  ولكنه يَمْضِي على ذاكَ مُقْدِماً،  إِذا صَدَّ عن تلكَ الهَناتِ الخُثارِمُ  ورأَيت بخط الشيخ رَضِيِّ الدين الشاطبي، رحمه الله، قال: وفي جمهرة  النسب لابن الكلبي وعديّ بن غُطَيْفِ بن نُوَيْلٍ الشاعر وابنه خُثَيْمٌ،  قال: وهو الرَّقَّاص الشاعر القائل لمسعود بن بحر الزُّهريّ:  وجدتُ أَباك الخير بحراً بنجوة  بناها له مجدٌ أَشم قُماقمُ  قال ابن سيده: وعندي أَنَّ واقٍ حكاية صوته، فإِن كان ذلك فاشتقاقه غير  معروف. قال الجوهريّ: ويقال هو الواقِ، بكسر القاف بلا ياء، لأَنه سمي  بذلك لحكاية صوته.  وابن وَقاء أَو وِقاء: رجل من العرب، والله أَعلم.
مقاييس اللغة:
(وقي) الواو والقاف والياء: كلمةٌ واحدة تدلُّ على دَفْعِ شيءٍ عن شيءٍ بغيره. ووقيْتُه أَقِيه وَقْياً. والوِقاية: ما يقي الشَّيء. واتَّقِ اللهَ: تَوَقَّهُ، أي اجعل بينَك وبينه كالوِقاية. قال النَّبي صلى الله عليه وآله وسلم: "اتَّقُوا النّارَ ولو بِشقِّ تَمرة"، وكأنّه أراد: اجعلوها وقايةً بينكم وبينها.
ومما شذَّ عن الباب الوَقْيُ، قالوا: هو الظَّلْع اليَسير.
القاموس المحيط:
ي وَقاهُ وَقْياً ووِقَايَةً وواقِيَةً صانَه، كَوَقَّاهُ. والوَقاءُ، ويُكْسَرُ، والوَقَايَةُ، مثلثةً ما وَقَيْتَ به.
والتَّوْقِيَةُ: الكِلاءَةُ، والحِفْظُ. واتَّقَيْتُ الشيءَ، وتَقَيْتُه أتَّقِيه وأتْقِيه تُقًى وتَقِيَّةً وتِقاءً، ككِساءٍ: حَذِرْتُه، والاسمُ: التَّقْوَى، أصْلُه: تَقْيا، قَلَبُوهُ للفَرْقِ بين الاسمِ والصِّفةِ، كخَزْيا وصَدْيا.
وقولهُ عز وجلَّ: " هو أهْلُ التَّقْوَى " ، أَي: أهْلٌ أن يُتَّقَى عِقابُه. ورجُلٌ تَقِيٌّ، من أتْقِياءَ وتُقَواءَ.
والْأُوْقِيَّةُ، بالضم: سَبْعَةُ مثاقِيلَ، كالوُقِيَّةِ، بالضم وفتح المثناةِ التحتيةِ مشددةً، وأَرْبَعُونَ دِرْهَماً
ج: أواقِيُّ وأواقٍ ووَقايا. وسَرْجٌ واقٍ، بَيِّنُ الوِقاءِ، ككساءٍ، وَوَقِيٌّ، بَيِّنُ الوُقِيِّ، كصُلِيٍّ: غير مِعْقَرٍ. وَوَقِيَ من الحَفا، كَوَجِيَ. والواقي: الصُّرَدُ. وابنُ وَقاءٍ، كَسَمَاءٍ وكِساءٍ: رَجُلٌ.
وقِ على ظَلْعِكَ، أَيِ: الْزَمْهُ، وارْبَعْ عليه، أَو أصْلِحْ أَوَّلاً أَمْرَكَ، فتَقُولُ: قد وَقَيْتُ وَقْياً ووُقِيًّا. ويقالُ للشُجاعِ: مُوَقًّى. وككِساءٍ: وقاءُ بنُ إياسٍ المحدِّثُ. والتُّقَيُّ، كسُمَيٍّ: ع وأَبو التُّقَى، كهُدًى: محمدُ بنُ الحَسَنِ، وعبدُ الرحمنِ بنُ عيسى بنِ تُقًى، مُنَوناً: رَوَيَا عن سِبطِ السِّلَفِيِّ. وتَقِيَّةُ الأرْمَنَازِيَّةُ: شاعِرَةٌ بدِيعةُ النَّظْمِ، وبِنْتُ أَحمدَ، وبِنْتُ أمُوسانَ: محدِّثتانِ.
تاج العروس:
( ى وقاه ) يقيه ( وقيا ) بالفتح ( ووقاية ) بالكسر ( وواقية ) على فاعلة ( صانه ) وستره عن الاذى وحماه وحفظه فهو واق ومنه قوله تعالى ما لهم من الله من واق أي من دافع وشاهد الوقاية قول البوصيرى وقاية الله أغنت عن مضاعفة * من الدروع وعن عال من الاطم وشاهد الواقية قول أبى معقل الهذلى فعاد عليك ان لكن حظا * وواقية كواقية الكلاب وفى حديث الدعاء اللهم واقية كواقية الوليد وفى حديث آخر من عصى الله لم تقه منه واقية الا باحداث توبة ( كوقاه ) بالتشديد والتخفيف أعلى ومنه قوله تعالى فوقاهم الله شر ذلك اليوم وشاهد المشدد قول الشاعر * ان الموقى مثل ما وقيت * ( والوقاء ) كسحاب ( ويكسر الوقاية مثلثة ) وكذلك الواقية كل ( ما وقيت به ) شيأ وقال اللحيانى كل ذلك مصدر وقيته الشئ ( والتوقية الكلاءة والحفظ ) والصيانة والحفظ ( واتقيت الشئ وتقيته أتقيه وأتقيه تقى ) كهدى ( وتقية ) كغنية ( وتقاء ككساء ) وهذه عن اللحيانى أي ( حذرته ) قال الجوهرى اتقى يتقى أصله اوتقى يوتقى على افتعل قلبت الواو ياء لانكسار ما قبلها وأبدلت منها التاء وأدغمت فلما كثر استعماله على لفظ الافتعال توهموا ان التاء من نفس الحرف فجعلوه اتقى يتقى بفتح التاء فيهما ثم لم يجدوا له مثالا في كلامهم يحلقونه به فقالوا تقى يتقى مثل قضى يقضى قال أوس تقاك بكعب واحد وتلذه * يداك إذا ما هز بالكف يعسل وقال خفاف بن ندبة جلاها الصيقلون فأخلصوها * خفافا كلها يتقى باثر وقال آخر من بنى أسد ولا أتقى الغيور إذا رأني * ومثلى لزبا لحمس الربيس ومن رواها بتحريك التاء فانما هو على ما ذكرته من التخفيف انتهى نص الجوهرى قال ابن برى عند قوله مثل قضى يقضى أدخل همزة الوصل على تقى والتاء متحركة لان أصلها السكون والمشهور تقى يتقى من غير همزة وصل لتحرك التاء وقال أيضا الصحيح في بيت الاسدي وبيت خفاف يتقى واتقى بفتح التاء لا غير قال وقد أنكر أبو سعيد تقى يتقى تقيا وقال يلزم في الامر اتق ولا يقال ذلك قال وهذا هو الصحيح ثم قال الجوهرى وتقول في الامر تق وللمرأة تقى قال عبد الله بن همام السلولى زيادتنا نعمان لا تنسينها * تق الله فينا والكتاب الذى تتلو بنى الامر على المخفف فاستغنى عن الالف فيه بحركة الحرف الثاني في المستقبل انتهى وأنشد القالى تقى الله فيه أم عمرو ونولى * مودته لا يطلبنك طالب وقوله تعالى يا أيها النبي اتقى الله أي اثبت على تقوى الله ودم عليها وفى الحديث انما الامام جنة يتقى به ويقاتل من ورائه أي يدفع به العدو ويتقى بقوته وفى حديث آخر كنا إذا احمر البأس اتقينا برسول الله صلى الله تعالى عليه وسلم أي جعلناه وقاية لنا من العدو واستقبلنا العدو به وقمنا خلفه وقاية وفى حديث آخر وهل للسيف من تقية قال نعم تقية على أقذاذ وهدنة على دخن يعنى انهم يتقون بعضهم بعضا ويظهرون الصلح والاتفاق وباطنهم بخلاف ذلك وفى التهذيب اتقى كان في الاصل اوتقى والتاء فيها تاء الافتعال فادغمت
الواو في التاء وشددت فقيل اتقى ثم حذفوا ألف الوصل والواو التى انقلبت تاء فقيل تقى يتقى بمعنى استقبل الشئ وتوقاه وإذا قالوا تقى يتقى فالمعنى انه صار تقيا ويقال في الاول تقى يتقى ويتقى ( والاسم التقوى ) و ( أصله تقيا ) التاء بدل من الواو والواو بدل من الياء وفى الصحاح التقوى والتقى واحد والواو مبدلة من الياء على ما ذكرناه في ريا انتهى ( قلبوه للفرق بين الاسم والصفة كخزيا وصديا ) وقال ابن سيده التقوى أصله وقوى وهى فعلى من وقيت وقال في موضع آخر أصله وقوى من وقيت فلما فتحت قلبت الواو تاء ثم تركت التاء في تصريف الفعل على حالها قال شيخنا وقد اختلف في وزنه فقيل فعول وقيل فعلى والاول هو الوجه لان الكلمة يائية كما في كثير من التفاسير ونظر فيه البعض واستوعبه في العناية ( وقوله عز وجل هو أهل التقوى ) وأهل المغفوة ( أي ) هو ( أهل ان يتقى عقابه ) وأهل أن يعمل بما يؤدى الى مغفرته وقوله تعالى وآتاهم تقواهم أي جزاء تقواهم أو الهمهم تقواهم ( ورجل تقى ) كغنى قال ابن دريد معناه انه موق نفسه من العذاب والمعاصي بالعمل الصالح من وقيت نفسي أقيها قال النحويون والاصل وقى فابدلوا من الواو الاولى تاء كما قالوا متزر والاصل موتزر وأبدلوا من الواو الثانية ياء وأدغموها في الياء التى بعدها وكسروا القاف لتصح الياء قال أبو بكر والاختيار عندي في تقى انه من الفعل فعيل فادغموا التاء الاولى في الثانية والدليل على هذا قولهم ( من اتقياء ) كما قالوا ولى من الاولياء ومن قال هو فعول قال لما أشبه فعيلا جمع كجمعه ( وتقواء ) وهذه نادرة ونظيرها سخواء وسرواء وسيبويه يمنع ذلك كله وقوله تعالى انى أعوذ بالرحمن منك ان كنت تقيا تأويله ان أعوذ بالله ان كنت تقيا فستتعظ بتعوذى بالله منك ( والا وقية بالضم ) مع تشديد الياء وزنه أفعولة والالف زائدة وان جعلتها فعلية فهى من غير هذا الباب واختلف فيها فقيل هي ( سبعة مثاقيل ) زنتها
أربعون درهما وهكذا فسر في الحديث وكذلك كان فيما مضى كما في الصحاح ويعنى بالحديث لم يصدق امرأه من نسائه أكثر من اثنتى عشرة اوقية ونش قال مجاهد هي أربعون درهما والنش عشرون وفى حديث آخر مرفوع ليس فيما دون خمس أواق من الورق صدقة قال الازهرى خمس اواق مائتا درهم وهذا يحقق ما قال مجاهد وقد ورد بغير هذه الرواية لا صدقة في أقل من خمس أواق وهى في غير الحديث نصف سدس الرطل وهى جزء من اثنى عشر جزأ ويختلف باختلاف اصطلاح البلاد وقال الجوهرى فاما اليوم فيما يتعارفها الناس ويقدر عليه الاطباء فالاوقية عندهم وزن عشرة دراهم وخمسة أسباع درهم وهو استار وثلثا استار ( كالوقية بالضم ) وكسر القاف ( وفتح المثناة التحتية مشددة ) ربما جاء في الحديث وليست بالعالية وقيل لغة عامية وقيل قليلة ( ج أواقى ) بالتشديد ( و ) ان شئت خففت فقلت ( اواق ) مثل أثفية وأثافى واثاف ( و ) جمع الوقية ( وقاياو ) من المجاز ( سرج واق بين الوقاء ككساء ) وعليه اقتصر الجوهرى والزمخشري زاد اللحيانى ( ووقى ) كغنى ( بين الوقى كصلى ) أي ( غير معقر ) وفى التهذيب لم يكن معقرا وما أوقاه وكذلك الرحل ( و ) من المجاز ( وقى ) الفرس ( من الحفا ) يقى وقيا ( كوجى ) عن الاصمعي فهو واق إذا كان يهاب المشى من وجع يجده في حافره وقيل إذا حفى من غلظ الارض ورقة الحافر فوقى حافره الموضع الغليظ قال امرؤ القيس وصم صلاب ما يقين من الوجى * كأن مكان الردف منه على رال وقال ابن أحمر تمشى باوظفة شداد أسرها * شم السنابك لا تقى بالجدجد أي لا تشتكى حزونة الارض لصلابة حوافرها وفى بعض النسخ ووقى من الحفا كوجى بالتنوين فيهما وفى كتاب أبى على يقال بالفرس وقى من ظلع إذا كان يظلع ( والواقى الصرد ) قاله أبو عبيدة في باب الطيرة ووزنه بالقاضي كما في التهذيب وأنشد لمرقش ولقد غدوت وكنت لا * أغدو على واق وحاتم وإذا الاشائم كالايا * من والايا من كالاشائم وقال أبو الهيثم قيل للصرد واق لانه لا ينبسط في مشيه فشبه بالواقى من الدواب إذا حفى وفى المصباح هو الغراب وبه فسر بعضهم قول المرقش وفى الصحاح ويقال هو الواق بكسر القاف بلا ياء لانه سمى بذلك لحكاية صوته ويروى قول الشاعر وهو الرقاص الكلبى وليست بهياب إذا شد رحله * يقول عدانى اليوم واق وحاتم وقال ابن سيده وعندي ان واق حكاية صوته فان كان كذلك فاشتقاقه غير معروف * قلت وقد قدمنا ذلك في حرف القاف فراجعه ( وابن وقاء كسماء وكساء رجل ) من العرب كذا في المحكم * قلت وكأنه يعنى به بجير بن وقاء بن الحرث الصريمى الشاعر أو غيره والله أعلم ( و ) يقال ( ق على ظلعك أي الزمه واربع عليه ) مثل ارق على ظلعك كما في الصحاح ( أو ) معناه ( أصلح أولا أمرك فتقول قد
وقيت وقيا ) بالفتح ( ووقيا ) كصلى كذا في المحكم ( ويقال للشجاع موقى ) كمعظم أي موقى جدا كذا في الصحاح وجعله الزمخشري مثلا وقال الشاعر * ان الموقى مثل ما وقيت * ( وككساء وقاء بن اياس ) الوالبى ( المحدث ) عن سعيد بن جبير ومجاهد وعنه ابنه اياس والقطان وقال لم يكن بالقوى وقال أبو حاتم صالح ( والتقى كسمى ع ) كذا في النسخ ومثله في التكملة ( وأبو التقى كهدى محمد ابن الحسن ) المصرى ( وعبد الرحمن بن عيسى بن تقى منونا ) المدنى ثم المصرى الخراط الشافعي المفتى ( رويا عن سبط السلفي ) كذا في النسخ والذى في التبصير للحافظ ان الذى روى عن سبط السلفي هو عبد الرحمن هذا وأما محمد بن الحسن فانه روى عن بحر بن نصر الخولانى وهو متقدم عنه فتأمل ( وتقية الارمنازية شاعرة بديعة النظم ) في حدود الثمانين وخمسمائة ولم يذكر المصنف ارمناز في موضعه وقد نبهنا على في حرف الزاى ( و ) تقية ( بنت أحمد ) بن محمد بن الحصين روت بالاجازة عن ابن بيان الرزاز ( و ) تقية ( بنت أموسان ) عن الحسين بن عبد الملك الخلال أدركها ابن نقطة ( محدثتان ) * ومما يستدرك عليه توقى واتقى بمعنى واحد كما في الصحاح وفى حديث معاذ وتوق كرائم أموالهم أي تجنبها ولا تأخذها في الصدقة لانها تكرم على أصحابها وتعز فخذ الوسط وفى حديث آخر تبقه وتوقه أي استبق نفسك ولا تعرضها للتلف وتحرز من الآفات واتقها وجمع الواقية الاواقى والاصل وواقى لانه فواعل الا انهم كرهوا اجتماع الواوين فقلبوا الاولى ألفا وأنشد الجوهرى لعدى أخى المهلهل ضربت صدرها الى وقالت * يا عديا لقد وقتك الاواقى والوقية كغنية ما توقى به من المال والجمع الوقيات ومنه قول المتنخل الهذلى لاتقه الموت وقيائه * خط له ذلك في المهبل وقوله تعالى الا ان تتقوا منهم تقاة يجوز أن يكون مصدر أو أن يكون جمعا والمصدر أجود لان في القراءة الاخرى منهم تقية التعليل للفارسي كذا في المحكم وفى التهذيب قرأ حميد تقية وهو وجه الا ان الاولى أشهر في العربية * قلت قول ابن سيده وان يكون جمعا قال الجوهرى التقاة التقية يقال اتقى تقية وتقاة مثل اتخم تخمة وحكمي ابن برى عن القزاز تقى جمع تقاة مثل طلى وطلاة * قلت ورواه ثعلب عن ابن الاعرابي وقال هما حرفان نادران وقالوا ما أتقاه لله أي أخشاه وهو أتقى من فلان أي أكثر تقوى منه ويقال للسرج الواقى ما أتقاه أيضا وقول الشاعر
ومن يتق فان الله معه * ورزق الله مؤتاب وغادى قال الجوهرى أدخل جزما على جزم وحكى سيبويه أنت تتقى الله بالكسر على لغة من قال تعلم بالكسر وأتقاه استقبل الشئ وتوقاه وبه فسر أبو حيان قوله تعالى ان اتقيتن ورجل وقى تقى بمعنى واحد والوقاية بالكسر ويفتح التى للنساء كما في الصحاح وأيضا ما يوقى به الكتاب وابن الوقاياتى محدث هو أبو القاسم عثمان بن على بن عبيد الله البغدادي عن ابن البطر وعنه الحافظ أبو القاسم الدمشقي مات سنة 525 ورجل وقاء ككتان شديد الاتقاء وموقى كمعظم جد عبد الرحمن بن مكى سبط السلفي وفرس واقية من خيل أواق إذا كان بها ظلع نقله القالى والواقى مصدر كالواقية عن ابن برى وأنشد لا فنون التغلبي لعمرك ما يدرى الفتى كيف يتقى * إذا هو لم يجعل له الله واقيا ومن المجاز اتقاه بجحفته ومنه قول الشاعر رام ان يرمى فريسته * فاتقته من دم بدم والتقوى موضع عن القالى وأنشد لكثير ومرت على التقوى بهن كأنها * سفائن بحر طاب فيه مسيرها ووقى العظم وقيا وعى وانجبر والوقى الظلع والغمز والتقيا شئ يتقى به الضيف أدنى ما يكون ووقاء بن الا سعر بالكسر اسم لسان الحمرة الشاعر قال الحافظ كذا قرأت بخط مغلطاى الحافظ وجلدك التقوى منسوب الى تقى الدين عمر صاحب حماة روى عن السلفي وعبد الله بن ريحان التقوى عن ابن رواج وابن المقير وأبو تقى كغنى عبد الحميد بن ابراهيم وهشام بن عبد الملك اليزنى الحمصيان محدثان والاخير ذكره المصنف في ى ز ن وصحف في كنيته كما تقدمت الاشارة إليه وحفيد الاخير الحسن بن تقى بن أبى تقى حدث عن جده وعنه الطبراني وعلى بن عمر بن تقى روى جامع الترمذي عنه وعنه أبو على الطبسى وأبو طالب محمد بن محمد العلوى يعرف بابن التقى سمع منه ابن الدبيشى * قلت والتقى المذكور الذى عرف به هو على بن محمد بن على بن موسى الكاظم وتقى بن سلامة الموصلي روى عن عبد الله بن القاسم بن سهل الصواف وأبو التقى كهدى صالح ثلاثة من شيوخ المنذرى وعبد المنعم بن صالح ابن أبى التقى وعبد الدائم بن تقى بن ابراهيم كلاهما من شيوخ المنذرى أيضا والمتقي أحد الخلفاء العباسية وأيضا لقب الشيخ على ابن حسام الدين المكى الحنفي مبوب الجامع الصغير اجتمع به القطب الشعرانى وأثنى عليه والتقاوى اسم لما يدخر من الحبوب للزرع
كأنه جمع تقويه وهو اسم كالتمتين لغة مصرية وواقية جبل ببلاد الديلم عن ياقوت

