# وكد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%83%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وكد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وكد

وكد بالمكان يكد وكودا، بالضم، إذا أقام به، يقال: وكد فلان أمرا يكده وكدا، إذا قصده وطلبه، ووكد وكده: قصد: قصده وفعل مثل فعله. وكد يكد وكدا، أي أصاب. وكد العقد والعهد توكيدا أوثقه، كأكده، الهمز لغة فيه، وكد الرحل: شده، يقال فيه أوكدته إيكادا وأكدته، وبالواو أفصح. والوكائد: سيور يشد بها الرحل والسرج جمع وكاد، بالكسر، وإكاد لغة فيه، كوشاح، وقال ابن دريد: الوكائد: السيور التي يشد بها القربوس إلى دفتي السرج، الواحد وكاد وإكاد. والوكد بالضم: السعي والجهد، يقال: ما زالض ذلك وكدي، أي فعلى ودأبي وقصدي. الوكد، بالفتح: المراد والهم والقصدن يقال: وكد فلان أمرا، إذا مارسه وقصده، قال الطرماح.

  ونبئت أن القين زنى عجوزهقفيرة أم السوء أن لم يكد وكدي

  أي أن لم يعمل عملي ولم يقصد قصدي ولم يغن غنائي. وكد، بلا لام: بين الحرمين الشريفين، أو جبيل مشرف على خلاطي من جبال مكة ينظر إلى جمرة، كذا في معجم البلدان. والتوكيد، بالواو، أفصح من التأكيد، بالهمز، ويقال: وكدت اليمين، والهمز في العقد أجود، وتقول: إذا عقدت فأكد، وإذا حلفت فوكد. وقال أبو العباس: التوكيد دخل في الكلام لإخراج الشك. وفي الأعداد لإحاطة الأجزاء. وقال الصاغاني: التوكيد دخل في الكلام على وجهين: تكرير صريح، وغير صريح، فالصريح نحو قولك: رأيت زيدا زيدا، وغير الصريح نحو قولك، فعل زيد نفسه وعينه، والقوم أنفسهم وأعيانهم، والرجلان كلاهما، والمرأتان كلتاهما، والقوم كلهم، والرجال أجمعون، والنساء جمع، وجدوى التوكيد أنك إذا كررت فقد قررت المؤكد وما علق به في نفس السامع ومكنته في قلبه، وأمطت شبهة ربما خالجته، أو توهمت غفلة وذهابا عما أنت بصدده فأزلته، فإن لظان أن يظن حين قلت: فعل زيد، أن إسناد الفعل إليه تجوز أو سهو، فإذا قلت: كلمني أخوك، فيجوز أن يكون كلمك هو أو أمر غلامه أن يكلمك، فإذا قلت كلمني أخوك تكليما. لم يجز أن يكون المكلم لك إلا هو. وتوكد الأمر وتأكد، بمعنى واحد. والمواكدة: الناقة الدائبة في السير. والمتوكد: القائم المستعد للأمر، يقال ظل متوكدا بأمر كذا ومتوكزا ومتحركا أي قائما مستعدا. والمياكيد، والتآكيد والتواكيد: السيور التي يشد بها القربوس إلى دفتي السرج وقيل: هي المياكيدث ولا تسمى التواكيد، وهي من الجموع التي لا مفرد لها. وبقي عليه: الوكاد، بالكسر: حبل يشد به البقر عند الحلب. وفي حديث الحسن وذكر طالب العلم قد أوكدتاه يداه وأعمدتاه رجلاه أوكدتاه: أعملتاه.

