# وكث (و-ك-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%83%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: و - ك - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والثاء و"وايء" معهما
و ك ث مستعمل فقط وكث: الوِكاث والوَكاث: ما يستعجل به قبل الغداء. يقال: استوكثنا، أي: استعجلنا شيئاً نتبلغ به إلى وقت الغداء.

##### Türkçe

**الكاف** ve **الثاء** ve **"وايء"** bunlarla birlikte

**و ك ث** yalnızca kullanımdadır. **وكث**: **الوِكاث** ve **الوَكاث**: öğle yemeğinden önce onunla acele edilen şey. Denir ki: **استوكثنا**; yani: öğle yemeği vaktine kadar onunla geçinilecek bir şeyi acele ettik.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AB/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ث ( و ا ي ء )
كثأ ، كوث ، كوثى ، وكث : ( مستعملة ) .
وكث : قال الليث : الوِكَاثُ : ما يُسْتَعْجَلُ به للغَدَاءِ ، تقولُ : اسْتَوْكَثْنَا أي أَكَلْنَا شيئاً نتَبَلّغُ به إلى وقت الغَدَاءِ .
( قلت ) : لم أسمعْ لغير الليث في الوِكاثِ شيئاً ، وأَرْجُو أَنْ يكونَ أَخَذَه عن الثِّقَاتِ .
كثأ : ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : كَثَأَ اللَّبَنُ وكَثَعَ إذا خَثَرَ وَعَلاَهُ دَسَمُهُ وهو الكَثْأَةُ والكَثْعَةُ .
وقال أبو زيد : كَثَأَتِ القِدْرُ إذا أَزْبَدَتْ للغَلْيِ .
وقال الأمويّ : كَثَأَ النَّبْتُ والوَبَرُ فهو كاثىءٌ إذا طَلَع .
وقال أبو مالك : الكَثَاةُ بلا هَمْزٍ ، وكَثاً كثيرٌ ، وهو الأيْهُقَانُ والنَّهَقُ ، كُلُّه واحدٌ .
كوث : قال النَّضْرُ : كَوَّثَ الزَّرْعُ تَكْوِيثاً إذا صارَ أَرْبَعَ ورَقَاتٍ وخَمْسَ ورَقَاتٍ ، وهو الكَوْثُ .
( قلت ) : وأَرَى المَقْطُوعَ الذي يُلْبَسُ القَدَمَ سُمِّيَ كَوْثاً تشبيهاً بكَوْثِ الزَّرْعِ ، ويقال له : القَفْشُ ، وهو مُعَرَّبٌ .
وأَمَّا كُوثَى التي بالسَّوَادِ فهي قَرْيَةٌ .
حدثَنَا محمدُ بنُ إسحاقَ السَّعْدِيُّ عن الرَّمَادِيِّ عن عبد الرزاقِ عن مَعْمَرٍ عن أَيُّوبَ عن محمدِ بنِ سِيرِينَ : قال سمعت عبيدة يقول : سَمعْتُ عَلِيّاً يَقُولُ : من كان سائلاً عن نِسْبَتِنَا فإِنَّا نَبَطٌ من كُوثى .
ورُوِي عن ابن الأعرابي أنه قال : سألَ رَجْلٌ عَلِيّاً : أَخْبِرنِي يا أمِيرَ المُؤْمِنينَ عن أَصْلِكُمْ مَعَاشِرَ قُرَيْشٍ فقال : نحنُ قَوْمٌ من كُوثَى .
قال ابن الأعرابي : واخْتَلَفَ الناسُ في : نحن من كُوثى . فقال قومٌ : أَرَادَ : كُوثى : السَّوَاد التي وُلِدَ بها إبراهيمُ .
وقال آخَرُونَ : أَرَادَ عليّ بقوله كُوثى : مَكَّةَ ، وذلك أَنَّ محلَّةِ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ يقال
لها : كُوثى ، فأراد عليّ أَنّا مَكِّيُّونَ أُمِّيُّونَ من أُمِّ القُرَى وأنشد :
لَعَنَ اللَّهُ مَنْزِلاً بَطْنَ كُوثى
ورمَاه بالفَقْرِ والإمْعَارِ
ليس كُوثَى العِرَاقِ أَعْني ولكنْ
كُوثَةَ الدَّارِ دَارِ عَبْدِ الدَّارِ
( قلت ) : والقَوْلُ : هو الأوَّلُ ، لقول عليّ رضي الله عنه : فإِنَّا نَبَطٌ من كُوثَى ، ولو أرادَ كُوثَى مكَّةَ لما قال : نَبَطٌ ، وكوثَى العِرَاقِ هي سُرَّةُ السَّوَادِ ، وأرادَ على أَنَّ أَبَانَا إبراهيمَ كانَ من نَبَطِ كُوثى وأنَّ نَسَبنَا إليه .
ونحو ذلك قال ابن عباس : نَحْنُ مَعَاشِرَ قُرَيْش حَيٌّ من النَّبَطِ من أَهْل كُوثى .
( قلت ) : وهذا من عليَ وابن عباس رحمهما الله تَبَرُّؤٌ من الفَخْرِ بالأنْسَابِ ورَدْعٌ عن الطَّعْنِ فيها وتَحْقِيقٌ لقول الله جل وعزّ : ( لِتَعَارَفُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عَندَ اللَّهِ ) ( الحجرات : 13 ) .