##### Türkçe

وقي
**وَقَى** - **يَقِي**، **وُقِيَ** - **يُوقَى** - **وَاقِي** - **وَاقٍ** - **قِي** - **قُوْ**
**وَقَى** - **يَقِي** + bir varlık + bir varlığı + bir şey veya bir zarar: onu, kendisini koruyan ve ondan mümkün ve muhtemel bir eziyet ve zararı defeden şeyle önceden donatır
**قِي** - **قُوْ** : emir vezni
**وُقِيَ** - **يُوْقَى**: “ **وَقَى** - **يَقِي** ”nin meçhul binaı
**وَاقِي** - **وَاقٍ**: “ **وَقَى** - **يَقِي** ”den müşebbehe sıfat (ism-i fâil)

Ve lafız, “düşmandan veya tehlikeden koruma, sakınma ve muhafaza” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
عََصَمَ - يَعْصِمُ، **وَقَى** - **يَقِي**، حَرَسَ - يَحْرُسُ، سَلَحَ - يَسْلَحُ، حَمَى - يَحْمِيْ، رَهَط َ - يَرْهَطُ

Lafız bakımından ayırt eder:
**تَقى** - **يَتْقِي** + bir varlık + bir varlığı veya bir eziyet: bir varlıktan kendisine yönelmiş olan bir eziyetten sakındı ve kaçındı ve uzak durdu; muhtemel bir eziyetle karşılaşır da ondan kaçınır ve sakınır ve ondan uzağa kaçar
**وَقَى** - **يَقِي** + bir varlık + bir varlığı + bir şey veya bir zarar: onu, kendisini koruyan ve ondan mümkün ve muhtemel bir eziyet ve zararı defeden şeyle önceden donatır

