# وكد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%83%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وكد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وكد

وَكَّدَ العَقْدَ والعَهْدَ: أَوثَقَه، والهمز فيه لغة. يقال: أَوْكَدْتُه وأَكَّدْتُه وآكَدْتُه إِيكاداً، وبالواو أَفصح، أَي شَدَدْتُه، وتَوَكَّدَ الأْمر وتأَكَّدَ بمعنًى. ويقال: وَكَّدْتُ اليَمِينَ، والهمْزُ في العَقْد أَجْوَدُ، وتقول: إِذا عَقَدْتَ فأَكِّدْ، وإِذا حَلَفْتَ فَوَكِّدْ. وقال أَبو العباس: التوكيدُ دخل في الكلام لإِخراج الشَّكّ وفي الأَعْدادِ لإِحاطةِ الأَجْزاء، ومن ذلك ن تقول؛ كلَّمني أَخوك، فيجوز أَن يكون كلمك هو أَو أَمَر غلامه بأَن يكلمك، فإِذا قلت كلمني أَخوك تَكْليماً لم يجز أَن يكون المكلّم لك الا هو. ووَكَّدَ الرَّحْلَ والسَّرْجَ توكيداً: شَدَّه.
والوكائِدُ: السُّيورُ التي يُشَدُّ بها، واحدها وِكادٌ وإِكادٌ. والسُّيُورُ التي يُشَدُّ بها القَرَبُوس تسمى: المَياكِيدَ ولا تسمى التَّواكِيدَ. ابن دريد: الوكائِدُ السُّيور التي يُشدُّ بها القربوس إِلى دَفَّتَيِ السَّرج، الواحدِ وكاد وإِكاد؛ وفي شعر حميد بن ثور: تَرَى العُلَيْفِيَّ عليه مُوكَدَا
أَي مُوثَقاً شدِيدَ الأَسْرِ، ويروى مُوفَدا، وقد تقدم.
والوِكادُ: حبل يُشَدُّ به البقر عند الحَلْب.
ووكَدَ بالمكان يَكِدُ وُكُوداً إِذا أَقام به. ويقال: ظَلَّ مُتَوَكِّداً بأَمر كذا ومُتَوكِّزاً ومتَحَرِّكاً أَي قائِماً مُسْتَعِدًّا. ويقال: وَكَدَ يَكِدُ وَكْداً أَي أَصابَ. وَوَكَدَ وَكْدَه: قَصَدَ قَصْدَه وفَعَلَ مثلَ فِعْلِه. وما زالَ ذاكَ وَكْدي أَي مُرادي وهَمِّي. ويقال: وكَدَ فلان أَمراً يَكِدُه وَكْداً إِذا مارَسَه وقَصَده؛ قال الطرمَّاح:ونُبِّئْتُ أَنَّ القَيْنَ زَنَّى عَجُوزَةً
فَقِيرَةَ أُمّ السُّوءِ أَنْ لم يَكِدْ وَكْدي
معناه: أَن لم يَعْمَلْ عَمَلي ولم يَقْصِدْ قَصْدي ولم يُغْنِ غَنائي. ويقال: ما زال ذلك وُكْدي، بضم الواو، أَي فِعْلي ودَأْبي وقَصْدي، فكأَنّ الوُكْدَ اسم، والوَكْد المصدرُ.
وفي حديث الحسن وذكر طالب العلم: قد أَوْكَدَتاه يَداه وأَعْمَدَتاه رِجلاهُ؛ أَوْكَدتاه: حَمَلتاه. ويقال: وَكدَ فلان أَمراً يَكِدُه وَكْداً إِذا قصده وطلبه. وفي حديث علي: الحمد لله الذي لا يَفِرُه المَنْعُ ولا يَكِدُه الإِعْطاءُ أَي لا يَزِيدُه المنع ولا يَنْقُصُه الإِعطاء.