##### Türkçe

ك ث ( **و ا ي ء** )
**كثأ** , **كوث** , **كوثى** , **وكث** : (kullanılan).
**وكث** : Leys dedi: **الوِكَاثُ**: öğle yemeği için acele edilen şeydir; dersin ki: **اسْتَوْكَثْنَا** yani öğle yemeği vaktine kadar onunla geçineceğimiz bir şey yedik.
( Dedim ): Leys’ten başkası için **الوِكاثِ** hakkında bir şey işitmedim; ve umarım onu güvenilirlerden almıştır.
**كثأ** : (Ebû Ubeyd, Asmaî’den): **كَثَأَ** süt ve **كَثَعَ**; pıhtılaştığı ve üstüne yağı çıktığı zaman; o, **الكَثْأَةُ** ve **الكَثْعَةُ**’dır.
Ebû Zeyd dedi: **كَثَأَتِ** tencere; kaynamadan dolayı köpürdüğü zaman.
Emevî dedi: **كَثَأَ** bitki ve yün; çıktığı zaman o **كاثىءٌ**’dür.
Ebû Mâlik dedi: **الكَثَاةُ** hemzesizdir; ve **كَثاً** çoktur; o **الأيْهُقَانُ** ve **النَّهَقُ**tur; hepsi birdir.
**كوث** : Nadr dedi: **كَوَّثَ** ekin, **تَكْوِيثاً**; dört yaprak ve beş yaprak hâline geldiği zaman; o, **الكَوْثُ**tur.
( Dedim ): Ve ayağa giyilen kesilmiş (parça) şeyin, ekinin **كَوْثِ**’una benzetilerek **كَوْثاً** diye adlandırıldığını görüyorum; ve ona **القَفْشُ** denir; o, Arapçalaştırılmıştır.
Ama **كُوثَى** ki **السَّوَادِ**’dadır, o bir köydür.
Bize Muhammed b. İshak es-Sa‘dî, er-Ramâdî’den; o da Abdürrezzâk’tan; o da Ma‘mer’den; o da Eyyûb’dan; o da Muhammed b. Sîrîn’den haber verdi: dedi ki: Ubeyde’yi şöyle derken işittim: Ali’yi şöyle derken işittim: Kim nesebimiz hakkında sorucu ise, şüphesiz biz **كُوثى**’dan Nabat’ız.
İbnü’l-A‘râbî’den rivayet edildi ki şöyle dedi: Bir adam Ali’ye sordu: Ey müminlerin emîri, bana sizin aslınızı, Kureyş topluluğu, haber ver; dedi ki: Biz **كُوثَى**’dan bir kavimiz.
İbnü’l-A‘râbî dedi: İnsanlar **نحن من كُوثى** hakkında ihtilaf ettiler. Bir kavim dedi: Muradı: **كُوثى**: İbrahim’in içinde doğduğu **السَّوَاد**’dır.
Başka birileri dedi: Ali, **كُوثى** sözüyle Mekke’yi murad etti; bu, **بَنِي عَبْدِ الدَّارِ** mahallesine
**كُوثى** denilmesindendir; böylece Ali, bizim Mekke’liler, ümmîler, Ümmü’l-Kurâ’dan olduğumuzu murad etti ve şu şiiri okudu:
Allah lanet etsin, **بَطْنَ كُوثى** menzilini
ve onu fakirlik ve yoksullukla itham etti
Irak’ın **كُوثَى**’sı değildir, demek isterim; fakat
**كُوثَةَ الدَّارِ**; **عَبْدِ الدَّارِ**’ın yurdu
( Dedim ): Söz, birincisidir; Ali’nin رضي الله عنه sözü sebebiyle: “Şüphesiz biz **كُوثَى**’dan Nabat’ız”; eğer Mekke’nin **كُوثَى**’sını murad etseydi “Nabat” demezdi; ve Irak’ın **كُوثَى**’sı **السَّوَادِ**’ın göbeğidir; ve muradı, babamız İbrahim’in **كُوثى** Nabat’ından olması ve nesebimizin ona olmasıdır.
Buna benzerini İbn Abbas dedi: Biz, Kureyş topluluğu, **كُوثى** ehlinden Nabat’tan bir hayyız.
( Dedim ): Bu, Ali ve İbn Abbas’tan—Allah ikisine rahmet etsin—neseblerle övünmeden beri oluş ve onlarda ayıplamadan alıkoyuş ve Allah جل وعزّ’ün sözünü tahkiktir: ( **لِتَعَارَفُو** ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ **إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عَندَ اللَّهِ** ) (Hucurât: 13).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الوِكاثٌ والوُكاثٌ: ما يستعجل به الغَدَاءُ.
واسْتَوْكَثْنا نحنُ: اسْتَعجلْنا وأَكَلْنا شيئاً نَبْلُغُ به الغَدَاء.