وقى -  يقي - قي - قوا
	﴿Ve Allah size yarattıklarından gölgeler yaptı; ve size dağlardan sığınaklar yaptı; ve size sizi sıcaktan koruyan elbiseler ve sizi kendi savaşınızdan koruyan elbiseler yaptı; işte böylece üzerinize nimetini tamamlar; umulur ki siz teslim olursunuz (81)﴾ النحل
	﴿Ve onlardan kimi der ki: Rabbimiz, bize dünyada bir güzellik ver, ahirette de bir güzellik ver; ve bizi ateş azabından koru (201)﴾ البقرة ﴿Onlar derler ki: Rabbimiz, şüphesiz biz iman ettik; öyleyse bize günahlarımızı bağışla ve bizi ateş azabından koru (16)﴾ آل عمران ﴿Onlar, ayakta iken ve otururken ve yanları üzerindeyken Allah’ı anarlar ve göklerin ve yerin yaratılışı hakkında düşünürler: Rabbimiz, sen bunu bâtıl olarak yaratmadın; seni tenzih ederiz; öyleyse bizi ateş azabından koru (191)﴾ آل عمران ﴿Ey iman edenler, kendinizi ve ehlinizi yakıtı insanlar ve taşlar olan bir ateşten koruyun; onun üzerinde kaba, şiddetli melekler vardır; Allah’ın kendilerine emrettiğine isyan etmezler ve emrolunduklarını yaparlar (6)﴾ التحريم
	﴿Orada ilk ölümden başka ölümü tatmazlar; ve onları cehîm azabından korudu (56)﴾ الدخان ﴿Rablerinin kendilerine verdiğiyle sevinçli olarak; ve Rableri onları cehîm azabından korudu (18)﴾ الطور ﴿Arşı taşıyanlar ve onun çevresindekiler Rablerinin hamdiyle tesbih ederler ve O’na iman ederler ve iman edenler için bağışlanma dilerler: Rabbimiz, rahmet ve ilim bakımından her şeyi kuşattın; öyleyse tevbe eden ve senin yoluna uyanları bağışla ve onları cehîm azabından koru (7)﴾ غافر ﴿Derken Allah bize lütufta bulundu ve bizi semûm azabından korudu (27)﴾ الطور ﴿Derken Allah onları o günün şerrinden korudu ve onları bir parlaklık ve bir sevinçle karşıladı (11)﴾ الإنسان
	﴿Ve onları kötülüklerden koru; kimi kötülüklerden korursan, o gün ona rahmet etmişsindir; işte bu, büyük kurtuluştur (9)﴾ غافر ﴿Derken Allah onu onların kurdukları tuzağın kötülüklerinden korudu; ve Firavun ailesini azabın kötüsü kuşattı (45)﴾ غافر

يوق
	﴿Ve onlardan önce yurdu ve imanı yurt edinmiş olanlar, kendilerine hicret edenleri severler; ve kendilerine verilen şeyden dolayı göğüslerinde bir ihtiyaç bulmazlar; ve kendilerinde bir ihtiyaç olsa bile, nefislerine tercih ederler; ve kim nefsinin cimriliğinden korunursa, işte onlar felaha erenlerdir (9)﴾ الحشر ﴿Öyleyse gücünüz yettiğince Allah’tan sakının; dinleyin ve itaat edin; ve kendiniz için hayır olarak infak edin; ve kim nefsinin cimriliğinden korunursa, işte onlar felaha erenlerdir (16)﴾ التغابن

واق ( واقي)
	﴿Onlar için dünya hayatında bir azap vardır; ve ahiret azabı daha çetindir; ve onlar için Allah’tan bir koruyucu yoktur (34)﴾ الرعد ﴿Ve işte böylece onu Arapça bir hüküm olarak indirdik; ve sana ilim geldikten sonra onların hevalarına uyarsan, senin için Allah’tan ne bir veli vardır ne de bir koruyucu (37)﴾ الرعد ﴿Yeryüzünde yürüyüp de kendilerinden öncekilerin akıbeti nasıl olmuş bakmadılar mı? Onlar bunlardan kuvvetçe daha şiddetli ve yeryüzünde eserlerce daha çok idiler; derken Allah onları günahları sebebiyle yakaladı; ve onlar için Allah’tan bir koruyucu yoktu (21)﴾ غافر

مختار الصحاح
● [وقي] و ق ي: **اتَّقَى** **يَتَّقِي** ve **تَقَى** **يَتْقِي** (قَضَى **يَقْضِي** gibi); ve **التَّقْوَى** ile **التُّقَى** birdir; ve **التُّقَاةُ** **التَّقِيَّةُ**’dir. Denir: **اتَّقَى** **تَقِيَّةً** ve **تُقَاءً**; ve **التَّقِيُّ** **المُتَّقِي**’dir. Ve dediler: “Allah için ona ne kadar **أَتقاه**!” Ve **تَوَقَّى** ve **اتَّقَى**; ve **اتَّقَى** “ve” manasınadır. Ve “Allah onu korudu”: **وَقَاهُ** اللهُ **وِقَايَةً** (kesre ile): onu muhafaza etti. Ve **الوِقايةُ** ayrıca kadınlara ait olan (şey)dir; ve **الواو**’yu fetha ile (okumak) bir lehçedir. Ve **الأُوقِيَّةُ** hadiste kırk dirhemdir; ve geçmişte de böyle idi. Ama bugün insanların örf olarak bildiklerinde, **الأُوقية** tabipler yanında on dirhem ve bir dirhemin beşte yedisi ağırlığıdır; ve o bir **إِسْتَارٌ** ve **ثُلثا إِسْتَارٍ**’dır. Çoğulu **الأَوَاقِيُّ** (yâ’yı şeddeli)dir; istersen hafifletirsin.

الراغب
وقى
- **الوقاية**: bir şeyi ona eziyet eden ve ona zarar veren şeyden muhafaza etmektir. Denir: **وقيت** الشيء **أقيه** **وقاية** ve **وقاء**. Yüce Allah dedi ki: }**فوقاهم الله**﴿[الإنسان/11]،﴾**ووقاهم عذاب الجحيم**﴿[الدخان/56]،﴾**وما لهم من الله من واق**﴿[الرعد/34]،﴾**مالك من الله من ولي ولا واق**﴿[الرعد/37]،﴾**قوا أنفسكم وأهليكم نارا**﴿[التحريم/6]. Ve **التقوى**: nefsin, korkulan şeyden bir korunma içinde kılınmasıdır; bunun tahkiki budur. Sonra korku bazen **تقوى** diye adlandırılır; ve **التقوى** da “korku” diye (adlandırılır); şeyin gerektirenini gerektirilenle, gerektirilenini de gerektirenle adlandırma kabilinden. Ve **التقوى**, şeriat örfünde, nefsi günaha sokandan muhafaza etmek olmuştur; bu da yasak olanı terk etmekledir. Ve bu, rivayet olunduğu üzere bazı mubahları terk etmekle tamam olur: (Helal açıktır, haram açıktır; ve kim koruluk çevresinde otlarsa, içine düşmesi yakındır). (Hadis, (بغى) maddesinde geçti.) Allah تعالى dedi ki:﴾**فمن اتقى وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون**﴿[الأعراف/35]،﴾**إن الله مع الذين اتقوا**﴿[النحل/128]،﴾**وسيق الذين اتقوا ربهم إلى الجنة زمرا**﴿[الزمر/73]. Ve **التقوى** için menziller kılınmasına gelince, dedi ki:﴾**واتقوا يوما ترجعون فيه إلى الله**﴿[البقرة/281]، و﴾**اتقوا ربكم**﴿[النساء/1]،﴾**ومن يطع الله ورسوله ويخش الله ويتقه**﴿[النور/52]،﴾**واتقوا الله الذي تساءلون به والأرحام**﴿[النساء/1]،﴾**اتقوا الله حق تقاته**﴿[آل عمران/102]. Bu lafızların her birinin tahsisi için, bu kitaptan sonra gelen vardır. Ve denir: **اتقى** falan bununla: onu kendisi için bir korunma kıldığı zaman. Ve onun sözü:﴾**أفمن يتقي بوجهه سوء العذاب يوم القيامة**﴿[الزمر /24], onlara erişecek şeyin şiddetine ve kıyamet günü azaptan korunacakları en layık şeyin yüzleri olduğuna bir tenbihtir; böylece bu, onun sözü gibi oldu:﴾**وتغشى وجوههم النار**﴿[إبراهيم/ 50]،﴾**يوم يسحبون في النار على وجوههم**{ [القمر/48].

ملخص اللسان
1.  Allah onu **وَقْياً** ve **وِقايةً** ve **واقِيةً** ile korudu: onu muhafaza etti; “Sizden biri yüzünü ateşten korudu”; “Şeyi **وقَيْتُ** onu **أَقِيه** (yani) onu muhafaza ettiğim ve onu eziyetten örttüğüm zaman”; yani “Sizden biri, itaat ve sadaka ile yüzünü ateşten korusun.” Ve “Allah onu korudu”: onu muhafaza etti. Ve onu hoşlanmadığı şeyden korudu; ve **وقَّاه**: onu ondan himaye etti; “Derken Allah onları o günün şerrinden korudu.” Ve **الوِقاء** ve **الوَقاء** ve **الوِقاية** ve **الوَقاية** ve **الوُقاية** ve **الواقِية**: bir şeyi onunla koruduğun her şeydir. Ve denir: “Allah seni falanın şerrinden **وِقايةً** ile korusun.” “İmam ancak bir kalkandır; onunla korunulur ve onun arkasından savaşılır”; yani onunla düşman defedilir ve onun kuvvetiyle korunulur.
2.     Kim Allah’a isyan ederse, bir tövbe ihdas etmek dışında, onu ondan bir **واقِيةٌ** korumaz; ve aziz tenzilde: “Onlar için Allah’tan bir **واقٍ** yoktur”; yani bir defedici yoktur.
3.     Ve Allah onu **وِقاية** ile (kesre ile) korudu; yani onu muhafaza etti. Ve **التَّوْقِيةُ**: otlatma ve muhafazadır. Dedi ki:  “Şüphesiz **المُوَقَّى** benim **وقَّيْتُ**’ümün benzeri(Dir).” Ve **تَوَقَّى** ve **اتَّقى** mana bakımından birdir.
4.     Ve ben şeyden **توَقَّيْتُ** ve **اتَّقَيْتُ** ve onu **تَقَيْتُه**; onu **أَتَّقِيه** ve **أَتْقِيه**; **تُقًى** ve **تَقِيَّةً** ve **تِقاء** (ile): ondan sakındım; sonuncusu **اللحياني**’dendir; isim **التَّقْوى**’dır.
5.     Ve “Onların mallarının kerimlerini **تَوَقَّ**”: yani onlardan sakın; ve sadakada onları alma; çünkü onlar sahiplerine göre değerli olur ve aziz olur. Ve **تَوقَّى** ve **اتَّقى** mana bakımından birdir.

6. Ve onlara **تَقْواهم**’larını verdi; yani **تَقْواهم**’larının karşılığı. Ve denildi: manası, onlara **تَقْواهم**’ı ilham etti. Ve Yüce Allah’ın sözü: **هو أَهلُ التَّقْوى وأَهلُ المَغْفِرة**; yani O, azabından sakınılmasının ehli ve mağfiretine götüren şeyle amel edilmesinin ehlidir.

