# وكب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%83%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وكب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وكب

الـمَوْكِبُ: بابةٌ من السَّيْر. وَكَبَ وُكُوباً ووَكَباناً: مَشَى في دَرَجانٍ، وهو الوَكَبانُ. تقول: ظَبْيةٌ وَكُوبٌ، وعَنْزٌ وَكُوبٌ، وقد وَكَبَت تَكِبُ وُكُوباً؛ ومنه اشْتُقَّ اسمُ الـمَوكِبِ؛ قال الشاعر يصف ظبية:
لها أُمٌّ مُوَقَّفةٌ وَكُوبٌ، *  بحيثُ الرَّقْوُ، مَرْتَعُها البَريرُ والـمَوْكِبُ: الجماعةُ من الناس رُكْباناً ومُشاةً، مشتق من ذلك؛ قال: أَلا هَزِئَتْ بنا قُرْشِـيَّــ *  ــةٌ، يَهْتَزُّ مَوْكِـبُها والـمَوْكِبُ: القوم الرُّكُوبُ على الإِبل للزينة، وكذلك جماعة الفُرْسان. وفي الحديث: أَنه كان يسير في الإِفاضةِ سَيْرَ الـمَوْكِب؛ الـمَوْكِبُ: جماعةٌ رُكْبانٌ يسيرون بِرِفْقٍ، وهم أَيضاً القومُ الرُّكُوبُ للزينة والتَّنَزُّهِ، أَراد أَنه لم يكن يُسْرعُ السَّيْرَ فيها. وأَوْكَبَ البعيرُ: لَزِمَ الـمَوْكِبَ. وناقة مُواكِـبةٌ: تُسايِرُ الـمَوْكِبَ. وفي الصحاح: ناقة مُواكِـبَة، التي تُعْنِقُ في سيرها.
وظَبْيةٌ وَكُوبٌ: لازِمةٌ لِسِرْبها.
الرِّياشِيُّ: أَوْكَبَ الطائرُ إِذا نَهَضَ للطَّيران، وأَنشد: أَوْكَبَ ثم طارا.وقيل: أَوْكَبَ تَهَيَّــأَ للطَّيران. وواكَبَ القومَ: بادَرَهُمْ. وتقول: واكَبْتُ القَوم إِذا رَكِبْتَ معهم، وكذلك إِذا سابَقْتَهم. ووكَبَ الرجلُ على الأَمر، وواكَبَ إِذا واظَبَ عليه. ويقال: الوَكْبُ الانْتِصابُ، والواكِـبةُ القائمةُ، وفلانٌ مُواكِبٌ على الأَمر، وواكِبٌ أَي مُثابر، مُواظِبٌ. والتَّوكِـيبُ: الـمُقاربةُ في الصِّرار.
والوَكَبُ: الوَسَخُ يَعْلُو الجِلْدَ والثَّوبَ؛ وقد وَكِبَ يَوكَبُ وَكَباً، وَوسِبَ وَسَباً، وحَشِنَ حَشَناً إِذا رَكبه الوَسَخُ والدَّرَنُ. والوَكَبُ: سَوادُ التمر إِذا نَضجَ، وأَكثر ما يُستعمل في العِنَب. وفي التهذيب: الوَكَبُ سَوادُ
\<ص:803>
اللَّون، من عِنَبٍ أَو غير ذلك إِذا نَضِـجَ.ووَكَّبَ العِنَبُ تَوكيباً إِذا أَخذَ فيه تَلوِينُ السَّوادِ، واسمُه في تلك الحال مُوَكِّبٌ؛ قال الأَزهري: والمعروف في لون العِنَبِ والرُّطَبِ إِذا ظهر فيه أَدْنى سَواد التَّوكِـيتُ، يقال: بُسْرٌ مُوَكِّتٌ؛ قال: وهذا معروف عند أَصحاب النخيل في القرى العربية. والـمُوَكِّبُ: البُسْرُ يُطْعَنُ فيه بالشَّوكِ حتى يَنْضَجَ؛ عن أَبي حنيفة، واللّه أَعلم.

