# وكي — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D9%8A/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%83%D9%8A/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وكي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D9%8A.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: وكي

الكاف والواو والياء
ك و ي، ك ي و، و ك ي مستعملات
كوي: كَوَيْته أَكْوِيهِ كيّاً، أي: أحرقت جلده بنار أو بحديدة محماة.
والمِكْواةُ: الحديدة التي يُكْوَى بها، ويقال في المثل: "العير يضرط والمِكواة في النار" والكَوُّ والكَوَّةُ أيضاً، التأنيث للتصغير والتذكير للتكبير: تأليفها من كاف وواوين. فيه: فعلة، ومنهم من قال: تأليفها من كاف وواو وياء، كأن أصلها: كَوْيٌ، ثم أدغمت الياء في الواو، فجعلت واواً مشددة، وإذا قلت: كَوَّيت في البيت كَوَّة وتَكْويةً فإن الياء لا تدل على أنها في الأصل ياء، لأن كل واو تصير في الفعل رابعة تقلب إلى الياء، كقولك: رجوته ورجيته.
وأبو الكَوّاء: من كنى العرب.
كيو: كَيْوان: نجم يقال له: زحل.
وكاوان: جزيرة في بحر البصرة.
وكي: الوِكاء: رباط القربة. أَوْكَى يُوكِي إيكاءً. قال الحسن: جمعاً في وعاء، وشداً في وِكاء. جعل الوِكاءَ ههنا كالجراب.

### Türkçe

**الكاف** ve **الواو** ve **الياء**

**ك و ي**، **ك ي و**، **و ك ي** kullanımdadır

**كوي**: **كَوَيْته أَكْوِيهِ كيّاً**; yani: onun derisini bir ateşle yahut kızdırılmış bir demirle yaktım.

Ve **المِكْواةُ**: kendisiyle dağlama yapılan demir; ve meselde denir: "العير يضرط والمِكواة في النار" ve **الكَوُّ** ve **الكَوَّةُ** da (vardır); müenneslik küçültme içindir ve müzekkerlik büyütme içindir: onun telifi bir **كاف** ve iki **واو**dandır. Onda: **فعلة** (vezni)dir. Onlardan kimi de dedi ki: onun telifi bir **كاف** ve bir **واو** ve bir **ياء**dandır; sanki aslı: **كَوْيٌ** imiş, sonra **الياء** **الواو** içine idgam edildi, böylece şeddeli bir **واو** kılındı. Ve dediğin zaman: **كَوَّيت** evde bir **كَوَّة** ve **تَكْويةً** (yaptım), o vakit **الياء** onun aslında **ياء** olduğuna delalet etmez; çünkü her **واو** fiilde dördüncü olunca **الياء**ya çevrilir; senin sözün gibi: **رجوته ورجيته**.

Ve **أبو الكَوّاء**: Arapların künyelerindendir.

**كيو**: **كَيْوان**: kendisine **زحل** denilen bir yıldız.

Ve **وكاوان**: Basra denizinde bir ada.

**وكي**: **الوِكاء**: kırbanın bağı. **أَوْكَى يُوكِي إيكاءً**. Hasan dedi: bir kap içinde toplama, ve bir **وِكاء** içinde sıkma. Burada **الوِكاء**yı torba gibi kıldı.
