# وكد — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AF/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%83%D8%AF/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وكد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AF.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: وكد

وكد
وَكَدَ - يَكِدُ - وَكَّدَ - يُوّكِّدُ - تَوْكِيْد
وَكَدَ - يَكِدُ + الشيء أو الأمر: يثبت ويتوثق
وَكَدَ - يَكِدُ + الشيء: يثبت ويتوثق إلى مكانه أو إلى حامله فلا يتزعزع ولا يضطرب
وَكَدَ - يَكِدُ + الأمر: يثبت ويتوثق ويصير عزماً ويزول عنه الشك واللبس والتردد
وَكَّدَ - يُوّكِّدُ: على وزن "فَعَّلَ " من " وَكَدَ - يَكِدُ ": يجعله " يَكِدُ " على وجه التكرار والشدة: يجعل الأمر أو الشيء يتوثق ويثبت ويصير عزماً لا تردد فيه
تَوْكِيْد: اسم فعل من " وَكَّدَ - يُوّكِّدُ  "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " وجوب الوقوع والتحقق بشكل أكيد وقطعي ويقيني "، وهي:
حَقَّ - يَحُقُّ (حَقَّ - يَحِقُّ)، يَقِنَ - يَيْقَنُ، وَثُقَ - يَوثُقُ، وَكَدَ - يَكِدُ، حَتَمَ - يَحْتِمُ، حَرَى - يَحْرِي
توكيد - توكيدها
 	﴿وأوفوا بعهد الله إذا عاهدتم ولا تنقضوا الأيمان بعد توكيدها وقد جعلتم الله عليكم كفيلا إن الله يعلم ما تفعلون(91)﴾ النحل
مختار الصحاح
● [وكد] و ك د: التَّوْكِيدُ لغة في التأكيد وقد وَكَّدَ الشيء وأَكَّده بمعنى والواو أفصح وكذا أَوْكَدَهُ و آكَدَهُ إيكَاداً فيهما
معجم الفرائد القرآنية:
و ك د
"تَوْكِيدِهَا" في قوله تعالى :" وَلا تَنْقُضُوا الأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا " (91) النحل .
وَكَد القول وأكّده :  أي قوّاه وأحكمه،ومعنى الآية لا تنقضوا الأيمان بعد عقدها وإِحكامها وتأكيدها.
الراغب
وكد
- وكدت القول والفعل، وأكدته: أحكمته. قال تعالى: }ولا تنقضوا الأيمان بعد توكيدها{ [النحل/91] والسير الذي يشد به القربوس (القربوس: حنو السرج، وجمعه قرابيس. اللسان (قربس) ) يسمى التأكيد، ويقال: توكيد، والوكاد: حبل يشد به البقر عند الحلب، قال الخليل (انظر: العين 5/395) : أكدت في عقد الأيمان أجود، ووكدت في القول أجود، تقول إذا عقدت: أكدت، وإذا حلفت وكدت ووكد وكده: إذا قصد قصده وتخلق بخلقه.
ملخص اللسان
1) وَكَّدَ العَقْدَ والعَهْدَ: أَوثَقَه، والهمز فيه لغة. يقال:  أَوْكَدْتُه وأَكَّدْتُه وآكَدْتُه إِيكاداً، وبالواو أَفصح، أَي شَدَدْتُه،وتَوَكَّدَ الأْمر وتأَكَّدَ بمعنًى. ويقال: وَكَّدْتُ اليَمِينَ،  والهمْزُ في العَقْد أَجْوَدُ، وتقول: إِذا عَقَدْتَ فأَكِّدْ، وإِذا حَلَفْتَ  فَوَكِّدْ.
2) التوكيدُ دخل في الكلام لإِخراج الشَّكّ  وفي الأَعْدادِ لإِحاطةِ الأَجْزاء
3) ووَكَّدَ الرَّحْلَ  والسَّرْجَ توكيداً: شَدَّه.
4) والوكائِدُ: السُّيورُ التي يُشَدُّ بها، واحدها وِكادٌ وإِكادٌ. والسُّيُورُ التي يُشَدُّ بها القَرَبُوس تسمى: المَياكِيدَ ولا تسمى  التَّواكِيدَ
5) والوِكادُ: حبل يُشَدُّ به البقر عند الحَلْب.
6) ووكَدَ بالمكان يَكِدُ وُكُوداً إِذا أَقام به.
7) ويقال: ظَلَّ  مُتَوَكِّداً بأَمر كذا ومُتَوكِّزاً ومتَحَرِّكاً أَي قائِماً مُسْتَعِدًّا.