### Türkçe

**الـمَوْكِبُ**: yürüyüşten bir bâbdır. **وَكَبَ** **وُكُوباً** ve**وَكَباناً**: derecân içinde yürüdü; o da **الوَكَبانُ**dur. Dersin ki: **ظَبْيةٌ وَكُوبٌ** ve **عَنْزٌ وَكُوبٌ**; ve (dişi) **وَكَبَت** **تَكِبُ** **وُكُوباً**; bundan **الـمَوكِبِ** ismi türetildi; şair, bir ceylanı vasfederek dedi:
لها أُمٌّ مُوَقَّفةٌ وَكُوبٌ، *  بحيثُ الرَّقْوُ، مَرْتَعُها البَريرُ

Ve **الـمَوْكِبُ**: insanlardan binekli ve yaya olarak cemaat; bundan türetilmiştir; dedi:
أَلا هَزِئَتْ بنا قُرْشِـيَّــ *  ــةٌ، يَهْتَزُّ مَوْكِـبُها

Ve **الـمَوْكِبُ**: süs için develere binen kavim; ve yine atlılar cemaatidir. Hadiste: onun **الإِفاضةِ** içinde **سَيْرَ الـمَوْكِب** yürüyüşüyle yürüdüğü (gelmiştir); **الـمَوْكِبُ**: yumuşaklıkla yürüyen binekli bir cemaat; ve onlar ayrıca süs ve gezinti için binen kavimdir; murad etti ki, onda yürüyüşü süratlendirmiyordu. Ve **أَوْكَبَ** deve: **الـمَوْكِبَ**e yapıştı (ona bağlı kaldı). Ve **ناقة مُواكِـبةٌ**: **الـمَوْكِبَ**e ayak uydurur.

Ve **الصحاح**’ta: **ناقة مُواكِـبَة**: yürüyüşünde hızlı giden (dişi deve)dir.

Ve **ظَبْيةٌ وَكُوبٌ**: sürüsüne bağlı olan (dişi ceylan).

**الرِّياشِيُّ**: kuş, uçmak için kalktığı zaman **أَوْكَبَ**; ve inşad etti:
أَوْكَبَ ثم طارا.
Ve denildi: **أَوْكَبَ** uçmaya hazırlandı. Ve **واكَبَ** kavme: onlara acele etti.

Ve dersin ki: onlarla bindiğin zaman **واكَبْتُ القَوم**; ve yine onları geçtiğin zaman (da böyledir).

Ve adam, iş üzerine **وكَبَ**; ve **واكَبَ**: ona devam etti. Ve denilir: **الوَكْبُ** doğrulup dikilmedir; ve **الواكِـبةُ** ayakta duran (kadın)dır; ve falan, iş üzerine **مُواكِبٌ** ve **واكِبٌ**dür; yani sebat eden, devam eden.

Ve **التَّوكِـيبُ**: **الصِّرار**da (meme bağlamada) yakınlaştırmadır.

Ve **الوَكَبُ**: derinin ve elbisenin üzerine yükselen kir; ve **وَكِبَ** **يَوكَبُ** **وَكَباً**; ve **وَوسِبَ** **وَسَباً**; ve **حَشِنَ** **حَشَناً**: ona kir ve pas bindiği zaman. Ve **الوَكَبُ**: hurmanın olgunlaştığı zaman karalığıdır; en çok üzümde kullanılır.

Ve **التهذيب**’te: **الوَكَبُ** siyahlığıdır
\<ص:803>
rengin; üzümden yahut başka şeyden, olgunlaştığı zaman. Ve üzüm, içinde siyahlığın renkliliği aldığı zaman **وَكَّبَ** **تَوكيباً**; ve o hâlde onun ismi **مُوَكِّبٌ**dür; **الأَزهري** dedi: ve üzüm ve rutabın renginde, onda en az siyahlık göründüğü zaman bilinen **التَّوكِـيتُ**tir; denilir: **بُسْرٌ مُوَكِّتٌ**; dedi: ve bu, Arap köylerinde hurmalık sahipleri yanında bilinen bir şeydir. Ve **الـمُوَكِّبُ**: olgunlaşsın diye ona dikenle dürtülen **البُسْرُ**dur; **أَبي حنيفة**’den; ve Allah daha iyi bilir.