7. **التَّقِيَّةُ** ve **التُّقاةُ** aynı manadadır; onların birbirlerinden sakındıklarını, sulhu ve ittifakı açığa vurduklarını, içlerinin ise bunun aksine olduğunu kasteder. Ancak: **إِلا أَن تتقوا منهم تُقاةً**; kaynak olmasına da, çoğul olmasına da cevaz vardır; kaynak daha iyidir, çünkü diğer kıraatte: **إِلا أَن تَتَّقُوا منهم تَقِيَّةً**: **تَقِيَّة** vardır; ve bu bir veçhtir; ancak birincisi Arapçada daha meşhurdur. Ve **التُّقى** yâ ile yazılır.

8. Ve **التَّقِيُّ**: **المُتَّقي**. Ve dediler: **ما أَتْقاه لله**; ve **تَقِيٌّ** bir adam, **أَتْقِياء** ve **تُقَواء** kavminden; **تَقِيٌّ** bir adam; ve **أَتْقِياء** diye çoğul yapılır. Manası: salih amel ile kendisini azaptan ve masiyetlerden koruyan kimsedir. Aslı **وَقَيْتُ نَفْسي أَقيها**’dandır. Nahivciler dedi: asıl **وَقُويٌ**’dir. Ve benim yanımdaki tercih, **تَقِيّ**’de onun fiilden **فَعِيل** olduğudur; böylece **تَقى يَتْقي** denildi; manası, şeyi karşıladı ve ondan sakındı. Ve **اتَّقى يَتَّقي** dediklerinde mana, onun **تَقِيّاً** olduğudur. Ve birincide **تَقى يَتْقي** ve **يَتْقي** denir. Ve **وَقِيٌّ** **تَقِيٌّ** bir adam, tek manadadır.

9. Ve **التَّقْوى** bir isimdir; tâ’nın yeri vâvdır ve aslı **وَقْوَى**’dır; **وَقَيْتُ**’tan **فَعْلى**’dır. **التَّقوى**’nın aslı **وَقْوَى**’dır, **وَقَيْتُ**’tandır. Sonra (vâv) fetha olunca vâv tâ’ya çevrildi; sonra tâ, fiilin tasrifinde **التُّقى**’da, **التَّقوى**’da, **التَّقِيَّةِ**’de, **التَّقِيِّ**’de ve **الاتِّقاءِ**’da hâli üzere bırakıldı. Dedi: ve **التُّفاةُ** bir çoğuldur,

10. ve kadınlara mahsus olan **الوِقايةُ**, ve **الوَقايةُ**, fetha ile, bir lehçedir,

11. ve **الوِقاءُ** ve **الوَقاءُ**: bir şeyi onunla koruduğun şeydir. **سَرْجٌ واقٍ**: **الوِقاء**’u açık (belli) olan; medli. Ve **سَرجٌ وَقِيٌّ**: **الوُقِيِّ**’si açık (belli) olan. Ve **وَقَى** (birini) **الحَفَى**’dan **وَقْياً**: **كوَجَى** gibi. Ve muhakkak **وَقَى يَقِي**;

12. **الأُوقِيَّةُ**: yedi miskalin tartısı ve kırk dirhemin tartısıdır; o **الأُوقِيَّةُ**’dir ve çoğulu **أَواقِيُّ**’dir. Ve **الوَقِيّةُ**, o **الأُوقِيَّةُ**’dir ve çoğulu **أَواقِيُّ**’dir. Ve **الوَقِيّةُ**, ve o azdır; ve çoğulu **وَقايا**’dır.

13. **الواقِي**: **الصُّرَدُ**’dur;

● - **وقي**: Allah onu **وَقْياً** ve **وِقايةً** ve **واقِيةً** ile korudu: onu muhafaza etti; Ebû Ma‘kıl el-Huzelî dedi ki:
فَعادَ عليكِ إنَّ لكُنَّ حَظّاً،
وواقِيةً كواقِيةِ الكِلابِ
Ve hadiste: “Sizden biri ateşten yüzünü korudu”; **وَقَيْتُ** şeyi **أَقِيه**: onu muhafaza ettiğim ve onu eziyetten örttüğüm zaman; bu lafız, emir kastedilen bir haberdir; yani: sizden biri itaât ve sadaka ile ateşten yüzünü korusun. Muâz hadîsindeki sözü: “Ve onların mallarının kıymetlilerinden sakın”: yani ondan kaçın ve onu sadakada alma; çünkü o, sahiplerine göre kıymetli olur ve aziz olur; öyleyse orta olanı al; ne yüksek olanı ne de düşük olanı. **تَوَقَّى** ve **اتَّقى** anlamca birdir; ondan hadîs: “**تَبَقَّهْ** ve **توَقَّهْ**”: yani nefsini baki kıl ve onu helâke maruz bırakma; âfetlerden sakın ve onlardan sakın. Mühelhil’in sözü:
ضَرَبَتْ صَدْرَها إليَّ وقالت:
يا عَدِيًّا ، لقد وَقَتْكَ الأَواقي
(*“ضربت إلخ” sözü: bu beyti Cevherî ve İbn Sîde Mühelhil’e nisbet etti. Tekmile’de: Beyit Mühelhil’in değildir; ancak o, kardeşi Adî’nindir; Mühelhil’e mersiye söyler. Ve denildi: beyit:
ظبية من ظباء وجرة تعطو
بيديها في ناضر الاوراق
Onunla karısını kastetti; onu ceylanlara benzetti, böylece ona ceylanların vasıflarını yürüttü.)
Ancak o, **واقِيةٍ**’nin cem‘inde vavı kastetti; böylece ilk vavı hemzeledi. Ve **وقاهُ**: onu muhafaza etti. Ve **وقاه** onu hoşlanmadığı şeyden; ve **وقَّاه**: onu ondan korudu; hafifletme daha üstündür. Aziz tenzilde: “Allah onları o günün şerrinden korudu.” **الوِقاءُ** ve **الوَقاء** ve **الوِقايةُ** ve **الوَقايةُ** ve **الوُقايةُ** ve **الواقِيةُ**: senin onunla bir şeyi koruduğun her şeydir. Lihyânî dedi ki: bunların hepsi, “Ben onu şeyden korudum” (**وَقَيْتُه الشيء**)’nin masdarıdır. Ve hadiste: “Kim Allah’a isyan ederse, ondan onu hiçbir **واقِيةٌ** korumaz; ancak bir tevbe ihdas etmekle.” Bâhilî ve başkası, el-Mütenahhil el-Huzelî için inşâd etti:
لا تَقِه الموتَ وقِيَّاتُه،
خُطَّ له ذلك في المَهْبِلِ
Dedi ki: **وقِيَّاتُه**, malından onunla sakındığı şeydir; ve **المَهْبِلُ**: emanet konulan yer. Ve denilir: Allah seni falanın şerrinden **وِقايةً** ile korusun. Aziz tenzilde: “Onlar için Allah’tan bir **واقٍ** yoktur”; yani bir defedici. Ve Allah onu **وِقاية** ile korudu, kesre ile: yani onu muhafaza etti. **التَّوْقِيةُ**: gözetme ve muhafazadır; dedi ki:
إِنَّ المُوَقَّى مِثلُ ما وقَّيْتُ
Ve **تَوَقَّى** ve **اتَّقى** anlamca birdir. Ve ben şeyden **توَقَّيْتُ** ve **اتَّقَيْتُ** ve **تَقَيْتُه**: onu **أَتَّقِيه** ve **أَتْقِيه**; **تُقًى** ve **تَقِيَّةً** ve **تِقاء**: ondan sakındım; sonuncusu Lihyânî’dendir. İsim **التَّقْوى**’dır; **التاء** vavın bedelidir ve vav yânın bedelidir. Aziz tenzilde: “Ve onlara **تَقْواهم**’ı verdi”; yani **تَقْواهم**’ın karşılığını; ve denildi: manası: onlara **تَقْواهم**’ı ilham etti. Ve yüce sözü: “O, **التَّقْوى**’nın ehli ve mağfiretin ehlidir”; yani o, azabından sakınılmaya ehildir ve mağfiretine götüren şeyle amel edilmeye ehildir. Ve yüce sözü: “Ey peygamber, Allah’tan sakın”; manası: Allah’ın takvâsı üzerinde sebat et ve onun üzerinde devam et
(*“ve onun üzerinde devam et” sözü: asılda, muhkem gibi, zamirin müzekker kılınmasıyladır.)
Ve yüce sözü: “Ancak onlardan **تُقاةً** ile sakınmanız müstesna”; masdar olması da caizdir, cem‘ olması da; masdar daha iyidir; çünkü diğer kıraatte: “Ancak onlardan **تَقِيَّةً** ile sakınmanız müstesna”; Fârisî’ye göre ta‘lîl. Tehzîb: Humeyd **تَقِيَّة** okudu; bu bir veçhtir; ancak birincisi Arapçada daha meşhurdur; ve **التُّقى** yâ ile yazılır. **التَّقِيُّ**: sakınan. Ve dediler: “Allah için ona ne kadar **أَتْقاه**!”; fakat onun sözü:
ومَن يَتَّقْ فإِنَّ اللهَ مَعْهُ،
ورِزْقُ اللهِ مُؤْتابٌ وغادي
Ancak o, cezmi cezmin üzerine soktu. İbn Sîde dedi ki: o, **يَتَّقِ**’yi kastetti; böylece “**مِن يَتَّقِ فَإِن**”i, “**عَلِمَ**”in yürütüldüğü yere yürüttü; böylece hafifletti; onların “**عَلْمَ**” demeleri gibi, “**عَلِمَ**”de. Ve bir adam **تَقِيٌّ**, **أَتْقِياء** ve **تُقَواء** kavmindendir; sonuncusu nadirdir; onun benzeri **سُخَواء** ve **سُرَواء**’dır; Sîbeveyh bunların hepsini men eder. Ve yüce sözü: “Dedi ki: Ben senden Rahmân’a sığınırım; eğer sen **تَقِيّاً** isen”; te’vîli: Ben Allah’a sığınırım; eğer sen sakınan isen, benden Allah’a sığınmamla öğüt alacaksın. Ve o, **تَقيَ تُقًى**. Tehzîb: İbnü’l-A‘râbî: **التُّقاةُ** ve **التَّقِيَّةُ** ve **التَّقْوى** ve **الاتِّقاء** hepsi birdir. İbnü’s-Sikkît’ten rivayet edildi, dedi ki: “Onun hakkıyla ondan sakındı” (**اتَّقاه بحقه**) denilir: **يَتَّقيه**; ve “ondan sakındı” (**تَقاه**) denilir: **يَتْقِيه**. Ve emirde: **تَقْ**; kadına: **تَقي** dersin. Abdullah b. Hemmâm es-Selûlî dedi ki:
زِيادَتَنا نَعْمانُ لا تَنْسَيَنَّها،
تَقِ اللهَ فِينا والكتابَ الذي تَتْلُو
Emri hafifletilmiş üzerine bina etti; böylece onda eliften müstağni oldu; gelecek zamanda ikinci harfin harekesiyle. Ve **يَتَقي**’nin aslı **يَتَّقِي**’dir; böylece ilk **التاء** hazfedildi. Ve bunun üzerinedir Asma‘î’nin bana inşâd ettiği; dedi ki: Îsâ b. Ömer bana Hufâf b. Nudbe için inşâd etti:
جَلاها الصَّيْقَلُونَ فأَخْلَصُوها
خِفافاً، كلُّها يَتَقي بأَثر
Yani hepsi, **فِرِنْدِه** ile seni karşılar. Burada, şeyh Radıyyüddîn eş-Şâtıbî’nin hattıyla bir hâşiye gördüm, Allah ona rahmet etsin; dedi ki: Ebû Amr dedi ve Sîbeveyh’in, onların “Allah’tan sakındı bir adam, hayır yaptı” (**تَقَى اللهَ رجل فعَل خَيْراً**) dediklerini iddia etti; “Allah’tan sakındı” (**اتَّقى اللهَ رجل**) kastederler; böylece hazfederler ve hafifletirler. Dedi ki: “Sen Allah’tan sakınırsın” (**تَتْقي اللهَ**) ve “Allah’tan sakınırsın” (**تِتْقي اللهَ**) dersin; “**تَعْلَمُ**” ve “**تِعْلَمُ**” diyenin lügatine göre. Ve “**تِعْلَمُ**”, kesre ile: Kays ve Temîm ve Esed ve Rebîa ve Arapların çoğunun lügatidir. Hicaz ehli ve Hevâzin’in arka taraflarından bir kavim ve Ezdü’s-Serât ve Huzeyl’in bir kısmı ise “**تَعْلَم**” der; Kur’an onun üzerinedir. Dedi ki: Ahfeş, bize gelen bedevîlerden her birinin ancak “**تِعْلَم**” demiş olduğunu iddia etti; kesre ile. Dedi ki: Bunu Ebû Zeyd’in nevâdirinden naklettim. Ebû Bekir dedi ki: Bir adam **تَقِيٌّ**; **أَتْقِياء** diye cem‘ edilir; manası: o, salih amel ile nefsini azaptan ve masiyetlerden koruyandır; aslı, “nefsimi korudum” (**وَقَيْتُ نَفْسي أَقيها**)’dandır. Nahivciler dedi ki: asıl **وَقُويٌ**’dir; böylece ilk vavdan **تاء** bedel ettiler; onların **مُتَّزِر** demeleri gibi; aslı **مُوتَزِر**’dir. Ve ikinci vavdan yâ bedel ettiler ve onu, ondan sonraki yâ’ya idğam ettiler; ve kâfı, yâ sabit olsun diye kestiler. Ebû Bekir dedi ki: benim yanımda **تَقِيّ** hakkında tercih, onun fiilden **فَعِيل** olmasıdır; böylece ilk yâ’yı ikinciye idğam ettiler; bunun delili, onu **أَتقياء** diye cem‘ etmeleridir; onların **وَليٌّ** ve **أَوْلِياء** demeleri gibi. “O **فَعُول**’dür” diyen dedi ki: **فَعِيل**’e benzediği zaman, onun cem‘i gibi cem‘ edildi. Ebû Mansûr dedi ki: **اتَّقى يَتَّقي** aslında **اوْتَقى** idi; **افتعل** üzere; böylece öncesinin kesreli oluşundan dolayı vav yâ’ya çevrildi; ve ondan **التاء** bedel edildi ve idğam edildi. Sonra, ifti‘âl lafzı üzere kullanımı çoğalınca, **التاء**’nın harfin kendisinden olduğunu vehmettiler; böylece onu **إِتَقى يَتَقي** yaptılar; ikisinde de **التاء**’yı fetha ile, hafifletilmiş. Sonra, onu ona ilhak edecek bir misal sözlerinde bulamadılar; böylece “**تَقى يَتَّقي**”, “**قَضى يَقْضِي**” gibi dediler. İbn Berrî dedi ki: **تَقى** üzerine vasl hemzesini soktu; **التاء** harekeli iken; çünkü aslı sükûndur. Meşhur olan, **تَقى يَتَّقي**’dir; vasl hemzesi olmaksızın; **التاء**’nın harekeli oluşundan dolayı. Ebû Evs dedi ki:
تَقاكَ بكَعْبٍ واحِدٍ وتَلَذُّه
يَداكَ، إِذا هُزَّ بالكَفِّ يَعْسِلُ
Yani seni, tek bir topuk gibi bir mızrakla karşıladı; “**اتَّقاك**” ile kasteder; bir mızrağı vasfederken. Esedî dedi ki:
ولا أَتْقي الغَيُورَ إِذا رَآني،