8) ويقال: وَكَدَ يَكِدُ وَكْداً أَي أَصابَ.
9) وَوَكَدَ وَكْدَه: قَصَدَ قَصْدَه  وفَعَلَ مثلَ فِعْلِه. ويقال:  وكَدَ فلان أَمراً يَكِدُه وَكْداً إِذا مارَسَه وقَصَده؛
10) وما زالَ ذاكَ وَكْدي أَي مُرادي وهَمِّي. ويقال: ما زال ذلك وُكْدي، بضم الواو، أَي فِعْلي ودَأْبي وقَصْدي، فكأَنّ الوُكْدَ اسم، والوَكْد المصدرُ. ويقال: وَكدَ فلان أَمراً يَكِدُه وَكْداً  إِذا قصده وطلبه.
11) وفي حديث الحسن وذكر طالب العلم: قد أَوْكَدَتاه يَداه وأَعْمَدَتاه  رِجلاهُ؛ أَوْكَدتاه: حَمَلتاه.
12) وفي حديث علي: الحمد لله الذي لا يَفِرُه المَنْعُ ولا  يَكِدُه الإِعْطاءُ أَي لا يَزِيدُه المنع ولا يَنْقُصُه الإِعطاء.
لسان العرب
● - وكد: وَكَّدَ العَقْدَ والعَهْدَ: أَوثَقَه، والهمز فيه لغة. يقال:  أَوْكَدْتُه وأَكَّدْتُه وآكَدْتُه إِيكاداً، وبالواو أَفصح، أَي شَدَدْتُه،  وتَوَكَّدَ الأْمر وتأَكَّدَ بمعنًى. ويقال: وَكَّدْتُ اليَمِينَ،  والهمْزُ في العَقْد أَجْوَدُ، وتقول: إِذا عَقَدْتَ فأَكِّدْ، وإِذا حَلَفْتَ  فَوَكِّدْ. وقال أَبو العباس: التوكيدُ دخل في الكلام لإِخراج الشَّكّ  وفي الأَعْدادِ لإِحاطةِ الأَجْزاء، ومن ذلك ن تقول؛ كلَّمني أَخوك، فيجوز  أَن يكون كلمك هو أَو أَمَر غلامه بأَن يكلمك، فإِذا قلت كلمني أَخوك  تَكْليماً لم يجز أَن يكون المكلّم لك الا هو. ووَكَّدَ الرَّحْلَ  والسَّرْجَ توكيداً: شَدَّه.  والوكائِدُ: السُّيورُ التي يُشَدُّ بها، واحدها وِكادٌ وإِكادٌ.  والسُّيُورُ التي يُشَدُّ بها القَرَبُوس تسمى: المَياكِيدَ ولا تسمى  التَّواكِيدَ. ابن دريد: الوكائِدُ السُّيور التي يُشدُّ بها القربوس إِلى  دَفَّتَيِ السَّرج، الواحدِ وكاد وإِكاد؛ وفي شعر حميد بن ثور:  تَرَى العُلَيْفِيَّ عليه مُوكَدَا  أَي مُوثَقاً شدِيدَ الأَسْرِ، ويروى مُوفَدا، وقد تقدم.  والوِكادُ: حبل يُشَدُّ به البقر عند الحَلْب.  ووكَدَ بالمكان يَكِدُ وُكُوداً إِذا أَقام به. ويقال: ظَلَّ  مُتَوَكِّداً بأَمر كذا ومُتَوكِّزاً ومتَحَرِّكاً أَي قائِماً مُسْتَعِدًّا.  ويقال: وَكَدَ يَكِدُ وَكْداً أَي أَصابَ. وَوَكَدَ وَكْدَه: قَصَدَ قَصْدَه  وفَعَلَ مثلَ فِعْلِه. وما زالَ ذاكَ وَكْدي أَي مُرادي وهَمِّي. ويقال:  وكَدَ فلان أَمراً يَكِدُه وَكْداً إِذا مارَسَه وقَصَده؛ قال  الطرمَّاح:ونُبِّئْتُ أَنَّ القَيْنَ زَنَّى عَجُوزَةً  فَقِيرَةَ أُمّ السُّوءِ أَنْ لم يَكِدْ وَكْدي  معناه: أَن لم يَعْمَلْ عَمَلي ولم يَقْصِدْ قَصْدي ولم يُغْنِ غَنائي.  ويقال: ما زال ذلك وُكْدي، بضم الواو، أَي فِعْلي ودَأْبي وقَصْدي،  فكأَنّ الوُكْدَ اسم، والوَكْد المصدرُ.  وفي حديث الحسن وذكر طالب العلم: قد أَوْكَدَتاه يَداه وأَعْمَدَتاه  رِجلاهُ؛ أَوْكَدتاه: حَمَلتاه. ويقال: وَكدَ فلان أَمراً يَكِدُه وَكْداً  إِذا قصده وطلبه. وفي حديث علي: الحمد لله الذي لا يَفِرُه المَنْعُ ولا  يَكِدُه الإِعْطاءُ أَي لا يَزِيدُه المنع ولا يَنْقُصُه الإِعطاء.