##### Türkçe

**الوِكاثٌ** ve **الوُكاثٌ**: öğle yemeğinin kendisiyle acele ettirildiği şey.

Biz **واسْتَوْكَثْنا**: acele ettik ve öğle yemeğine ulaştığımız bir şey yedik.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الوكاث، ككتاب وغراب  أهمله الجوهرى، وقال الليث: هو  ما يستعجل به من الغداء  . يقال:  استوكثنا  نحن: استعجلنا، و  أكلنا شيئا  منه  نتبلغ به إلى وقت الغداء، كذا في اللسان والتكملة.

##### Türkçe

**الوكاث**; **كتاب** ve **غراب** vezninde: el-Cevherî onu ihmal etti. el-Leys dedi ki: O, öğle yemeğinden önce onunla acele edilen şeydir. Denilir: Biz **استوكثنا**: acele ettik ve ondan, öğle yemeği vaktine kadar onunla geçineceğimiz bir şey yedik; **اللسان** ve **التكملة**’de böyle.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

استوكث
10 استوكث ذ He ate of what is called وكاث: (K:) he hastened, and ate somewhat of that which is called وكاث, thereby to attain the period of the morning-meal called الغَدَآء. (L.)

وِكَاثٌ
وِكَاثٌ ذ and وُكَاثٌ Food, aliment, or nutriment, (غِذَآءٌ: so in some copies of the K, and in the TA: in the CK, غَدَآءٌ, or a morning meal:) that is prepared, or taken, in haste, (يُسْتَعْجَلُ بِهِ,) [before the morning-meal called غَدَآء: see 10]. (K.)

##### Türkçe

استوكث
10 **استوكث** ذ: **وكاث** denilen şeyden yedi: (K:) acele etti ve **وكاث** denilen şeyden biraz yedi; bununla, **الغَدَآء** denilen sabah yemeğinin vaktine erişmek için. (L.)

وِكَاثٌ
**وِكَاثٌ** ذ ve **وُكَاثٌ**: yiyecek, gıda veya besin, (**غِذَآءٌ**: K’nın bazı nüshalarında böyle; TA’da da: CK’da ise **غَدَآءٌ**, yahut bir sabah yemeği:) aceleyle hazırlanan veya alınan, (يُسْتَعْجَلُ بِهِ,) [**غَدَآء** denilen sabah yemeğinden önce: 10’a bak]. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AB/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

وَكَثَ
وَكَثَ اِسْتَوْكَثَ X ,
a.  Prepared food hastily.

وِكَاْث
وِكَاْث 23 ,  وُكَاْث 24 ,
a.  Hasty meal.

##### Türkçe

**وَكَثَ**
**وَكَثَ** **اِسْتَوْكَثَ** X ,
a. Aceleyle hazırlanmış yiyecek.

**وِكَاْث**
**وِكَاْث** 23 ,  **وُكَاْث** 24 ,
a. Acele yemek.