Ve benim gibisi, **الحَمِسِ الرَّبِيسِ** ile (sıkıştırılıp) zorlanmıştır. **الرَّبيسُ**: inkâr edilen (türden) dehâ (musibet); **داهِيةٌ رَبْساء** denir. Onu **التاء**’yı harekelemekle rivayet eden kimseye gelince, bu ancak zikredilen hafifletme üzerinedir. İbn Berrî dedi: Bu beyitte ve Hufâf b. Nedbe’nin beytinde doğru olan **يَتَقي** ve **أَتَقي**’dir; **التاء**’nın fethasıyla, başka değil. Dedi: Ebû Saîd, **تَقَى يَتْقي تَقْياً**’yı inkâr etti ve dedi: Emirde **اتْقِ** denmesi gerekir; ve bu denmez. Dedi: Ve bu, doğru olanın ta kendisidir.

**التهذيب**. **اتَّقى** aslında **اوْتَقى** idi; ondaki **التاء** ifti‘âl **التاء**’sıdır; böylece **الواو** **التاء**’ya idğam edildi ve şeddelendi; **اتَّقى** denildi. Sonra **أَلف الوصل**’i ve **الواو**’yu—ki **تاء**’ya dönmüştü—hazfettiler; böylece **تَقى يَتْقي** denildi; “şeyi karşıladı ve ondan sakındı” mânâsında. **اتَّقى يَتَّقي** dedikleri vakit ise mânâ, onun **تَقِيّاً** olmuş olmasıdır. Birincide **تَقى يَتْقي** ve **يَتْقي** denir. Ve **وَقِيٌّ تَقِيٌّ** adam, tek mânâdadır. Ebû’l-‘Abbâs’tan rivayet olundu: İbnü’l-A‘râbî’nin şöyle dediğini işitti: **التُّقى**’nın bir tanesi **تُقاة**’dır; **طُلاة** ve **طُلًى** gibi. Ve bu iki lafız nâdirdir. Ezherî dedi: Lafzın aslı **وَقى يَقي**’dir; fakat **التاء** bu lafızlara lâzım oldu da aslî gibi oldu. Dedi: Bundan dolayı onu **التاء** bâbında yazdım.

Hadiste: “İmam ancak bir kalkandır; onunla korunulur ve onun arkasından savaşılır”; yani onunla düşman defedilir ve onun kuvvetiyle korunulur. Ondaki **التاء** **الواو**’dan bedeldir; çünkü aslı **الوِقاية**’dendir; takdiri **اوْتَقى**’dır; böylece çevrildi ve idğam edildi. Kullanımı çoğalınca, **التاء**’nın harfin kendisinden olduğunu vehmettiler de **اتَّقى يَتَّقي** dediler; ikisinde de **التاء**’nın fethasıyla. (* “**فقالوا اتقي يتقي بفتح التاء فيهما**” sözü: asılda ve nihâyenin bazı nüshalarında **اتقى**’nın **تاء**’sından önce iki **ألف** ile böyledir. Belki de “**تقى يتقي**” dedi; tek **ألف** ile; böylece **التاء** ikisinde de hafifletilmiş, meftûh olur. Bunu, nihâyenin nüshalarında onun ardından gelen şu destekler: “Ve bazen **تقى يتقي** derler; **كرمى يرمي** gibi.”)

Hadiste: “Biz, savaş kızıştığı zaman, Resûlullah ile—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—korunurduk”; yani onu, önümüzdeki düşmandan bize bir **وِقاية** kıldık; düşmanı onunla karşıladık ve onun arkasında, bir **وِقاية** olarak durduk.

Hadiste: “Dedim: Kılıç için **تَقِيَّة** var mıdır?” Dedi: “Evet; **تَقِيَّة** (vardır) pislikler üzerine; ve **هُدْنةٌ** (vardır) dumanlılık üzerine.” **التَّقِيَّةُ** ve **التُّقاةُ** mânâca birdir; onların birbirlerinden sakındıklarını, sulhu ve uyuşmayı izhar ettiklerini; içlerinin ise bunun hilâfına olduğunu kasteder. Dedi: **التَّقْوى** bir isimdir; **التاء**’nın yeri **واو**’dur; aslı **وَقْوَى**’dır; **وَقَيْتُ**’tan **فَعْلى**’dır. Başka bir yerde dedi: **التَّقوى**’nın aslı **وَقْوَى**’dır, **وَقَيْتُ**’tandır; fetha verildiğinde **الواو** **تاء**’ya çevrildi; sonra fiilin tasrifinde **التاء** kendi hâli üzere bırakıldı: **التُّقى**’da, **التَّقوى**’da, **التَّقِيَّةِ**’de, **التَّقِيِّ**’de ve **الاتِّقاءِ**’da. Dedi: **التُّفاةُ** bir cem‘dir; **تُقِيّاً** da cem‘ yapılır; **الأُباةِ** gibi ve **أُبِيّاً** cem‘ yapılır. **تَقِيٌّ** aslında **وَقُويٌ** idi; **فَعُولٍ** üzere; birinci **الواو** **تاء**’ya çevrildi; **تَوْلج** dedikleri gibi; aslı **وَوْلَج**’dir. Dediler: İkincisi, sondaki **الياء** sebebiyle **ياء**’ya çevrildi; sonra ikinciye idğam edildi de **تَقِيٌّ** denildi. Ve denildi ki: **تَقيٌّ** aslında **وَقِيّاً** idi; sanki **فَعِيل**’dir; bundan dolayı **أَتْقِياء** üzere cem‘ olundu.

Cevherî: **التَّقْوى** ve **التُّقى** birdir; **الواو** **الياءِ**dan bedeldir; **رَيّا**’da zikredilen üzere. İbn Berrî, Kazzâz’dan nakletti: **تُقًى**’nın, **تُقاة**’nın cem‘i olduğunu; **طُلاةٍ** ve **طُلًى** gibi. **التُّقاةُ**: **التَّقِيَّةُ**’dir; **اتَّقى تَقِيَّةً** ve **تُقاةً** denir; **اتَّخَمَ تُخَمةً** gibi. İbn Berrî dedi: Bu masdarları **اتَّقى** için, **تَقى**’dan ayrı kılması; Ebû Saîd’in önce geçen sözünün sıhhatine şahitlik eder: onun **تَقى يَتْقي**’yi işitmediği, ancak **اتَّقى**’dan hazfedilmiş olarak **تَقى يَتَقي**’yi işittiği.

Kadınlar için olan **الوِقايةُ**; ve **الوَقايةُ**—fetha ile—bir lugattır. **الوِقاءُ** ve **الوَقاءُ**: bir şeyi onunla koruduğun şeydir.

**الأُوقِيَّةُ**: yedi miskâlin tartısı ve kırk dirhemin tartısıdır. Onu **فُعْلِيَّة** yaparsan, bu bâbdan değildir. Lihyânî dedi: O **الأُوقِيَّةُ**’dir; cem‘i **أَواقِيُّ**’dir. **الوَقِيّةُ**—ve o azdır—cem‘i **وَقايا**’dır. Nebî’nin—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—hadisinde: O, hanımlarından bir kadına, on iki **أُوقِيَّةً** ve bir **نَشٍّ**’den fazla mehir vermedi. Mücâhid onu açıkladı ve dedi: **الأُوقِيَّة** kırk dirhemdir; **النَّشُّ** yirmidir. Başkası: **الوَقيَّة** yağın ölçülerinden bir ölçüdür. Ezherî dedi: Lugat **أُوقِيَّةٌ**’dir; cem‘i **أَواقيُّ** ve **أَواقٍ**’dır.