### Türkçe

**وكد**: mekânda **يكد** ve **وكودا**, zamme ile; onda ikamet ettiğinde. Denilir: falan kimse bir işi **يكده** ve **وكدا** **وكد** etti; onu kastettiğinde ve onu talep ettiğinde. Ve **ووكد** ve **وكده**: kastetti; onu kastetti ve onun yaptığı gibi yaptı. **وكد** **يكد** ve **وكدا**; yani isabet etti. **وكد** akdi ve ahdi **توكيدا**; onu sağlamlaştırdı; **كأكده** gibi; hemze onda bir dildir. Ve **وكد** rahli: onu sıktı; onda **أوكدته** **إيكادا** ve **أكدته** denilir; ve vav ile daha fasih. Ve **الوكائد**: rahlin ve sercin onunla sıkıldığı kayışlar; **وكاد**’ın çoğulu, kesre ile; ve **إكاد** onda bir dildir; **كوشاح** gibi. İbn Düreyd dedi: **الوكائد**: **القربوس**’un sercin iki tahtasına onunla bağlandığı kayışlardır; teki **وكاد** ve **إكاد**. Ve **الوكد** zamme ile: koşma ve çaba; denilir: “O, benim **وكدي**’m olmaya devam etti”; yani fiilim ve âdetim ve kastım üzere. **الوكد**, fetha ile: murad ve kaygı ve kasttır; denilir: falan kimse bir işi **وكد** etti; onu uyguladığında ve onu kastettiğinde. **الطرماح** dedi:

ونبئت أن القين زنى عجوزهقفيرة أم السوء أن لم يكد وكدي

Yani: benim yaptığım gibi yapmadıysa ve benim kastımı kastetmediyse ve benim şarkımı söylemediyse. **وكد**, lamsız: iki harem-i şerif arasında; yahut Mekke dağlarından **خلاطي** üzerine nazır, **جمرة**’ye bakan bir yüksekçe; **معجم البلدان**’da böyle. Ve **التوكيد**, vav ile, hemze ile olan **التأكيد**’den daha fasihtir. Ve denilir: yemini **وكدت** ettim; ve hemze akidde daha iyidir. Ve dersin: akdettiğinde **فأكد**; ve yemin ettiğinde **فوكد**. Ebü’l-Abbâs dedi: **التوكيد** şüpheyi çıkarmak için kelâma girdi. Ve sayılarda parçaları kuşatmak için. **الصاغاني** dedi: **التوكيد** kelâma iki vecih üzere girdi: açık tekrar ve açık olmayan. Açık olan, senin “Zeyd’i gördüm, Zeyd’i” sözün gibidir; açık olmayan ise senin “Zeyd bizzat kendisi ve aynısı yaptı; kavim bizzat kendileri ve aynıları; iki adam ikisi birden; iki kadın ikisi birden; kavim hepsi; erkekler hep birden; kadınlar topluca” sözün gibidir. **التوكيد**’in faydası şudur ki: sen tekrar ettiğinde, pekiştirilen şeyi ve ona bağlı olanı dinleyenin nefsinde yerleştirmiş ve onu kalbinde sağlamlaştırmış olursun; ona karışmış olabilecek bir şüpheyi silmiş olursun; yahut senin üzerinde bulunduğun şeyden bir gaflet ve uzaklaşma vehmetmiş olursun da onu gidermiş olursun. Çünkü zanneden, “Zeyd yaptı” dediğinde, fiilin ona isnadının mecaz yahut sehiv olduğunu zannedebilir. Sen “Kardeşin benimle konuştu” dediğinde, onun seninle konuşmuş olması da caizdir, kölesine seninle konuşmasını emretmiş olması da. Sen “Kardeşin benimle konuştu, konuşma olarak” dediğinde, seninle konuşanın ancak o olması caiz olmaz. Ve iş **توكد** etti ve **تأكد** etti; bir mânâ üzeredir. Ve **المواكدة**: yürüyüşte devamlı olan dişi deve. Ve **المتوكد**: işe hazır duran kimse; denilir: “Şöyle bir işle **متوكدا** ve **متوكزا** ve **متحركا** olarak gölgeledi”; yani hazır duran. Ve **المياكيد** ve **التآكيد** ve **التواكيد**: **القربوس**’un sercin iki tahtasına onunla bağlandığı kayışlardır. Ve denildi: o **المياكيدث**’tir ve **التواكيد** diye adlandırılmaz; ve o, müfredi olmayan cem‘lerdendir. Ve onda kaldı: **الوكاد**, kesre ile: sağım sırasında sığırın onunla bağlandığı ip. Ve Hasan’ın hadîsinde, ilim talebesini zikredip: “Onu iki eli **أوكدتاه** ve iki ayağı **أعمدتاه**”; **أوكدتاه**: onu çalıştırdılar.