مقاييس اللغة:
(وكد) الواو والكاف والدال: كلمةٌ تدلُّ على شَدٍّ وإحكام. وأوكِدْ عَقْدَكَ(10)، أي شُدّه. والوِكاد(11): حبل تُشَدُّ به البقرة عند الحَلْب. ويقولون: وَكَدَ وَكْدَهُ، إذا أمَّه(12) وعُنِيَ به.‏
القاموس المحيط:
وَكَدَ يكِدُ وُكُوداً أقامَ، وقَصَدَ، وأصابَ، والعَقْدَ أوْثَقَهُ، كأُكَّدَهُ، والرَّحْلَ شَدَّهُ. والوكائِدُ سُيورٌ يُشَدُّ بها، جَمْعُ وِكادٍ وإكادٍ. والوُكْدُ، بالضم السَّعْيُ، والجُهْدُ. وما زالَ ذلك وُكْدِي، أي فِعْلِي، وبالفتح المُرادُ، والهَمُّ، والقَصْدُ، وبلا لامٍ ع بينَ الحَرَمَيْنِ، أو جُبَيْلٌ مُشْرِفٌ على خُلاطَى من جِبالِ مَكَّةَ. والتَّوْكيدُ أفْصَحُ من التَّأكيدِ. وتَوَكَّدَ وتأكَّدَ بمعنًى. والمُواكِدَةُ الناقةُ الدَّائبَةُ في السَّيْرِ. والمُتَوَكِّدُ القائِمُ المُسْتَعِدُّ للْأَمْرِ. والمَياكيدُ والتَّآكيدُ والتَّواكيدُ السُّيورُ التي يُشَدُّ بها القَرَبُوسُ.
تاج العروس:
و ك د
وَكَدَ بالمكانِ يَكِدُ وُكُوداً بالضمّ إِذا أَقَامَ به يقال : وَكَدَ فلانٌ أَمْراً يَكِدُه وَكْداً إِذا قَصَدَهُ وطَلَبَهُ ووَكَدَ وَكْدَهُ : قَصَدَ : قَصَدَه وفَعَلِ مِثْلَ فِعْلِه . وَكَدَ يَكِدُ وَكْداً أَي أَصَابَ . وَكّدَ العَقْدَ والعَهْدَ توكيداً أَوْثَقَه كأَكَّدَه الهمزُ لغةٌ فيه وَكَّدَ الرَّحْلَ : شَدَّه يقال فيه أَوْكَدْتُه إِيكاداً وأَكَّدْتُه وبالواو أَفصح . والوَكَائدُ : سُيورٌ يُشَدُّ بها الرَّحْلُ والسَّرْجُ جَمْعُ وِكَادٍ بالكسر وإِكادٍ لُغَةٌ فيه كوِشاحٍ وقال ابنُ دُرَيْد : الوكائدُ : السُّيُورُ التي يُشَدُّ بها القَرَبُوسُ إِلى دَفَّتَيِ السَّرْجِ الواحِدُ وَكَادٌ وإِكادٌ . والوُكْدُ بِالضمّ : السَّعْيُ والجُهْدُ يقال : ما زَالض ذلك وُكْدِي أَي فِعْلِى ودَأْبِي وقَصْدِي . الوَكْدُ بالفتح : المُرادُ والهَمُّ والقَصْدُن يقال : وَكَدَ فُلانٌ أَمْراً إِذا مَارَسَه وقَصَدَه قال الطِّرِمَّاحُ
" ونُبِّئْتُ أَنَّ القَيْنَ زَنَّى عَجُوزَهُقُفَيْرَةَ أُمَّ السَّوْءِ أَنْ لَمْ يَكِدْ وَكْدِي
أَي أَنْ لم يَعْمَل عَمَلي ولم يَقْصِد قَصْدِي ولم يُغْنِ غَنَائِي . وَكْدٌ بلا لاَمٍ : بينَ الحَرَمَيْنِ الشَّرِيفينِ أَو جُبَيْلٌ مُشْرِفٌ علَى خُلاَطَي مِن جِبالِ مَكَّةَ يَنْظُر إِلى جَمْرَةَ كذا في معجم البلدان . والتَّوْكِيدُ بالواو أَفصحُ من التَّأْكِيدِ بالهَمْزِ ويقال : وكَّدْتُ اليَمينَ والهَمْزُ في العَقْدِ أَجْوَدُ وتقول : إِذا عَقَدْتَ فَأَكِّدْ وإِذا حَلَفْتَ فَوَكِّدْ . وقال أَبو العبّاس : التَّوكيدُ دَخَل في الكلامِ لإِخْرَاجِ الشَّكِّ . وفي الأَعدادِ لإِحاطَة الأَجْزَاءِ . وقال الصاغانيّ : التوكيدُ دَخَل في الكَلاَمِ على وَجْهَيْنِ : تَكْرير صرِيح وغَيْر صَريحٍ فالصَّريحُ نحو قولِكَ : رأَيْت زَيْداً زَيْداً وغير الصريح نحو قَولك فَعَلَ زَيْدٌ نَفْسُه وعَيْنُه والقَوْمُ أَنفُسُهم وأَعيَانُهم والرَّجُلانِ كِلاهُما والمرأَتان كِلْتَاهما والقَوْمُ كُلُّهم والرّجالُ أَجْمَعُونَ والنِّسَاءُ جُمَعُ وجَدْوَى التوْكِيدِ أَنك إذا كَرّرْتَ فقد قَرَّرْتَ المُؤَكَّد ومَا عَلِقَ به في نَفْسِ السامِع ومَكَّنْتَه في قَلْبِه وأَمَطْتَ شُبْهَةً رُبَّمَا خَالَجتْه أَو تَوَهَّمْتَ غَفْلَةً وذَهَاباً عَمَّا أَنْت بِصَددِه فأَزَلْتَه فإِنّ لِظَانٍّ أَنْ يَظُنُّ حِين قُلْتَ : فَعَلَ زَيْدٌ أَن إسنادَ الفِعْلِ إِليه تَجَوُّزٌ أَو سَهْوٌ فإِذا قلتَ : كَلَّمني أَخُوك فيجوز أَن يكُونَ كَلَّمَك هو أَو أَمَر غُلامَه أَنْ يُكَلِّمَكَ فإِذا قلْتَ كلَّمَني أَخوك تَكْلِيماً . لم يَجُزْ أَن يَكُون المُكَلِّم لك إِلاّ هو . وتَوَكَّدَ الأَمْرُ وتَأَكَّدَ بمعنًى واحدٍ . والمُوَاكِدَةُ : الناقَةُ الدَائِبَةُ في السَّيْرِ . والمُتَوَكِّدُ : القائمُ المُسْتَعِدُّ للأَمْرِ يقال ظَلَّ مُتَوَكِّداً بأَمْرِ كذا ومُتَوكِّزاً ومُتَحَرِّكا أَي قائماً مُسْتَعَداً . والمَياكِيدُ والتآكِيدُ والتَّواكِيد : السُّيُورُ التي يُشَدُّ بها القَرَبُوسُ إِلى دَفَّتيِ السَّرْجَ وقيل : هي المَيَاكِيدث ولا تُسَمِّى التَّواكِيد وهي من الجُموع التي لا مُفْرَد لها . وبقي عليه : الوِكَادُ بالكسر : حَبْلٌ يُشَدُّ به البَقَرُ عند الحَلْبِ . وفي حديث الحَسَن وذكَرَ طالِبَ العِلْم قَدْ أَوْكَدَتَاه يَدَاهُ وأَعْمَدتَاه رِجْلاَهُ أَوْكَدَتَاه : أَعْمَلَتاه

### Türkçe

وكد
**وَكَدَ** - **يَكِدُ** - **وَكَّدَ** - **يُوّكِّدُ** - **تَوْكِيْد**
**وَكَدَ** - **يَكِدُ** + şey veya iş: sabit olur ve sağlamlaşır.
**وَكَدَ** - **يَكِدُ** + şey: yerine veya taşıyanına doğru sabit olur ve sağlamlaşır; böylece sarsılmaz ve çalkalanmaz.
**وَكَدَ** - **يَكِدُ** + iş: sabit olur ve sağlamlaşır; azim hâline gelir ve ondan şüphe, karışıklık ve tereddüt gider.
**وَكَّدَ** - **يُوّكِّدُ**: “**فَعَّلَ**” vezninde, “**وَكَدَ** - **يَكِدُ**”den: onu, tekrar ve şiddet yönüyle “**يَكِدُ**” kılar; işi veya şeyi sağlamlaştırır ve sabit kılar ve içinde tereddüt olmayan bir azim hâline getirir.