Başka bir merfû‘ hadiste: “Gümüşten beş **أَواقٍ**’dan aşağısında sadaka yoktur.” Ebû Mansûr dedi: Beş **أَواقٍ** iki yüz dirhemdir; bu, Mücâhid’in dediğini tahkik eder. Başka bir rivayetle de gelmiştir: “Beş **أَواقِي**’den daha azında sadaka yoktur.” Cem‘, **أُثْفِيَّةٍ** ve **أَثافِيَّ** ve **أثافٍ** gibi şeddeli de gelir, hafif de. Dedi: Bazen hadiste **وُقِيّة** gelir; yüksek (fasih) değildir; hemzesi zâiddir. Dedi: **الأُوقِيَّة** eskiden kırk dirhemden ibaretti; ve hadis dışındaki (kullanımda) **الرِّطْلِ**’ün yarım altıda biridir; o da on iki parçanın bir parçasıdır; beldelerin ıstılahlarının ihtilafıyla ihtilaf eder.

Cevherî dedi: Hadiste **الأُوقيَّة**—hemzenin zammı ve **الياء**’nın teşdîdiyle—kırk dirhemin adıdır; vezni **أُفْعولةٌ**’dur; **الأَلف** zâiddir. Bazı rivayetlerde **وُقِية**—**أَلف**siz—vardır; bu, avam lugatıdır; geçmişte de böyle idi. Bugün ise insanların onu tanıdığı ve tabiplerin onun üzerine takdir ettiği şeyde, **الأُوقية** onların yanında on dirhem ve bir dirhemin beşte yedisi kadardır; o, bir **إِسْتار** ve **إِسْتار**’ın üçte ikisidir. Cem‘i **الأَواقي**’dir; şeddeli olarak; istersen cem‘de **الياء**’yı hafifletirsin. **الأَواقِي** ayrıca **واقِيةٍ**’nin cem‘idir. Mühelhil’in beytini okudu: “**لقدْ وَقَتْكَ الأَواقِي**”; bu tercemenin başında geçmişti. Dedi: Aslı **ووَاقِي**’dir; çünkü o **فَواعِل**’dir; ancak iki **الواو**’nun toplanmasını kerih gördüler de birincisini **أَلف**’e çevirdiler.

**وسَرْجٌ واقٍ**: **مِعْقَر** olmayan. **التهذيب**’de: **مِعْقَراً** değildi; ve “**ما أَوْقاه**”; ve aynı şekilde **الرَّحْل**. Lihyânî dedi: **سَرْجٌ واقٍ**; **الوِقاء**’sı açık; uzatılmış. Ve **سَرجٌ وَقِيٌّ**; **الوُقِيِّ**’si açık.

**وَقَى**’dan, **الحَفَى**’dan **وَقْياً**: **وَجَى** gibi. İmru’ul-Kays dedi:

وصُمٍّ صِلابٍ ما يَقِينَ مِنَ الوَجَى،
كأَنَّ مَكانَ الرِّدْفِ منْه علَى رالِ

Ve denir: **فرس واقٍ**; eğer, toynağında bulduğu bir ağrıdan dolayı yürümekten korkar ise. Ve **وَقَى يَقِي** olmuştur; Asma‘î’den. Ve denildi: **فرس واقٍ**; eğer, yerin kalınlığından ve toynağın inceliğinden dolayı **حَفِيَ** olduysa; böylece onun toynağı kalın yeri korudu. İbn Ahmer dedi:

تَمْشِي بأَوْظِفةٍ شِدادٍ أَسْرُها،
شُمِّ السّنابِك لا تَقِي بالجُدْجُدِ

Yani, toynaklarının sağlamlığı sebebiyle yerin sertliğinden şikâyet etmez. **فرس واقِيةٌ**: topallığı olan (kısrak) için; cem‘i **الأَواقِي**’dir. Ve **سَرْجٌ واقٍ**: eğer **مِعْقَراً** değilse. İbn Berrî dedi: **الواقِيةُ** ve **الواقِي** masdar mânâsınadır. Afyûn et-Teğlibî dedi:

لَعَمْرُك ما يَدْرِي الفَتَى كيْفَ يتَّقِي،
إِذا هُو لم يَجْعَلْ له اللهُ واقِيا

Ve yiğide denir: **مُوَقًّى**; yani çokça **مَوْقِيٌّ**. **وَقِ على ظَلْعِك**: yani ona yapış ve onun üzerinde ağır davran; **ارْقَ على ظَلْعِك** gibi. Ve denir: **قِ على ظَلْعِك**; yani önce işini düzelt. Böylece dersin: **قد وَقَيْتُ وَقْياً ووُقِيّاً**.

**التهذيب**: **أَبو عبيدة** **باب**ında **الطِّيرَةِ** ve **الفَأْلِ**: **الواقِي** **الصُّرَدُ**’dur; **القاضِي** gibi. **مُرَقِّش** dedi ki:

ولَقَدْ غَدَوْتُ، وكنتُ لا
أَغْدُو، على **واقٍ** و**حاتِمْ**
فَإِذا الأَشائِمُ كالأَيا
مِنِ، والأَيامِنُ كالأَشائِمْ

**أَبو الهيثم** dedi: **الصُّرَد**’a **واقٍ** denildi; çünkü yürüyüşünde yayılıp açılmaz; böylece, **الدَّوابِّ**’dan **حَفِيَ** olduğu zaman **الواقِي** olana benzetildi.

Ve **الواقِي**: **الصُّرَدُ**’dur; **خُثَيْمُ بن عَدِيّ** dedi; ve denildi ki: o, **الرَّقَّاص** içindir (* sözü “**للرقاص** ilh.” **التكملة**’de: o, **خثيم بن عدي**’nin lakabıdır; ve bu, **رضي الدين**’in sözünün açık ifadesidir, sonra) **الكلبي** **مسعود بن بَجْر**’i överken.

**ابن بري** dedi: ve doğru olan budur:

وجَدْتُ أَباكَ الخَيْرَ بَجْراً بِنَجْوةٍ
بنَاها له مَجْدٌ أَشَمٌّ قُماقِمُ
وليس بِهَيَّابٍ، إِذا شَدَّ رَحْلَه،
يقول: عَدانِي اليَوْمَ **واقٍ** و**حاتِمُ**،
ولكنه يَمْضِي على ذاكَ مُقْدِماً،
إِذا صَدَّ عن تلكَ الهَناتِ الخُثارِمُ

Ve şeyh **رَضِيِّ الدين الشاطبي**’nin, Allah ona rahmet etsin, hattıyla gördüm; dedi ki: Ve **جمهرة النسب**’de, **ابن الكلبي**’ye göre, şair **عديّ بن غُطَيْفِ بن نُوَيْلٍ** ve onun oğlu **خُثَيْمٌ**; dedi: ve o, şair **الرَّقَّاص**’tır; **مسعود بن بحر الزُّهريّ** için söyleyen:

وجدتُ أَباك الخير بحراً بنجوة
بناها له مجدٌ أَشم قُماقمُ

**ابن سيده** dedi: ve benim yanımda, **واقٍ** onun sesinin hikâyesidir; eğer bu ise, onun اشتقاقı bilinmez.

**الجوهريّ** dedi: ve denilir: o **الواقِ**’dir; **القاف**’ın kesresiyle, **ياء**sız; çünkü o, sesinin hikâyesi sebebiyle bununla adlandırıldı.

Ve **ابن وَقاء** yahut **وِقاء**: Araplardan bir adamdır; ve Allah daha iyi bilir.

مقاييس اللغة:
(**وقي**) **الواو** ve **القاف** ve **الياء**: başka bir şeyle bir şeyi bir şeyden def‘ etmeye delâlet eden tek bir kelimedir. Ve “Onu korudum”: **وَقيْتُه أَقِيه وَقْياً**. Ve **الوِقاية**: şeyi koruyan şey. Ve “Allah’tan sakının”: **اتَّقِ اللهَ**; **تَوَقَّهُ**; yani seninle O’nun arasına **الوِقاية** gibi (bir şey) koy. Nebî صلى الله عليه وآله وسلم dedi ki: “**اتَّقُوا النّارَ ولو بِشقِّ تَمرة**”; sanki muradı: onu sizinle onun arasına bir koruyucu kılın, idi.
Ve bâbdan şâz olanlardan: **الوَقْيُ**; dediler ki: o, az bir topallıktır.

القاموس المحيط:
**وَقاهُ** onu **وَقْياً** ve **وِقَايَةً** ve **واقِيَةً** (ile) korudu: onu muhafaza etti; **وَقَّاهُ** gibi. Ve **الوَقاءُ**—ve kesrelenir—ve **الوَقَايَةُ**; üç vecih üzere: onunla koruduğun şey.
Ve **التَّوْقِيَةُ**: gözetme, ve koruma. Ve “şeyden sakındım”: **اتَّقَيْتُ الشيءَ**; ve **تَقَيْتُه**; onu sakınırım: **أتَّقِيه** ve **أتْقِيه**; **تُقًى** ve **تَقِيَّةً** ve **تِقاءً**—**ككِساءٍ**: ondan sakındım; isim: **التَّقْوَى**; aslı: **تَقْيا**; onu isim ile sıfat arasını ayırmak için çevirdiler; **خَزْيا** ve **صَدْيا** gibi.
Ve O’nun عز وجلَّ sözü: “**هو أهْلُ التَّقْوَى**”; yani: azabından sakınılması gereken (kimsedir). Ve **رَجُلٌ تَقِيٌّ**; **أتْقِياءَ** ve **تُقَواءَ**’dan.
Ve **الْأُوْقِيَّةُ**—damme ile—: yedi miskal; **الوُقِيَّةِ** gibi—damme ile ve alttaki ikilinin fethasıyla, şeddeli—; ve kırk dirhem.
Çoğulu: **أواقِيُّ** ve **أواقٍ** ve **وَقايا**. Ve **سَرْجٌ واقٍ**; **بَيِّنُ الوِقاءِ**—**ككساءٍ**—; ve **وَوَقِيٌّ**; **بَيِّنُ الوُقِيِّ**—**كصُلِيٍّ**—: yaralanmamış. Ve “çıplak ayaktan (incinmeden) korundu”: **وَوَقِيَ من الحَفا**; **وَجِيَ** gibi. Ve **الواقي**: **الصُّرَدُ**. Ve **ابنُ وَقاءٍ**—**كَسَمَاءٍ** ve **كِساءٍ**—: bir adam.
“Topallığına yapış”: **وقِ على ظَلْعِكَ**; yani: ona yapış, ve onun üzerinde ağırdan al; yahut önce işini düzelt; böylece dersin ki: “Korudum”: **قد وَقَيْتُ وَقْياً ووُقِيًّا**. Ve yiğide denilir: **مُوَقًّى**. Ve **ككِساءٍ**: **وقاءُ بنُ إياسٍ**; muhaddis. Ve **التُّقَيُّ**—**كسُمَيٍّ**—: (bir yer adı). Ve **أَبو التُّقَى**—**كهُدًى**—: Muhammed b. el-Hasen; ve Abdurrahman b. Îsâ b. **تُقًى**—tenvinli—: Sıbt es-Silefî’den rivayet ettiler. Ve **تَقِيَّةُ الأرْمَنَازِيَّةُ**: nazmı bedî‘ olan bir şâire; ve Ahmed’in kızı; ve أموسان’ın kızı: iki muhaddise.