### Türkçe

**وَكَّدَ** **العَقْدَ** ve **العَهْدَ**: onu sağlamlaştırdı; içindeki hemze bir lehçedir. Denir ki:
**أَوْكَدْتُه** ve **أَكَّدْتُه** ve **آكَدْتُه** **إِيكاداً**; vav ile olan daha fasihdir; yani onu sımsıkı yaptım.
Ve **تَوَكَّدَ** iş ve **تأَكَّدَ** aynı anlamdadır. Ve denir ki: **وَكَّدْتُ** **اليَمِينَ**;
ve akitte hemze daha iyidir; ve dersin ki: **إِذا عَقَدْتَ فأَكِّدْ**, ve **إِذا حَلَفْتَ فَوَكِّدْ**.
Ebû’l-‘Abbâs dedi ki: **التوكيدُ** sözün içine şüpheyi çıkarmak için girdi;
ve sayılarda parçaları kuşatmak için; bununla birlikte sen dersin: “Senin kardeşin benimle konuştu”; o hâlde caizdir
ki seninle konuşan bizzat o olsun yahut kölesine seninle konuşmasını emretmiş olsun; fakat “Senin kardeşin benimle konuştu
**تَكْليماً**” dediğinde, seninle konuşanın ondan başkası olması caiz olmaz. Ve **وَكَّدَ** **الرَّحْلَ**
ve **السَّرْجَ** **توكيداً**: onu sıktı.

Ve **الوكائِدُ**: kendisiyle bağlanan kayışlardır; tekili **وِكادٌ** ve **إِكادٌ**dur.
Ve kendisiyle **القَرَبُوس** bağlanan kayışlara **المَياكِيدَ** denir; **التَّواكِيدَ** denmez.
İbn Düreyd: **الوكائِدُ** **القربوس**un **السَّرج**in iki **دَفَّة**sine bağlandığı kayışlardır; tekili **وكاد** ve **إِكاد**;
ve Humeyd b. Sevr’in şiirinde:
تَرَى العُلَيْفِيَّ عليه مُوكَدَا
yani, sıkı bağlanmış, bağlaması şiddetli; ve **مُوفَدا** diye de rivayet edilir; ve daha önce geçti.

Ve **الوِكادُ**: sağım sırasında sığırın kendisiyle bağlandığı iptir.

Ve **ووكَدَ** mekânda **يَكِدُ** **وُكُوداً**: orada ikamet ettiğinde. Ve denir ki: “Şu iş hakkında
**مُتَوَكِّداً** ve **مُتَوكِّزاً** ve **متَحَرِّكاً** kaldı”; yani ayakta, hazır durumda.
Ve denir ki: **وَكَدَ** **يَكِدُ** **وَكْداً**; yani isabet etti. Ve **وَوَكَدَ** **وَكْدَه**: onun kastını kastetti
ve onun fiilinin benzerini yaptı. Ve o, benim **وَكْدي**m olmaya devam etti; yani muradım ve kaygım. Ve denir ki:
Falan bir işi **وكَدَ** eder, onu **يَكِدُه** **وَكْداً**; onu uyguladığında ve ona yöneldiğinde; dedi ki
et-Tırimmâh:
ونُبِّئْتُ أَنَّ القَيْنَ زَنَّى عَجُوزَةً
فَقِيرَةَ أُمّ السُّوءِ أَنْ لم يَكِدْ وَكْدي
manası: benim yaptığım gibi yapmadı, benim kastımı kastetmedi ve benim faydamı fayda kılmadı.
Ve denir ki: “Bu, benim **وُكْدي**m olmaya devam etti”, vavın dammesiyle; yani fiilim, âdetim ve kastım;
sanki **الوُكْدَ** bir isimdir, **الوَكْد** ise mastardır.

Hasen’in hadîsinde, ilim talebesini anıp: “Onu iki eli **أَوْكَدَتاه** ve iki ayağı **أَعْمَدَتاه**”;
**أَوْكَدَتاه**: onu taşıdı. Ve denir ki: Falan bir işi **وَكدَ** eder, onu **يَكِدُه** **وَكْداً**;
onu kastettiğinde ve onu talep ettiğinde. Ve Ali’nin hadîsinde: “Hamd, men‘in onu kaçırmadığı ve
**يَكِدُه** **الإِعْطاءُ** olmayan Allah’adır”; yani men‘ onu artırmaz ve **الإِعْطاءُ** onu eksiltmez.