**تَوْكِيْد**: “**وَكَّدَ** - **يُوّكِّدُ**”den fiil ismi.

Ve lafız, “kesin ve kat‘î ve yakînî biçimde vuku bulmanın ve tahakkukun vücûbu” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**حَقَّ** - **يَحُقُّ** (**حَقَّ** - **يَحِقُّ**)، **يَقِنَ** - **يَيْقَنُ**، **وَثُقَ** - **يَوثُقُ**، **وَكَدَ** - **يَكِدُ**، **حَتَمَ** - **يَحْتِمُ**، **حَرَى** - **يَحْرِي**

**توكيد** - onun **توكيدها**’sı
﴿“Allah’ın ahdini, ahitleştiğiniz zaman yerine getirin; yeminleri, onların **توكيدها**’sından sonra bozmayın; hâlbuki Allah’ı üzerinize kefil kıldınız. Şüphesiz Allah yaptıklarınızı bilir (91).”﴾ **النحل**

مختار الصحاح
● [**وكد**] **و ك د**: **التَّوْكِيدُ**, **التَّأْكِيدِ**’de bir lugattır; ve “şeyi **وَكَّدَ**” ve onu “**أَكَّده**” aynı mânâdadır; ve **الواو** daha fasîhtir. Yine bunun gibi: onu **أَوْكَدَهُ** ve onu **آكَدَهُ**; ikisinde de **إِيكَاداً** (olarak).

معجم الفرائد القرآنية:
**و ك د**
“**تَوْكِيدِهَا**”, Yüce Allah’ın şu sözünde: “**وَلا تَنْقُضُوا الأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا**” (91) **النحل**.
**وَكَد** sözü ve onu **أكّده**: yani onu kuvvetlendirdi ve sağlamlaştırdı; âyetin mânâsı: yeminleri, onların akdinden, sağlamlaştırılmasından ve teyidinden sonra bozmayın.

الراغب
وكد
- Sözü ve fiili **وكدت** ve onu **أكدته**: onu sağlamlaştırdım. Yüce Allah dedi ki: ﴿**ولا تنقضوا الأيمان بعد توكيدها**﴾ [**النحل/91**]. Ve **القربوس**’u bağlamakla sıkılan kayışa (**القربوس**: eyerin kavsi; çoğulu **قرابيس**. **اللسان** (**قربس**)) **التأكيد** denir; ve **توكيد** denir. Ve **الوكاد**: sağım sırasında sığırı bağlamakla bağlanan iptir. **الخليل** dedi ki (bak: **العين** 5/395): yeminlerin akdinde **أكدت** daha iyidir; sözde **وكدت** daha iyidir. Dersin ki: akdettiğin zaman: **أكدت**; yemin ettiğin zaman: **وكدت**. Ve **وكد وكده**: kastını kastettiği ve onun huyuyla huylandığı zaman.

ملخص اللسان
1) **وَكَّدَ** akdi ve ahdi: onu sağlamlaştırdı; hemze onda bir lugattır. Denir: onu **أَوْكَدْتُه** ve onu **أَكَّدْتُه** ve onu **آكَدْتُه** **إِيكاداً**; ve **الواو** ile daha fasîhtir; yani onu sıktım. Ve iş **تَوَكَّدَ** ve **تأَكَّدَ** aynı mânâdadır. Ve denir: yemini **وَكَّدْتُ**; ve akitte hemze daha iyidir. Ve dersin: akdettiğin zaman **فأَكِّدْ**; yemin ettiğin zaman **فَوَكِّدْ**.
2) **التوكيدُ**, şüpheyi çıkarmak için sözün içine girdi; ve sayılarda, parçaları kuşatmak için.
3) Ve **وَكَّدَ** yük semerini ve eyeri **توكيداً**: onu sıktı.
4) Ve **الوكائِدُ**: kendisiyle sıkılan kayışlardır; tekili **وِكادٌ** ve **إِكادٌ**. Ve **القَرَبُوس**’u sıkmakla sıkılan kayışlara **المَياكِيدَ** denir; **التَّواكِيدَ** denmez.