تاج العروس:
(**ى وقاه**) onu korur: **يقيه**; **( وقيا )** fetha ile; **( ووقاية )** kesre ile; **( وواقية )** **فاعلة** vezni üzere: (onu) korudu; ve onu eziyetten örttü, ve onu himaye etti, ve onu muhafaza etti; o hâlde o **واق**’dır. Ondandır Allah تعالى sözü: “**ما لهم من الله من واق**” yani: def‘ edici(den). Ve **الوقاية**’nin şahidi Bûsîrî’nin sözü: “**وقاية الله أغنت عن مضاعفة * من الدروع وعن عال من الاطم**”. Ve **الواقية**’nin şahidi Ebû Ma‘kil el-Hüzelî’nin sözü: “**فعاد عليك ان لكن حظا * وواقية كواقية الكلاب**”. Ve dua hadîsinde: “**اللهم واقية كواقية الوليد**”. Ve başka bir hadîste: “**من عصى الله لم تقه منه واقية الا باحداث توبة**”.
(**كوقاه**) şeddeli ve hafif (okunuşla): daha yüce. Ondandır O’nun تعالى sözü: “**فوقاهم الله شر ذلك اليوم**”. Ve şeddelinin şahidi şairin sözü: “**ان الموقى مثل ما وقيت**”.
(**والوقاء**) **كسحاب**; (ve kesrelenir; **الوقاية** üç vecih üzere); ve كذلك **الواقية**: (hepsi) “onunla koruduğun şey”. Ve el-Lihyânî dedi: bunların hepsi, “şeyi korudum”un masdarıdır: **وقيته الشئ**.
(**والتوقية الكلاءة والحفظ**) ve sıyânet, ve hıfz.
(**واتقيت الشئ وتقيته أتقيه وأتقيه تقى**) **كهدى**; (**وتقية**) **كغنية**; (**وتقاء ككساء**)—ve bu el-Lihyânî’dendir— yani: (ondan) sakındım. el-Cevherî dedi: **اتقى يتقى**; aslı **اوتقى يوتقى**’dır; **افتعل** üzere; kendinden öncekinin kesreli oluşundan dolayı vav yâ’ya çevrildi; ve ondan tâ’ bedel kılındı; ve idğam edildi. Sonra **الافتعال** lafzı üzere kullanımı çoğalınca, tâ’nın harfin aslından olduğu vehmedildi; böylece onu **اتقى يتقى** yaptılar; ikisinde de tâ’yı fetha ile. Sonra onların sözlerinde ona ilhak edecek bir misal bulamadılar; böylece dediler ki: **تقى يتقى**; **قضى يقضى** gibi. Evs dedi: “**تقاك بكعب واحد وتلذه * يداك إذا ما هز بالكف يعسل**”. Ve Haffâf b. Nudbe dedi: “**جلاها الصيقلون فأخلصوها * خفافا كلها يتقى باثر**”. Ve Esed oğullarından bir başkası dedi: “**ولا أتقى الغيور إذا رأني * ومثلى لزبا لحمس الربيس**”. Ve onu tâ’yı harekelemekle rivayet eden, ancak benim zikrettiğim hafifletme üzere (rivayet etmiştir). Bitti: el-Cevherî’nin nassı. İbn Berrî, “**مثل قضى يقضى**” sözü yanında dedi: **تقى**’ya vasl hemzesini soktu; ve tâ harekelidir; çünkü aslı sükûndur. Meşhur olan: vasl hemzesi olmaksızın **تقى يتقى**’dır; tâ’nın harekeli oluşundan dolayı. Yine dedi: Esedî’nin beytinde ve Haffâf’ın beytinde sahih olan: **يتقى** ve **اتقى**; tâ’nın fethasıyla, başka değil. Dedi: Ebû Sa‘îd, **تقى يتقى تقيا**’yı inkâr etti; ve dedi: emirde **اتق** lâzım gelir; ve “öyle denilmez” dedi. Dedi: bu sahih olandır. Sonra el-Cevherî dedi: emirde “sakın”: **تق** dersin; ve kadına: **تقى**. Abdullah b. Hemmâm es-Selûlî dedi: “**زيادتنا نعمان لا تنسينها * تق الله فينا والكتاب الذى تتلو**”. Emri, hafifletilmiş üzerine bina etti; böylece onda eliften, gelecek zamanda ikinci harfin harekesiyle müstağnî oldu. Bitti. el-Kâlî şu beyti inşâd etti: “**تقى الله فيه أم عمرو ونولى * مودته لا يطلبنك طالب**”.
Ve O’nun تعالى sözü: “**يا أيها النبي اتقى الله**” yani: Allah’ın takvâsı üzere sebat et ve onun üzerinde devam et. Ve hadîste: “**انما الامام جنة يتقى به ويقاتل من ورائه**” yani: onunla düşman def‘ edilir ve onun kuvvetiyle sakınılır. Ve başka bir hadîste: “**كنا إذا احمر البأس اتقينا برسول الله صلى الله تعالى عليه وسلم**” yani: onu düşmandan bize bir **وقاية** kıldık; ve düşmanı onunla karşıladık; ve onun arkasında, bir **وقاية** olarak durduk. Ve başka bir hadîste: “**وهل للسيف من تقية**” dedi; “evet; **تقية** (vardır): **على أقذاذ**; ve **هدنة على دخن**”; yani: birbirlerinden sakınırlar; ve sulhu ve ittifakı izhar ederler; içleri ise bunun hilâfınadır. Ve **التهذيب**’de: **اتقى** aslında **اوتقى** idi; ve ondaki tâ, **الافتعال** tâ’sıdır; böylece idğam edildi.

**الواو**’yu **التاء**’ya kattılar ve şeddeli yaptılar; böylece **اتقى** denildi. Sonra **ألف الوصل**’ü ve **الواو**’yu—ki **تاء**’ya dönmüştü—hazfettiler; böylece **تقى يتقى** denildi; “şeyi karşıladı ve ondan sakındı” mânâsıyla. Ve eğer **تقى يتقى** derlerse, mânâ: onun **تقيا** olduğu (yani takvâ sahibi olduğu)dır. Ve birincide **تقى يتقى** ve **يتقى** denilir. (İsim: **التقوى**.) Ve (aslı: **تقيا**.) **التاء** **الواو**’nun bedelidir; **الواو** da **الياء**’nın bedelidir. Ve **الصحاح**’ta: **التقوى** ile **التقى** birdir; **الواو** **الياء**’dan ibdâl edilmiştir; **ريا**’da zikrettiğimiz üzere. Bitti. (İsim ile sıfat arasında fark olsun diye onu çevirdiler; **خزيا** ve **صديا** gibi.) İbn Sîde dedi: **التقوى**’nın aslı **وقوى**’dur; o, **وقيت**’ten **فعلى**’dır. Ve başka bir yerde dedi: aslı **وقوى**’dur, **وقيت**’ten; sonra açılınca **الواو**’yu **تاء**’ya çevirdiler; sonra fiilin tasrîfinde **التاء**’yı hâli üzere bıraktılar. Şeyhimiz dedi: Vezninde ihtilâf edilmiştir; **فعول** denildi, **فعلى** denildi; birincisi vechdir; çünkü kelime **ياء**’lıdır; birçok tefsirde olduğu gibi. Bazısı bunda nazar etti ve onu **العناية**’de istîâb etti. (Azîz ve celîl olanın sözü: **هو أهل التقوى**.) Ve **أهل المغفوة**; (yani) O, (azabından sakınılmasının ehli)dir; ve mağfiretine götüren şeyle amel edilmesinin ehlidir. Ve O’nun sözü: **وآتاهم تقواهم**; yani takvâlarının cezası; yahut onlara takvâlarını ilham etti. (**ورجل تقى**) **غنى** gibi. İbn Düreyd dedi: mânâsı, onun nefsini azaptan ve mâsiyetlerden sâlih amel ile korumuş olmasıdır; **وقيت نفسي أقيها**’dan. Nahivciler dedi: asıl **وقى**’dır; sonra birinci **الواو**’dan **تاء** ibdâl ettiler; **متزر** dedikleri gibi; aslı **موتزر**’dir. Ve ikinci **الواو**’dan **ياء** ibdâl ettiler ve onu kendisinden sonraki **الياء**’ya idğâm ettiler; ve **القاف**’ı kestiler ki **الياء** sahih olsun. Ebû Bekr dedi: Bana göre **تقى** hakkında tercih, onun fiilden **فعيل** olmasıdır; sonra birinci **التاء**’yı ikinciye idğâm ettiler. Bunun delili onların (**من اتقياء**) sözüdür; **ولى**’yi **الاولياء**’dan dedikleri gibi. Ve “o **فعول**’dür” diyen dedi: **فعيلا**’ya benzeyince, cem‘i onun cem‘i gibi cem‘ olundu: (**وتقواء**). Bu nâdirdir; benzeri **سخواء** ve **سرواء**’dır. Sîbeveyh bunların hepsini men eder. Ve O’nun sözü: **انى أعوذ بالرحمن منك ان كنت تقيا**; te’vîli: “Eğer **تقيا** isen, senden Allah’a sığınırım; o hâlde Allah’a senden sığınmamla öğüt alırsın.”

( **والا وقية بالضم** ) **الياء**’yı şeddeli yapmakla; vezni **أفعولة**’dır; **الالف** zâiddir. Eğer onu **فعلية** yaparsan, o bu bâbdan değildir. Ve onda ihtilâf edildi; “o (**سبعة مثاقيل**)dir” denildi; onun tartısı kırk dirhemdir. Ve böylece hadiste tefsir edilmiştir; ve geçmişte de böyle idi; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Hadisle kastedilen: O, kadınlarından hiçbirine on iki **اوقية**’den fazla mehir vermedi. Ve **نش**. Mücâhid dedi: o kırk dirhemdir; **النش** yirmidir. Ve başka bir merfû hadiste: “Gümüşten beş **أواق**’tan aşağısında sadaka yoktur.” Ezherî dedi: beş **اواق** iki yüz dirhemdir; bu, Mücâhid’in dediğini tahkik eder. Ve bunun dışında bir rivayetle de vârid olmuştur: “Beş **أواق**’tan azında sadaka yoktur.” Ve o, hadisin dışında, **الرطل**’ün altıda birinin yarısıdır; o, on iki parçanın bir parçasıdır; beldelerin ıstılahına göre değişir. Cevherî dedi: Bugün ise, insanların örf edindiği ve tabiplerin takdir ettiği şeyde, **الاوقية** onların yanında on dirhem ve bir dirhemin beşte yedisi ağırlığıdır; o bir **استار** ve üçte iki **استار**’dır.

( **كالوقية بالضم** ) ve **القاف**’ı kesr ile; (ve **المثناة التحتية**’yi fetha ile, şeddeli). Bazen hadiste gelir; ve yüksek (fasih) değildir. “Âmmî lügat” denildi; “az” denildi. (Cem‘i: **أواقى**) şedde ile. Ve istersen hafifletirsin de (**اواق**) dersin; **أثفية** ve **أثافى** ve **اثاف** gibi. Ve **الوقية**’nin cem‘i (**وقاياو**)dur; mecazdandır. ( **سرج واق بين الوقاء ككساء** ) ve bununla Cevherî ve Zemahşerî iktisar etti. Lihyânî ziyade etti: ( **ووقى** ) **غنى** gibi; ( **بين الوقى كصلى** ) yani (ma‘kar olmayan). **التهذيب**’te: ma‘kar değildi; ve “ne kadar da **أوقاه**!”; ve eyer de böyledir.

