# وكأ — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%A3/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%83%D8%A3/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وكأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%A3.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: وكأ

الكاف والتاء و"وايء" معهما
و ك ت، و ت ك، ك ي ت، ك ت أ، و ك أ مستعملات وكت: عين مَوْكُوتة: فيها وَكْتٌ، وهي نكتة كالنقطة من بياض على سوادها، والاسم من الوَكْت: الوَكْتةُ.
وتك: الأَوْتَكَى: التمر السهريز.
كتو: اكتوتَى الرجل يكَتْوَتي، إذا بالغ في صفة نفسه من غير فعل. وعند العمل يَكْتَوْتي، كأنه يتتعتع.
كيت: يقال: كان من الأمر كَيْتَ وكَيْتَ. هذه التاء في الأصل: هاء التأنيث، أطلقوها وخففوا، واستقبحوا أن يقولوا: كَيْهَ وكَيْهَ يا هذا.
كتأ: الكَتْأة بوزن فعلة، مهموز: نبات كالجرجير يطبخ فيؤكل.
تكأ: تُكَأَة بوزن فعلة. أصل هذه التاء من الواو. والتاء مستعملة في هذه الكلمة استعمال الحرف الأصلي: توكأت، واتكأت على مُتَكَأ، وأصل عربيته: وكأ يوكئ توكئة.

الكاف والواو والهمزة
و ك أ مستعمل فقط وكأ: أَوكأت فلاناً إيكاءً: نصبت له مُتّكَأً. وأَتْكَأْته: حملته على المتَّكَأ والاِّتكاء.
والمَواكئُ: جمع المتَّكَأ. وأصل المتَّكَأ من الواو، وأصله: مُوتكأ، فحولوا الواو تاء وأدغموها في التاء فشددوها وثقلوها.
والتَّوَكُّؤُ: التحامل على العصا، قال الله عز وجل، حكاية عن موسى: "أَتوكَّأُ عليها".
وتوكَّأَتِ الناقة: وهو تصلقها عند مخاضها.

### Türkçe

**الكاف** ve **التاء** ve **"وايء"** bunlarla beraber

و ك ت، و ت ك، ك ي ت، ك ت أ، و ك أ kullanımdadır. **وكت**: **عين مَوْكُوتة**: onda **وَكْتٌ** vardır; o, siyahlığı üzerinde beyazdan bir nokta gibi bir benektir; **الوَكْت**’ten isim: **الوَكْتةُ**.

**وتك**: **الأَوْتَكَى**: **التمر السهريز**.

**كتو**: **اكتوتَى** adam **يكَتْوَتي**; fiil olmaksızın kendi vasfında mübalağa ettiğinde. İş sırasında **يَكْتَوْتي**; sanki kekeliyormuş gibi.

**كيت**: denir ki: işten **كَيْتَ وكَيْتَ** oldu. Bu **التاء** aslında: **هاء التأنيث**’tir; onu salıverdiler ve hafiflettiler; ve “ey sen” diye **كَيْهَ وكَيْهَ** demeyi çirkin gördüler.

**كتأ**: **الكَتْأة** (فعلة vezninde), hemzeli: **الجرجير** gibi bir bitki; pişirilir de yenir.

**تكأ**: **تُكَأَة** (فعلة vezninde). Bu **التاء**’nın aslı **الواو**’dandır. Ve **التاء**, bu kelimede aslî harfin kullanımı gibi kullanılmıştır: **توكأت** ve **اتكأت** bir **مُتَكَأ** üzerine; onun Arapçasının aslı: **وكأ يوكئ توكئة**.

**الكاف** ve **الواو** ve **الهمزة**

و ك أ yalnız kullanımdadır. **وكأ**: **أَوكأت** falancaya **إيكاءً**: ona bir **مُتّكَأً** diktin/kurup koydun. Ve **أَتْكَأْته**: onu **المتَّكَأ** ve **الاِّتكاء** üzerine taşıdın.

Ve **المَواكئُ**: **المتَّكَأ**’nın çoğuludur. **المتَّكَأ**’nın aslı **الواو**’dandır; ve aslı: **مُوتكأ**’dır; sonra **الواو**’yu **تاء**’ya çevirdiler ve onu **التاء**’ya idğam ettiler; böylece onu şeddeli yaptılar ve ağırlaştırdılar.

Ve **التَّوَكُّؤُ**: asaya dayanıp yüklenmektir; Allah عز وجل, Musa’dan hikâye ederek dedi ki: "**أَتوكَّأُ عليها**".

Ve **توكَّأَتِ الناقة**: o, doğumu sırasında onun sendeleyip kaymasıdır.