5) Ve **الوِكادُ**: sağım sırasında sığırı bağlamakla bağlanan ip.
6) Ve **وكد** mekânda **يَكِدُ** **وُكُوداً**: orada ikamet ettiği zaman.
7) Ve denir: falanca işte **مُتَوَكِّداً** ve **مُتَوكِّزاً** ve **متَحَرِّكاً** kaldı; yani ayakta, hazır durumda.
8) Ve denir: **وَكَدَ** **يَكِدُ** **وَكْداً**: yani isabet etti.
9) Ve **وَوَكَدَ وَكْدَه**: kastını kastetti ve onun fiili gibi yaptı. Ve denir: falan bir işi **وكد** eder, onu **يَكِدُ** **وَكْداً**: onu yaptığı (mârese ettiği) ve kastettiği zaman.
10) Ve o, benim **وَكْدي**’m olmaya devam etti; yani muradım ve kaygım. Ve denir: o, benim **وُكْدي**’m olmaya devam etti, **الواو**’nun zammıyla; yani fiilim, âdetim ve kastım. Sanki **الوُكْد** bir isim, **الوَكْد** ise masdardır. Ve denir: falan bir işi **وكد** eder, onu **يَكِدُ** **وَكْداً**: onu kastettiği ve talep ettiği zaman.
11) **الحسن** hadîsinde ve ilim talebesini zikretti: “Onu iki eli **أَوْكَدَتاه** ve iki ayağı **أَعْمَدَتاه**”; **أَوْكَدَتاه**: onu taşıdılar.
12) **علي** hadîsinde: “Hamd, men‘in onu artırmadığı ve عطا’nın onu **يَكِدُه** etmediği Allah’a mahsustur”; yani men‘ onu artırmaz ve عطا onu eksiltmez.

لسان العرب
● - **وكد**: **وَكَّدَ** akdi ve ahdi: onu sağlamlaştırdı; hemze onda bir lugattır. Denir: onu **أَوْكَدْتُه** ve onu **أَكَّدْتُه** ve onu **آكَدْتُه** **إِيكاداً**; ve **الواو** ile daha fasîhtir; yani onu sıktım. Ve iş **تَوَكَّدَ** ve **تأَكَّدَ** aynı mânâdadır. Ve denir: yemini **وَكَّدْتُ**; ve akitte hemze daha iyidir. Ve dersin: akdettiğin zaman **فأَكِّدْ**; yemin ettiğin zaman **فَوَكِّدْ**. **أَبو العباس** dedi: **التوكيدُ**, şüpheyi çıkarmak için sözün içine girdi; ve sayılarda, parçaları kuşatmak için. Bundan da şudur ki sen dersin: “Kardeşin seninle konuştu”; bu, onun seninle konuşmuş olması da olabilir, kölesine seninle konuşmasını emretmiş olması da. Fakat “Kardeşin seninle **تَكْليماً** konuştu” dediğin zaman, seninle konuşanın ancak o olması câiz olur. Ve **وَكَّدَ** yük semerini ve eyeri **توكيداً**: onu sıktı. Ve **الوكائِدُ**: kendisiyle sıkılan kayışlardır; tekili **وِكادٌ** ve **إِكادٌ**. Ve **القَرَبُوس**’u sıkmakla sıkılan kayışlara **المَياكِيدَ** denir; **التَّواكِيدَ** denmez. **ابن دريد**: **الوكائِدُ**, **القربوس**’u eyerin iki yan tahtasına bağlamakla bağlanan kayışlardır; tekili **وكاد** ve **إِكاد**. **حميد بن ثور**’un şiirinde:
تَرَى العُلَيْفِيَّ عليه مُوكَدَا