Ve mecazdan: ( **وقى** ) atı ( **من الحفا** ) korur; **وقيا** ( **كوجى** ) (Asma‘î’den). O, **واق**’dır; eğer nalında bulduğu bir ağrıdan dolayı yürümekten çekinirse. Ve “eğer yerin sertliğinden ve nalın inceliğinden dolayı çıplak ayaklı kalırsa; sonra nalını kalın yere karşı korursa” denildi. İmru’ul-Kays dedi:
وصم صلاب ما يقين من الوجى * كأن مكان الردف منه على رال

İbn Ahmer dedi:
تمشى باوظفة شداد أسرها * شم السنابك لا تقى بالجدجد
yani: nallarının sertliğinden dolayı yerin pürüzlülüğünden şikâyet etmez. Bazı nüshalarda: **ووقى من الحفا كوجى**; ikisinde de tenvin ile. Ebû Ali’nin kitabında: “Ata **وقى من ظلع** denilir; eğer topallıktan dolayı topallarsa.”

( **والواقى الصرد** ) Ebû Ubeyde’nin “uğur-uğursuzluk” bâbında söylediğidir. Vezni, **التهذيب**’te olduğu gibi, Kâdî’nin dediği üzeredir. Murakkış için inşâd etti:
ولقد غدوت وكنت لا * أغدو على واق وحاتم
وإذا الاشائم كالايا * من والايا من كالاشائم

Ebû’l-Heysem dedi: **الصرد**’a **واق** denildi; çünkü yürüyüşünde yayılıp açılmaz; böylece, çıplak ayaklı kalınca davarlardan **الواقى**’ye benzetildi. **المصباح**’ta: o **الغراب**’dır; ve Murakkış’ın sözünü bazıları bununla tefsir etti. **الصحاح**’ta: **القاف**’ı kesr ile, **ياء**sız olarak **الواق** denilir; çünkü sesi taklit edilerek bununla isimlendirilmiştir. Şairin—o **الرقاص الكلبى**’dir—sözü rivayet edilir:
وليست بهياب إذا شد رحله * يقول عدانى اليوم واق وحاتم

İbn Sîde dedi: Bana göre **واق** onun sesinin taklididir; eğer öyle ise, iştikakı bilinmez. *Ben derim: Bunu **حرف القاف**’ta daha önce sunduk; ona müracaat et.

( **وابن وقاء كسماء وكساء رجل** ) Araplardan bir adamdır; **المحكم**’de böyle. *Ben derim: Sanki bununla **بجير بن وقاء بن الحرث الصريمى** şairi yahut başkası kastediliyor; Allah daha iyi bilir.

Ve denilir: ( **ق على ظلعك أي الزمه واربع عليه** ) **الصحاح**’ta olduğu gibi; **ارْقَ على ظلعك** gibi. (Veya) mânâsı: (önce işini ıslah et; sonra “**وقيت وقيا**” dersin) fetha ile; ve (**وقيا**) **كصلى**; **المحكم**’de böyle.

( **ويقال للشجاع موقى** ) **كمعظم**; yani “çokça **موقى**”; **الصحاح**’ta böyle. Zemahşerî onu mesel yaptı. Şair dedi:
ان الموقى مثل ما وقيت

( **وككساء وقاء بن اياس** ) **الوالبى** (muhaddis); Saîd b. Cübeyr ve Mücâhid’den; ondan oğlu İyâs ve Kattân. “Kuvvetli değildi” dedi. Ebû Hâtim: “Sâlih” dedi.

( **والتقى كسمى ع** ) nüshalarda böyle; **التكملة**’de de benzeri. (Ve **أبو التقى كهدى محمد ابن الحسن** ) Mısırlı. (Ve **عبد الرحمن بن عيسى بن تقى منونا** ) Medîneli, sonra Mısırlı; **الخراط**; Şâfiî müftî. ( **رويا عن سبط السلفي** ) nüshalarda böyle; hâfızın **التبصير**’inde olan ise: **سبط السلفي**’den rivayet eden bu **عبد الرحمن**’dır; **محمد بن الحسن** ise **بحر بن نصر الخولانى**’den rivayet etmiştir; o, ondan daha önceki bir tabakadır; düşün.

( **وتقية الارمنازية شاعرة بديعة النظم** ) beş yüz seksenler civarında. Musannif **ارمناز**’ı kendi yerinde zikretmedi; biz **حرف الزاى**’da ona dikkat çektik. Ve **تقية** ( **بنت أحمد** ) b. Muhammed b. el-Husayn; **ابن بيان الرزاز**’dan icâzetle rivayet etti. Ve **تقية** ( **بنت أموسان** ) **الحسين بن عبد الملك الخلال**’dan; İbn Nukta ona yetişti. (İkisi de muhaddisedir.)

*Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **توقى** ve **اتقى** bir mânâdadır; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Muâz hadîsinde: “**وتوق كرائم أموالهم**” yani onlardan sakın; sadakada onu alma; çünkü o, sahiplerine göre kerîmdir ve azîzdir; orta olanı al. Başka bir hadiste: “**تبقه وتوقه**” yani nefsini ibkâ et; onu helâke arz etme; âfetlerden sakın; ve ondan sakın. **الواقية**’nin cem‘i **الاواقى**’dir; aslı **واقى**’dir; çünkü o **فواعل**’dir; ancak iki **الواو**’nun toplanmasını kerih gördüler; birincisini **ألف**’a çevirdiler. Cevherî, **عدى**—**المهلهل**’in kardeşi—için inşâd etti:
ضربت صدرها الى وقالت * يا عديا لقد وقتك الاواقى

Ve **الوقية** **كغنية**: maldan, kendisiyle sakınılan şeydir; cem‘i **الوقيات**. Ondandır, **المتنخل الهذلى**’nin sözü:
لاتقه الموت وقيائه * خط له ذلك في المهبل

Ve O’nun sözü: **الا ان تتقوا منهم تقاة**; masdar olması câizdir yahut cem‘ olması câizdir; masdar daha iyidir; çünkü diğer kıraatte **منهم تقية** vardır. Fârisî’nin ta‘lîli; **المحكم**’de böyle. **التهذيب**’te: Humeyd **تقية** okudu; bu bir vechdir; ancak birincisi Arapçada daha meşhurdur. *Ben derim: İbn Sîde’nin “cem‘ olabilir” sözü; Cevherî dedi: **التقاة** **التقية**’dir; “**اتقى تقية وتقاة**” denilir; **اتخم تخمة** gibi. İbn Berrî, Kazzâz’dan nakletti: **تقى** **تقاة**’nin cem‘idir; **طلى** ve **طلاة** gibi. *Ben derim: Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; “ikisi iki nâdir harftir” dedi. Ve “**ما أتقاه لله**” denilir; yani Allah’tan ne kadar korkar. Ve “o, falandan daha **أتقى**’dır” denilir; yani ondan daha çok takvâ sahibidir. Ve **السرج الواقى**’ya da “**ما أتقاه**” denilir.

Şairin sözü:
ومن يتق فان الله معه * ورزق الله مؤتاب وغادى
Cevherî dedi: cezmi cezmin üzerine soktu. Sîbeveyh nakletti: “**أنت تتقى الله**” kesr ile; kesr ile “**تعلم**” diyenin lügatine göre. Ve **أتقاه**: şeyi karşıladı ve ondan sakındı. Ebû Hayyân bununla, O’nun sözü **ان اتقيتن**’i tefsir etti. Ve **رجل وقى تقى** bir mânâdadır. Ve **الوقاية** kesr iledir; kadınlar için fetha ile de olur; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve ayrıca: kendisiyle kitabın korunduğu şey. Ve **ابن الوقاياتى** bir muhaddistir; o, Bağdatlı Ebû’l-Kâsım **عثمان بن على بن عبيد الله**; **ابن البطر**’dan; ondan da hâfız Ebû’l-Kâsım ed-Dımaşkî. 525 yılında öldü. Ve **رجل وقاء ككتان**: şiddetli sakınan. Ve **موقى كمعظم**: **عبد الرحمن بن مكى**’nin dedesi; **سبط السلفي**. Ve **فرس واقية**: **خيل أواق**’dan; eğer onda topallık varsa; Kâlî nakletti. Ve **الواقى** masdardır; **الواقية** gibi; İbn Berrî’den. Ve **لا فنون التغلبي** için inşâd etti:
لعمرك ما يدرى الفتى كيف يتقى * إذا هو لم يجعل له الله واقيا

Ve mecazdan: **اتقاه بجحفته**; ondandır şairin sözü:
رام ان يرمى فريسته * فاتقته من دم بدم

Ve **التقوى** Kâlî’den: bir yerdir. Ve Kesîr için inşâd etti:
ومرت على التقوى بهن كأنها * سفائن بحر طاب فيه مسيرها

Ve **وقى العظم وقيا**: eğrildi ve kaynadı. Ve **الوقى**: topallık ve sıkma (bastırma). Ve **التقيا**: misafirin kendisiyle sakındığı bir şey; en az olanı. Ve **وقاء بن الا سعر** kesr ile: şair **لسان الحمرة**’nin ismidir. Hâfız dedi: Hâfız Muğlataî’nin hattıyla böyle okudum. Ve **جلدك التقوى**: Hamâ sahibi **تقى الدين عمر**’a mensuptur; Silefî’den rivayet etti. Ve **عبد الله بن ريحان التقوى**: **ابن رواج** ve **ابن المقير**’den. Ve **أبو تقى كغنى**: **عبد الحميد بن ابراهيم** ve **هشام بن عبد الملك اليزنى**; Humuslu iki muhaddis. İkincisini musannif **ى ز ن**’de zikretti; künyesinde tashîf etti; daha önce işaret geçtiği üzere. Ve ikincinin torunu **الحسن بن تقى بن أبى تقى**; dedesinden hadis etti; ondan Taberânî. Ve **على بن عمر بن تقى**: ondan **جامع الترمذي**’yi rivayet etti; ondan Ebû Ali et-Tabasî ve Ebû Tâlib **محمد بن محمد العلوى**; **ابن التقى** diye bilinir; İbnü’d-Dübeyşî ondan semâ‘ etti. *Ben derim: “**التقى**” diye bilinen zikredilen kişi, **على بن محمد بن على بن موسى الكاظم**’dır. Ve **تقى بن سلامة الموصلي**: **عبد الله بن القاسم بن سهل الصواف**’dan rivayet etti. Ve **أبو التقى كهدى صالح**: Münzirî’nin şeyhlerinden üç kişi. Ve **عبد المنعم بن صالح ابن أبى التقى** ve **عبد الدائم بن تقى بن ابراهيم**: ikisi de Münzirî’nin şeyhlerindendir. Ve **المتقي** Abbâsî halifelerinden biridir. Ve ayrıca: Mekke’li Hanefî şeyh **على ابن حسام الدين**’in lakabıdır; **الجامع الصغير**’i bâblara ayıran; Kutub eş-Şa‘rânî onunla görüştü ve onu övdü. Ve **التقاوى**: ekim için hububattan biriktirilen şeye isimdir.

Sanki **تقوية**’nin çoğuluymuş gibidir; ve o, **التمتين** gibi bir isimdir; Mısır dili (lehçesi). Ve **واقية**: Deylem diyarında bir dağdır; Yâkūt’tan.