yani: sağlamlaştırılmış, bağlaması şiddetli; **مُوفَدا** diye de rivayet edilir; ve daha önce geçti. Ve **الوِكادُ**: sağım sırasında sığırı bağlamakla bağlanan ip. Ve **وكد** mekânda **يَكِدُ** **وُكُوداً**: orada ikamet ettiği zaman. Ve denir: falanca işte **مُتَوَكِّداً** ve **مُتَوكِّزاً** ve **متَحَرِّكاً** kaldı; yani ayakta, hazır durumda. Ve denir: **وَكَدَ** **يَكِدُ** **وَكْداً**: yani isabet etti. Ve **وَوَكَدَ وَكْدَه**: kastını kastetti ve onun fiili gibi yaptı. Ve o, benim **وَكْدي**’m olmaya devam etti; yani muradım ve kaygım. Ve denir: falan bir işi **وكد** eder, onu **يَكِدُ** **وَكْداً**: onu yaptığı ve kastettiği zaman; **الطرمّاح** dedi:
ونُبِّئْتُ أَنَّ القَيْنَ زَنَّى عَجُوزَةً
فَقِيرَةَ أُمّ السُّوءِ أَنْ لم يَكِدْ وَكْدي
mânâsı: benim yaptığım gibi yapmadı, benim kastımı kastetmedi ve benim faydamı fayda kılmadı. Ve denir: o, benim **وُكْدي**’m olmaya devam etti, **الواو**’nun zammıyla; yani fiilim, âdetim ve kastım; sanki **الوُكْد** bir isim, **الوَكْد** ise masdardır. Ve **الحسن** hadîsinde ve ilim talebesini zikretti: “Onu iki eli **أَوْكَدَتاه** ve iki ayağı **أَعْمَدَتاه**”; **أَوْكَدَتاه**: onu taşıdılar. Ve denir: falan bir işi **وكد** eder, onu **يَكِدُ** **وَكْداً**: onu kastettiği ve talep ettiği zaman. Ve **علي** hadîsinde: “Hamd, men‘in onu artırmadığı ve عطا’nın onu **يَكِدُه** etmediği Allah’a mahsustur”; yani men‘ onu artırmaz ve عطا onu eksiltmez.

مقاييس اللغة:
(**وكد**) **الواو** ve **الكاف** ve **الدال**: sıkma ve sağlamlaştırmaya delâlet eden bir kelimedir. “Ahdini **أوكِدْ**” (10): yani onu sık. Ve **الوِكاد** (11): sağım sırasında ineğin kendisiyle bağlandığı ip. Ve derler: **وَكَدَ وَكْدَهُ**, onu kastettiği (12) ve onunla ilgilendiği zaman.

القاموس المحيط:
**وَكَدَ** **يكِدُ** **وُكُوداً**: ikamet etti; ve kastetti; ve isabet etti. Ve akdi sağlamlaştırdı; **أُكَّدَهُ** gibi. Ve yük semerini sıktı. Ve **الوكائِدُ**: kendisiyle sıkılan kayışlardır; **وِكادٍ** ve **إكادٍ**’ın cem‘i. Ve **الوُكْدُ**, zamm ile: sa‘y ve cehd. Ve “o, benim **وُكْدِي**’m olmaya devam etti”: yani fiilim. Ve fetha ile: murad, kaygı ve kast. Ve **وكد** (lâmsız) **ع**: iki harem arasında; yahut Mekke dağlarından **خُلاطَى** üzerine müşrif bir küçük dağ. Ve **التَّوْكيدُ**, **التَّأكيدِ**’den daha fasîhtir. Ve iş **تَوَكَّدَ** ve **تأكَّدَ** aynı mânâdadır. Ve **المُواكِدَةُ**: yürüyüşte sürekli olan dişi deve. Ve **المُتَوَكِّدُ**: iş için hazır duran kimse. Ve **المَياكيدُ** ve **التَّآكيدُ** ve **التَّواكيدُ**: **القَرَبُوس**’u bağlamakla bağlanan kayışlardır.

تاج العروس:
**و ك د**
**وَكَدَ** mekânda **يَكِدُ** **وُكُوداً** (zamm ile): orada ikamet ettiği zaman. Denir: falan bir işi **يَكِدُه** **وَكْداً**: onu kastettiği ve talep ettiği zaman. Ve **وَكَدَ وَكْدَهُ**: kastetti; yani onu kastetti ve onun fiili gibi yaptı. **وَكَدَ** **يَكِدُ** **وَكْداً**: yani isabet etti. Ve akdi ve ahdi **وَكّدَ** **توكيداً**: onu sağlamlaştırdı; **أَكَّدَه** gibi. Hemze onda bir lugattır. Ve yük semerini **وَكَّدَ**: onu sıktı. Denir: onu **أَوْكَدْتُه** **إِيكاداً** ve onu **أَكَّدْتُه**; ve **الواو** ile daha fasîhtir. Ve **الوَكَائدُ**: yük semerini ve eyeri bağlamakla bağlanan kayışlardır; kesra ile **وِكَادٍ**’ın cem‘i; ve onda **إِكادٍ** bir lugattır; **وِشاحٍ** gibi. **ابنُ دُرَيْد** dedi: **الوكائدُ**: **القَرَبُوس**’u eyerin iki yan tahtasına bağlamakla bağlanan kayışlardır; tekili **وَكَادٌ** ve **إِكادٌ**. Ve **الوُكْدُ** zamm ile: sa‘y ve cehd. Denir: “o, benim **وُكْدِي**’m olmaya devam etti”: yani fiilim, âdetim ve kastım. **الوَكْدُ** fetha ile: murad, kaygı ve kast. Denir: falan bir işi **وَكَدَ**: onu yaptığı ve kastettiği zaman. **الطِّرِمَّاحُ** dedi:
" ونُبِّئْتُ أَنَّ القَيْنَ زَنَّى عَجُوزَهُقُفَيْرَةَ أُمَّ السَّوْءِ أَنْ لَمْ يَكِدْ وَكْدِي
yani: benim yaptığım gibi yapmadı, benim kastımı kastetmedi ve benim faydamı fayda kılmadı. Ve **وَكْدٌ** (lâmsız): iki şerefli harem arasında; yahut Mekke dağlarından **خُلاَطَي** üzerine müşrif bir küçük dağ; **جَمْرَةَ**’ye bakar; **معجم البلدان**’da böyledir. Ve **التَّوْكِيدُ** **الواو** ile, hemze ile **التَّأْكِيدِ**’den daha fasîhtir. Ve denir: yemini **وكَّدْتُ**; ve akitte hemze daha iyidir. Ve dersin: akdettiğin zaman **فَأَكِّدْ**; yemin ettiğin zaman **فَوَكِّدْ**. **أَبو العبّاس** dedi: **التَّوكيدُ**, şüpheyi çıkarmak için sözün içine girdi; ve sayılarda, parçaları kuşatmak için. **الصاغانيّ** dedi: **التوكيدُ**, sözün içine iki vech üzere girdi: açık tekrar ve açık olmayan. Açık olan, senin sözün gibi: “Zeyd’i gördüm, Zeyd’i”; açık olmayan ise senin sözün gibi: “Zeyd bizzat kendisi yaptı” ve “aynı kendisi”; ve “kavim bizzat kendileri” ve “aynı kendileri”; ve “iki adam ikisi de”; ve “iki kadın ikisi de”; ve “kavim hepsi”; ve “erkekler hep birlikte”; ve “kadınlar hep birlikte”. Ve **التوْكِيدِ**’in faydası şudur: sen tekrar ettiğin zaman, **المُؤَكَّد**’i ve onunla birlikte olanı dinleyenin nefsinde yerleştirmiş olursun; onu kalbinde sağlamlaştırırsın; bazen ona ilişen bir şüpheyi giderirsin; yahut senin maksadında olduğu şeye dair bir gaflet ve uzaklaşma vehmetmiş olursun da onu giderirsin. Çünkü zanneden bir kimse, “Zeyd yaptı” dediğin zaman, fiilin ona isnadının mecaz yahut sehiv olduğunu zannedebilir; fakat “Kardeşin benimle konuştu” dediğin zaman, onun konuşmuş olması da câizdir, kölesine seninle konuşmasını emretmiş olması da; fakat “Kardeşin benimle **تَكْلِيماً** konuştu” dediğin zaman, seninle konuşanın ancak o olması câiz olmaz (başkası olamaz). Ve iş **تَوَكَّدَ** ve **تَأَكَّدَ** tek bir mânâdadır. Ve **المُوَاكِدَةُ**: yürüyüşte sürekli olan dişi deve. Ve **المُتَوَكِّدُ**: iş için hazır duran kimse. Denir: falanca işte **مُتَوَكِّداً** ve **مُتَوكِّزاً** ve **مُتَحَرِّكا** kaldı; yani ayakta, hazır durumda. Ve **المَياكِيدُ** ve **التآكِيدُ** ve **التَّواكِيد**: **القَرَبُوس**’u eyerin iki yan tahtasına bağlamakla bağlanan kayışlardır. Ve denildi ki: onlar **المَيَاكِيدث**’tir; **التَّواكِيد** diye adlandırılmaz; ve onlar, müfredi olmayan cem‘lerdendir. Ve geriye kaldı: **الوِكَادُ** kesra ile: sağım sırasında sığırı bağlamakla bağlanan ip. Ve **الحَسَن** hadîsinde ve ilim talebesini zikretti: “Onu iki eli **أَوْكَدَتَاه** ve iki ayağı **أَعْمَدتَاه**”; **أَوْكَدَتَاه**: onu çalıştırdılar.
